بيان شخصيت و ماهيت و به طور كلي وصف كردن شخصي خاص را با آويي دلنشين و كلماتي وزين و زيبا را مداحي گويند.شيعيان بر پايه سنتي خاص از دير باز مدح و منقبت اهل بيت (ع) را جزئي از زندگي ديني و معنوي خود داشته اند و از آنجا كه عظمت و مقام آل الله به حق در خور ستودن و بيان است ارائه اين عظمت و جايگاه در قالبهاي خاص و منطبق بر نغماتي دلنشين هميشه مورد توجه بوده و خواهد بود.
 همه ما ايام محرم را بهترين زمان براي ارائه اين هنر روحاني ميدانيم و البته در طول سال هم با توجه به اعياد و وفات و شهادتهاي منسوب به اهل بيت (ع) كما بيش با اين واژه آشنا هستيم.اما از نظر تاريخي بعد از واقعه جانگداز كربلا براي زنده ماندن فرهنگ عاشورا و حماسه حسيني اهل بيت (ع)بسيار شيعيان را تشويق و ترغيب به سرودن اشعار و ارائه آن با حزن و اندوه كردند تا آنجا كه در احاديث مختلف از معصومين (ع) مداحي و ذاكري آل الله داراي اجر و ثواب خاصي در نزد آن بزرگواران بوده است.
لذا اين سنت از زمانهاي بسيار دور در نهاد و عمق وجود شيعيان قرار داشته و با فرا رسيدن ايام حزن و اندوه اهل بيت (ع) كه اوجش در ايام محرم ميباشد متبلور شده و هر ذاكر و مداحي سعي بر آن دارد تا با ارائه اشعاري زيبا و نغماتي دلنشين تر دين خود را به اهل بيت (ع) بخصوص سرور و سالار شهيدان (ع) ادا كند كه ذكر مصيبت امام حسين (ع) و خاندان پاكش در راس تمامي ذكرها براي هر كدام از اهل بيت (ع) قرار دارد و مداح امام حسين (ع) از جايگاه و مقام رفيعي نزد خداوند و معصومين (ع) بر خوردار است.
لذا هنري متيرك كه اينچنين مورد سفارش بزرگان دين ما قرار گرفته است نميتواند مطلبي سطحي و معمولي تلقي شودو يك نفر براي اين كه بتواند پرچم مداحي اهل بيت (ع) را بدست گيرد بايد در اين راه با توكل به خدا و با توسل به آل الله بسيار تمرين كرده و از تمامي جهات بر اين امر مهم احاطه داشته باشد كه با استفاده از اين موهبت خدادادي هر چه بيشتر دلهاي تشنه عاشقان ولايت علوي (ع) را سيراب كند و توشه اي معنوي در حد كمال براي خود فراهم سازد.
مطلب مهمي كه بايد به آن اشاره كرد اين است كه فردي كه به مداحي اهل بيت (ع) علاقه دارد و به آن مشغول است همانطور كه مسئوليت خطيري را بر عهده دارد داراي شان و منزلت خاص نزد ائمه معصومين (ع) ميباشد كه هر لحظه بايد شكر اين مطلب را بجا آورد كه به قول يكي از مادحين سر شناس (هر حنجره اي لايق آواز تو نيست يا اباعبدالله )
با بيان اين مقدمه مختصر در رابطه با مداحي و جايگاه مداح و مداحي از اين پس موضوعات را بر پايه مداحي امام حسين (ع) قرار خواهيم داد چون اين كلمه با نام امام حسين (ع) و محرم آميخته شده و به تناسب با ياد گيري نكات اشاره شده ميتوان در مدح و منقبت ساير اهل بيت (ع) نيز اين نكات را به كار بست.از اين پس در سهاي ارائه شده و اشعار همگي بر پايه اشعار متعلق به امام حسين (ع) و ياران بزرگوار آن حضرت و در كل در رابطه با اشعار عاشورايي خواهد بود كه انشالله با تكميل آموزشها اشعار مختلف در رابطه با ساير اهل بيت (ع) نيز ارائه خواهد شد كه با ياد گيري آموزشها و درسهاي ارائه شده هيچ مشكلي در رابطه با ارائه آنها نخواهيد داشت.

اگر بتوانيم "مداحي" را در چهار عنصر مهم خلاصه كنيم دو عنصر مهم و محتوايي آن "شناخت ادبيات" و "تسلط بر تاريخ" خواهد بود. در اين بخش درباره ي ارزش "شناخت تاريخ" و نحوه ي برخورد مداح با آن يعني شيوه هاي كاربرد "تاريخ" را در برنامه هاي مداحي سخن خواهيم داشت. يكي از عواملي كه بعد محتوايي كار مداحي را تكميل مي كند "بيان تاريخ اهل بيت" است . آري ! مداح در برنامه هاي خويش درصدد ارائه ي سيره ي اهل بيت (ع) است و اين سيره را بايد در "تاريخ" جست و جو كرد و آن را از صافي "مداحي و هنر" عبور دهد و به مستع انتقال دهد. در اين راه : اولاً بايد كتابهاي تاريخي را بشناسد و "مستندترين" و "قوي ترين" و "جامع ترين" آنها را مطالعه نمايد. به عبارت ديگر "مرجع شناسي" خود را در كار مداحي تقويت نمايد. دوماً : با مطالعه ي تاريخ اهل بيت، برميزان شناخت خويش از سيره ها و روشهاي اهل بيت در برخورد با دوست و دشمن بيفزايد. سوماً : در سيره ي اهل بيت (ع) تأمل كند و سعي نمايد "آگاهي" خويش را تا مرحله ي "باور" ارتقاء دهد. چهارماً : بتواند ميان نقلهاي تاريخي "صحيح" ، "مشكوك" و "غلط" تفاوت قائل شود. پنجماً : در انتقال تاريخ و سيره ي اهل بيت (ع)، اصل "بيان هنري" را در نظر داشته باشد، به عبارت ديگر از بيان تاريخ، ه صورت خشك،پرهيزكند و با شناخت "استعدادها"، "خلاقيتهاي فطري" خويش، سعي در ارائه ي مطالب تاريخي به صورت "ذوقي" و "هنري" داشته باشد. حال به پردازش چند راه كار درباره ي "استفاده ي صحيح از تاريخ در مداحي" و "بايد ها و نبايدهاي آن" در قالب 1- بهره هاي "مداح" از تاريخ اهل بيت (ع) . 2- شگردها و شيوه هاي مختلف انتقال تاريخ، بحث و بررسي خواهيم كرد:
 
1- بهره هاي مداح از تاريخ اهل بيت (ع) :
 
آنگاه كه مداح ، كتابهاي مستند تاريخي را شناخت و بهترين و جامع ترين آنها را انتخاب نمود، لازم است كتابها را از چند جنبه ي مختلف، مطالعه نمايد :
 
الف) مطالعه ي تاريخ اهل بيت و آگاهي از جنبه هاي مختلف آن از جمله :
-  سال تولد و شهادت ائمه ي اطهار (ع)  -  شناخت حوادثي كه در پيرامون زندگي ايشان رخ داده است - شناخت حاكم زمان و شيوه ي حكومت او . اين آشنايي ضمني و مختصر، كه همه ي آحاد مردم، لازم است از آن بهره مند باشند، مداح را در جريان كلّي زندگي ائمه ي اطهار قرار مي دهد و زمينه هاي ذهني براي تحليل و بررسي سيره ي ايشان را براي او فراهم مي نمايد.
 
ب ) جست و جو و تأمل در تاريخ، جهت شناخت سيره ي اهل بيت(ع)
 
 بي ترديد، تاريخ، خالي از حب و بغض نيست چرا كه بعضي تاريخ نگاران -  به جز برخي موارد- به دلايلي حقيقت را با غرض ها آلوده اند. به همين دليل نمي توان به همه ي آنچه در تاريخ مي خوانيم، اعتماد كنيم و لازم است براي درك حقيقت از ابزارهاي ديگري چون "كتاب خدا"، "سنت اهل بيت" و "عقل" كمك بگيريم و نقلهاي تاريخي در مورد اهل بيت (ع) را با اتكا به سه مورد ياد شده "قبول" يا "رد" كنيم البته از مداح انتظار نمي رود كه كار تخصصي يك پژوهشگر تاريخي را انجام دهد ! اما اين توقع به جا هميشه از او بوده و هست كه با تاريخ، برخورد معمولي نداشته باشد، آن را مو شكافي كند و به خواندن تاريخو روايت خشك آن اكتفا نكند. هر چه مداح در تاريخ تأمل كند و زواياي پنهان تاريخ را جست وجو كند و به مستمع خود انتقال دهد در تبليغ و تعالي فرهنگ شيعي، نقش مهم تري ايفا كرده است . اتفاقاً "فلسفه ي مداحي " نيز در همين جا، مفهوم مي يابد و رخ مي نمايد. به راستي آئين مداحي، چيزي جز بيان تاريخ مبارزات و جبهه گيري ها يا سكوت و خانه نشيني هاي ائمه اطهار(ع) مي باشد؟! اين حقيفتي است كه "مداح" با معرفي اهل بيت(ع) و دوستان و دشمنان ايشان، شرح تظلّم و دادخواهي يا مبارزاتشان، سعي در انتقال فرهنگ و سيره ي اهل بيت (ع) دارد و اين انتقال به صورتي "هنري" است . مسلّماً در اين مسير، وظيفه ي مداح، به عنوان يك "رسانه ي تبليغي" -  كه بر فكر و روان مخاطب اثر گذار است - فراتر از حد مطالعه ي يك جزوه شعر و حفظ كردن آن براي يكي دو مجلس مداحي است! آري ! براي رسيدن به هدف مطلوب، لازم است ذهن او آمادگي لازم براي "تحليل تاريخ" را بيابد و با شگردهاي مختلف "انتقال تاريخ" به صورت "هنري" آشنا شود.
 
2- شگردها و شيوه هاي مختلف انتقال تاريخ :
 
الف) تحليل تاريخ: اگر چه اين نام - تحليل تاريخ - به ظاهر پر طمطراقي است اما در حقيقت براي مداحان اهل بيت (ع) كه دائم با تاريخ زندگاني و سيره ي زندگاني ائمه اطهار(ع) سرو كار دارند، كار مشكلي نيست. مشكل، آنگاه ايجاد مي شود كه يك مداح - خداي ناكرده - خود را بي نياز از مطالعه بداند و بي نياز از مطالعه بداند و به دلايلي دست از مطالعه كشيده ، انس خود را كتاب ، مطالعه و تأمل در تاريخ از دست بدهد و يا اصلاً مطالعه ي تاريخ را كاري عبث و بيهوده بشمارد و به تكرار مواردي بپردازد كه ديگران زحمت كشيده و به دست آورده اند.... در اين حالت، مداح، زمينه ي جست و جو و انگيزه ي يافتن حقيقت تاريخ را از دست مي دهد و طبعاً كار بدون انگيزه، مشقّت بار و رنج آور است! ساده ترين شيوه ي تحيليل تاريخ  -  پس از تأمل و دقّت در اجزاء و ابعاد پنهان آن - شيوه ي "مقايسه" است. با اين شگرد، به راحتي مي توان از تاريخ، نتايج در خورد توجهي گرفت و برداشتهاي متنوع و جالبي درموضوعات اجتماعي، اخلاقي و ... بدست آورد.

اهل بیت(ع) باید دارای خصوصیات فردی، اجتماعی، معنوی و اخلاقی خاصی باشد، تا بتواند آنچنان که لایق هنرش است در اجتماع حضوری سودمند داشته باشد، که در اینجا به طور خلاصه به ذکر بعضی از این خصوصیات می پردازیم. انشاءالله که مفید واقع شود. ....
اعتماد به نفس
ذاکر اهل بیت(ع) باید اعتماد به نفس را در خود تقویت کرده ودر ابتدا امر به خود تلقین کند که می تواند مداحی کند. زیرا تلقین یکی از راههای تعلیم و تعلّم است. و در مقابل، حالت یأس و ناامیدی را از خود دور کند، که راه کسبِ شهامت، امید به آینده ی درخشان است.
این نکته غلط است که گمان کند استعداد این کار در وجود او نیست، بلکه هر کس با امید و تمرین پی در پی می تواند موفق شود، به شرط اینکه هدفش جلب رضایت خداوند و خوشنودی ائمه ی اطهار (ع) باشد. پس اگر از روز اول به خود تلقین کند که لایق مداح شدن است، خواهد توانست؛ چرا که در مواقع عادی با دوست، خواهر و یا بستگانش خوب و زیبا و روان صحبت می کد و با آهنگی خوش آنها را صدا می زند. پس چنین شخصی حتماً خواهد توانست برای یک جمعی هم، زیبا و روان صحبت کند.
اعتماد به نفس و امید به آینده باعث می شود:
آینده ی نَفَس تضمین می شود؛(نفس در هنگام خواندن نمی بُرد.)
کم رویی و ترس او در برابر جمعیت و مستمعین از بین برود؛
صدایش باز و شکوفا شود؛
حالت ظاهری او تغییر نکند:
حواسش پرت نشده و مطلبی از یادش نرود؛

طهارت و انجام فرایض
روضه خوان واقعی  باید با داشتن طهارت باطنی(رفع صفتهای رذیله) و طهارت ظاهری(داشتن وضو) و انجام فرایض دینی و ترک محرّمات بر لطایف روح خویش بیفزاید و با به دست آوردن صفای دل مردم را منقلب کند.
اخلاص
مهمترین خصوصیتی که یک مداح باید داشته باشد اخلاص است. بدین معنی که نیت و هدفش فقط رضای خداوند متعال باشد.
در مداحی رقابت نداشته باشد مثلاً بخواهد روی دست بلند شود. همانطور که در بحثهای قبلی ذکر شد آخرت را به دنیا نفروشد. چون این طیب الله ها و بارک الله ها به درد نمی خورد. اگر مردم او را دوست داشته باشند تا دَم قبر بیشتر دنبال او نمی روند.(این صداها از ما گرفته می شود و روزی می شود که از ما بهتر می خوانند.) پس اخلاص در خواندن مخصوصاً در مصیبت اهل بیت(ع) ضروری است.
بعضی مواقع امکان دارد شخصی از صدای خوبی برخوردار نباشد ولی دارای نَفَسی باشد که در موقع خواندن مستمعین را منقلب کند. البته این نَفَس را خداوند به او عنایت کرده. پس صدای تنها کافی نیست، این اخلاص است که می تواند دلها را شکسته و منقلب نماید. «خو را بشکن تا شکنی خلق جهان را».
همچنین اگر از او اشکالی گرفتند ناراحت نشود. کم و زیاد بودن جمعیت در او تأثیر نگذارد. ندادن هدیه او را دلسرد نکند. تنها نیتش خداوند متعال باشد، که اگر نیتش پاک و خالص بود، حرفش بیشتر در مردم تأثیر می گذارد و دلهایشان را به خدا نزدیکتر می کند.
البته این اخلاص علاوه بر نیت، در عمل نیز باید باشد. با چنین اخلاصی هم خودش را از دریای معصیت و گناه دور کرده و به ساحل رستگاری روانه می کند و هم مردم را از گرداب گناه و معصیت نجات می دهد. پس مداحی را به عنوان شغل و حرفه انتخاب نکند، یا خدای نکرده هدفش خودنمایی، شهرت طلبی، زراندوزی و... نباشد. تنها هدفش رسیدن به قرب الهی و رضایت اهل بیت(ع) باشد. اگر هدفش چیزی جز این بود، آن را تغییر داده و به هدف مقدس و قربه الی الله تبدیل کند.
تا نباشد از جانب معشوق کششی  کوشش عاشق بیچاره به جایی نرسد
تواضع
مداح باید متواضع و فروتن باشد، تا حرفش بهتر در مردم اثر کرده و مورد مبحت عاشقان اهل بیت(ع) قرار گیرد.
نباید خود را بالاتر و برتر از دیگران بداند و تکبّر و غرور داشته باشد. که در این صورت نخواهد توانست وظیفه اش را به طور احسن انجام دهد.

سخاوت
یکی دیگر از خصوصیاتی که مداح باید داشته باشد سخاوت است، یعنی در بعضی جاها از خود مایه بگذارد. مثلاً اگر جایی بود که طرف بضاعت مالی نداشت علاوه بر شرکت در آن جلسه از مال و سرمایه ای که خداوند به او عطا فرموده احسان نماید.
همچنین در نوشته ها و اشعارش هم سخاوتمند باشد و تجربیاتش را در اختیار دیگران قرار دهد، تا از نوشته ها و تجربیات او استفاده کرده و فیض معنوی ببرند، که خیر و برکت نزد خدای سبحان است.
مشوق بودن
ذاکر اهل بیت(ع) باید مشوق دیگران باشد و طوری نباشد که چون بخواهد خودش شهرتی کسب کند و در میان مردم معروف شود، دیگران را دلسرد کند، بلکه از آموخته هایش به آنان بیاموزد و آنها را مورد تشویق قرار دهد. که اگر با اعمال و حرفهایش آنها را دلسرد کند، ممکن است از مسیر الهی دور شوند و در معرض گناه قرار گیرند که در گناه آنان، خود ذاکر هم سهیم خواهد بود.

واعظ: موعظه کننده، سخنران، اندرزگو، کسی که در مجالس اهل بیت(ع) و محافل دینی منبر می رود و به موعظه و صحبت کردن می پردازد و در پایان هم مصیبت می خواند.............
ذاکر: یادآورنده، کسی که از مسائل اهل بیت(ع) می گوید و مردم را می گریاند. چه مداح باشد و چه منبری. «ذاکر اهل بیت(ع)» عنوانی افتخار آمیز است.
مصیبت: متن واقعه های جانگدازی است که برای ائمه ی اطهار(ع) رخ داده. که بر اساس اسناد و روایات صحیح از امامان، یا از یاران و اصحاب قابل اعتماد آنان و یا از طرف کسانی که مورد اعتماد شیعه هستند مثل مرحوم مجلسی و حاج شیخ عباس قمی و دیگران به ما رسیده است. به طور کلی مصیبت نثری است از شرح مصائبی که بر اهل بیت(ع) وارد شده.
مرثیه: مرثیه شعری است که درد و غم و اندوه ائمه اطهار(ع) را به صورت شعر درآورده است. به طور کلی می توان گفت: مرثیه متن مصیبت است که به صورت منظوم (شعر) می باشد. گاهی اوقات در مرثیه تشبیهاتی هم آورده می شود. مثال:
بر حاشیة برگ شقایق بنویسید
گل تاب فشار در و دیوار ندارد
در بیت بالا منظور از «گل» خانم فاطمه ی زهرا(ع) می باشند.
نوحه: در اصطلاح مداحان عبارت است از بیان مراثی به صورت موزون برای اینکه مستمعین با نظمی خاص به سینه زنی یا زنجیر زنی بپردازند.
روضه: روضه خوانی به معنای ذکر مصیبت و مرثیه خوانی ائمه می باشد. که یکی از عوامل زنده ماندن نهضت ائمه و پیوند روحی و عاطفی شیعه با اولیا دین است.
زبان حال: یکی از مواردی که واعظ یا ذاکر به ذکر مصیبت می پردازد و از آن استفاده می کند، زبان حال است. بسیاری از شعراء و مداحان از این طریق عرض ادب و مجلس گرمی می کنند.
زبان حال همن زبان دل است که از درون معشوق حکایت می کند. پس زبان حال همان جملاتی است که هنگام مرثیه خوانی از زبان اهل بیت(ع) خوانده می شود. به عبارت دیگر زبان حال این است که گوینده خود را به جای مصیبت زده تصوّر می کند و با احساس خودش احساس درونی مصیبت زده را بیان می کند و البته به این نکته باید توجه داشت که آنچه به عنوان زبان حال اهل بیت(ع) بیان می شود باید مناسب شأن و مقام الهی آنان باشد و نکته ی مهم دیگری که در اینجا قابل ذکر است، این است که زبان حال را هیچ وقت به عنوان روایت نخوانید

اگر می خواهید با گرفتگی سینه مواجه نشوید و با صدایی رسا و دلنشین خواندن را ادامه دهید، باید بدانید چه چیزهایی برای شما مفید و یا مضر است.پس علاوه بر اصول مداحی توصیه های زیر را نیز رعایت کنید:....
خوراکیهایی که برای سینه و حنجره ی شما مضرّند عبارتند از:
انواع ترشیها، شوریها و سرخ کردنیها؛
چای پررنگ، مخصوصاً اگر داغ باشد؛
آب یخ بعد از اجرای برنامه؛
غذاهای چرب و شیرینی جات؛
استفاده از آجیل قبل از برنامه؛
خوراکیهایی که برای سینه و حنجره ی شما مفیدند عبارتند از:
تمام غذاهای کم چربی و آب پز، مانند: سوپ، شلغم، گوشت، مرغ و...
انواع برنجها مانند: دمی، باقلاپلو، عدس پلو و...؛
نوشیدن شیر گرم یا آب گرم بدون قند در بین اجرا برنامه؛
تخم مرغ عسلی قبل و بعد از برنامه؛
مکیدن کتیرای خوراکی.
اگر دچار گرفتگ صدا و صوت حنجره شدید و قفسه ی سینه تان درد گرفت، در مرحله اول به پزشک مراجعه کنید. در غیر اینصورت می توانید به دستورات زیر عمل کنید.
دانه های لعاب دار را خیس کرده و در یخچال نگهداری کنید. هنگام مصرف کمی آب جوش به آن اضافه کرده و قبل و بعد از برنامه بخورید. اگر قبل از برنامه از آن استفاده کردید تا اجرای برنامه هیچ چیز حتی آب گرم هم نخورید.
روزانه ده عدد مغز بادام را پوست گرفته و خیس کنید و بعد از مدتی بخورید.
قرص التادین گیاهی را که ضد التهاب گلو می باشد با دستور پزشک استفاده کنید.

منظور از حنجره و صدای قوی، صدای بلند یا فریاد نیست، بلکه منظور حنجره و صدایی می باشد که پرقدرت و پر نیرو است. که اگر برنامه ای را اجرا کرد، خسته نشده و تواناییش را از دست ندهد. بعضی اشخاص با وجود داشتن صدای پرطنین و پرحجم، بعد از مدتی مداحی، تارهای صوتی آنها از کار می افتد و توانایی انجام فعالیت بیشتر را از دست می دهند. برعکس افرادی هم هستند که با وجود صدای کم حجم و نازک، دارای حنجره ی پرقدرت هستند. به طوری که تارهای صوتی آنها به زودی از کار نمی افتد و می توانند سالها مداحی کنند.....
پس خواننده ی خوب کسی است که بتواند مجلس را تا آخر به تنهایی اداره کند. که این خصوصیت حاصل سالها مجلس داری و کسب تجارب گوناگون می باشد، که به خصوصیتهای فردی نیز از قبیل بنیه ی جسمانی، بزرگی قفسه ی سینه، بزرگی حفره های بینی و دهان، حالت جمجمه و ... بستگی دارد.
حنجره ی انسان و تارهای صوتی مانند دیگر اعضای بدن از تعدادی ماهیچه و عضله تشکیل شده است. همانطور که هنگام ورزش، ابتدا بدن خود را گرم می کنید و بعد تمرین را به اوج می رسانید، در خواندن هم باید اول عضلات حنجره را گرم و نرم کنید. اگر از همان اول با صدای بلند شروع  کنید، مطمئن باشید که پس از مدتی به تارهای صوتی شما لطمه خواهد خورد. پس سعی کنید حتی الامکان تمرینات زیر را جهت تقویت حنجره و صدایتان انجام دهید:
فک پایینی را شل کرده سپس از راه دهان نفسهای کوتاه و سریع بکشید و کم کم بر سرعت آن بیفزایید. البته نفسها نباید از راه تنگی گلو باشد بلکه باید از پرده ی دیافراگم شکم باشد. این تمرین باعث قوی شدن عضلات زیر فک و اطراف گلو و شکم می شود. چون هنگام خواندن فشار زیادی به این عضلات وارد می شود.
چانه را به سینه بچسبانید به طوری که وزن سر، روی چانه افتاده باشد در این حالت چند مرتبه دهانتان را باز و بسته کنید به طوری که سرتان همراه این حرکت بالا و پایین رود. سپس مدتی دهانتان را به حالت نیمه باز و راحت استراحت دهید.
دستتان را زیر چانه بزنید و به فرض اینکه چیزی می جوید، دهانتان را مکرّر باز و بسته نمایید. این عمل را چند بار تکرار کنید. این تمرین و تمرین قبلی باعث قوی شدن عضلات چانه، شقیقه و گلو می شود.
کشیدن نفس عمیق برای تقویت صدا، به این صورت که هنگام بازدم هوا را آهسته و پی در پی بیرون می دهید و واژه هایی مانند «آه، هو، هی» را تکرار می کنید. عمل بازدم هرچه طولانی تر باشد بهتر است. این عمل را مرتب تکرار کنید تا صدایتان تقویت شود.
برای کشیدن و خوب شدن صدا روش نوک زبانی هم مفید است. به این صورت که قسمت عقب زبان بی حرکت باشد. این حالت را می توان با تلفظ حرفهایی مانند «ر، د، ن» و بقیه حرفهایی که از قسمت جلو زبان تلفظ می شوند، به صورت مسلسل وار(د، د، د) تکرار کنید.
اگر می خواهید به صورت تمرینی بخوانید، برای روز اول پانزده دقیقه در نظر بگیرید. پنج دقیقه ی اول را با صدای پائین، پنج دقیقه ی دوم را با صدای متوسط و پنج دقیقه سوم را با صدای بلند بخوانید. بعد از گذشت چند روز مدت تمرین را بیست دقیقه و سپس تا سی دقیقه افزایش دهید.

هنگام روضه خواندن فاصله ی دهان خود را با میکروفن رعایت کنید و سعی کنید از فضای دهان بخوانید، مخصوصاً هنگام اوج روضه خوانی، تا بتوانید صدای خوبی را منتقل کنید.....
نکته ی دیگری که باید به آن توجه کامل داشته باشید این است که نفس کشیدن شما در بین خواندن صحیح و به جا باشد. چون نفس صحیح صدا را دلنشین تر می کند.
پس هر گاه در بین خواندن با کمبود نفس مواجه شدید، در جایی مناسب مکث کنید و در حالیکه دهان بسته باشد، آرام و بدون صدا نفس بکشید. این طریق نفس کشیدن به نفس مخفی معروف است. در این صورت نه آهنگ شما خراب می شود و نه مستمعین متوجه نفس کشیدن شما می شوند.
و اما اگر خواستید در هنگام خواندن، از صدای بَم وارد صدای زیر شوید، صدای زیر را طولانی نکنید، چون هم حُزنِ صدا را کم می کند و هم به تارهای صوتی شما صدمه وارد می شود و کیفیّت صدایتان پائین می آید. البته خود شما در هنگام خواندن متوجه این موضوع نمی شوید و فقط احساس خستگی در حنجره می کنید.

مدّاحان اهل بيت، كه با ذكر مصيبت و ذكر فضايل خاندان وحي، مجالس حسيني را گرم و اشك عاشقانه ي شيعيان آل الله را جاري مي سازند، از عوامل مهم بقا فرهنگ عاشورايند.
مدّاح، در اصطلاح شيعي، به كساني گفته مي شود كه در ايام ولادتها و شهادتهاي ائمه (عليهم السلام) در مجالس جشن و عزا به خواندن اشعاري در فضايل و مناقب محمد و آل محمد يا در مظلوميت آنان مي پردازند.
 
مدّاح يعني، ستاينده، ستايشگر .... بسيار ستاينده ، بسيار ستايش كننده، مديحه گو، مدحتگر، مدح كننده كه فضايل و محاسن ممدوح را بيان كند و برشمارد. 
ذاكر، يعني يادآورنده و كسي كه از مصائب اهل بيت عليهم السلام مي گويد و مردم را مي گرياند ؛ چه مدّاح باشد و چه واعظ و منبري . 
 
ذاكر اهل بيت (ع) عنواني افتخار آميز است براي آنان كه با مداحي و مرثيه خواني، نام و ياد دو فضايل و مظلوميت هاي خاندان پيامبر(ص) را زنده نگه مي داند و نقشه ي دشمنان را در به فراموشي سپردن ظلمتهاي خويش به دودمان رسالت، خنثي مي سازند. 
 
مداحي نوعي الگو دادن به مخاطبان و شخصيت پردازي اجتماعي و الگويي براي جامعه ي ارزشي است. سنگري براي پراكندن و نشر فضيلتها در قالبي مؤثر و فراگير نسبت به همه است و مدّاحان به خاطر اهميت كارشان در جامعه و در شكل دهي افكار و عواطف، نقش مهمي دارند و فلسفه ي اساسي مدّاحي ، ترويج خوبيها و تبيين روحيه هاي والاي شهيدان كربلا و دميدن روح تعهّد و حماسه در شيعه است و يك عشق و ايمان است، نه يك حرفه و شغل .
 
مدّاحان به لحاظ اينكه كارشان بر عنصر"صدا" ، "شعر"، "الاجرا" و "مخاطب" متّكي است بايد هر چه بيشتر نسبت به آموزش ديدنهاي لازم، پختگي اجرا، تمرين پيوسته، گزينش شعرهاي خوب و پرمعني و زيبا و بديع و ولايي، مطالعه ي مقتلهاي معتبر، و منابع تاريخي، تكيه روي اشعار و مطالب اخلاقي، فكري و عقيدتي پرهيز از غلّو و مبالغه و گفتن حرفهاي اغراق آميز و غير قابل قبول كه اثر منفي دارد، اهتمام ورزند، از دروغ و تصنّع و بازارگرمي بپرهيزند، خلوص و صداقت و مناعت طبع را فراموشش نكنند، نوكري اباعبدالله الحسين و اخلاص نسبت به آن حضرت را از ياد نبرند و از آنجا كه شعر خوب از نظر مضمون، قالب و تعبير، در دلها و افكار، تأثير ماندگار مي گذارد؛ در شناخت و مطالعه و انتخاب شعر هاي پخته وعميق و زيبا بكوشند تا بهتر بتوانند در اين سِمَت به ترسيم چهره ي الگوهاي كمال و اسوه هاي پاكي، يعني معصومين (ع) بپردازند و خود نيز الگوي اخلاق و تعهد باشند.
 
امام صادق (ع) فرمود:  " مَنْ ذُكِرْ نا عِنْدَهُ فَفاضَتْ عَيْنناهُ حَرَّم اللهُ وجْهَهُ علي النّار  " .
هر كس كه نزد او ياد شويم و چشمانش اشك آلود شود، خداوند چهره اش را بر آتش حرام مي كند.
 
رسالت مقدس مدّاحان در عصر حاضر عبارتست از :
 
-  استفاده شايسته از عواطف پاك مردم و جهت دادن به آنها در مسير پاكي و تهذيب و تقوا!
 - تعميق محبّتها و عشقهاي دروني به انسانهاي اسوه و پاك .
-  روشنگري افكار جامعه و هدايت به ارزشها و خوبيها و تقويت ايمان مردم.
-  حفظ و اشاعه ي فرهنگ شهادت از طريق ياد شهداي كربلا و شهداي انقلاب و جنگ و طرح معارف اسلامي  و خط امام و رهبري و مسئوليّتهاي اجتماعي .
-  توسعه و گسترش محافل حسيني و ايجاد معرفت و محبت و اطاعت نسبت به اهل بيت عليهم السلام .

چهره و صدای شما هنگام خواندن یکنواخت نباشد.................
 بلکه صورت خود را به تناسب محتوای روضه و به گونه ای که زننده نباشد، بالا و پائین برده و صدایتان را بلند و آهسته کنید. مثلاً در جاهائی از مصیبت که سوزناک و حزین است، هماهنگ با آن صدایتان را سوزناک و حزین و چهره تان را اندوهناک نمائید.

تکرار و تمرین پیش از خواندن روضه مطالب را در خانه تمرین و حفظ کنید تا هنگام خواندن دچار اشتباه نشوید.................
آرامش خاطر
اگر بیمار، عصبانی، خسته و خواب آلود هستید و یا اگر دیر شده و شتاب زده وارد جلسه شدید، فوراً مداحی را شروع نکنید. کمی بنشینید تا تمرکز حواس و آرامش خاطر پیدا کرده و حالت تنفّستان طبیعی شود؛ چون خوب خ واندن در گرو آرامش خاطر و راحتی جسم است.
در ضمن اگر هنگام خواندن دچار ترس و دلهره می شوید، قبل از شروعِ برنامه چند نفس عمیق بکشید تا دلهره ی شما از بین برود.
تسلط بر محتوا
حتماً بر موضوع و محتوا تسلط کافی داشته باشید. به طوری که بدانید در آغاز و مقدمه چه مطالبی و در اوج و فرود چه مطالبی را باید بیان کنید. خلاصه اینکه پیش از مداحی فکر نمائید که چگونه روضه را آغاز کرده و چگونه ادامه و به پایان ببرید.
کمک از معصومین(ع)
بهتر است پیش از خواندن از ائمه(ع) کمک بگیرید و از آنها بخواهید که در خواندن، شما را یاری کنند. در این مورد می توانید ذکرهایی مانند «یا ابا عبدالله ادرکنی» را قبل از شروع برنامه از قلب بگذرانید یا بر زبان جاری نمائید.
 
ذکر نام و صفات خداوند و ائمه(ع) در آغاز
می توانید مداحی را با نام خدا و صفات مبارکش آغاز کنید. مثلاً بگوئید: بسم الله الرحمن الرحیم یا رحمنُ یا رحیم. یا بگویید: بسم الله الرحمن الرحیم الحمدالله رب العالیمن ثم الصلاه و السّلام علی سیّدنا و نبیّنا ابی القاسم المصطفی محمّد و علی اهل بیته الطیبین الطاهرین و لعنه الله علی اعدائهم اجمعین من الآن الی قیام یوم الدین.
پس از ذکر نام و صفات و حمد خداوند و درود بر معصومان می توانید چند بیت شعر یا خاطره و داستانی را ذکر کرده و سپس به اصل موضوع بپردازید.