در جوامع اسلامی، برخلاف حقوق مدرن، مشروعیت اعمال فرد ویا جامعه را مردم تفویض نمی کنند. مشروعیت در جوامع اسلامی هنگامی بوجود می آید که اعمال شخصی ویا جامعه منطبق با راه و روشی باشد که شرع مقرر کرده است.
مشروعیت، قدرتی است معنوی که به پشتیبانی شرع و شارع بوجود آمده و سبب حقانیت، اطاعت، احترام، اعتماد و درنهایت فرمانروائی بر مردم می گردد.
راه و روش شکل گیری مشروعیت
روش شکل گیری مشروعیت در حقوق اسلامی و حقوق مدرن (اروپایی) با تفاوت هایی روبروست؛ مهمترین تفاوت درآن است که در حقوق اروپایی، مشروعیت به وسیله مردم به اعتبار حاکمیتی که دارند، ایجاد می شود که ابزار اجرایی آن رای گیری و انتخابات و امثال آنهاست.
اما در حقوق اسلامی که مستند است؛ مشروعیت از راه رعایت آیات قرآن و سنت حضرت محمد و راه و روشی که خداوند برای افراد و جوامع وضع کرده شکل می یابد. بنابراین، مردم، بطورکلی وبدون استثنا نقشی در ایجاد مشروعیت ندارند و بهمین دلیل است که اسلام، حاکمیتی برای مردم قائل نیست و حاکمیت را از آن خداوند می داند. قانون اساسی جمهوری اسلامی نیز این تاکید قرآن را در تعلیق انحصاری حاکمیت به خداوند رعایت کرده است. تفاوت دیگری که آنهم مورد استناد این کنکاش است، این است که مشروعیت در حقوق اروپایی نامحدود، و غیر ثابت است و از طریق مردم و مسیر قانونگزاری مشروعیت شکل می گیرد ولی در حقوق اسلامی مشروعیت کاملا محدود و شرایط آن از پیش مقرر شده و گذشت زمان هرقدر هم طولانی باشد و یا خواست مردم نمی تواند درشرایط مشروعیت ایجاد تغییر نماید.