دفتر پژوهش و بررسيهاي خبري-رئوف پيشدار : در عصر حاضر که آزادسازي هاي تجاري ، و جهاني شدن اقتصادها دو مشخصه اصلي نظام تجارت جهاني به شمار مي روند، يک باور اين است که از اهميت رويکرد به بلوک ها، تشکل ها و ترتيبات اقتصادي و تجاري بين کشورها کاسته است .
در مقابل باوري ديگر که هنوز طرفداران بسياري دارد ، اين نظر است که انگيزه هايي همچون افزايش تجارت، نيل به منافع رفاهي، همکاري هاي متقابل در زمينه هاي تجاري، اقتصادي و رشد اقتصادي، افزايش قدرت چانه زني در مسائل سياسي، اقتصادي و تجاري با کشورها و گروه هاي فرامنطقه اي، تامين ملاحظات امنيتي و سياسي و انجام همکاري ها در زمينه هاي رشد و توسعه و اعتلاي سرمايه گذاري همچنان و از جمله عوامل روي آوردن به اين گونه همکاري هاي گروهي هستند که بايد به خصوص از سوي کشورهاي درحال توسعه تقويت شود. "کمسک " ياهمان کميته دائمي همکاري هاي سران کشورهاي اسلامي که امروز - دوشنبه - در استانبول ترکيه تشکيل شده است ، اين باور و نظر را دارد. صرف نظر از موارد ذکر شده، بعد جديد و مهم ديگري پس از اتمام دور مذاکرات اروگوئه و تاسيس سازمان جهاني تجارت به ابعاد فوق افزوده شده است و آن هم نقش اين ترتيبات در آماده سازي کشورها براي استفاده از فرصت ها و تجهيز آنان براي فائق آمدن بر مشکلاتي است که نظام جديد تجارت جهاني فرآروي کشورها و بالاخص کشورهاي در حال توسعه گشوده است. از اين ترتيبات مي توان براي سهولت ادغام در نظام جديد تجارت بين الملل استفاده کرده و از مزاياي اين نظام درخصوص دسترسي به بازارها به نحو بهتر استفاده کرد. يکي از اين تشکل ها سازمان کنفرانس اسلامي است.
کشورهاي اسلامي با آنکه داراي بخش قابل ملاحظه اي از منابع و ذخاير با ارزش طبيعي و معدني و بخصوص انرژي هستند به رغم داشتن چندين نهاد اقتصادي پر عضو ! همچنان فاقد يک ساخت اقتصادي قدرتمند هستند که بتواند کشورهاي اسلامي را در جهت يک اقتصاد اسلامي قوي و منسجم گرد هم آورد. نگاه به روابط اقتصادي کشورهاي اسلامي با هم ، نشان مي دهد که آنها در سطح دوجانبه و نهايتا چند جانبه با تاکيد بر منطقه و يا قوميت ونه ايدئولوژي ديني ، قدم هاي محدودي را در جهت همگرايي اقتصادي با هم برداشته اند ولي ، به هيچ روي متناسب با ظرفيت هاي اين کشورها و جهان اسلام نيست . داشتن بازار مشترک اسلامي ، پول واحد ، برقراري تعرفه هاي ترجيحي و بسياري از اموري که روابط اقتصادي ميان کشورهاي اسلامي را تسهيل وترويج کند ، دغدغه همواره فرهيختگان جهان اسلام بوده است . عمده ترين ارگان اسلامي که انتظار وتوقع آن بوده است تا بتواند کشورهاي اسلامي را از جمله در زمينه اقتصادي با دراختيار داشتن چند نهاد تخصصي وابسته ، منسجم و هماهنگ و همگرا کند ، سازمان کنفرانس اسلامي است ، اما درعمل اين سازمان نيز نتوانسته است قدم هايي در خور اعتنا ، و در حد ظرفيت، قابليت ها و توانايي براي همگرايي اقتصادي کشورهاي اسلامي بردارد که عمده دليل آن را مي توان در نهادينه نشدن همگرايي ميان اين کشورها دانست.
يکي ديگر از نهادهاي اقتصادي اسلامي گروه دي هشت متشکل از ايران، ترکيه، مصر، نيجريه، پاکستان، مالزي، اندونزي و بنگلادش ، کشورهاي داراي اقتصادهاي بالنسبه قوي در اين بلوک است که اغلب سران آن در اجلاس کمسک در استانبول ترکيه حضور دارند. اين گروه 13 سال پيش و به پيشنهاد نجم الدين اربکان نخست وزير وقت ترکيه بنيان نهاده شد و جمعيتي حدودا يک ميليارد نفري و نيروي کاري 400 ميليون نفري و در اختيار داشتن منابع عظيم انرژي و معدني و قرار داشتن هشت عضو گروه در حساس ترين موقعيت هاي استراتژيک جهاني، ويژگي هاي اساسي و شاخص آن است. هدف اساسي موسسان گروه تحرک بخشيدن اقتصادي به سازمان کنفرانس اسلامي، به عنوان بزرگ ترين سازمان اسلامي جهان است. به رغم گذشت بيش از يک دهه از بنيانگذاري گروه دي هشت اين گروه هم به دلايلي چند نتوانسته است مختصات و ويژگي هاي يک سازمان اقتصادي را داشته باشد که بتواند همگرايي لازم را ميان اعضا به وجود بياورد. از اساسي ترين تصميمات گروه يکي تشکيل بازار بزرگ اسلامي بود که در نشست سران در تهران تصويب شد ولي تاکنون عملي نشده است. اعضاي دي هشت در قالب اين گروه همچنين توافق هايي براي رونق گردشگري ميان خود، ارائه تسهيلات و امتيازات گمرکي، بانکداري اسلامي، تجارت آزاد و... داشته اند که بخش هايي از آنها نيز عملي شده ولي در حد ظرفيت، قابليت ها و توانايي هاي اين کشورها نبوده است که عمده دليل آن را مي توان در نهادينه نشدن همگرايي ميان اين کشورها دانست.
جهان اسلام امروز با چالش هاي عمده يي از جمله در عرصه اقتصاد روبه رو است که حل آنها در گروي همکاري هاي خلاقانه است. جمهوري اسلامي ايران با اين شناخت، در نشست رهبران گروه دي هشت در مالزي خواستار تدوين برنامه راهبردي 10 ساله موسوم به نقشه راه شد و در نشست "کمسک " در سطح روساي دولتها نيز طرح هايي را براي همکاريهاي مورد نظر ارايه خواهد کرد.
