علامه مجلسی از نگاه قرائتی

علت توفيق مجلسى (ره)

در بحار از جلد 42 تا 46 جلدهايش براى همه ‏ى وصيت نامه هاست. مجلسى چه توفيقى داشته، پدر مجلسى يك شب بلند مى‏شود تا سحر نماز بخواند. حالى به او دست مى‏دهد و بين خودش و خدا اشكى و دعايى و مناجاتى و حالى. وقتى مى‏خواهد دعا كند فكر مى‏كند چه دعايى كند. در آن موقع مجلسى در قنداق و در گهواره بوده و گريه مى‏كند، گريه‏ى بچه باعث مى‏شود كه مسير دعايش عوض شود. مى‏گويد: خدايا اين بچه كه گريه مى‏كند اين را مبلغ دين قرار بده و اين بچه مى‏شود علامه مجلسى كه 200 كتاب نوشته. ايشان كتابهايى نوشته كه حملش براى آدم مشكل است، ورق زدن آن مچ را درد مى‏آورد.

منابع: 

محسن قرائتى‏ :: برنامه درسهايى از قرآن سال 71، وصيت‏ وشفاعت، ص: 4







[ سه شنبه 30 مرداد 1397  ] [ 08:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

داستانهای علما : مجلسی اول و نمک الهی (+عکس نوشته)

داستانهای علما : مجلسی اول و نمک الهی (+عکس نوشته)

در اوایل حال آخوند محمد تقی مجلسی که هنوز شهرتی نداشت مردی که به آخوند ارادت داشت به آن جناب عرض نمود مرا همسایه ایست که از دست او به تنگ آمده‌‏ام شبها فساق و اشرار را به خانه خودش جمع می‏ نماید تا مشغول عیش و شرابخواری و ساز و رقص بشوند آیا می ‏شود در این باب راه علاجی پیدا کرد؟

شیخ فرمود: امشب ایشان را به مهمانی دعوت کن من هم در آن مهمانی حاضر می‏ شوم.

پس آن مرد آنها را برای شام دعوت کرد.

رئیس اشرار گفت: چه طور شد که تو هم به جرگه ما در آمدی؟

گفت: چنین اتفاق افتاد.

اشرار همه خوشحال شدند که یک نفر دیگر به افرادشان اضافه شده. شب آخوند قبل از همه وارد منزل شد و در گوشه ‏ای نشست ناگاه رئیس اشرار با دار و دسته‏اش از در وارد شدند و نشستند، چون آخوند را در مجلس دیدند برایشان ناگوار آمد برای آنکه آخوند از غیر جنس آنها بود و به سبب اوعیش ایشان منغص می‏ شد. پس رئیس ایشان خواست که آخوند از میدان بیرون کرده باشد. روی به آخوند کرده گفت:


ادامه مطلب


[ سه شنبه 30 مرداد 1397  ] [ 04:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

کتاب حق الیقین علامه مجلسی

کتاب حق الیقین علامه مجلسی

دانلود: 

مؤلف

محمدباقر محمدتقى مجلسى (م 1111 ق).

معرفى اجمالى كتاب

این كتاب دوره كامل مباحث اصول دین و ضروریات مذهب شیعه را دربردارد. روش مؤلف در اثبات مطالب، روش كلامى شیعه است كه آن آمیزه اى است از استدلال به آیات قرآن و روایات معصومان علیهم السلام.

بحث در توحید و نبوت به صورت كوتاه انجام شده است؛ ولى در مورد امامت به تفصیل سخن به میان آمده و با بررسى مسئله غدیرخم و ادله امامت به تفصیل به اثبات امامت ائمه دوازده گانه پرداخته شده است.

در مرحله بعد به تفصیل از معاد و رجعت سخن به میان آمده است. معانى اسلام، كفر، ارتداد، انواع گناه و توبه پایان بخش مباحث كتاب است.

وضعیت نشر

این كتاب به همت كتابفروشى اسلامى تهران به قطع وزیرى چاپ شده است.

منابع: 

کتابشناسی تفصیلی مذاهب اسلامی ::محمدرضا ضمیری

 






[ سه شنبه 30 مرداد 1397  ] [ 04:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

متن عربی وصیت نامه علامه مجلسی

متن عربی وصیت نامه علامه مجلسی

                      ترجمه وصيّتنامه علاّمه مجلسى                        

به نام خداى بخشايشگر مهربان

اقارير حقّه

خدايا! اى آفريننده آسمانها و زمين ! اى داناى نهان و آشكار ! اى بخشايشگر مهربان ! خدايا ! در دار دنيا با تو عهد مى كنم . خدايا ! گواهى مى دهم كه البتّه معبود بحقّى جز تو نيست . تو يكتائى و براى تو شريكى نيست ، و البتّه محمّد ـ خدا بر او واهلش درود پياپى بفرستد ـ بنده تو و رسول توست ؛ و البتّه بهشت راست است ؛ و البتّه ، دوزخ راست است ؛ و البتّه برانگيخته شدن مردگان ، راست است و حساب ، راست است و بر آورد عمل ، راست است وقبر ، راست است و ترازوى عمل ، راست است ؛ و البتّه دين ، همان گونه است كه توصيف فرموده اى ؛ و البتّه اسلام ، همان گونه است كه مقرّر فرموده اى ؛ و البتّه گفتنى همان است كه گفته اى ؛ و البتّه تو خداى حقّ آشكارى (پوشيدگى و ابهامى در ثبوت و وجود تو نيست) . خدا از جانب ما مسلمانان به محمّد ـ خدا بر او وآلش درود پياپى بفرستد ـ بهترين پاداش را عنايت فرمايد و محمّد و آل محمّد را توأم باسلام (امان از هر گزند زنده و پاينده و جاويد) نگاه دارد.

دست حاجت به درگاه خدا

خدايا! اى اندوخته (و ذخيره) من ، هنگام اندوه (و گرفتارى) من! و اى يار من هنگام سختى من! ، و اى ولىّ نعمت من! ، (اى) معبود من و معبود پدرانم (ومادرانم)! هيچ گاه مرا يك چشم بهمزدن به خودم وامگذار ؛ زيرا اگر تو مرا باندازه يك چشم به هم زدن به خودم واگذارى ، البتّه به شرّ نزديك مى شوم و از خير دور مى گردم ؛ سپس وحشت مرا در قبر به آرامش مبدّل ساز و براى روزى كه تو را ملاقات مى كنم ، در حالى كه نامه اعمالم گسترده است ، نزد خود عهدى قرار بده كه در امان تو باشم.

 

ستايش و درود

ستايش ، خاصّ خدايى است كه او باقى مى ماند و بس ، و عظمت و سلطه و دولت او جاويد مى ماند و بس . او كسى است كه به قدرت و بقا تشرّف دارد ، و بندگانش را به مرگ و فناء مقهور ساخته است ، و دادن نعمتهاى ظاهر و باطن بر عهده اوست و بس ؛ و درود پياپى برسيد رسولان و فخر جهانها وشفيع گناهكاران ، محمّد بن عبداللّه ، خاتم پيامبران و بر اهل بيت پاكانش كه شفيعان روز جزايند بالخصوص وصىّ محمّد وحبيب او و جانشينش بر امّتش اميرالمؤمنين و اشرف الوصيّين.

سفارش در پيش درآمد وصيّتنامه

امّا بعد ؛ بالنتيجه اين ، وصيّت نامه اى است كه گنهكار خطاكار لغزشكار كوتاهى كننده نارسا ، محمّد باقر ، پسر ملاّ محمّد تقى (نامه عملشان به دست راستشان داده شود و به حساب آسان محاسبه شوند) به سوى فرزندانش و خويشانش و قبيله هايش و رفيقانش و همشهريانش و دوستانش و ساير مردم با ايمان ، وصيّت كرده است . به آنان وصيّت مى كنم (سفارش مى كنم) بشهادت دادن به اينكه غير از آن غيبِ مطلق ، معبودِ به حقّى نيست . يكتاست او و شريكى ندارد ، و به اينكه محمّد سيد انبيا و نخبه اصفيا ، بنده خدا و رسول خدا و پيامبر خدا وحبيب خدا و فدايى خداست ، و به اينكه اميرالمؤمنين على ، پسر ابى طالب و امامان يازده گانه از نسل على ، همانها كه آخر آنان قائم ايشان است ، معصوم اند ، مطهّرند ، و


ادامه مطلب


[ سه شنبه 30 مرداد 1397  ] [ 12:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

علامه محمد باقر مجلسی (ره) ( + کلیپ و تصویر)

علامه محمد باقر مجلسی (ره) ( + کلیپ و تصویر)

محمد باقر بن محمد تقی بن المقصود علی المجلسی معروف به علامه مجلسی یا مجلسی دوم(۱۰۳۷ ـ ۱۱۱۰ق) و از معروف‌ترین علما، فقها و محدثان در جهان اسلام است. وی از صاحب منصبان با نفوذ شیعه در عصر صفویه و صاحب کتاب حدیثی بحار الانوار است.

او در علوم مختلف اسلامی مانند تفسیر، حدیث، فقه، اصول، تاریخ، رجال و درایه ، فلسفه، منطق، ریاضیات، ادبیات، لغت، جغرافیا، طب، نجوم و علوم غریبه متخصص بود.

از مشهورترین استادان وی می توان ملا صالح مازندرانی، ملا محسن فیض کاشانی، سید علی خان مدنی و ملا خلیل قزوینی را نام برد.

همچنین معروفترین شاگردان او عبارتند از: میرزا عبدالله افندی اصفهانی، سید نعمت الله جزایری، شیخ عبدالله بحرانی، محمد بن علی اردبیلی، میرزا محمد مشهدی، میر محمدحسین خاتون آبادی، سید ابوالقاسم خوانساری.

مجلسی دارای آثار بسیاری است که از جمله آنهاست: بحارالانوار، مرآة العقول، حق الیقین، زاد المعاد، تحفة الزائر، عین الحیات، حیاة القلوب، جلاء العیون، حلیة المتقین.

ولادت و نسب

http://ahlolbait.com/files/u12/22222222222222222222222.gif

وی در سال ۱۰۳۷هـ ق در اصفهان به دنیا آمد.[۱] ولادت او مصادف با حکومت صفویان و آخرین سال سلطنت شاه عباس اول بوده است. پدرش از بزرگان و مجتهدان سرشناس عصر خویش و از شاگردان شیخ بهایی، ملا عبدالله شوشتری ومیرداماد بود. مادرش، دختر صدرالدین محمد عاشوری قمی است که از خاندان علم و فضیلت به شمار می‌روند.[۲]

همسر و فرزندان

گفته شده وی دارای ۳ همسر بود که از آنها صاحب ۴ پسر و ۵ دختر گردید.[۳]

خاندان مجلسی

خاندان علامه مجلسی از جمله پر افتخارترین خاندان‌های شیعه در قرون اخیر است. در این خانواده نزدیک به یکصد عالم وارسته و بزرگوار دیده می‌شود.

جد اعلای پدری وی حافظ ابونعیم اصفهانی از محدثان و حفاظ است. پدربزرگ محمد باقر، «‌ملا مقصود‌» بود که وی را شاعری باتقوا و دانشمندی فاضل توصیف کرده‌اند.[۴] جده پدری او دختر کمال الدین شیخ حسن عاملی نطنزی اصفهانی است. برادران مجلسی، میرزا عزیزالله و ملا عبدالله هستند که محدث نوری آنان را مدح کرده است. آمنه بیگم مشهورترین خواهر مجلسی است که از دانشمندان زمان خود و همسر ملا صالح مازندرانی است.[۵]

علت شهرت به «‌مجلسی‌»

گفته شده که چون جدّ او دارای مجالس پر شور بوده یا این که در اشعارش از تخلّص «‌مجلسی‌» استفاده می‌کرده، به این نام شهرت یافتند.[۶] نقل دیگر آن است که چون


ادامه مطلب


[ سه شنبه 30 مرداد 1397  ] [ 10:00 ق.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

سالشمار حضور علامه مجلسی در دوران سلسله صفویه

سالشمار  تآسیس تا انقراض سلسله صفویه و نیز جایگاه زمانی حضور علامه مجلسی در دوران این سلسله تعیین شده است 

بر اساس این سالشمار مشخص می شود که از دوران 228 ساله سلطنت صفوی مجلسی تنها 73 سال آن را حضور داشته است آغار زندگی مجلسی 130 سال پس از تاسیس دولت صفوی و پایان آن 25 سال پیش از انقراض آن است انقراض آن استبنابر این مجلسی نه در ظهور و درخشش و اوج صفویان حضوری و نقشی داشته است و نه او را می توان مسئول انحطاط پادشاهی صفوی در دوران 25 ساله پس از مرگش دانست . او در سال آخر سلطنت شاه عباس اول بدنیا آمد در سالهای آغازین سلطنت شاه عباس دوم به نوجوانی پا نهاد در زمان جلوس شاه سلیمان بر تخت سلطنت 40 ساله بود در 61 سالگی شیخ السلام اصفهان شد و تا پایان عمر به مدت 12 سال این سمت را داشت که 5 سال از آغاز سلطنت تقریبا 30 ساله شاه سلطان حسین را نیز شامل میشود.

منابع: 

سید علی محمد رفیعی ,کتاب ملا محمد باقر مجلسی (زندگی – زمانه – نگاهها – نقدها) صفحه 40







[ جمعه 10 آذر 1396  ] [ 08:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

شانزده گواهى تدريس از علّامه مجلسى

شانزده گواهى تدريس از علّامه مجلسى

علي صدرايي خويي

چکيده

در اين مقاله گواهي‌هايي که توسط علامه مجلسي بعد از جلسه درس به شاگردانش عطا شده مورد بررسي قرار گرفته است. خوش‌بختانه تعداد قابل ملاحظه‌اي از اين گواهي‌ها شناسايي گرديده و هم اکنون در دسترس مي‌باشد که تعداد آ‌ن‌ها بالغ بر دويست گواهي مي‌گردد. در اين مقاله شانزده گواهي مورد بررسي و متن کامل آن درج شده است. در اين گواهي‌ها نام شاگردان علامه مجلسي، نام کتاب‌هاي درسي، و تاريخ تشکيل، به دقّت ضبط گرديده و همين مسأله در تاريخ تطور حديث اهميّت فوق العاده دارد. از اين گواهي ها مشخص مي‌گردد که علامه مجلسي اغلب عمر خود را به تدريس کتب حديثي خصوصا «کتب اربعه» (کافي، تهذيب، استبصار و من لا يحضره الفقيه) سپري نموده و متجاور از پنچ دهه از عمرش مشغول اين کار بوده است.
کليد واژه: علامه مجلسي، گواهي هاي حديثي، کتاب‌هاي درسي حديث، اجازات حديثي، تصحيح متون حديثي.

علّامه مجلسي

علّامه محمّدباقر بن محمّدتقى مجلسى در اصفهان در سال ۱۰۳۷ق در خانواده‏اى حديث شناس پاى به جهان گشود و پس از ۷۴ سال تلاش و مجاهدات علمي- خصوصاً در عرصه ي حديث پژوهي- در سال۱۱۱۱ق، رخت از سراى فانى به دار باقى كشيد و در اصفهان در آرامگاه ابديش قرار گرفت.
تلاش‏هاى حديثى علّامه مجلسى تاكنون از ابعاد مختلف مورد توجّه و كاوش محقّقان قرارگرفته است. در اين نوشته، بر تلاش‏هاى علّامه در عرضه ي تدريس حديث و تربيت محدثان نظري مي شود، اساس اين


ادامه مطلب


[ پنج شنبه 9 آذر 1396  ] [ 08:00 ق.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

شرح احوال علاّمه مجلسى

شرح احوال علاّمه مجلسى

سيد عبدالحجت بلاغى

به كوشش : على صدرايى خويى

درآمد

سيد عبدالحجت بلاغى حسينى عريضى نايينى ، فرزند حجة الاسلام سيدحسين عريضى نايينى متولد ۱۳۲۲ق در نايين و متوفّاى ۱۳۳۵ ش ، يكى از دانشمندان شيعى معاصر است ۱ كه آثار چندى از تأليفاتش منتشر گرديده و از جمله آنهاست : «حجة التفاسير و بلاغ الاكسير» يا «من لا يحضره المفسّر والتفسير» كه در قم ، سالهاى ۱۳۴۵ ـ ۱۳۴۶ش ، ده جلد ، در شش مجلّد ، به چاپ رسيده ، «تاريخ نايين» ، «مقامات العرفاء» و «تذكره شمس العرفا» . 
يكى از آثار بلاغى ، كشكول وى است كه با نام «گلزار الحجة» به چاپ رسيده و بلاغى در آن ، آنچه كه از نوشته جات متفرّقه و

1.براى اطلاع بيشتر درباره شرح حال وى ر . ك : طبقات مفسران شيعه ، ج ۴ ، ص ۳۷۰ ـ ۳۷۱ ؛ مجله راهنماى كتاب ، ش ۱۹ (سال ۱۳۵۵ش) ، ص ۷۲۹ ؛ دو رساله در تصوّف ايران ، منوچهر صدوقى سهامى ، ص ۸۷ ؛ الذريعة ، ج ۹ ، ص ۱۷۳ و ج ۲۱ ، ص ۳۹۱ .

پراكنده و تصاوير و سند در دست داشته ، به صورت دستنويس منتشر نموده است .
از ياداشت هايى كه بلاغى در «گلزار الحجه» آورده ، مطالبى است كه راجع به شرح حال علاّمه مجلسى ، جمع آورى و تحرير نموده است . بلاغى در نظر داشته كه كتاب مفصّلى در شرح حال مجلسى و خاندان وى بنگارد و بدين جهت ، شروع به جمع آورى اطلاعات در اين زمينه نموده و نامه هايى به شخصيت هاى عصر خود نگاشته و از آنها مطالبى را در


ادامه مطلب


[ چهارشنبه 8 آذر 1396  ] [ 02:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

علامه مجلسی و تعامل با روايات تفسيری اهل البيت(ع)

علامه مجلسى و تعامل با روايات تفسيرى اهل بيت(ع)

على نصيرى ۱

مدخل

چنان كه مى دانيم, بخشى از رواياتى كه از ائمه (ع), به دست ما رسيده, ناظر به تفسير و تأويل آيات قرآن كريم است كه ما آنها را «روايات تفسيرى» مى ناميم. اين روايات, به طور پراكنده و به مناسبت هاى مختلف صادر شده و در جوامع روايى شيعه منعكس شده اند. چنان كه جلال الدين سيوطى كليه روايات تفسيرى اهل سنّت را در قالب تفسير الدر المنثور گردآورى كرد, جمعه عروسى حويزى با تدوين تفسير نورالثقلين و نيز سيدهاشم بحرانى با نگاشتن البرهان فى تفسير القرآن به جمع آورى تمامى روايات تفسيرى شيعه پرداختند. اين دو مفسر نامى كوشيدند تا همه رواياتى كه به طور مستقيم يا غير مستقيم به تفسير و تبيين مداليل آيات پرداخته اند, ذيل آيه مورد نظر ارائه نمايند; هرچند به خاطر محدوديتِ اين گروه از روايات, تنها بخشى از آيات قرآن به صورت ترتيبى در تفسير آنها

1.محقق حوزه علميه قم.

--------------------------------------------

ذكر شده اند. نگاهى به اين روايات, نشان مى دهد كه امامان معصوم در بسيارى از موارد, مداليل آيات را خود يا دشمنان دانسته اند, بى آن كه از ظاهر آيات, چنين مداليلى به دست آيد. اين امر باعث شده كه نوعى صبغه ولايى بر روايات تفسيرى اهل بيت حاكم باشد. از طرفى, كسانى كه با شيوه بيانى ائمه(ع) آشنا نيستند, از روى جهل يا غرض ورزى, تفاسير روايى شيعه را به خاطر برخوردارى از چنين رواياتى به باد انتقاد گرفته, و چنين وانمود كرده اند كه مفسران شيعه, اين گونه روايات را جعل كرده اند تا مقام و منزلت ائمه(ع) و نيز جايگاه اصل ولايت و امامت را بيش از آن مرزى كه بايسته است, نشان دهند. به عنوان مثال, محمد حسين ذهبى در اين باره چنين مى نويسد: شيعه, معتقد است كه قرآن داراى ظاهر و باطن است. البته, اين حقيقتى است كه ما هم آن را مى پذيريم; زيرا احاديث صحيحى در تأييد اين امر وارد شده است. اما شيعه در اين حد, توقف نمى كند…, بلكه افراط كرده و ادعا مى كند كه خداوند, ظاهر


ادامه مطلب


[ سه شنبه 7 آذر 1396  ] [ 08:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

ارزيابى اسناد «الكافى» از منظر علّامه مجلسى در «مرآة العقول»

ارزيابى اسناد «الكافى» از منظر علّامه مجلسى در «مرآة العقول»

دانلود پی دی اف مقاله

هادى حجّت ۱

چكيده

پس از قرن هفتم هجرى و با پذيرش تقسيم حديث به چهار دسته اصلى (صحيح، حسن، موثّق و ضعيف) از سوى بسيارى از فقيهان و محدّثان شيعه ، برخى از آنان به ارزيابى روايات جوامع حديثى بر اين اساس پرداختند. علّامه مجلسى(م۱۱۱۰ق) نيز در كتاب مرآة العقول خود ، با وجود اذعان به اعتبار روايات الكافى ، قبل از پرداختن به شرح متن ، كوشيده است با تعابيرى غالبا كوتاه ، امّا بسيار متنوّع و گاه ابتكارى ، به شيوه متأخّران ، به ارزيابى تك تك اسناد روايات الكافى بپردازد. در اين مقاله ، تلاش شده است تا با دسته بندى اين تعابير مختلف ، علاوه بر ارائه آمارى از تعداد روايات صحيح، حسن، موثّق و ضعيف الكافى ، بر اساس مبانى علّامه مجلسى، به بيان فوايد بررسى تعابير وى بپردازيم ؛ فوايدى كه مى تواند براى پژوهشگران عرصه حديث، درايه و رجال ، مفيد باشد.  

كليد واژه ها: الكافى ، مرآة العقول ، علّامه مجلسى ، سند.

مقدّمه

كتاب شريف الكافى ، به عنوان يكى از مهم ترين و معتبرترين كتب روايى شيعه ، همواره مورد توجّه محدّثان و فقيهان امامى بوده و تا كنون ، موضوع پژوهش هاى متعدّد متنى و سندى قرار گرفته است. علّامه مجلسى در مقدّمه مرآة العقول كتاب الكافى را دقيق ترين، جامع ترين، بزرگ ترين و بهترين تأليفات شيعه ، معرّفى كرده است ؛ ۲ امّا اين سخن


ادامه مطلب


[ یک شنبه 5 آذر 1396  ] [ 06:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

علامه مجلسی و نقد ديدگاههای فلسفی

علامه مجلسی و عقل خودبنیاد دینی

بررسی تاریخ تفکر اسلامی نشان می دهد که میان نقل گرایان و عقل گرایان وفاق و همگرایی وجود نداشته و هماره سوء ظن به یکدیگر در میان آنان برقرار بوده است. نقل گرایانْ عقل گرایان را به حاکم ساختن عقل ناقص بشری بر مکتب عاری از کاستی و خطا، و کرنش بی چون و چرا در مقابل فلسفه وارداتی یونان محکوم می سازند و عقل گرایانْ نقل گرایان را به قشری نگری و تعطیل ساختن عقل و اندیشه در تعامل با وحی متهم می کنند. در این میان چهره های برجسته ای که میان عقل و نقلْ وفاق و همگرایی ایجاد کرده و با نگرش عقلانی و وحیانی همزمان، امکان همسویی این دو مشرب و مکتب را مدلل ساخته اند، بسیار اندک اند. محدثان را می توان پرچمدار نقل گرایی دانست؛ چنان که فلاسفه در صف اول عقل گرایی قرار دارند.

علامه مجلسی از آن نقل گراهاست که با عقل گرایی از نوع فلسفه برگرفته از یونان به مخالفت برخاسته و از متفکران اسلامی به خاطر کرنش در مقابل این فلسفه و تحمیل آن بر آیات و روایات به شدت انتقاد کرده است. این انتقاد اختصاص به فلسفه ندارد، بلکه ایشان در کنار فلسفه، به عرفان و به ویژه تصوف نیز تاخته است. این امر در لابه لای بسیاری از نگاشته های این محدث بزرگ انعکاس یافته است.

البته باید توجه داشت که علامه مجلسی با مطلق عقل گرایی هیچ مخالفتی نداشته و خود از آن دفاع کرده است. به همین دلیل است که ایشان در مقابل اخباریان از اجتهاد و استنباط دفاع کرده و از آنان به خاطر تعطیل هرگونه عقل گرایی در برخورد با آیات و روایات انتقاد کرده است.

به عنوان مثال در ذیل روایت «ما أحد ابتدع بدعة إلاّ ترک بها سنّة؛ هیچ کس بدعتی را بنیان نگذاشت مگر به خاطر آن سنّتی را رها ساخت».1

چنین آورده است:

ربما یقال هذه الاخبار تدل علی نفی الاجتهاد مطلقاً و فیه إن للمحدثین ایضاً نوعاً من الاجتهاد یقع منهم الخطأ والصواب؛2

ممکن است گفته شود که این روایات مطلق اجتهاد را نفی می کند، اما این مدعا نادرست است؛ زیرا محدثان نیز دارای نوعی اجتهادند که گاه به صواب می انجامد و گاه به خطا می رود.

البته باید دانست نفی مطلق اجتهاد از سوی شماری از اخباریان مطرح شده است؛ چنان که آنان تنها منبع فهم دین را کتاب و سنت می شناسند.3 میان محدثان و اخباریان عموم من وجه وجود دارد؛ یعنی هر محدثی ضرورتاً اخباری نیست، چنان که ممکن است شخص بی آنکه محدث باشد تفکر اخباری داشته باشد.

علامه مجلسی در جایی دیگر، سخن بنیانگذار اخباریان، یعنی محدث امین الدین استرآبادی را نقل می کند. این محدث اخباری در کتاب معروفش الفوائد المدنیة گفته است معرفت الهی، فطری و همراه با الهام است، و نظری نیست. این معرفت به همان شیوه که طفلْ پستان مادر را می گیرد فطری است. علامه مجلسی درباره این نظریه می گوید:


ادامه مطلب


[ یک شنبه 5 آذر 1396  ] [ 08:00 ق.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

علامه محمدتقى مجلسى و نقد ديدگاه‏هاى فلسفى در مرآة العقول

علّامه محمدتقى مجلسى و نقد ديدگاه‏هاى فلسفى در مرآة العقول‏ «1»

 

چكيده‏

مرآة العقول يكى از شروح كتاب الكافى است كه به وسيله علامه محمدتقى مجلسى به رشته تحرير درآمده است. شارح كتاب، در مقام شرح روايات ضمن آن‏كه با ديدگاه‏هاى فلسفى مخالفت نموده، از مسلك اخبارى‏گرى نيز روى‏گردان بوده است.

اين مقاله به بيان چگونگى رويكرد شارح در نقد ديدگاه‏هاى فلسفى پرداخته و پس از بيان معناى عقل، محدوده حجيت عقل را از ديدگاه علامه محمدتقى مجلسى بيان كرده است.

علّامه مجلسى و عقل خودبنياد دينى‏

بررسى تاريخ تفكر اسلامى نشان مى‏دهد كه ميان نقل گرايان و عقل‏گرايان وفاق و همگرايى وجود نداشته و هماره سوءظن به يكديگر در ميان آنان برقرار بوده است.

نقل‏گرايانْ عقل‏گرايان را به حاكم ساختن عقل ناقص بشرى بر مكتب عارى از كاستى و خطا، و كرنش بى‏چون و چرا در مقابل فلسفه وارداتى يونان محكوم مى‏ سازند و عقل‏گرايانْ نقل‏گرايان را به قشرى‏نگرى و تعطيل ساختن عقل و انديشه در تعامل با وحى متهم مى‏كنند. در اين ميان چهره‏هاى برجسته‏اى كه ميان عقل و نقلْ وفاق و همگرايى ايجاد كرده و با نگرش عقلانى و وحيانى همزمان، امكان همسويى اين دو مشرب و مكتب را مدلل ساخته‏اند، بسيار اندك‏اند. محدثان را مى‏توان پرچمدار نقل‏گرايى دانست؛ چنان‏كه فلاسفه در صف اول عقل‏گرايى قرار دارند.

علّامه مجلسى از آن نقل‏گراهاست كه با عقل گرايى از نوع فلسفه برگرفته از يونان به مخالفت برخاسته و از متفكران اسلامى به خاطر


ادامه مطلب


[ شنبه 4 آذر 1396  ] [ 04:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

علامه مجلسى و مرآة العقول‏

علامه مجلسى و مرآة العقول‏ «1»

چكيده‏

علامه مجلسى پس از انزواى صوفيه و تقويت اخبارى‏گرى، با استفاده از موقعيت فراهم آمده با تمام توان به جمع‏آورى، تدوين و شرح حديث پرداخت. وى از معدود محدثان جهان تشيع است كه در تأليف، تدوين و شرح و تفسير آثار حديثى توفيق فراوان به دست آورد و تأثير شگرفى در روند حديث‏نگارى گذاشت.

هدف علامه مجلسى در توجه به حديث و تدوين كتب حديثى، ايجاد رويكردى در جامعه به سوى حديث و معارف اسلامى و بازگرداندن توجه مردم از عرفان و تصوف خانقاهى و حكمت و فلسفه به معارف حديثى بود.

مرحوم مجلسى در بخش‏هاى مربوط به درجه اعتبار احاديث از دو شيوه اعتبار سند و اعتبار محتوايى بهره مى‏گيرد. او در مرآة العقول با يك شيوه واحد به تفسير احاديث نپرداخته است. در مواردى بحث را تفصيل فراوان داده و در مواردى، گذرا و گاه بدون هر گونه تفسير از كنار روايت گذشته است.

غير از مباحث حديثى، مباحث ديگرى در مرآة العقول مطرح شده كه از جمله آنها مباحث فلسفى، كلامى، تفسيرى و فقه و اصولى است.

فضاى فرهنگى برآمده از شكست علمى اصوليان در برابر هجوم همه‏جانبه‏ جريان اخباريگرى و عقب‏نشينى محسوس آنان در نيمه نخست


ادامه مطلب


[ یک شنبه 21 آبان 1396  ] [ 06:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]

زندگي سياسي علاّمه مجلسي

در انديشه و زندگي سياسي علامه ي مجلسي ابهاماتي وجود دارد که چه بسا منشأ برخي از شبهه ها و برداشت هاي ناصواب انديشه و عمل سياسي اين انديش مند ديني شده است. براي رفع اين ابهام ها، مطالعه دقيق در ابعاد مختلف زندگي سياسي اين محدث بزرگ ضرورت دارد؛ امري که تحقيق حاضر به دنبال تحقق آن است. همان طور که پيش تر گفته شد، با وجود تحقيق ها و نگارش هاي بسياري که درباره ي شخصيت و ديدگاه هاي علمي علاّمه مجلسي انجام شده است. هنوز انديشه و رفتار او از منظر سياسي مورد مطالعه و بررسي دقيق قرار نگرفته است؛ بر همين اساس در اين فصل ما به تحليل و بررسي آن بخش از انديشه و رفتار سياسي وي خواهيم پرداخت که به عمد يا خطا


ادامه مطلب


[ یک شنبه 21 آبان 1396  ] [ 12:00 ب.ظ ] [ مهدی زارع ]
[ نظرات(0) ]