اصلاح الگوي مصرف اسلامي يعني حذف اسراف
	نويسنده : زهرا طبعه خليليان
	دين مبين اسلام به عنوان آخرين دين الهي و مترقي ترين نسخه فرامين پروردگار براي بشر، برنامه زندگي سعادتمندانه آدمي را طراحي و ترسيم كرده كه نمونه هاي زندگي سعادتمندانه اسلامي نيز سيره پيامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) است كه در زمان خود با بهره مندي از مواهب الهي و حتي در مصدر قدرت و ثروت نيز هيچگاه از تعادل و ميانه روي خارج نشده و هميشه برنامه زندگي دين مبين اسلام را در روند اداره امور خانواده هايشان جاري و ساري كردند از اين رو مروري بر اين شيوه زندگي مي تواند به اصلاح الگوي مصرف در جامعه كنوني نيز بيانجامد قرآن كريم نسخه مكتوب و غير قابل تغيير و تحریف فرامين الهي براي زندگي سعادمندانه است كه در آن در آيات مختلفي مؤلفه هاي لازم براي يك زندگي رو به تعالي و پيشرفت بيان شده است كه در موضوع مورد بحث ما يعني اصلاح الگوي مصرف توجه خداوند معطوف به مفهوم اسراف در مقابل مصرف بوده است به طوريكه در آيه 31 از سوره اعراف و در خصوص چگونگي خوردن و آشاميدن صحيح مي فرمايد:  يَا بَنِي آدَمَ خُذُواْ زِينَتَكُمْ عِندَ كُلِّ مَسْجِدٍ وكُلُواْ وَاشْرَبُواْ وَلاَ تُسْرِفُواْ إِنَّهُ لاَ يُحِبُّ الْمُسْرِفِينَ  اى فرزندان آدم جامه خود را در هر نمازى برگيريد و بخوريد و بياشاميد و[لى] زياده‏روى مكنيد كه او اسرافكاران را دوست نمى‏دارد.     ادامه مطلب
	| +| نوشته شده در سه شنبه 27 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	قرآن، پرچمدار اصلاح الگوی مصرف
	نويسنده : زهرا طبعه خليليان
	... كلوا واشربوا ولاتسرفوا انه لایحب المسرفین... بخورید و بیاشامید، ولى اسراف نكنید كه خداوند مسرفان را دوست ندارد. در این آیه شریفه خداوند متعال از مردم خواسته است كه به خاطر زیان هاى فراوان فردى و اجتماعى و آثار و عواقب شوم این گناه بزرگ، از اسراف دورى كنند. اسراف عبارت است از بیهوده خرج كردن مال، در خورد و خوراك زیاده روى كردن، حیف و میل كردن مواد غذایى همچنین به معنى زیاده روى در گناهان نیز مى باشد. در آیات قرآن كریم و سخن ائمه اطهار (ع) از پرخورى و اسراف به شدت نهى شده است. در قرآن كریم حدود 13بار كلمه اسراف با الفاظ گوناگون به كار رفته است. در آیه 137سوره طه، خداوند متعال فرموده اند: وكذلك نجزى من اسرف ولم یومن بایات ربه و لعذاب الاخرة اشد وابقى: و این چنین جزا مى دهیم به هر كس اسراف كند و به آیت هاى خداوند نگرود و براى او عذاب سخت و پاینده است.   ادامه مطلب
	| +| نوشته شده در دوشنبه 26 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	پیامدهای اسراف در جامعه اسلامی
	نويسنده : زهرا طبعه خليليان
	كلوا واشربوا ولاتسرفوا انه لایحب المسرفین... بخورید و بیاشامید، ولی اسراف نكنید كه خداوند مسرفان را دوست ندارد. در این آیه شریفه خداوند متعال از مردم خواسته است كه به خاطر زیان های فراوان فردی و اجتماعی و آثار و عواقب شوم این گناه بزرگ، از اسراف دوری كنند. اسراف عبارت است از بیهوده خرج كردن مال، در خورد و خوراك زیاده روی كردن، حیف و میل كردن مواد غذایی همچنین به معنی زیاده روی در گناهان نیز می باشد. در آیات قرآن كریم و سخن ائمه اطهار (ع) از پرخوری و اسراف به شدت نهی شده است. در قرآن كریم حدود 13 بار كلمه اسراف با الفاظ گوناگون به كار رفته است. در آیه 137 سوره طه، خداوند متعال فرموده اند: وكذلك نجزی من اسرف ولم یومن بایات ربه و لعذاب الاخره اشد وابقی: و این چنین جزا می دهیم به هر كس اسراف كند و به آیت های خداوند نگرود و برای او عذاب سخت و پاینده است. یا در آیه 67 سوره فرقان درباره صفات عبادالرحمن فرموده اند: والذین اذا انفقوالم یسرفوا ولم یفترواوكان بین ذلك قواماً: آنان كه در هنگام انفاق نه اسراف می كنند و نه تنگ می گیرند، بلكه بین این دو راه اعتدال را انتخاب می كنند. در آیه غ±غ´غ´ سوره انعام هم خداوند متعال فرموده اند: ان الله لایهدی القوم الظالمین به درستی كه خداوند ستمكاران را هدایت نخواهد كرد. همچنین در آیه 30 سوره اعراف فرموده اند: انه لایحب المسرفین ... خداوند مسرفان را دوست ندارد.   ادامه مطلب
	| +| نوشته شده در یک شنبه 25 بهمن 1388  |  نظرات (0)

	نگاهی اجمالی به الگوی مصرف از منظر قرآن
	نويسنده : زهرا طبعه خليليان
	دین اسلام، دین اعتدال، میانه روی و دوری از افراط و تفریط است. اسلام سعی می كند با برنامه های متعدد پیروان خویش را در راه راست و خط اعتدال نگهدارد و با افراط و تفریط در هر امری مخالف است و آنرا برای زندگی دنیوی و اخروی و فردی و اجتماعی مسلمانان مضر می داند. در این مقاله نویسنده سعی كرده است كه نگاهی گذرا و اجمالی به لزوم رعایت اعتدال و دوری از اسراف و بخل داشته باشد. اینك مطلب را با هم از نظر می گذرانیم: جایگاه و اهمیت كسب و كار حلال در آیین اسلام، درآمدهای مشروع و كسب و كار و اموال حلال، جایگاه ویژه ای داشته و قرآن مجید آن را مایه قوام و هستی شخص و جامعه و مایه زینت و آرامش در زندگی این دنیا می خواند؛ آنجا كه می فرماید: «ولاتوتواالسفهاء اموالكم التی جعل الله لكم قیاما...»[1] و در جای دیگری می فرماید: «المال و البنون زینه الحیاه الدنیا...»[2]. قرآن افراد متمكن را كه از طریق مشروع اموالی به دست آورده اند، افراد خوب معرفی می كند[3] و اساسا داشتن مال و تمكن مادی را نوعی امداد الهی به حساب آورده و عنایت و تفضل معبود را در حق بندگان خدا بیان می كند.[4] رسول خدا (ص) مردانگی را در این دانسته اند كه فرد مسائل و امور مادی اش را بهبود ببخشد[5] و امام صادق (ع) فرموده اند: «شایسته نیست كسی از تلاش مالی و مادی باز ایستد كه در سایه آن می تواند آبرویش را حفظ كند و قرض هایش را بپردازد و به بستگانش كمك كند.»[6] با توجه به آیات و روایاتی كه در زمینه كسب و درآمد حلال و مشروع آمده است، می توان چنین بیان نمود كه مال و ثروت نه تنها خوب است، بلكه هر مسلمان آگاه وظیفه دارد در كسب و تحصیل آن تلاش كند و خود و جامعه اش را در رشد اقتصادی یاری رساند. نظام اقتصادی اسلام هم كه توجه به سعادت انسان را هدف اصلی خود می داند، استفاده عاقلانه از منابع طبیعی و امكانات خدادادی را در راه نیل به هدف مقدس خویش، مورد تاكید قرار داده است. الگوی مصرف در اسلام علاوه بر مخالفت با «اسراف» با پدیده ناشایست «تجمل گرایی» نیز به عنوان یك بیماری اقتصادی مقابله كرده است. انسان نیازهایی دارد كه با توجه به امكانات موجود به رفع آنها می پردازد و برای رسیدن به مقصود خود، در سایه فكر و تدبیر، روش های متعددی را به كار می گیرد. از دیدگاه قرآن، انسان موجود نیازمندی است كه خداوند برای رفع نیازهایش زمین را برای او رام كرده و امكانات و منابع آن را در اختیار وی قرار داده تا مصرف كند.[7] قرآن با مطرح كردن مسئله اسراف و بیان مضرات آن و دعوت به اعتدال و میانه روی در تمام امور زندگی، در حقیقت بهترین الگوی مصرف را برای زندگی سعادتمندانه به آدمیان ارائه می دهد. قرآن در آیات متعددی به بحث اسراف پرداخته و جنبه های مختلف این امر مذموم را بررسی كرده است.[8] آیاتی كه اعلام می دارد خداوند اسراف و مسرفین را دوست ندارد، بیانگر این حقیقت است كه اسراف موجب می شود تا شخص مسرف، با وجود دارا بودن همه فضایل اخلاقی و اعمال صالح، نتواند به مقام محبت و قرب الهی برسد. امام صادق (ع) در این باره فرمودند:«دعای چهار گروه مستجاب نمی شود، یكی از آنها كسی است كه مالی داشته باشد و آن را ضایع كند و سپس از خداوند درخواست كند تا به او روزی عنایت كند. خداوند نیز در جواب می فرماید: آیا به تو دستور میانه روی و اعتدال در مصرف نداده بودم؟»[9] امام عسگری (ع) نیز در نامه ای كه برای یكی از شیعیان فرستادند، او را به توانگری بشارت داده و توصیه فرمودند: «بر تو باد به میانه روی و اعتدال و برحذر باش از اسراف؛ زیرا این عمل از كارهای شیطان است.» [10] اسراف نكردن تنها در خوردن و آشامیدن نیست، بلكه موارد آن بسیار گسترده و همه جانبه است و طبق دستور قرآن اسراف نكردن و اعتدال و میانه روی در همه امورات زندگی، امری لازم و ضروری است. [11] روزی پیامبر اسلام (ص) از راهی می گذشت، ناگاه چشم حضرت به یكی از یارانش به نام «سعد» افتاد كه در حال وضو گرفتن بود، ولی آب زیادی می ریخت. حضرت خطاب به او فرمود: ای سعد! چرا اسراف می كنی؟ سعد عرض كرد: یا رسول الله! در آب وضو نیز اسراف است؟ حضرت فرمود: بله اگر چه از آب جاری استفاده كنی! [12] دوری از اسراف و رعایت اعتدال و میانه روی حتی شامل كارهای خیر نیز می شود. قرآن با صراحت تمام به پیامبر (ص) دستور می دهد: «و لاتجعل یدك مغلوله الی عنقك و لاتبسطها كل البسط فتقعد ملوما محسودا» [13] این آیه بخشش نامتعادل را مجاز نشمرده و آن را باعث حسرت و گرفتاری بخشنده می داند و در آیه دیگری پس از بیان نشانه های بندگان صالح و شایسته خدا، در مورد حدود احسان و بخشش می فرماید: «والذین اذا انفقوا لم یسرفوا و لم یقتروا و كان بین ذلك قواما» [14] در این آیه نیز زیاده روی در احسان را روشی ناپسند بر شمرده است. نه اسراف، نه خست قرآن،اسراف را نمی پذیرد و در نقطه مقابل آن سختگیری در مخارج زندگی را نیز قبیح و ناپسند می شمارد و اجازه نمی دهد كه افراد حریص و مال اندوز و تنگ نظر، به بهانه پرهیز از اسراف در دامن خساست و سخت گیری در مصرف بیفتند. امام علی (ع) فرموده است: «هر كه ثروتی دارد، مبادا آن را تباه كند؛ زیرا صرف كردن بی مورد آن ریخت و پاش و اسراف است. این كار او را در میان مردم كوته بین بلند آوازه می كند اما در نزد خدا بی مقدار است. [15] رسول خدا (ص) نیز فرموده است: «نشانه مسرف چهار چیز است: به كارهای باطل می نازد، آنچه را فراخور حالش نیست می خورد، در كارهای خیر بی رغبت است و هر كس را كه به او سودی نرساند، قبول ندارد.»[16]   ادامه مطلب
	| +| نوشته شده در یک شنبه 25 بهمن 1388  |  نظرات (0)