8- اندازه گيري از راه دور ( تله متري )
دستگاه اندازه گيري از راه دور كه در فضاپيماها مورد استفاده قرار مي گيرد، تشكيل شده است از: خود اندازه گير، يك ضبط نوار، و يك فرستنده راديوئي، هنگامي كه فضاپيما در فضا گردش مي كند، اطلاعات مختلف را به صورت امواج و علائم بسيار كوتاه و كوچك در خود ضبط مي نمايد، هر گاه دانشمندي براي حل مسئله اي به اطلاعات نيازمند باشد، رمز سوال را توسط امواج مخصوص به فضا مي فرستند، اين علامت موجي كليد ضبط نوار را روشن نموده نوار را به عقب بر مي گرداند، تا اطلاعات ضبط شده را از اول پخش كند و به وسيله فرستنده راديوئي به زمين بفرستد. دانشمند مربوط اطلاعات را گرفته با محاسبه به اندازه اصلي تبديل مي نمايد، يا به صورت عكس در مي آورد.
9-چگونگي تهيه نيرو در فضا پيماها
مي دانيد كه همه دستگاه هاي داخل فضا پيما، از قبيل ضبط نوار، فرستنده راديوئي و ديگر دستگاه ها براي كار كردن به نيروي برق نياز دارند، و در آنجا استفاده از باطري هاي معمولي نيز امكان ندارد، زيرا پس از تخليه نيروي آن،راهي جهت پركردن ( شارژ ) مجدد آنها وجود ندارد. در اين صورت بيشتر فضاپيماها از باطري هاي خورشيدي استفاده مي كنند. چون تابش خورشيد در آن فضا بالاتر دائمي است. پره هائي كه معمولا در اطراف يك فضا پيما ديده مي شود. باطري خورشيدي هستند كه از صدها سلول (واحد باطري) تشكيل شده است.
10- سفينه هاي فضائي
ما تا اين جا فضاپيماهائي را مورد مطالعه قرارداديم كه به يكي از مدار هاي زمين فرستاده مي شوند و در آن مدار باقي مي مانند، يعني اقمار مصنوعي، ولي فضاپيماهاي بسياري وجود دارند كه از مدارهاي زمين دورتر رفته به كره ماه يا سيارات ديگر داخل مي شوند. اين فضاپيماهاي دور را سفينه فضائي ناميده اند، كه به زبان روسي آن را(زوند) گويند. سفاين مجهز به دستگاه هاي بسيار كامل و وسايل اندازه گيري درجه حرارت، تشعشعات، و امواج مغناطيسي و ديگر چيزها مي باشند كه اطلاعات به دست آورده را به زمين مخابره مي نمايد، بعضي از اين سفاين به دوربين هاي تلويزيوني مجهز مي باشند، تا تصاويري را از اطلاعات به زمين بفرستند.
11- سفاين ماه نشين ( قمري )
نخستين سفينه قمري، به سادگي توانست در اطراف ماه پرواز كند و از سطح كره ما عكس برداري نمايد، در مرحله بعد سفينه ها نوعي رنجر بودند كه پس از گرفتن تصاوير روشن و بزرگ از ماه فاصله كوتاه به ماه سقوط مي كردند كه بدون سرنشين بودند.
12- سفاين سياره پيما
اشكالات فرستادن سفينه به سياره بسيار بيشتر از اشكالاتي است كه در فرستادن سفينه اي به ماه وجود دارد از قبيل فاصله زياد، هدف گيري، كنترل حركت، هدايت و ارتباط با سفينه را به طور غير قابل تصوري مشكل مي سازد.
منابع ديگري كه گاهي درفضا پيما استفاده مي شود، سلول ها بنزيني (يا داراي سوخت مايع) مي باشند يا توليد كننده راديواكتيو هستند. سلول هاي بنزيني را از تركيب اكسيژن و هيدروژن آب مي سازند و براي توليد راديو اكتيو، از ميله اي كه توسط راديو اكتيو نيرو گرفته (مانند پلوتونيوم) استفاده مي شود، كه در حقيقت مدت هاي زيادي كار مي كند.
بعد از مرحله دوم، از سفاين تجسسي استفاده مي كردند كه به آرامي در سطح كره ماه فرود آمدند و كارشان بسيار موفقيت آميز بود، حتي بعضي از اين سفاين، آزمايشگاه كوچكي جهت تجزيه و تحليل خاك كره ماه را با خود همراه داشتند و عكس هاي ديگري هم از بررسي هاي انجام شده در سطح كره ماه توسط سفاين ديگر تهيه گرديده است.
تا اينكه اولين سفينه ماه نورد از شوروي به نام (لوناي 10) به مدار ماه رسيد، ولي سفينه آمريكائي بود كه از نظر گرفتن عكس و تحقيق درباره ماهو موفقيت چشمگيري به دست آورد. به هر حال روس ها هم كوشش خود را روي پياده كردن ارابه هاي بدون مسافر درماه و نمونه برداري از خاك كره ماه توسط آدم هاي آهني و آوردن آن به زمين متمركز نمودند، سفينه هاي لوناي 16 و 20 بدين منظور به سطح زمين فرود آمدند. ارابه لونا دركره ماه حركت كرد.
نزديكترين سياره ها به زمين يكي از زهره و ديگري مريخ مي باشد كه هركدام آنها به ترتيب 42 ميليون و 56 ميليون كيلومتر از زمين دور هستند. اين دو سياره مشخصات بسيار مشابهي با كره زمين دارد. لكن اطلاعات به دست آمده، توسط تعدادي از اين سفينه ها، نشان داد كه هيچگونه موجود زنده در آن دو سياره يافت نمي شود.
نزديكترين سياره شبيه به زمين زهره (ونوس) بود كه توسط چندين سفينه به خصوص سفينه روسي (ونه را) Venera پس از عبور از يك محيط غليظ و كدر درسطح زهره فرود آمده شروع به تجسس در سطح آن نمود. اطلاعات فرستاده شده به زمين حرارت سياره زهره را بيش از پانصد درجه سانتي گراد و فشاري بيش از (100 آتمسفر) نشان داده است.
دانشمندان عقيده دارند، اگر به اتمسفر ونوس Algae وارد سازند، مي توانند دي اكسيد كربن اضافي آن را بسوزانند، آن وقت اكسيژن حيات بخش (مناسب براي زندگي) در آن سياره به دست خواهد آمد. كره مريخ نيزدر سال 1971 و 1972 م توسط (مرينر 9) ازمدار مريخ مورد بررسي كامل قرار گرفت و عكس هائي از آن گرفته بود كه اثري از زندگي را درآن كره نشان نمي داد.
سفينه وايكينگ در سال 1976 به سطح كره مريخ فرود آمد. و با خود لابراتور بيولوژيكي همراه داشت تا در صورت وجود حيات در آن كره مراتب را به زمين گزارش نمايد. احتمال وجود حيات در سياره هاي ديگر كمتر است مثلا سياره عطارد، يا تير آن قدربه خورشيد نزديك است كه حرارتش غيرقابل تصور مي باشد.
مشتري و سيارات ديگر نيز آن قدر از خورشيد دور هستند كه بي انداز ه سرد مي باشند.
13-چگونگي بازگشت و فرود سفينه فضائي به زمين
فضانوردان كه از يك مدار خارج به جو زمين وارد مي شوند، سرعتي برابر با 2800 كيلومتر در ساعت دارند. اين سرعت بايد به تدريج آن قدر كاسته شود كه به سلامت به زمين برسند. همان طوري كه در لحظه پرتاب از زمين شتاب سرسام آوري به فضانوردان وارد مي شود. در لحظه وارد شدن به جو زمين نيز شتابي به همان اندازه (شتابي منفي) مجددا به بدن فضانوردان وارد مي آيد.
دراين لحظه نيز بايد فضانوردان به پشت بخوابند. چنانكه قبلا گفتيم، قسمت سرنشين دار سفينه تنها قستمي است كه به زمين مي نشيند، قسمتهاي ديگر فضا پيما قبل از وارد شدن به جو زمين از سفينه جدا مي شود، اصطكاك جو براي فضاپيما به منزله يك ترمز شديد عمل مي كند، و نيروي كشش منفي ( باز دارنده ) كه د سرعت 28000 كيلومتر در ساعت به بدن وارد مي شود، اصطكاك ذرات هوا به سفينه فضائي آن قدر زياد است كه حرارت فوق العاده توليد مي كند، و هر لحظه امكان سوختن فضا پيما وجود دارد، ولي وجود سپر حرارتي در جلو فضا پيما مانع از اين كار مي شود. اين سپردر موقع برخورد با هوا در اثر اصطكاك ابتدا گداخته شده، بعد با نور سفيد ذوب مي گردد و سپس مي جوشد، مرحله جوش را قليان Ablation مي نامند، اين ذوب شدن و مرحله قليان نه تنها مقدار زيادي از حرارت را به خود اختصاص مي دهد، بلكه گاز هائي به وجود مي آورد كه باعث كم شدن حرارت مي گردد.
زمان بازگشت فضانوردان به جو زمين، زماني است كه هم براي كنترل كنندگان زمين و هم براي فضانوردان نگران كننده و دلهره آور مي باشد، زيرا از لحظه ورود هواپيما به جو زمين ارتباط راديوئي يا هرگونه ارتباط قطع مي شود. زيرا امواج راديوئي قادر به عبور از گازهاي يونيزه شده اطراف فضا پيما كه هنگام ورود به زمين پديد مي آيد، نمي باشد. بعد از اين ترمز شديد سرعت فضاپيما آن قدر كاسته مي شود كه قادر است با باز شدن چتر مخصوص خود، ترمز خود را كامل نمايد، با اين ترمز نخست كابين خلبان، بعد هم چترهاي آن در اقيانوس آرام فرو آيد.
كشتي هاي نجات معمولا در چند مايلي محل سقوط، آماده مي باشند، هليكوپترهاي نجات درمدت كمتر از چند دقيقه به بالا سرفضانوردان مي رسند و آنها را به كشتي نجات حمل مي كنند. روي هم رفته فرود فضانوردان شوروي كه روي خاك انجام گرديده، ماهرانه تر انجام شد، زيراآنها با آتش كردن چند موشك كند كننده سرعت ( واپس زدن ) يك فرود بسيار آرام را در روي زمين انجام دادند، به هيچ وجه نگراني برخورد شديد فضا پيما با سطح آب كه خود يك نوع ضربه است وجود نداشت. حتي فضانوردان لحظات چندي پس از نشستن كامل در فضاپيما باقي ماندند تا سوخت موشك ترمز كننده تمام شود.