همت مضاعف ، کار مضاعف
	نويسنده : مجيد فطرتی
	آیت‌الله سیداحمد خاتمی نام‌گذاری سال‌ها از سوی رهبر معظم انقلاب ابتکاری است که صرفاً یک حرکت تشریفاتی نیست، بلکه تعیین جهت‌گیری مورد نیاز سال است. رهبر معظم انقلاب به‌عنوان دیده‌بان هوشیار و دقیق نظام در آغاز هر سالی نیاز کشور را رصد می‌کنند و جهت‌گیری دستگاه‌های مختلف نظام را مشخص می‌نمایند. معنی این نام‌گذاری این است که همه‌ی دستگاه‌های مرتبط نظام، چه آن‌هایی که در محدوده‌ی سه قوه می‌گنجند و چه آن‌ها که در این محدوده نیستند، هر چه جدی‌تر به سوی این هدف مشخص شده حرکت کنند. امسال را رهبر معظم انقلاب به نام «سال همت مضاعف و کار مضاعف» نامیده‌اند. تجربه‌ی موفق 31 سال انقلاب نشان داده که شعار «ما می‌توانیم» یک حقیقت است. تجسم این شعار در عرصه‌ی انرژی هسته‌ای، سلول‌های بنیادی، سدسازی، فناوری هوا و فضا، پیشرفت‌های پزشکی و ده‌ها عنوان دیگر خود را نشان داده است. پس ما که چنین تجارب موفقی داریم، چه دلیلی دارد که برای فتح قله‌های بلندتر خیز برنداریم؟ به نظر می‌رسد که نام‌گذاری امسال به نام همت مضاعف و کار مضاعف به دلیل توفیقات گذشته و ترسیم افق روشن آینده است؛ افق روشنی که با دو عنصر همت مضاعف و کار مضاعف رقم می‌خورد. اگر همت مضاعف باشد، اما کار مضاعف نباشد، می‌شود بلندپروازی و اگر کار مضاعف باشد، ولی همت مضاعف نباشد، می‌شود در خود تنیدن و در جا زدن. پس این دو با هم، برای رشد کشور در همه‌ی زمینه‌ها ضروری است. متأسفانه سال گذشته فتنه‌گران از تحقق شکوفایی بیشتر کشور جلوگیری کردند و تقریباً یک سال تمام کشور را در آتش فتنه‌گری و التهاب سوزاندند. درواقع آن‌ها از کشور فرصت‌سوزی کردند و این همت مضاعف و کار مضاعف می‌تواند جبران فرصت‌سوزی‌های سال گذشته هم باشد. معتقدم این نام برای امسال یک عنوان عام بوده و باید در همه‌ی عرصه‌ها مورد توجه قرار گیرد. لکن آنچه در تفسیر این نام‌گذاری مورد تأکید است، همت و کار مضاعف برای رفع فقر از جامعه است. به نظر می‌رسد که همت مضاعف و کار مضاعف در عرصه‌ی فقرزدایی با توجه به پهناوری کشور و زمین‌های حاصل‌خیز و استعدادهای موجود در کشور جلوه‌ی بیشتری دارد. ما باید تلاش کنیم که شاهد میزان کمتری از فقر در جامعه باشیم، چراکه وجود فقر در شأن نظام جمهوری اسلامی ایران نیست و نباید از پرکردن این خلأ اغماض کرد. البته خوشبختانه در این زمینه بسیار کار شده، اما چون گودال‌های فقر در جامعه بسیار عمیق است، برای رفع آن‌ها نیاز مبرم داریم به همت مضاعف و کار مضاعف. در مورد ارتباط نام سال‌ها با یکدیگر نیز باید تصریح کنیم که «اصلاح الگوی مصرف» زیربنای رشد و توسعه‌ی کشور است و محدود به سال گذشته نیست. علاوه بر اینکه ایشان فرمودند: حرکت به سوی اصلاح الگوی مصرف، که این مقوله هم نیاز به همت مضاعف دارد تا بتوانیم اسراف و تبذیر را از سطح جامعه کم کنیم و این وظیفه‌ای همگانی است که در این مسیر گام برداریم. در حالی‌که این نام‌گذاری‌ها نوعی رهبری فرهنگی و فرهنگ‌سازی است، برخی معتقدند که این نام‌گذاری‌ها جنبه‌ی نمادین دارد، ولی تأکید می‌کنم که این سخن نادرست است، چراکه نه‌تنها تحقق همت مضاعف و کار مضاعف نیازی به بودجه‌های کلان ندارد، بلکه متکی بر یک اراده و تصمیم راسخ است. در ضمن حرکتی صرفاً نمادین نیست، بلکه کاملاً واقع‌بینانه و شدنی است. اینکه همه‌ی اقشار جامعه همت‌شان را بیشتر کنند و برای پیشرفت کشور گام بردارند، نیازی به بودجه ندارد. مثلاً کافی است کارمندان ما زودتر سرکار حاضر شوند تا کار مردم را بهتر و آسان‌تر راه‌اندازی کنند یا طلبه‌ها و دانشجویان ما سعی کنند که با همت مضاعف تعطیلات کمتری داشته باشند. مسلماً این موارد نیازی به بودجه ندارد. البته بخش‌هایی که نیاز به هزینه دارد نیز اگر همان هزینه‌ی مصوب را ‌درست اجرا کنند، می‌شود همت و کار مضاعف. گروهی نیز عقیده دارند که حلقه‌ی مشاوران باید نام سال را به رهبر معظم انقلاب پیشنهاد دهند، باید اشاره کنیم که به نظر می‌رسد این افراد نسبت به این موضوع ناآگاه هستند که رهبر معظم انقلاب نه‌تنها در عرصه‌ی نام‌گذاری بلکه، در همه‌ی عرصه‌ها شدیداً معتقد به کار کارشناسی هستند و قطعاً این نام‌گذاری با یک کارشناسی دقیق صورت گرفته است. ایشان تابع سیره‌ی رسول‌الله هستند و اصل «شاورهم فی الامر» را به‌خوبی لحاظ می‌کنند. مخاطب همت و کار مضاعف کیست؟ یکی از تدابیر و سنت های رهبر حکیم انقلاب نامگذاری سالهای هجری شمسی است. نام های پر محتوایی که گاه در حد و حدود تبلیغاتی با آن برخورد می گردد و در حد مطلوب به عنوان یک دستورالعمل سالیانه مورد توجه قرار نمی گیرد. اما انتخاب این نام ها توسط معظم له کاملا حساب شده و بر اساس نیازهای جامعه است و به نوعی چکیده ای از خط مشی یکساله نظام را نمایان می سازد و توجهی بیش از گذشته را می طلبد. یکی از اصلی ترین نیازها برای لبیک گویی به این خواسته رهبری، مخاطب یابی این نامگذاری و مصداق یابی آن جهت گذر از برخورد بیلبوردی است. نامگذاری سال 1389 با عنوان «همت مضاعف و کار مضاعف» قطعا مخاطبین گوناگون و در سطح های مختلف دارد. این نامگذاری پس از آن رخ داد که کشور در طول سال گذشته ملتهب و متاثر از فضای انتخاباتی بود. در سه ماهه نخست عمده اذهان متوجه انتخاب رییس جمهور دهم و نه ماه پس از آن متاثر از برنتافتن رای اکثریت و به دنبال آن مقابله با جمهوریت و اسلامیت نظام توسط برخی نامزدها و بخشی از حامیانشان بود. این جو اثری جدی بر سرعت پیشرفت کشور در عرصه های گوناگون داشت. اینک جبران فرصت از دست رفته یکی از اصلی ترین نیازها برای پیشگیری از عقب ماندن از افق های پیشرفت کشور است. پس هر کس که بر اثر فتنه از نمودار پیشرفت خویش پایین تر قرار گرفته است، ضروری است که خود را مخاطب اصلی این کلام بداند. اما این نامگذاری جنبه دیگری را نیز به ذهن متبادر می سازد. کوهنوردان در مسیر صعود به قله، هر چه به فراز قله نزدیک تر می شوند، دشواری های بیشتری را متحمل می گردند. اینک که از فتنه گذشته ایم، برای صعود به افقهای متعالی تر، نیازمند همتی بیشتر و تلاشی مضاعف هستیم. علی الخصوص که یاس و دلسردی در شرایطی گسترش می یابد، که گامهای محدودی بیش تا عبور از مصائب باقی نمانده است. این رسمی کهن است که در جنگ آنکه آینده نزدیک مغلوبه شدن را به چشم دیده است، تمام توان خویش را به عرصه می آورد. این همان لحظه ای است که باید با تجمیع توان ایستادگی نمود. شاید برخی نگارنده را به خوش بینی متهم نمایند، اما آیا تلاش گسترده مستکبرین در نبرد نرم در سال 88 در مقابله با نظام اسلامی، خبر از نزدیک بودن قله های موفقیت برای نظام اسلامی در عرصه های گوناگون نیست؟ تهدید هسته ای آمریکا در شرایطی که هیچ کس مقابله هسته ای را بر نمی تابد، آیا خبر از رخ نمودن شکست قطعی در چشم مدعیان ابرقدرتی نیست؟ این نامگذاری اما ملاحظاتی نیز دارد؛ این کار مضاعف در چه جهتی باید باشد؟ جهت کار را اسناد بالا دستی نشان می دهند. رهبری پیشتر دهه چهارم را دهه پیشرفت و عدالت نامیده بودند. این کار و همت در این مسیر باید باشد. حدود پیشرفت نیز کاملا در سند چشم انداز مصداق یابی شده است. اینک در حالی که در یک چهارمی مسیر چشم انداز هستیم؛ عقب ماندگی جدی در برخی حوزه ها مشهود است. قطعا آن عرصه ها باید مورد توجه بیشتری برای تلاش مضاعف باید باشد. برای دست یافتن به همت مضاعف در این مسیر نیز نیاز به ایجاد انگیزه است. باید دید موانع پیشرفت در این عرصه ها چه بوده است و چه باید نمود تا انگیزه بیشتری در این مسیر ایجاد نمود. به عنوان نمونه اتکای فوق العاده کشور به درآمد نفت، سبب کاهش انگیزه در پیشرفت اقتصادی، اجرایی نمودن سیاست های ابلاغی مقام معظم رهبری در خصوص اصل 44 قانون اساسی و ... شده است. این امر باید با یک دقت مضاعف توسط نهادهای قانونگذاری و اجرایی مدیریت گردد و قطع وابستگی به درآمد نفتی فراتر از شعار مورد اهتمام قرار گیرد. به نظر می رسد بررسی میزان عقب ماندن از نمودار رشد کشور برای تحقق افقهای مورد رصد در چشم انداز بیست ساله نظام، می تواند نشان دهنده مخاطبین اصلی این نامگذاری و وظایف هر یک از این شخصیت های حقیقی و حقوقی باشد که در صورت عملیاتی نمودن این بررسی تطبیق رشد، می توان امید داشت که اهتمام به شعار سال 1389 بیش از سالهای گذشته باشد همت مضاعف چه چیزی هست؟ و چه چیزی نیست؟ پس از پیام رهبری برای سال ۱۳۸۹، این سوال در ذهن متبادر می شود که همت مضاعف و کار مضاف در چه کاری؟ منظور دقیق مقام معظم رهبری چیست؟ کار و همت مضاعف چه چیزی هست؟ قبل از این که بتوانیم به این پرسش پاسخ دهیم باید به سوال متضاد آن جواب بدهیم که کار و همت مضاعف چه چیزی نیست؟ « همت مضاعف ، کار مضاعف » چه چیزی نیست ؟ ۱- پوستر ، پلاکارد و بنر مضاعف ! پیام‌های مقام معظم رهبری صرفا نمادین نیست بلکه حاوی مطالبات مهمی از مردم و مسولین است. یکی از آسیبهایی که متاسفانه به محتوای پیامهای مقام معظم رهبری در ابتدای سال وارد می شود توقف مسوولین در ظاهر پیام است. صدا و سیما بلافاصله لوگوی نام سال را به آرم شبکه ها اضافه می کند، مجریان صدا و سیما این نام را گرامی می دارند، شهرداری به صورت بنرهای بزرگ، نام سال را آماده و در خیابانها نصب می‌کند و بعد از اتمام تعطیلات روابط عمومی ادارات مختلف به آماده سازی اقلام تبلیغی در این زمینه اقدام می‌کنند. اگرچه تمامی این فعالیت‌ها در جهت ایجاد نشاط اجتماعی و آگاهی بخشی به اقشار مختلف مردم و مسوولین در سطح معقول لازم است اما صرف توقف در آنها کافی نیست. یکی از آسیب‌هایی که متاسفانه سال‌های گذشته با نام‌های سال انجام شد، برخورد صرفا تبلیغی با نام سال بود. نهادهای اجرایی، تقنینی و قضایی می‌بایست به صورت موثری از فعالیت‌های تشریفاتی و تبلیغی فاصله گرفته و به صورت عملیاتی برنامه‌های خود را برای وصول به اهداف سال در سه سطح کوتاه، میان و بلند مدت اعلام و فعالیت‌های اجرایی خود را در این چارچوب سامان دهند. در انتهای سال نیز می‌بایست شرحی از فعالیت‌های انجام شده و برنامه‌های تداوم بخش آن نیز درسال‌های آینده اعلام گردد. همینگونه که مقام معظم رهبری در باره عدم اتمام اصلاح الگوی مصرف در سال ۱۳۸۸ فرمودند: سال گذشته ما عرض کردیم: سال اصلاح الگوى مصرف. من همین جا در روز اول سال تصریح کردم: اصلاح الگوى مصرف چیزى نیست که در یک سال بتواند اتفاق بیفتد. سال گذشته را گفتیم سال شروع حرکت به سمت اصلاح الگوى مصرف است. خوب، حرکتى آغاز شد. من نمیتوانم این را بگویم که الگوى مصرف اصلاح شد؛ نه، ما هنوز خیلى فاصله داریم. …. باید ما اصلاح الگوى مصرف را دنبال کنیم. سال ۸۸ مسئولین کارهائى کردند، برنامه‌ریزى‌هائى کردند، تحقیقاتى کردند، اما این کار نباید متوقف بماند. این، جهت را نشان داد؛ معلوم شد که در سال ۸۸ مسئله‌ى اصلاح الگوى مصرف یک مسئله‌ى اساسى است . ۲- کار مضاعف اما بدون برنامه ! جمهوری اسلامی در مسیر راهبردی خویش پله‌های تکامل را طی می‌کند. توجه به چشم‌انداز بیست‌ساله، برنامه‌ریزی براساس دهه پیشرفت و عدالت، داشتن برنامه توسعه پنج ساله و سرانجام راهبردهای یک‌ساله که خود را در قالب نام سال نشان می دهد ،حکایت از اهتمام سامانمند جمهوری اسلامی برای رسیدن به تمدن بزرگ اسلامی با نگاهی برنامه ریزی شده و از پیش طراحی شده داردد.برنامه ریزی اصل مقدم تمام کارها و همتها است و بدون برنامه ریزی و توجه به برنامه های موجود نمی توان کاری از پیش برد.نکته مهم در این زمینه این است که درباره سالی که نام”همت مضاعف – کار مضاعف” در شناسنامه‌اش ثبت شده است، باید تصریح شود که در پنج سال اخیر تمام سازکارهای نرم افزاری، قانونی و شکلی کلان‌ نظام، تدوین، تعیین و ابلاغ شده است. اکنون تنها ۱۵ سال تا خط پایان ۱۴۰۴ که آغاز برنامه بیست ساله دوم خواهد بود، زمان باقی مانده است و این مدت طبیعتا باید صرف کارهای بنیادی و زیربنایی گردد. بی توجهی به سند چشم انداز تکیه بر فعالیت اجرایی صرف ،کار مضاعف و همت مضاعف نیست.وظیفه اصلی تمام دولتها تحقق اهداف سند چشم انداز و قوانین مرتبط با آن است.لذا هر گونه حرکتی می بایست در جهت رفع عقب ماندگیهای احتمالی و یا نیل به اهداف چشم انداز ۲۰ ساله کشور باید باشد.در همین چارچوب مقام معظم رهبری در سخنرانی خود در حرم امام رضا(ع) فرمودند: چشم‌انداز روشنى تعیین شده است – یعنى سند چشم‌انداز بیست ساله‌ى جمهورى اسلامى – این سند باارزشى است. دولتهائى که پشت سر یکدیگر با انتخاب مردم بر سر کار مى‌آیند، میتوانند بر اساس این سند چشم‌انداز، اهداف را مشخص کنند؛ هر کدام بخشى از راه را بروند و دنباله‌ى کار را به دولت بعدى بسپارند. وجود سند چشم‌انداز، یکى از امکانات باارزش نظام جمهورى اسلامى است. ۳- نمایش ، آمار و مصاحبه مضاعف ! مقام معظم رهبری خود اولین شخصی بودند که نسبت به این آسیب در سخنرانی خود در حرم رضوی هشدار دادند: شعارهای هر سال، نمایشی و تشریفاتی نیست و طبعاً همه مشکلات را هم حل نمی‌کند بلکه انگشت اشاره‌ای است که راه و روش را نشان می‌دهد که امسال نیز با توجه به اهداف بلندتر ملت و کشور، باید همتی برتر فراهم آورد و کارهای بیشتر و جدی‌تر انجام داد. یکی از آسیبهایی که با توجه به ماهیت این نامگذاری احتمال آن وجود دارد برخی عملکردهای نمایشی و تشریفاتی است.این نام با توجه ماهیت تلاش و سعیی که در خود مستتر دارد می تواند در نگاه مثبت باعث افزایش انگیزه های کاری،افزایش بهره وری در محیط کار،سرعت گرفتن انجام پروژه های ملی گردد.چیزی که مراد از نامگذاری این سال بوده است.اما یکی از آفات فرهنگ مدیریتی جامعه ما که دوره ها مختلف مرتبط است ،انجام فعالیتهای نمایشی،کنفرانسهای مطبوعاتی پی در پی ،بازدیدهای سرزده با حضور خبرنگاران !!،فرهنگ افتتاح و کلنگ زنی بی رویه ،افتتاح پیش از موقع برخی پروژه ها و یا چند باره آنها بوده است.انشالله با همت مسوولین محترم این گونه اقدامات در سال همت و کار مضاعف جایی نخواهد داشت و خدمت رسانی مضاعف ،مردم را از ثمرات شیرین شجره طیبه انقلاب بهره مند خواهد کرد. ۴- سمینارها ، همایشها و هم اندیشیهای مضاعف ! یکی از دلایلی که موجب عدم تحقق مطالبات مقام معظم رهبری در ابتدای سال از مردم و مسوولین می شود نگاه صرف سمیناری و همایشی به آن است.اگر چه سمینارها و همایشها محفلی مناسب برای هم اندیشی به منظور اتخاذ راهکارهای مناسب می باشد اما متاسفانه در کشور ما نهادهای اجرایی خود به برگزاری این همایشها اقدام و نفس این گونه برنامه ها را تحقق خواسته های مقام معظم رهبری فرض می کنند.همایشهای پی در پی که بعضا دارای موضوعات مشترک هستند می تواند به صورت مشترک و همه جانبه دیده شود که از صرف منابع موازی مالی و انسانی جلوگیری گردد.اما باید توجه داشت که تنها برگزاری همایش ناکافی بوده و نشان از ضعف اجرا دارد. « همت مضاعف ، کار مضاعف » چه چیزی هست ؟ “همت مضاعف – کار مضاعف” به نظر می رسد بنا بر نگاه رهبر معظم انقلاب دارای دو جنبه اساسی است: ۱- افزایش بهره وری در کارها ، منابع انسانی و منابع مالی و فیزیکی : این مساله برای همه ما ملموس می باشد که سطح بهره وری در ایران بسیار پایین بوده و این امر بدون تردید به هنجارها و الگوهای رفتاری برخاسته از فرهنگ عمومی که طی سالیان سال در لایه های مختلف جامعه نهادینه شده است مرتبط می باشد.لذا برای اینکه در کشور کار مضاعف انجام گیرد شرط لازم این است که می باید اولا اراده تغییر در تک تک افراد حاصل شده و مردم بیش از پیش نسبت به کار خود حس تعهد داشته باشند،تا به مرور زمان فرهنگ بی مسئولیتی و کم کاری از جامعه رخت بربندد و “کار و تلاش” ـ چنانکه در آموزه های دینی آمده است ـ در سطوح مختلف به صورت عملی و نه شعاری به یک ارزش ملی تبدیل شود .توجه به فرهنگسازی برای افزایش وجدان کاری و بهره وری صحیح از منابع انسانی در همه سطوح از الزامات این امر است. ۲- همت مضاعف و کار مضاعف در تحقق اهداف چشم انداز ۲۰ ساله : همانگونه که گفته شد سند چشم انداز ۲۰ ساله چشم اندازی از موقعیت ایران را در سال ۱۴۰۴ ارائه می دهد که قدرت برتر سیاسی،اقتصادی،علمی و نظامی منطقه باشد.این اهداف کلی و آرمانی نیستند و برنامه های ۵ ساله توسعه می بایست برای تحقق این اهداف طراحی و عملیاتی شوند.مقام معظم رهبری در سخنرانی خود در مشهد مقدس ،یک روز پس از اعلام نام سال نو ضمن تاکید برجایگاه زیرساختهایی مانند نیروی انسانی جوان و متخصص،زیرساختهای عظیم صنعتی و مواصلاتی و از همه مهم تر سند چشم انداز ۲۰ ساله خواستار کار مضاعف و همت مضاعف در حوزه های زیر شدند: ۱- همت مضاعف و کار مضاعف در علم و تحقیق ، دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتى در همه‌ى زمینه‌ها، علوم تجربى، علوم انسانى و … ۲- همت مضاعف و کار مضاعف دراستفاده‌ى بهینه از منابع موجود کشور و امکاناتى که وجود دارد، در چارچوب اصلاح الگوی مصرف و هدفمندی یارانه ها ۳- همت مضاعف و کار مضاعف در کیفیت بخشیدن به تولیدات داخلى ۴- همت مضاعف و کار مضاعف در تأمین سلامت و ورزش همگانی ۵- همت مضاعف و کار مضاعف در سرمایه‌گذارى، در کارآفرینى ۶- همت مضاعف و کار مضاعف در تولید فکر ،کتابخوانى و افزایش معلومات عمومى در زمینه‌هاى گوناگون ۷- همت مضاعف و کار مضاعف در مبارزه‌ى با فقر، در مبارزه‌ى با فساد، در مبارزه‌ى با بى‌عدالتى. نتیجه گیری : برای تحقق مسمای نام همت مضاعف و کار مضاعف می بایست از آسیبهایی مانند فعالیتهای تبلیغی صرف،همایش محوری بدون اجرا ،بی توجهی به برنامه ها و اسناد بالا دستی به بهانه انجام کار بیشتر و هم چنین فعالیتهای نمایشی و رسانه گرای صرف احتراز و در چارچوب اصلاح فرهنگ کاری در سطح مردم و در سطح مسوولین در حوزه های هفتگانه مد نظر مقام معظم رهبری در چارچوب سند چشم انداز بیست ساله اقدامات و برنامه ها را توسعه داد.این فرایند محدود به یک سال نبوده و در طی سنوات آینده نیز می بایست تداوم یابد.
	| +| نوشته شده در شنبه 1 خرداد 1389  |  نظرات (0)