بسم الله الرحمن الرحیم
حقیقت های فراموش شده
مقدمه
بسیاری از ما انسان ها حقیقت دنیا را نمی دانیم و یا به فراموشی سپرده و در مراحل زندگی از آن غافل مانده ایم. حقیقت اینکه دنیا محلی است برای کاشت، محلی است برای عبور، زندگی دنیا موقت است، مرگ حق است و ... جملاتی است که بدان بسان شعارهایی که منابر را رونق می بخشد، می نگریم.
فراموشی عملی این حقیقت، حقایق دیگری را نیز از ما پنهان نگاه داشته و یا به بیان دیگر سطحی نگری ویژه ای را موجب شده است. بسیاری و یا به بیان بهتر تمامی کج روی ها، گمراهی ها، اختلافات رفتاری و گفتاری و سیاسی و...، از این مهم نشأت می گیرند. به بیان واضح تر تمامی مشکلاتی که در دنیا شاهد آن هستیم، از این روست که دنیا برای دنیا خواسته شده است که این جز سطحی نگری نیست.
دقایقی فکر کنیم...
به یقین، امور بدیهی فوق را تصدیق خواهیم کرد. لذا ما در این نوشتار سعی نموده ایم به برخی از این حقیقت های فراموش شده بپردازیم.
لکن قبل از ورود به بحث چند نکته و چند بایدهای مطالعاتی قابل ذکر می باشد که ذیلا ذکر می نماییم:
نکاتی درباره نوشتار:
1. در این نوشتار اعتراف به حقانیت خداوند، پیامبران، امامان، قرآن و دین مفروض گرفته شده است.
2. مخاطبین نوشتار، مخاطبینی متفکر و دارای تفکر منطقی فرض شده اند.
3. رعایت نهایت اختصار و دوری از نکات کلیشه ای و توضیحات غیر ضروری و عامیانه، از اصول این نوشتار است.
4. تمامی مسائل مطرح شده در نوشتار مستدل به دلیل نقلی و عقلی قطعی می باشد، لکن به دلیل ذیق مقال به ارائه یک یا دو دلیل قانع کننده در هر مسأله بسنده می کنیم.
بایدهای مطالعاتی این نوشتار:
1. مهم ترین اصل مطالعاتی این نوشتار تفکر بعد از مطالعه می باشد. تفکری که نتیجه ای جز رد و یا باور قلبی نداشته باشد.
2. مسائل مستدل منطقی نیاز به رد مستدل منطقی دارد. لذا از مغالطات ذهنی و یا مقابله احساسی بر حذر باشیم.
3. هدف از این نوشتار ایجاد حرکت حق محور در انسان ها می باشد. لذا از لجاجت ذهنی (حق ناپذیری) و لجاجت نفسی (حق پذیری بدون عمل) بپرهیزیم.
4. پس از مطالعه در صورت پذیرش مباحث در نشر حقایق به عنوان وظیفه سهیم باشیم.
حقیقت خلقت (هدف از خلقت)
به حکم عقل چیستی هدف از ساخت هر مصنوعی را از صانع و خلق هر مخلوقی را از خالق آن باید طلب نمود. لذا جهت اطلاع از هدف خلقتِ انسان، باید به خالق انسان یعنی خداوند باری تعالی رجوع نمود. لذا پس از مراجعه به قرآن کریم که پاسخگوی تمام سؤالات ذی هم است به این آیه دست خواهیم یافت: ما خلقت الجن والإنس إلا لیعبدون. حال چند نکته:
1. پس از کوتاه تأملی در استثناء بعد از نفی به حصر هدف در عبودیت پی خواهیم برد. پس کوچک ترین حرکتی غیر از مسیر عبودیت حتی به مدت یک ثانیه در طول زندگی، ما را به همان اندازه از هدف دور می سازد.
2. بایستی با توجه به معنی لغوی عبودیت که مطلق طاعت را می رساند، از انصراف ذهن به عبادت به معنای خاص(نماز، روزه، حج و...) جلوگیری کرد.
3. توجه به ال موجود در الإنس و الجن پی می بریم که این اصل و هدف کوچکترین خصوصیتی به فرد یا قشر خاصی نداشته و تمامی مصادیق عام را در بر می گیرد.
توجه به این امر لازم می دارد که هیچ گناهی توسط هیچ شخصیتی روی نداده و نهایت اخلاق و ایمان در مردم مشاهده شود. یا در یک جمله می توان گفت تمامی انسان ها باید تالی تلو معصوم باشند.
حقیقت امام
برای پی بردن به حقیقت امام، از دو مقدمه کوتاه استفاده می کنیم:
أ. هدف از خلقت, این است که هیچ فعلی جز عبودیت انجام نشود.
ب. امام جهت به اجرا گذاشتن و آموزش دادن این نوع از عبودیت مأمور گشته است.
در نتیجه از امام هیچ فعلی غیر از عبودیت سر نخواهد زد. بار دیگر به مرور معنای عبودیت می پردازیم: عبودیت یعنی اطاعت آنچه که مولا می خواهد. در نتیجه امام شخصیتی است که کوچکترین فعلی از او سر نمی زند مگر آنکه خداوند از او طلب کرده باشد.
پس در نظاره به تاریخ و بررسی زندگانی اهل بیت (علیهم السلام) اگر به این دید به تمامی افعال و اقوال آنان بنگریم، هر برگ تاریخ کلاس درسی در راستای روش بندگی کردن است.
حقیقت دین
دین در لغت به معنای آیین یا قانون می باشد. در اصطلاح مدل رفتاری هر مذهبی را دین آن مذهب می گویند. حال با توجه به حقیقت هدف از خلقت و معنای دین به چند دستاورد علمی و فکری خواهیم رسید از جمله:
أ. دین باید متد و راهکارهای مورد نیاز جهت تمامی حرکات و سکنات و افعال و اقوال انسان داشته باشد تا بتواند آدمی را به هدف از خلقت سوق دهد و هیچ فعلی نتوانیم یافت که کلمه خوب است یا خوب نیست بر آن بار شود.
ب. با توجه به اینکه هر لحظه انسان باید در حال عبودیت باشد و این نوع حرکت مطلوب شارع است، در نتیجه هر فعلی در چهارچوب عبودیت قرار گیرد بنا به مصلحت کثیره و ضعیفه حکم مستحب و واجب بر آن بار شده و هر فعلی در غیر این مسیر قرار گیرد مطلوب شارع نبوده و در نتیجه حکم مکروه یا واجب بر آن بار می شود.
ت. بدلیل ناچار بودن انسان از زندگی اجتماعی و جمعی، لزوما دین بایستی از آیینی برای آن تدوین نموده باشد. آیات و روایات در زمینه معاملات، قضا و ... مؤیدی بر این مدعاست.
ث. از آنجا که لازمه هر اجتماعی، وجود یک رهبر و حکومت است، لذا اگر اجتماع یک اجتماع دینی و اسلامی باشد لزوما بایستی حکومت آن و قوانین حکومتی آن نیز اسلامی و دینی باشد. رهبر نیز باید شخصی باشد که توانایی فهم دین، یعنی همان تطابق افعال با عبودیت را داشته باشد که در عالم مصداق شخصی جز امام و نائب امام را در بر نمی گیرد.
به طور کلی می توان گفت ایده آل خلقت بشریت این است که حکومتی اسلامی و جهانی تشکیل شده و تمامی جهانیان نیز ملتزم به رعایت دین در سایه رهنمون های امام(علیه السلام) گردند.
حقیقت تاریخ
با توجه به ایده آل مذکور که از حقایق خلقت و امام و دین اخذ شده بود، نزدیک ترین زمان به این ایده آل، زمانی است که حضرت ولی عصر (روحی له الفداء) به واسطه امر ظهور، حکومت اسلامی جهانی تشکیل می دهند.
حال با توجه به این نکته اگر گاهی به سیر تاریخی پیامبران و امامان (علیهم السلام) بنگریم، خواهیم یافت که طول تاریخ چنان مسیری را در پیش گرفته است که آرام آرام هدف ایده آل خلقت را محقق سازد. زحمات تمامی پیامبران برای زمینه سازی اعلام دین کامل (که تمامی مراحل عبودیت را در بر دارد)، حکومت امیرالمؤمنین (علیه السلام)، قیام عاشورای امام حسین و روشنگری حضرت سجاد(علیهما السلام)، توسعه اسلام توسط صادقین (علیهما السلام) و نحوه امامت دیگر امامان، همگی برنامه ای در راستای زمینه سازی غیبت و ظهور حضرت حجت می باشد. تأملی شگرف در تاریخ جهت نیل به این مدعی لازم می باشد.
روایات بسیاری نیز به این نکته اشاره دارد که به دو نمونه از آن بسنده می کنیم.
.......................................
حقیقت غیبت
با اندکی تفکر فلسفی در تاریخ ائمه (علیهم السلام) گاه سؤالاتی در ذهن پدید می آید از جمله اینکه چرا باید تعداد دوازده امام را در تاریخ مشاهده کنیم؟ چرا باید امام دوازدهم غیبت کند و دیگر امامی پس از آن نیاید؟ اگر مسیر طبیعی امام پس از امام ادامه می یافت بهتر نبود؟ و...
برای پاسخ به سؤالات فوق لازم است باری دیگر به وضعیت ایده آل دین مراجعه کنیم: «حکومت اسلامی جهانی با ولایت امام»
سپس بایستی تاریخ را به گونه ای حقیقی که اجمال آن در مبحث حقیقت تاریخ آورده شد از دید ژرفمان عبور دهیم.
...............................................................
در نتیجه خواهیم دید که تا زمان غیبت، تمام مقدمات جهت نیل به هدف آرمانی دین آماده شده بود لکن دو شاخصه جهت تحقق حکومت جهانی اسلامی نیاز بود که جز با غیبت، رسیدن به آن امکان نداشت. ای دو شاخصه عبارتند از:
1. آمادگی جهانی جهت حکومت اسلامی جهانی
2. تأمین نیروی مورد نیاز جهت زمامداری مناطق مختلف جهان اسلام
در عصر غیبت حقیقت نگری و نتیجه محوری عده ای قلیل باعث می شود تکلیف را به خود مختصر نکرده و برای تشکیل جامعه ای اسلامی تلاش نمایند. امام (علیه السلام) نیز در این مدت به شناسایی این گونه افراد و رهنمون آنان پرداخته و دورادور در سرنوشت جوامع اسلامی و سوق دیگر جوامع به مبانی اسلامی تلاش می نمایند.
نکته: اصل «نتیجه محوری» در فصلی جداگانه توضیح داده خواهد شد.
حقیقت ظهور
پس از بیان اصل حکومت اسلامی جهانی و روشن گشتن حقیقت غیبت، به سهولت حقیقت ظهور نیز استنتاج می گردد که به طور موجز به بیان آن می پردازیم:
1. حقیقت ظهور همان تشکیل حکومت جهانی اسلامی می باشد، یعنی نزدیک ترین نقطه به تحقق هدف خلقت.
2. به طور کلی مقدمات ظهور همان دلائل غیبت می باشد. به بیان دیگر زمانی حضرت ولی عصر(روحی له الفداء) پا به عرصه ظهور خواهند گذاشت که از طرفی جهان ظرفیت و آمادگی حکومت اسلامی را داشته باشد و از طرف دیگر نیروی انسانی که توانایی حکومت در نقطه ای از جهان را داشته باشد، به میزان کیفایت تأمین گردد.
حقیقت انتظار (تشخیص وظیفه)
در چند مقدمه ذیل تأمل نمایید:
أ. با توجه به هدف خلقت انسان به این نکته کلی دست خواهیم یافت که محور تشخیص وظیفه عبودیت می باشد. پس باید به امر مولی دست یابیم و اوامر مولی چیزی جز دین نیست.
ب. با توجه به حقیقت دین به ضرورت حکومت اسلامی پی می بریم که جز با ظهور حضرت ولی عصر (روحی له الفداء) امکان پذیر نمی باشد.
ت. جهت ظهور حضرت دو مانع یعنی همان عدم آمادگی جهانی و عدم وجود مکفی اصحاب خاص، وجود دارد.
در نتیجه برای رسیدن به مقام عبودیت بایستی به دین عمل کرد و برای عمل به دین بایستی حکومت جهانی اسلامی تأسیس کرد، برای تشکیل حکومت جهانی بایستی موانع ظهور را برطرف ساخت.
لذا باید جهت ادای وظیفه بر دو اصل تأکید عملی کرد:
1. خود سازی همچون سربازان واقعی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه)
2. سعی در تشکیل جوامع و حکومت های اسلامی در حد توان
که این ادای وظیفه چیزی جز حقیقت انتظار نیست.
