شروع دوباره

بسم الله الرحمن الرحیم

يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَابْتَغُوا إِلَيْهِ الْوَسِيلَةَ وَجَاهِدُوا فِي سَبِيلِهِ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ

اى کسانى که ایمان آورده اید! از (مخالفت فرمان) خدا بپرهیزید. و وسیله اى براى تقرب به او بجویید. و در راه او جهاد کنید، باشد که رستگار شوید.

(مائده/35)

تفسیر نمونه

حقیقت توسّل

روى سخن در این آیه، به افراد با ایمان است و براى رستگار شدن، به آنها سه دستور داده شده:

نخست مى گوید: اى کسانى که ایمان آورده اید! تقوا و پرهیزگارى پیشه کنید (یا أَیُّهَا الَّذینَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّهَ).

پس از آن دستور مى دهد که: وسیله اى براى تقرّب به خدا انتخاب نمائید (وَ ابْتَغُوا إِلَیْهِ الْوَسیلَةَ).

و سرانجام مى فرماید: در راه خدا جهاد نمائید (وَ جاهِدُوا فی سَبیلِهِ).

و نتیجه همه آنها را این مى شمارد: شاید در مسیر رستگارى قرار گیرید (لَعَلَّکُمْ تُفْلِحُونَ).

موضوع مهمى که در این آیه باید مورد توجه قرار گیرد، دستورى است که درباره انتخاب وسیله به افراد با ایمان داده شده است.

 منظور از وَسِیلَة 

 وَسِیلَة در اصل به معنى تقرّب جستن و یا چیزى که باعث تقرّب به دیگرى از روى علاقه و رغبت مى شود، مى باشد.

بنابراین، وسیله در آیه فوق معنى بسیار وسیعى دارد و هر کار و هر چیزى را که باعث نزدیک شدن به پیشگاه مقدس پروردگار مى شود، شامل مى گردد که مهم ترین آنها، ایمان به خدا و پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله)و جهاد و عبادات همچون نماز و زکات و روزه و زیارت خانه خدا و همچنین صله رحم و انفاق در راه خدا ـ اعم از انفاق هاى پنهانى و آشکار ـ و همچنین هر کار نیک و خیر مى باشد.

همان طور که على(علیه السلام) در نهج البلاغه فرموده است:

إِنَّ أَفْضَلَ ما تَوَسَّلَ بِهِ الْمُتَوَسِّلُونَ إِلَى اللّهِ سُبْحانَهُ وَ تَعالَى الإِیْمانُ بِهِ وَ بِرَسُولِهِ وَ الْجِهادُ فِى سَبِیْلِهِ فَإِنَّهُ ذِرْوَةُ الإِسْلامِ، وَ کَلِمَةُ الإِخْلاصِ فَإِنَّهَا الْفِطْرَةُ وَ إِقامُ الصَّلاةِ فَإِنَّهَا الْمِلَّةُ، وَ إِیْتاءُ الزَّکاةِ فَإِنَّها فَرِیْضَةٌ واجِبَةٌ وَ صَوْمُ شَهْرِ رَمَضانَ فَإِنَّهُ جُنَّةٌ مِنَ الْعِقابِ وَ حَجُّ الْبَیْتِ وَ اعْتِمارُهُ فَإِنَّهُما یَنْفِیانِ الْفَقْرَ وَ یَرْحَضانِ الذَّنْبَ، وَ صِلَةُ الرَّحِمِ فَإِنَّها مَثْراةٌ فِى الْمالِ وَ مَنْسَأَةٌ فِى الأَجَلِ، وَ صَدَقَةُ السِّرِّ فَإِنَّها تُکَفِّرُ الْخَطِیْئَةَ وَ صَدَقَةُ الْعَلانِیَةِ فَإِنَّها تَدْفَعُ مِیْتَةَ السُّوءِ وَ صَنائِعُ الْمَعْرُوفِ فَإِنَّها تَقِى مَصارِعَ الْهَوانِ...:

 بهترین چیزى که به وسیله آن مى توان به خدا نزدیک شد، ایمان به خدا، پیامبر او و جهاد در راه خدا است که قلّه کوهسار اسلام است، و همچنین کلمه اخلاص (لا إِلهَ إِلاَّ اللّه) که همان فطرت توحید است، و بر پا داشتن نماز که آئین اسلام است، و زکات که فریضه واجبه است، و روزه ماه رمضان که سپرى است در برابر گناه و کیفرهاى الهى، و حج و عُمره که فقر و پریشانى را دور مى کند و گناهان را مى شوید، و صله رحم که ثروت را زیاد و عمر را طولانى مى کند، انفاق هاى پنهانى که جبران گناهان مى نماید و انفاق آشکار که مرگ هاى ناگوار و بد را دور مى سازد و کارهاى نیک که انسان را از سقوط نجات مى دهد .

و نیز شفاعت پیامبران، امامان و بندگان صالح خدا که طبق صریح قرآن باعث تقرّب به پروردگار مى گردد، همه در مفهوم وسیع توسّل داخل است.

و همچنین پیروى از پیامبر و امام و گام نهادن در جاى گام آنها; زیرا همه اینها موجب نزدیکى به ساحت قدس پروردگار مى باشد، حتى سوگند دادن خدا به مقام پیامبران و امامان و صالحان که نشانه علاقه به آنها و اهمیت دادن به مقام و مکتب آنان مى باشد، همه جزء این مفهوم وسیع است.

و آنها که آیه فوق را به بعضى از این مفاهیم اختصاص داده اند، در حقیقت هیچ گونه دلیلى بر این تخصیص ندارند; زیرا همان طور که گفتیم: وسیله مفهوم لغویش به معنى هر چیزى است که باعث تقرّب مى گردد.

لازم به تذکر است که هرگز منظور این نیست که چیزى را از شخص پیامبر یا امام مستقلاً تقاضا کنند، بلکه منظور این است: با اعمال صالح یا پیروى از پیامبر و امام(علیه السلام)، یا شفاعت آنان و یا سوگند دادن خداوند به مقام و مکتب آنها (که خود یک نوع احترام و اهتمام به موقعیت آنها و یک نوع عبادت است) از خداوند چیزى را بخواهند.

این معنى نه بوى شرک مى دهد، نه بر خلاف آیات دیگر قرآن است و نه از عموم آیه فوق بیرون مى باشد (دقت کنید).