نام و القاب
نام آن حضرت «محمّد» همان نام جدّ بزرگوارشان رسول الله صلّياللهعليهوآلهسلّم است. و تمامي مورّخان و محدّثان معتقدند که پيامبر صلّياللهعليهوآلهسلّم خود اين نام را بر ايشان نهاده بودند.
القاب آن حضرت بسيار است، از جمله:
1- «مهدي»: که مشهورترين لقب آن حضرت است و به معني هدايت شده از سوي خداست. امام صادق عليهالسّلام در ضمن حديثي فرمودهاند:
«آن حضرت را مهدي گويند: زيرا او مردم را به امري که گم کردهاند، هدايت ميکند.»
2- «القائم»: به معني قيام کننده به حق، رسول خدا صلّياللهعليهوآلهسلّم فرمودند:
«از اين جهت، قائم را قائم ناميدهاند که پس از فراموش شدن نامش قيام ميکند.»
3- «بقية الله»: يعني بازماندهي الهي. امام باقر عليهالسّلام ميفرمايند:
«امام زمان عليهالسّلام هنگامي که ظهور ميکنند ميفرمايند: من بقية الله در زمين و خليفهي خدا و حجّت او بر شما هستم. پس هيچ مسلماني بر او سلام نميکند، مگر اينکه چنين ميگويد: «السَّلامُ عَلَيکَ يا بَقيَّة اللهِ فِي أرضِه». امام عصر عليهالسّلام به اين دليل به اين لقب مشهور شدند که ايشان آخرين حجّت خدا و ذخيرهي الهي براي عالم هستند.»
4- «منتقم»: يعني انتقام گيرنده. امام صادق عليهالسّلام ميفرمايند:
«... هرگاه، قائم قيام کند، براي خدا و رسول او و همهي ما خاندان پيغمبر، انتقام خواهد گرفت.»
همچنين پيامبر اکرم صلّياللهعليهوآلهسلّم در خطبهي غدير فرمودند:
«اوست که خونبهاي تمام اولياي حق را ميگيرد.»
5- «منصور»: به معني ياري شده. پيامبر اکرم صلّياللهعليهوآلهسلّم فرمودند:
«پسر نهمين از فرزندان حسين که قائم اهلبيت من و مهدي امّت من است و ... و با نصرت خدا مؤيّد و با ياري ملائکه منصور ميگردد.»
در دعاي ندبه نيز آمده است:
«أينَ المَنصورُ عَلی مَنِ اعتَدَی عَليه و افتَرَی»؛ «کجاست آن ياري شده و پيروز بر تجاوزگران و دروغگويان؟»
همچنين در زيارت عاشورا دعا ميکنيم که:
«أن يَرزُقَني طَلَب ثارِکَ مَعَ أمامٍ منصورٍ»؛ «روزيمان کن تا با امام منصور از اهلبيت عليهمالسلام خونخواه تو باشيم.»
6- «منتظَر»: از امام جواد عليهالسّلام پرسيدند: چرا وي را منتظَر گويند؟ فرمودند:
«زيرا وي براي مدّتي طولاني غيبت مينمايد و علاقهمندان به وي منتظر ظهورش خواهند بود؛ و آنها که ترديد دارند انکار ميکنند.»
7- «حجة الله»: در زيارت آل ياسين اين گونه به امام سلام ميدهيم:
«السَّلامُ عليکَ يا حُجّةَ الله و دليلَ إِرَادَتِه»؛ «سلام بر تو اي حجت خدا و دليل و راهنماي افراد به سوي او.»
حجّت، در لغت به معني دليل، برهان و راهنما است. راغب اصفهاني نيز حجّت را اين گونه معنا کرده است: راهنمايي آشکار به راه مستقيم و آنچه که به وسيلهي آن ميتوان به درستي يکي از دو مخالف پي برد.
امامان معصوم عليهمالسّلام هر کدام، حجّت و راهنماي زمان خود بودهاند، امام زمان عليهالسّلام نيز حجّت خداوند بر خلق هستند چنانچه در توقيعي در جواب اسحاق بن يعقوب، ايشان خودشان را اين گونه معرفي ميکنند:
«أمَّا الحَوَادِثُ واقِعَةُ فَارجِعُوا فيها إلی رُوَاةِ أحَاديثِنا فَإِنَّهُم حُجَّتي عليکُم و أنَا حجّةُ الله عَلَيهِم»؛ «در حوادث و مشکلاتي که برايتان رخ ميدهد، به راويان احاديث ما مراجعه کنيد، زيرا آنان حجّت من بر شما هستند و من حجّت خداوند بر ايشانم.»
