آمایش شهری و شهرسازی

تعریف آمایش شهری

آمایش شهری عملیاتی است برای همآهنگ کردن شهر و محلٌه های آن . بنابر این موضوع پروژه ای است که تمام وظایف شهر را در بر می گیرد : فعالیت های کنونی در شهر ، فضای جغرافیائی هریک ، معماری ، حفظ و ارتقاء محیط زیست ، امور اقتصادی و اجتماعی و فرهنگی ؛ و نهایتا" توسعه ی شهر و توابع آن . مجموعه آمایش هر شهر شامل عملی کردنِ چند یا چندین پروژه آمایشی به روی سرزمین آن است

مفهوم آمایش شهری . شهری کردن و شهر نشینی

مفهوم و مضمون آمایش شهری هرگز نمی تواند از شهری کردن جدا باشد . آمایش شهری و شهرسازی تحرٌکی است در طول تاریخ بشر در تغییر ( بهبود ) شکل جامعه ؛ که می توان آنرا شهری کردن و بخصوص شهری شدن و شهر نشینی ، یعنی افزایش تعداد افرادی که در شهر زندگی می کنند به تعداد کلٌ جمعیت کشور دانست . بنابر این مبتنی است بر :

-           روند پیشرفت  توسعه شهرها

-           تمرکز جمعیت در شهرها

روند شهری کردن جمعیت بر حسب کشورهای مختلف تفاوت دارد .

شهری کردن می تواند به صور زیر بوده باشد :

 بر اساس فرهنگی ، تاریخی ؛ مثل پایتخت بودن یا مرکز استان بودن یا مذهبی بودن ( مثل مکٌه – مشهد یا قم ) حول محور شهرهای موجود ، که در مناطق جاذب کشور قرار گرفته اند یا فقط جاذبه ای فرهنگی دارند .

مناطقی که از نظر تجاری – صنعتی – نظامی – و... به صورتی استراتژیک اهمٌیتی بیش از پیش می یافته اند ( مثل عسلویه ) .

برخی از شهرهائی که ناگهان ، و باصطلاح قارچگونه ، به دلیل بندر بودن یا در کنار منابع معدنی و اولیٌه قراداشتن و نظایر اینها گسترش می یابند ؛ چون در زمان سابق آبادان ، و امروز چابهار ، رفسنجان ، و...

شهری کردن و شهری شدن آنچنان در اختیار دولتها و سایر مراجع رسمی نیست ؛ و به نوعی « سرنوشتی  بنا به قضا و قدر » تقویم می شود ؛ قصد آمایش شهری این است که حکٌام و مدیریت ها گسترش و توسعه شهرها را بنا به شیوه ای مطلوب سازند .

شهری کردن ، شهری شدن ( شهر نشینی ) ، آمایش شهری ، شهرسازی ، توسع شهری ، روند شهری کردن ، تمرکز جمعیت ، جاذبه شهر نشینی ، رشد قارچگونه شهر

آمایش شهری و شهرسازی

اصطلاح آمایش ، و درواقع « آمایش سرزمین » که چندسال پس از نیمه قرن حاضر ، 1350 ، وارد ایران و زبان فارسی شده است ترجمه ای از زبان فرانسه و قاعدتا" رهاوردی از علوم انسانی – اجتماعی – اقتصادی آن کشور است که پس از حدود یک دهه بر اثر تحوٌلات اساسی سیاسی در کشور ، آن نیز تحت تاثیر کشمکش های سیاسی قرار گرفته گاه نه تنها از مفهوم اصلی خود به دور افتاده است ؛ بلکه حتی کاملا" مورد تحریف قرار گرفته با مفهومی وارونه معرفی گردیده است .

سرزمین اصولا" مفهومی جغرافیائی دارد که مورد آمایش یا ساماندهی قرار می گیرد و به این ترتیب آمایش هر سرزمینی قبل از همه مقتضی مطالعات جغرافیائی آن سرزمین ، و در مورد شهر مقتضی جغرافیای شهری ، است .

آمایش شهری حاکی از ساماندهی سرزمین شهر ؛ و به این جهت بنا بر مطالعات جغرافیائی – طبیعی – اقتصادی – اجتماعی ( جمعیتی و... ) و آنگاه فنون ساماندهی است که قاعدتا" همان فنون شهر سازی ، مدیریت شهری و برنامه ریزی خاص آن که برنامه ریزی شهری باشد ، می نمایند .

آمایش سرزمین ، سرزمین ، آمایش ( ساماندهی ) ، مطالعات جغرافیائی ، جغرافیای شهری ، شهرسازی ، برنامه ریزی شهری ، جغرافیای طبیعی ، امکانات ، تنگناها