رجعت در لغت به معناي بازگشت و بازگشتن به دنيا پس از انتقال به جهان ديگر است.1 و در اصطلاح بدين مفهوم است که در زمان ظهور امام زمان(ع) جمعي از پيامبران، امامان، نيکان و نيز برخي از دين‌ستيزان و جنايتکاران که در سال‌هاي قبل وفات يافته اند به اذن خداوند متعال زنده شده و به دنيا باز مي‌گردند تا دين‌داران، حکومت جهاني دين و عدالت را ببينند و ضد دينان، عذاب داده شوند و از آنان انتقام جنايات انسان سوزشان گرفته شود.2
رجعت از عقايد مسلم شيعه است و آيات و روايات در اين باره بيش از حدِّ شهرت و تواتر است. در يادداشتهاي مرحوم دهخدا، از ظهور حضرت بقية الله(عج) و از نزول حضرت عيسي(ع) نيز "رجعت" تعبير شده است؛3 که از نظر معناي لغوي درست است ولي از نظر اصطلاح، صحيح نيست؛ زيرا رجعت در اصطلاح کلامي شيعه، عبارت از بازگشت پس از مرگ است، در حاليکه وجود اقدس حضرت صاحب الزمان(ع) در پشت پرده غيبت است و از پرده بيرون مي‌آيد و وجود مقدس حضرت عيسي(ع) در آسمان‌هاست که پس از ظهور ولي عصر، او نيز نازل مي‌شود و در پياده کردن عدالت اجتماعي، يار و مددکار آن حضرت مي‌شود. از اين رهگذر در مورد امام زمان "ظهور" تعبير مي‌شود و درباره حضرت عيسي(ع) "نزول" و تعبير رجعت اصطلاحي در حق آن‌ها صحيح نيست.
امام صادق(ع) يکي از ويژگي‌هاي شيعه را اعتقاد به رجعت برشمرده، مي‌فرمايند: از ما نيست کسي که ايمان به رجعت ما نداشته باشد.4
در برخي روايات داريم که وقتي حضرت ظهور مي‌کند، به بعضي از مومنان در قبر خطاب مي‌شود که: حضرت ظهور کرده، اگر مايليد مي‌توانيد امروز حضرتش را ياري دهيد.5
رجعت در قرآن
در قرآن حدود هفتاد آيه در مورد رجعت وجود دارد، که در اينجا به دو مورد اشاره مي‌کنيم:
*** "و هنگامي که قول بر آنان واقع گردد، از زمين موجودي را بيرون مي‌سازيم که با آنان سخن مي‌گويد (يا با آنان مي‌جنگد) ولي مردم به آيات ما ايمان نمي‌آورند، و روزي که از هر امتي گروهي از کساني که آيات ما را تکذيب کردند، محشور کرده و سپس آنها نگه داشته مي‌شوند.6
اين آيه مشهورترين آيه رجعت است که به تنهايي بر رجعت دلالت دارد. چرا که ظاهر آيه به خوبي بيانگر اين مطلب است كه اين حشر گروهي از هر امتي غير از حشر در روز قيامت است كه شامل همة انسان‌ها مي‌گردد، چنانكه در آيه‌اي در وصف حشر روز قيامت چنين مي‌فرمايد:
"و حشرناهم فلم نغادر منهم احداً"
و همه را محشور كرده و احدي از آنان را فرو نخواهيم گذاشت.7
مردي به امام صادق(ع) عرضه داشت: كه اهل سنت گمان كرده‌اند كه آية «روزي كه از هر امتي گروهي را محشور مي‌كنيم» مربوط به قيامت است حضرت(ع) در پاسخ فرمود: آيا چنين است كه خداوند روز قيامت از هر امتي تنها گروهي را محشور كرده و بقيه را رها مي‌سازد؟ خير، اينگونه نيست ولكن آيه در مورد رجعت است. امّا آية قيامت آن است كه مي‌فرمايد: «همه را محشور ساخته و از احدي چشم‌پوشي نمي‌كنيم.»8
*** "همانا ما فرستادگان خويش و مؤمنان را در دنيا، آن روزي كه شاهدان اقامه شوند، ياري خواهيم نمود.