- چرا در زمان امام علی (ع) مسلمانان به تدریج به فکر ضرب سکه های طلا و نقره افتادند؟
- چرا اعراب قادر به ضرب سکه نبودند و چرا اعراب به داد و ستدها از سکه های رایج در کشورهای همسایه ـ مثل ایران، روم، یمن ـ استفاده می کردند؟
- چرا امام علی (ع) مراقبت زیادی بر,عیارسکه, های وارد شده از سوی دولت اسلامی داشتند ؟
- چرا در زمان خلافت علی”ع” در سال چهلم هجری، سکه هایی ضرب شد که تمام آثار غیراسلامی از آن محو شده بود؟
- چرا در زمان امام علی (ع) مسلمانان به تدریج به فکر ضرب سکه های طلا و نقره افتادند؟
- چرا اعراب قادر به ضرب سکه نبودند و چرا اعراب به داد و ستدها از سکه های رایج در کشورهای همسایه ـ مثل ایران، روم، یمن ـ استفاده می کردند؟
- چرا امام علی (ع) مراقبت زیادی بر,عیارسکه, های وارد شده از سوی دولت اسلامی داشتند ؟
- چرا در زمان خلافت علی”ع” در سال چهلم هجری، سکه هایی ضرب شد که تمام آثار غیراسلامی از آن محو شده بود؟
پاسخ سوالات بالا را می توانید در متن زیر بیابید:
سیاست های اقتصادی “ابزارها و تدابیر” در ,دولت علوی,
,امام علی”ع”, برای تحقق اهداف اقتصادی پیش گفته، سیاست هایی را برنامه ریزی کرد.برخی از این سیاست ها در دوران حکومت حضرت به مرحله اجرا گذاشته شد، و پاره ای نیز در برنامه کارِ کارگزاران حکومت قرار گرفت.ابزارها در یک تقسیم بندی کلّی، شامل رهنمودهای اخلاقی ـ معنوی، ابزارهای کیفی “یا شرایط چهارچوبی حقوقی” و ابزارهای کمّی “یا کاربرد ابزارهای کمّی” می شود.
رهنمودهای اخلاقی ـ معنوی، مهم ترین ابزار سیاست های اقتصادی دولت علوی را تشکیل می داد.این ابزار هر چند پایه و اساس قانونی به خود نگرفتند، ریشه در اعتقادات مردمی داشتند که بیش از سه دهه از دوره پیامبر”ص” فاصله نگرفته بودند و هنوز تحول عظیم اعتقادی و اخلاقی از ذهن آنان محو نشده بود؛ هر چند انحرافات عمیقی در تعلیمات نبوی رخ داد.بنابراین فرهنگ سازی، احیای مجدد اخلاقیات و اعتقادات و مبارزه با کج اندیشی ها محور سیاستگذاری امام”ع” است.
اندیشه اقتصادی در نزد امام”ع” بر پایه مسئولیت پذیری استوار است؛ چه، انسان در برابر مردم و سرزمین ها “بلاد” مسئول است.قلمرو مسئولیت او سرزمین های دور و چارپایان را هم دربر می گیرد.او در برابر فقرا و مستمندان مسئول است تا غبار تنگدستی را از چهره آنان بزداید.او در برابر هر قطعه زمین بایری مسئول است و باید آن را احیا کند تا گرسنه ای در جهان باقی نماند.اصل تلاش و جدیّت بر پایه مسئولیت استوار است.
امام اوقات مؤمن را به سه بخش تقسیم کرده، تأمین معاش را جزء اصلی برنامه مؤمن قرار داده اند:
‘مؤمن را سه ساعت است: ساعتی که در آن با پروردگار خود راز می گوید و ساعتی که در پی تحصیل معاش خویش است و ساعتی که به خوشی ها و لذات حلال و نیکو می پردازد.و عاقل در پی سه کار باشد: یا در پی اصلاح معاش یا در کار معاد یا در پی لذت های غیرحرام و نامکروه.’ [ نهج البلاغه، حکمت ۳۹۰. ]
در جای دیگر می فرماید: حرفه المرء کنز؛ ‘گنجینه انسان شغل اوست.’
ابزارهای کیفی استفاده از قواعد و قوانین حقوقی است که با وضع قوانینی مناسب سعی در نیل به اهداف جامعه دارد.در این مورد نیز امام علی”ع” با تجدید سنّت نبوی و احیای قوانین فراموش شده و اجرای آنها از این ابزار نیز بسی سود جست.مهم ترین ابزار کمّی در دولت علوی، سیاست های مالی است.سیاست های پولی تنها منحصر به حفظ ارزش پول بوده است.[ فقدان بانکداری و به ویژه بانک مرکزی و وجود مبادلات پایاپای و ,حرمت ربا, می تواند دلایل محدودیت سیاست های پولی باشند. ]
قبل از هر چیز، دولت به نظارت بر کیفیت و عیار سکه های دینار و درهم می پرداخت تا قدرت خرید را حفظ کند.اعراب به علت فقر اقتصادی، قادر به ضرب سکه نبودند؛ از این رو در داد و ستدها از سکه های رایج در کشورهای همسایه ـ مثل ایران، روم، یمن ـ استفاده می کردند. این سکه ها بر اثر تجارت اعراب با همسایگان وارد جزیره العرب می شد و چون حجم تقاضای پول در جزیره نسبت به تقاضای کل ایران و روم ناچیز بود، تقاضای منطقه ای جزیره تأثیری بر تقاضا یا عرضه پول در ایران و روم نداشت بدین روی ارزش پول برای اقتصاد جزیره العرب به طور برونزا تعیین می شد. بر این اساس تنها اقدام لازم برای حفظ ارزش پول در منطقه، مراقبت بر ,عیار, سکه های وارد شده بود که از سوی دولت صورت می گرفت.
با گسترش فتوحات اسلامی در سرزمین های تحت نفوذ روم و ایران، و کسب موفقیت های اقتصادی، مسلمانان به تدریج به فکر ضرب سکه های طلا و نقره افتادند. در زمان خلافت علی”ع” در سال چهلم هجری، سکه هایی ضرب شد که تمام آثار غیراسلامی از آن محو شده بود، و بر یک طرف آن به خط کوفی عبارت اللّه الصمد لم یلد و لم یولد و لم یکن له کفوا احد و در اطراف آن عبارت محمد رسول اللّه ارسله بالهدی و دین الحق لیظهره علی الدین کله و لو کره المشرکون، حک شده بود.ولی پس از حکومت آن حضرت، ضرب سکه های اسلامی متوقف شد و از رواج افتاد و نتوانست جایگزین سکه های قبلی گردد.
در رابطه با سیاست های درآمدی که به منظور مهار ,تورم, صورت می گیرد علاوه بر اندرزهای علی”ع” به صاحبان مشاغل و نظارت ایشان بر قیمت های بازار شاهد تاریخی بر اتخاذ چنین سیاستی به نظر نمی رسد.بنابراین با توجه به موقعیت و شرایط اقتصادی آن دوران و با توجه به ممنوعیت ربا، محور سیاست های اقتصادی حکومت علوی را سیاست های مالی تشکیل می داده است .
منبع:مرکز تعلیمات اسلامی واشنگتن
