تصویب تغییرات و قوانین جدید بسکتبال

همزمان با برگزاری مراسم قرعه کشی رقابتهای بسکتبال بازیهای المپیک در پکن، تغییرات قوانین بسکتبال توسط هیئت مدیره فیبا به تصویب رسید.طی جلسات دو روز گذشته، هیئت مدیره فیبا تغییرات تاریخی قوانین بسکتبال که پیش از این توسط گروه کارشناسان کمیته فنی فیبا بطور کامل بررسی و پیشنهاد شده بود را مورد تصویب قرار داد. این تصمیمات از آن جهت حائز اهمیت است که به یکسان سازی قوانین بسکتبال در سراسر جهان کمک می کنند.

افزایش فاصله خط پرتاب 3 امتیازی (که از سال 1984 وضع شده بود) و همچنین تغییر شکل محوطه سه ثانیه از ذوزنقه به مستطیل (که در دهه 1950 شکل گرفته بود) از اهم تغییرات صورت گرفته هستند که بطور خلاصه درادامه ذکر می شوند:
قوانین رسمی بسکتبال در سال 2008
اصلاحات زیر از اول اکتبر 2008 یعنی پس از المپیک پکن لازم الاجراء خواهند بود:

ماده 3-4 -لباس ورزشی
تصمیمات مربوط به اینکه بازیکنان می توانند زیر لباس بازی خود تی شرت به تن کنند لغو می شوند.

ماده 3-2-25 -افتادن بازیکن روی زمین
افتادن و لیز خوردن بازیکن هنگامیکه توپ را در دست دارد قانونی است.

ماده 3-1-28 -انتقال توپ به زمین حمله
هنگام دریبل زدن، توپ وقتی از زمین عقب به زمین حمله می رود که توپ و هر دو پای بازیکن دریبل کننده، زمین حمله را لمس کنند.

ماده 2-1-30 -بازگشت توپ به زمین عقب
بازیکنی که از زمین حمله پریده و با گرفتن توپ در هوا مالکیت جدیدی برای تیم خود کسب می کند و سپس در زمین عقب تیم خود فرود می آید، مرتکب تخلف نمی شود.

ماده 31 -دخالت در حمله
در صورتیکه بازیکنی از داخل و زیر سبد توپ را لمس کند مرتکب دخالت در حمله می شود (که یک تخلف ساده نیست) و تمامی تبعات قانونی آن لازم الاجرا خواهد بود.

ماده 4-1-36 -خطای غیر ورزشی
در صورتیکه هیچ مدافعی بین مهاجم و سبد دفاعی نباشد و بازیکن مدافع به قصد توقف ضد حمله، از کنار و یا پشت با حریف برخورد ایجاد کند، این برخورد باید غیر ورزشی در نظر گرفته شود.

ماده 1-3-38 -خطای فنی
برای بازیکنی که آرنج خود را بیش از حد حرکت می دهد (بدون برخورد) می توان خطای فنی اعلام کرد.
قوانین رسمی بسکتبال در سال 2010
اصلاحات زیر بشرح ذیل لازم الاجرا خواهند بود:

- برای مسابقات سطح بالا/ رده 1 (مسابقات اصلی و رسمی فیبا یعنی: مسابقات المپیک، مسابقات قهرمانی جهان - مردان و زنان، مسابقات زیر 17 سال و زیر 19 سال قهرمانی جهان – مردان و زنان، مسابقات قهرمانی قاره ها و مناطق – مردان و زنان) پس از اول اکتبر 2010، یعنی بعد از مسابقات قهرمانی جهان در سال 2010.
- برای مسابقات سطح متوسط/رده 2 (سایر رقابتهای رسمی فیبا و مسابقات طراز اول فدراسیونهای ملی) پس از اول اکتبر 2012، یعنی بعد از مسابقات المپیک لندن

ماده 3-2-2 -خطوط پرتاب آزاد و منطقه 3 ثانیه
منطقه 3 ثانیه باید منطقه مستطیل شکلی باشد که روی زمین بازی مشخص می شود.
منطقه 3 ثانیه باید به شکل مستطیل مطابق آنچه در شکل زیر نمایش داده شده باشد (بجای شکل ذوزنقه ای فعلی).

ماده 4-2-2 -منطقه شوت 3 امتیازی
فاصله خط پرتاب 3 امتیازی باید 75/6 متر باشد (بجای 25/6 متر فعلی).

ماده 6-2-2 -پرتاب به داخل زمین از خطوط کناری
باید دو خط کوچک در بیرون زمین و روبروی میز منشی و منطقه نیمکت تیمها علامت زده شود بطوریکه لبه بیرونی آن از لبه داخلی خط انتهائی 325/8 متر فاصله داشته باشد، بعبارت دیگر این خطوط در تراز بالای قوسهای سه امتیازی قرار می گیرند.
در 2 دقیقه پایانی بازی و یا وقت اضافی و پس از درخواست زمان استراحت (تایم اوت) توسط تیمی که مالکیت توپ را در زمین عقب در اختیار داشته باشد، شروع مجدد بازی باید از روبروی میز منشی و محل "خط پرتاب به داخل زمین" انجام شود (بجای از محل ادامه خط نیمه زمین در قانون فعلی).

ماده 7-2-2- نیمدایره بدون شارژ
نیمدایره بدون شارژ باید در زیر سبد ترسیم شود. فاصله داخلی این نیمدایره از مرکز سبد (روی زمین) باید 25/1 متر باشد.
در صورتیکه بازیکن مهاجم با مدافعی که در نیمدایره بدون شارژ (خطای حمله) ایستاده است برخورد کند، خطای شارژ اعلام نخواهد شد.

ماده 29 -بیست و چهارثانیه

اگر لازم باشد شروع مجدد بازی از بیرون زمین و در زمین عقب انجام شود، در صورتیکه قوانین مربوطه شروع مجدد ثانیه شمار 24 ثانیه را از 24 ثانیه ایجاب کنند، این عمل باید انجام شود.
اگر لازم باشد شروع مجدد بازی از بیرون زمین و در زمین حمله انجام شود، در صورتیکه قوانین مربوطه شروع مجدد ثانیه شمار 24 ثانیه را از 24 ثانیه ایجاب کنند باید به روش زیر عمل شود:
- در صورتیکه در زمان توقف بازی، ثانیه شمار 24 ثانیه، 14 ثانیه و یا بیشتر را نمایش دهد، ثانیه شمار بدون تغییر باقی می ماند و به 24 ثانیه تغییر نخواهد کرد.
- در صورتیکه در زمان توقف بازی، ثانیه شمار 24 ثانیه، 13 ثانیه و یا کمتر را نمایش دهد، ثانیه شمار به 14 ثانیه تغییر خواهد کرد.

-لباس بازيكنان :
بازيكنان هر تيم بايد داراي پيراهن و شورت يك رنگ و يك شكل باشند. جلو و عقب پيراهن و شورت بايد يك رنگ باشد. لباسها از اعداد چهار تا پانزده شماره گذاري     مي شوند. شماره هاي جلوي پيراهن ده سانتيمتر و شماره هاي پشت پيراهن بيست سانتيمتر عرض دارند. رنگ شماره بايد از رنگ پيراهن متمايز باشد. پيراهن هاي يك تيم بايد يك رنگ و ساده باشد. پيراهن هاي يك تيم بايد يك رنگ و ساده باشند. پيراهن هاي يك تيم بايد يك رنگ و ساده باشند. پوشيدن پيراهن آستين دار مجاز نيست. پوشيدن تي شرت در زير پيراهن مجاز نيست ، مگر اينكه با مجوز كتبي پزشك و همرنگ پيراهن باشد. پوشيدن زيرشورتي نيز درصورت همرنگ بودن با شورت بلامانع است. شماره ها بايد براي منشي و داوران ، واضح و قابل رويت باشد. تبليغات روي پيراهن موقعي مجاز است كه مانع ديدن شماره بازيكن نشود. در هيچ شرايطي نبايد شماره از اندازه هاي اعلام شده كوچكتر باشد. تيم ها بايد دو رنگ لباس (تيره و روشن) دراختيار داشته باشند. در هر مسابقه ، تيم اول (ميزبان) بايد لباس روشن بپوشد و تيم دوم (ميهمان) لباس تيره رنگ داشته باشد. پايين پيراهن بايد در داخل شورت قرار گيرد.
حداقل بيست دقيقه قبل از شروع مسابقه ، مربي موظف است اسامي كليه بازيكنان ، كاپيتان ، پنج نفر بازيكن شروع كننده ، مربي و كمك مربي را به ميز منشي ارائه نمايد.

خطاها :

خطای شخصی : 1- بلاك كردن 2- شارژ كردن 3- دفاع از پشت سر 4- تماس با دست  5 - نگهداشتن  6- استفاده غیرقانونی از دستها  7- هل دادن  8- اسكرین غیر قانونی خطای شخصی در تمامی حالات جهت بازیكن خاطی اعلام می شود.

خطای طرفین : خطایی است كه دو بازیكن مخالف روی همدیگر در یك زمان انجام   می دهند.

خطای غیر ورزشی : خطای شخصی است كه به طور عمد روی بازیكن با توپ و یا بدون توپ صورت می گیرد و جریمه آن دو پرتاب آزاد و مالكیت توپ از وسط زمین می باشد.
 

دیسكالیفه (اخراج) : هرگونه خطایی خارج از روحیه ورزشكاری را با دیسكالیفه (اخراج از زمین بازی) جریمه و دو پرتاب آزاد و مالكیت توپ از وسط زمین به حریف داده     می شود.

خطای فنی : خطایی است كه بدون برخورد بازیكن بوجود می آید. جریمه آن یك پرتاب آزاد با مالكیت توپ از وسط زمین می باشد. خطای فنی برای بازیكن ذخیره دو پرتاب آزاد با مالكیت توپ و خطای فنی برای مربی و همراه تیم دو پرتاب آزاد و مالكیت توپ است.

  خطای تیمی : در هر ده دقیقه، تیمی كه خطاهای انجام شده آن بیش از 4 خطا باشد، خطای تیمی محسوب می شود و جریمه آن دو پرتاب آزاد توسط بازیكنی كه خطا روی آن اتفاق افتاده است انجام می شود.

پنج خطا :در بازي هايي كه در چهار وقت ده دقيقه اي برگزار مي گردد ، بازيكن پس از انجام 5 خطا بايد زمين را ترك كند و تا 30 ثانيه بعد ، يك بازيكن ديگر جايگزين وي گردد. اين قانون را قانون پنج خطا مي گويند.

خطای تماس با توپ بالای سطح حلقه :بازيكن مدافع و مهاجم ، توپي را كه براي شوت رها شده و در حال پيمودن قوس نزولي است و كاملا بالاي استوانه حلقه قرار دارد نبايد لمس كنند يا بزنند ، همچنين زمانيكه توپ به تخته برخورد مي كند و در بالاي سطح حلقه است ، مجاز به لمس توپ نيستند. در غير اينصورت ، مرتكب تخلف شده اند كه سخت ترين جريمه آن پذيرش گل است.

نيمه (برگشت توپ به زمين دفاعی) :زمانيكه يك بازيكن در زمين حريف (زمين حمله) مالكيت توپ را دراختيار مي گيرد ، نبايد توپ را به زمين دفاعي (زمين خودي)

برگرداند. اين امر يك تخلف است و توپ دراختيار تيم مقابل قرار خواهد گرفت.

- تخلف ها :

سه ثانیه : زمانی كه تیمی توپ را در اختیار دارد نباید هیچ یك از بازیكنان آن تیم بیش از سه ثانیه در منطقه ذوزنقه تیم مقابل توقف نمایند. تمامی خطوط منطقه ذوزنقه جزء منطقه محدوده محسوب می شوند .

هشت ثانیه : زمانی كه بازیكنی مالكیت توپ را در زمین دفاعی خود در اختیار       می گیرد بایستی در عرض هشت ثانیه توپ را از زمین خارج كرده و به زمین حمله ببرد.

24 ثانیه : اگر تیمی مالك توپ شده باشد. باید در عرض 24 ثانیه توپ را وارد حلقه حریف بكند یا به طرف حلقه تیم مقابل شوت بزند در زدن شوت توپ باید حتماً به حلقه بخورد تا 24 ثانیه صفر شود اگر توپ به تخته بخورد 24 ثانیه ادامه می یابد و اگر توپ توسط تیم مقابل اوت شود باز هم 24 ثانیه ادامه می یابد. 24 ثانیه موقعی صفر می شود كه 1- خطا صورت بگیرد 2- بازیكن تیم مقابل با پا توپ را به اوت بیاندازد. اگر دستگاه 24 ثانیه بوق بزند و توپ از دست بازیكن رها شده و در هوا باشد، اگر گل شود گل قبول می باشد. اگر در هوا با دست بازیكنی لمس شود  و گل شود گل مردود می باشد .

رانینگ (Running): موقعی كه بازیكن توپ را در دست گرفته و یك یا دو گام به اطراف برود، رانینگ نام دارد.

دبل (Double) :دريبل كردن از زماني شروع مي شود كه بازيكن كنترل توپ را دراختيار گرفته و با انداختن و زدن آن در تماس با زمين دوباره آن را قبل از اينكه به بازيكن ديگري برخورد كند لمس نمايد. زماني دريبل خاتمه مي پذيرد كه با دست آن را گرفته و يا اجازه دهد توپ در دست يا دستها استراحت نمايد. زمانيكه توپ با دست دريبل كننده در تماس نيست ، تعداد گامهاي برداشته محدود نخواهد بود.
بازيكن مجاز نيست پس از خاتمه دريبل ، براي بار دوم اقدام به دريبل نمايد. درصورتيكه اين عمل را انجام دهد مرتكب تخلف ’’دبل‘‘ شده است.

پای پیوت (pivot) : اگر بازیكنی توپ را در دست داشته و یك پا را ثابت و پای دیگر را به هر طرف كه بخواهد به حركت در آورد پای ثابت را پای پیوت می گویند. اگر بازیكنی با توپ با دو پا همزمان به زمین بیاید هر دو پای او پای پیوت می باشد. اگر یك پای خود را بلند كند پای دیگر به عنوان پای پیوت خواهد بود.

مقررات و قوانین بسكتبال

1- تعریف: 

بازی بسكتبال توسط دو تیم انجام می پذیرد كه هر تیم شامل 5 بازیكن می باشد، هدف آنها عبور دادن توپ از حلقه و ممانعت از گل زدن تیم مقابل است. اندازه زمین بسكتبال باید (28*15) یا (26*14) یا (24*12) باشد و ارتفاع زمین بازی تا سقف سالن باید هفت متر باشد.

تمامی خطوط زمین باید 5 سانتیمتر عرض داشته باشد: شعاع دایره ها باید 08/1 متر باشد. اندازه تخته باید 180 * 05/1 متر باشد كه با فاصله 09/2متر از سطح زمین نصب می گردد.

یك بازی بسكتبال با یك سر داور و یك داور، منشی، وقت نگهدار مسؤول 24 ثانیه، مسؤول تابلو و یك ناظر فنی مسابقات برگزار می شود. بازی بسكتبال با 5 بازیكن شروع می شود و با دو نفر هم می توانند ادامه دهند كمتر از دو نفر بازی انجام نمی شود. بازی در چهار پریوت ده دقیقه ای انجام می شود. بین ده دقیقه اول و دوم یك وقت دو دقیقه استراحت و بین ده دقیقه دوم و سوم كه نیمه اول هم نامیده می شود یك وقت ده تا پانزده دقیقه استراحت و بین ده دقیقه سوم و چهارم یك وقت دو دقیقه ای استراحت انجام می شود. تایم استراحت هر ده دقیقه، یك تایم استراحت یك دقیقه ای و ده دقیقه آخر تیمها می توانند از دو تایم استراحت یك دقیقه ای  استفاده نمایند.

سرویس

بازیکن در حال زدن سرویس

• سرویس عملی است که به منظور وارد کردن توپ در بازی به کار می‌رود.

در هنگام سرویس زدن باید به نکات زیر توجه کرد: ۱- هنگام ضربه زدن به توپ (سرویس)حتما باید توپ را به اندازه کافی و به دور از هر دودست پرتاب کرد و با یک دست به توپ ضربه زده شود. ۲- هنگام سرویس زدن نباید پاها را روی خط و یا درون زمین خودی قرار داد و باید از خط فاصله داشته باشد. ۳- توپ حتماً باید از تور عبور کرده و درون زمین حریف پرتاب شود (قبلا اگر هنگام سرویس زدن توپ به تور برخورد می‌کرد خطا محسوب می‌شد ولی در حال حاضر خطایی محسوب نمی‌شود).

حرکت توپ در هوا (والی)

• پاس بالای سر، یکی از مشخص‌ترین عملیات والیبال است.
• هرگز نباید به توپ مشت زد، بلکه باید آن را با دو دست پاس داد. پاس دادن از عقب نیز نشان‌دهنده همین عمل است.
• پاس دادن، ست زدن و فرستادن توپ‌های بلند از بالای تور صورت می‌گیرد.
• حرکت توپ در هوا در پرتاب آرام توپ از بالای تور اجرا می‌شود.
• اگر قبل از تماس با توپ دست‌ها دور شوند، توپ به وسط پیشانی برخورد خواهد کرد.
• همیشه باید به توپ نگاه کرد. ابتدا پاها را حرکت داده، آن‌ها را خم کرده و بدن را در زیر توپ قرار داد. به منظور حفظ تعادل و توازن یکی از پاها را به آرامی در جلوی پای دیگر قرار داده، زانوها را خم کرده و سپس باید تمام بدن را راست کرد. به عنوان یک قانون کلی شست‌ها را در حالت اشاره به طرف عقب و بینی نگهدارید. بازوها را راحت قرار داده و تا آن جایی که امکان دارد حرکات را بسیار ساده انجام داد. شست و دو انگشت اول به این عمل قدرت بخشیده و بقیه انگشتان به آن جهت می‌دهند.
• بهترین و معمول‌ترین مرحله والیبال (حرکت توپ در هوا) می‌باشد. برخی معتقدند که برای شروع تمرینات می‌توان از بادکنک استفاده کرد. تمرین پرتاب توپ پس از پرش برای گرفتن آن بسیار موثر است و مفید. البته همیشه پس از رسیدن توپ به نقطه اوج این عمل را انجام ندهید
  .

تیم‌ها

• هر تیم شامل ۶ بازیکن می‌شود.
• سه بازیکن در خط جلو و سه بازیکن در خط عقب قرار می‌گیرند.
• هر تیم دارای ۶ تعویض است و هر بازیکن می‌تواند ۲ بار تعویض شود، یعنی هر بازیکن می‌تواند یک بار داخل و یک بار خارج شود.
• زمانی که توپ سرو می‌شود، سه بازیکن خط جلو باید در جلوی بازیکنان خط عقب قرار گیرند.
• بازیکن از قطاع دایره سمت راست خط عقب با یک دست سرو می‌زند.
• زمانی که توپ در زمین وارد می‌شود، بازیکنان می‌توانند برای پرتاب توپ به هر نقطه‌ای حرکت کنند، حتی اجازه دارند که برای جلوگیری از تماس توپ با زمین، به خارج از زمین بروند.

دو تیم ۶ نفری با یکدیگر روبرو می‌شوند. داور در بالای تور قرار گرفته و ناظر بر اجرای مسابقه بوده و سوتی در دست دارد. سرداور نیز مقابل او قرار می‌گیرد. در اینجا تیمی که سرویس را دریافت می‌کند، منتظر توپ می‌شود. بازیکنان در وضعیت آماده‌باش بوده و دست‌ها، انگشتان، بازوها و پاها در حالات مطلوب قرار می‌گیرند. بازیکنان در مرکز زمین می‌ایستند و در این محل بیشتر حمله‌ها شکل می‌گیرد، به طوری که یکی از آن‌ها در نزدیک تور ایستاده و بقیه بازیکنان فرم w را تشکیل می‌دهند.

• معمولا ضربه ی اول متعلق به پاسور نمی باشد و هنگام دریافت، بازیکنان باید توپ زده شده توسط تیم مقابل را به دست پاسور رسانده تا او توپ را از تور رد کند.

داورها و مسئولین

هر مسابقهٔ والیبال دو داور اصلی دارد یکی داور اول که در بالای تور می‌باشد و دیگری داور دوم می‌باشد که روبروی داور اول می‌ایستد و در مواقعی خاص اجازهٔ سوت زدن نیز دارد. چهار داور خط دور تا دور زمین والیبال می‌ایستند و با پرچم داور اول را در امر قضاوت یاری می‌دهند. دو داور هم پشت میز منشی هستند یکی داور منشی و دیگری هم کمک منشی که کار ثبت امتیازات، تعوبض‌ها و اخطارها را بر عهده دارند. سرداور هم به عنوان ناظر می‌بایست در تمام دیدارها حضور داشته باشد.

توپ

توپ والیبال

توپ به شکل کروی (گرد) و از جنس چرم است. توپ‌های لاستیکی یا ماده‌ای از این دست نیز می‌توانند به کار برده شوند. قسمت رویی توپ به سه رنگ زرد، آبی و سفید است. ویژگی‌های آن عبارتند از:

• پیرامون: ۶۵ تا ۶۷ سانتیمتر
• وزن: ۲۶۰ تا ۲۸۰ گرم
• فشار داخل توپ، ۰.۳ تا ۰.۳۲۵ (کیلوگرم بر سانتیمتر مربع) است.^[۲]