مواد معدنی و ویتامین هایی که نباید در وعده های غذایی فراموش شوند!!!
سلام دوستان. شاید از خود بپرسید که این موضوع و عنوان چه ارتباطی با نام اصلی این وبلاگ دارد. باید عرض کنم که چون «عقل سالم در بدن سالم است»، لذا داشتن اطلاعاتی از مواد غذایی سالم و مفید برای سلامت جسم و جان بخش اصلی و اولیه برای ورود به حوزه علم و دانش است. به همین خاطر ترجیح دادم این پست را در وبلاگ دانش، علم، تحقیق و تکنولوژی قرار دهم چرا که این مطالب نیز مبتنی بر علم تغذیه و دستاورد سال ها تحقیق و پژوهش علمی و تکنولوژیک است.
ویتامین B12
بسیاری از ویتامین های خانواده B مثل B1، B3 ، B6 و B12 نقش اساسی و مهمی در سلامتی دارند. «از میان تمامی انواع ویتامین Bها، B12 و کمبود آن در عمل بیشتر از سایر انواع این ویتامین به چشم می خورد» [Black & Levitan]. برای جبران کمبود این ویتامین، بایستی به سراغ مواد غذایی اصلی هرم تغذیه یعنی گوشت، لبنیات و ماهی برویم. البته متناسب با رژیم غذایی خود، می توانید از مکمل های دارویی این ویتامین نیز استفاده کنید. این ویتامین باعث عملکرد صحیح سیستم عصبی گشته و کمبود آن منجر به تنبلی و کندی اعصاب و حتی مشکلات عصب شناختی همچون بی حافظگی، لمس و خواب رفتگی و احساس ناخوشایند خستگی و کوفتکی خواهید شد.
ویتامین H یا B7
این ویتامین که با نام دیگر بیوتین (Biotin) نیز شناخته می شود، نقش بسزایی در رشد انسان داشته و جز مهمی از ساختار بسیاری از پروتئین ها در بدن می باشد. «این ویتامین به واسطه ی نقش مهمش در رشد موها و ناخن ها شناخته شده است». همان طور که حدس زدید، کمبود این ویتامین منجر به ایجاد لکه های سفید در زیر ناخن ها و ریزش و سستی موها می شود. مقدار فراوانی از این ویتامین در گل کلم، زرده تخم مرغ و قارچ ها یافت می شود. لازم به ذکر است که مواد غذایی مثل سفیده تخم مرغ باعث اختلال در جذب این ویتامین توسط روده و معده می گردند لذا استفاده از مکمل های مناسب این ویتامین با نظر پزشک، اکیداً توصیه می شود.
کلسیم
«در حالیکه زیاد به این ماده معدنی مهم اهمیت نمی دهیم، اما در دراز مدت کمبود آن اثرات و عواقب بسیار مضرر و وخیمی در پی خواهد داشت. بدن انسان کلسیم را در استخوان ها ذخیره کرده لذا چنانچه میزان کافی کلسیم مصرف نگردد و یا به واسطه ی کمبود ویتامین C به مقدار کافی جذب نشود، در نتیجه عواقبی چون سستی استخوان ها، دندان ها و حتی ناخن ها را به همراه خواهد داشت. این مسئله در شرایط حاد حتی می تواند منجر به پوکی استخوان که به بیماری خاموش مشهور است، شود». کلسیم را می توان به وفور در لبنیات مثل ماست و شیر و پنیر و همچنین سبزیجات تیره و نخود یافت.
ید
بدن ما برای تولید و ترشح هورمون های غده تیروئید که کنترل کننده متابولیسم بدن و ضمانت کننده رشد و شکل گیری استخوان ها و مغز جنین و کودک هستند، نیاز به ید دارد. منابع طبیعی متعددی حاوی این ماده معدنی حیاتی هستند از جمله ماهی های آبهای شور، محصولات لبنی و شیر سویا.
آهن
عنصر آهن، جزء لاینفک تمامی سلول های بدن به خصوص سلول ها و گلبول های خونی می باشد. نقش این عنصر و ماده معدنی، نگهداری اکسیزن در خون و انتقال آن به سلول های بافت های بدن می باشد. در سطح سلولی نیز، آهن تامین کننده انرژی سلولی و سوخت وساز لازم آنزیم ها است. بسیاری از افراد مبتلا به ضعف و خستگی، اختلالات روحی و روانی، بی قوگی، افسردگی و حتی ریزش مو، از کمبود آهن رنج می برند. علل این کمبود نیز می تواند به خاطر از دست دادن خون، رژیم غذایی ضعیف و ناسالم یا عدم توانایی بدن در جذب آهن از مواد غذایی باشد. در مقابل، آهن فراوان نیز می تواند باعث مشکلاتی مثل معده عصبی و یبوست گردد. گوشت قرمز، حبوبات خشک شده، اسفناج و ماهی از منابع غنی آهن به حساب می آیند.
منیزیم
این ماده معدنی برای بسیاری از فعالیت های بدنی مثل تنظیم و توازن عملکرد عضلات و فعالیت های اعصاب، کنترل و تنظیم فشار و سطح قند خون لازم و ضروری است. همینطور عنصر منیزیم در ساخت پروتئین، استخوان و DNA لازم و حیاتی است. تحقیقات نشان داده است که منیزیم به کاهش دفعات و توالی حملات میگرنی در افراد با سطح پایینی از مواد معدنی کمک شایانی می کند. البته میزان منیزیم مورد نیاز افراد بسته به جنس و سن آنها، متفاوت است.
منیزیم در مواد غذایی بسیاری شامل خشکبار و دانه های خوراکی، بنشن، تمامی انواع مغزهای خوراکی، سبزیجات دارای برگ های سبز و همچنین برخی مواد غذایی غنی شده با این ماده یافت می شود. متخصصین تغذیه معتقدند که «کمبود منیزیم در دراز مدت منجر به بی اشتهایی، حالت تهوع و استفراغ و احساس خستگی و ضعف می شود. حتی کمبود شدید منیزیم می تواند به لمس شدن بخش یا تمام بدن، حس سوزش و خارش و خواب رفتگی، گرفتگی عضلات، تشنج، تغییر شخصیت و اختلال در روال عادی زندگی شود».
ویتامین B1
ویتامین B1 یا همان ثیامین (Thiamine) یک عنصر کلیدی برای عملکرد صحیح مغز و اعصاب است. کمبود آن به خصوص در افرادی که در مصرف مشروبات الکلی زیاده روی می کنند (تحقیقات ثابت کرده است که الکل باعث اختلال در جذب این ویتامین حیاتی می شود)، می تواند به آسیب حافظه و عملکرد مغزی منجر شود. این ویتامین در حبوبات، خشکبار، مغزهای خوراکی و گوشت به وفور یافت می شود.
ویتامین C
این ویتامین مهم که اغلب از آن به عنوان عنصری حیاتی در ایمنی بدن یاد می شود، نقشی حساس و حیاتی در ساخت استخوان ها، غضروف ها، دندان ها و موها با کمک به جذب کلسیم دارد. کمبود شدید ویتامین C یا همان (Scurvy) منجر به خون آمدن لثه ها (در اثر تشکیل ناقص کولاژن)، افتادن دندان ها، شکنندگی موها و مشکلات پوستی می شود. این ویتامین به وفور در میوه های اسیدی، توت فرنگی و فلفل قرمز یافت می شود.
ویتامین D
ویتامین D برای تک تک سلول های بدن لازم و ضروری است. این ویتامین اولین بار در پروسه تسهیل جذب کلسیم و کمک به ساخت استخوان ها شناسایی شد. هر چند که، در سال های اخیر کشف و ثابت شده است که کمبود ویتامین D به عوامل متعددی مثل سرطان ها، زوال عقل و افسردگی، بستگی دارد. در حالت ایده آل، بدن انسان ویتامین D را به محض قرار گرفتن در معرض تابش نور خورشید، در کلیه و جگر تجزیه می کند. لذا قرار گرفتن در معرض تابش کافی اما نه زیاد از نور خورشید و در واقع اشعه ماوراء بنفش برای تامین و تولید ویتامین D در بدن لازم و ضروری است.
مواد غذایی طبیعی که حاوی ویتامین D باشند بسیار اندک هستند مثل ماهی سالمون. حتی مواد غذایی غنی شده نیز نمی توانن حاوی این ویتامین باشند چرا که تهیه ی شیمیایی و مصنوعی این ویتامین نیز هزینه بر و مشکل است. با این وجود، لازم است تا با توصیه و مشورت و تجویز پزشک نسبت به مصرف مکمل های این ویتامین اقدام شود. در این صورت نیز، توصیه می شود تا از مولتی ویتامین های شخصی و کیفیت بالا استفاده و مصرف شود.
روی (Zinc)
روی یک عنصر فلزی سنگین است که وظیفه ی حیاتی حفظ ایمنی بدن و بهبود به موقع زخم ها را به عهده دارد. متعاقباً، کمبود روی باعث کاهش ایمین بدن در برابر بیماری ها و اشکال در بهبود زخم ها می شود. ماده معدنی روی را می توان در اناوع گوشت ها به خصوص گوشت قرمز، محصولات لبنی، مغزهای خوراکی، تمامی حبوبات و بغولات و انواع لوبیاها و نخودها یافت.
به امید آنکه مطالب این پست مورد توجه و استفاده واقع شده باشد. لطفا بنده را از نظرات خود مطلع فرمایید.
سپاس
نویسنده و محقق: اشکان تاشک


