ابزار هدایت به بالای صفحه

 

در بین زمان ها و مکان های خاص ما زمانی داریم که مخصوص ذات مقدس خداوند متعال تعریف شده و یک مکان که به او تعلق دارد. مکان که همان مسجدالحرام است که بیت الهی و حرم امن الهی معرفی می شود و زمان ماه مبارک رمضان است.

 

وی افزود: ما رمضان را حریم الهی از نظر زمانی می دانیم به این معنا که در این زمان هر کار مثبت یا منفی ای که انجام می شود آثار ویژه ای دارد و غیر از این است که همان کار را در زمان دیگری انجام دهیم.  به عنوان مثال روزه ای که برای رمضان تعریف شده اگر در زمان دیگری انجام شود قطعا آثار دیگری دارد و همان آثار را نخواهد داشت. با توجه به این نکته وقتی انسان می خواهد به این زمان ویژه وارد شود چون این زمان، خاص خداوند متعال تعریف شده باید مقدماتی را فراهم کند تا بتواند در این زمان و مکان با بیشترین آثاری (که به تناسب شخصیت او) تحقق آن آثار امکان پذیر است، مواجه شود.

 

چرا که ما معتقدیم هر کاری که فرد انجام می دهد (به تناسب شخصیت او) آثار خاصی برای آن تعریف می شود. یعنی من (به تناسب شخصیت خودم) با فرد دیگری که همان کار را با همان کیفیت انجام می دهد، آثار متفاوتی خواهیم داشت. من روزه می گیرم او نیز روزه می گیرد من دعای کمیل می خوانم او نیز دعای کمیل می خواند اما اختلاف شخصیت های ما باعث می شود که آثار مختلفی متوجه ما شود.

 

این کارشناس دینی تصریح کرد: بنابراین افراد برای ورود به زمان ها و مکان های ویژه باید مقدماتی را طی کنند تا بتوانند آثار بیشتری از کارهایی که انجام می دهند به دست آورند. به تعبیر دیگر وقتی مقدمات انجام می شود یک تغییری در شخصیت افراد به وجود می آید که آن تغییر، موجب می شود آثار به دست آمده نیز افزون تر شود.

وقتی مقدمات انجام شد به معنای تغییر در شخصیت فرد است که همین تغییر، روزه ماه رمضان را برای افراد با آثار متفاوتی روبرو می کند. چون اشخاص با شخصیت های گوناگون همراه هستند و این شخصیت ها از جهت کمال، یک حداقل و یک حداکثری دارند.

 

این حداقل ها و حداکثرها به این معنا است که ما می توانیم به تناسب توقعی که در آن مکان و زمان از کارهای خود داریم با انجام برخی مقدمات تغییرات شخصیتی را نیز در خود ایجاد کنیم. یعنی اگر من توقع دارم که از روزه رمضان خود آثار ماندگار 20 ساله به دست آورم باید مقدمات بیشتری ایجاد کنم تا بتوانم در زمان ورود به این ماه با همان روزه ای که به ظاهر برای همه روزه داران یکسان است (یعنی از جهت ظاهری همه یک سحر، یک افطار و یک نوع رعایت دارند) به این آثار 20 ساله دست یابم.

 

«کیفیت روزه» بسته به شخصیت افراد، متفاوت است و شخصیت افراد باعث می شود که این روزه برای هر کس اثری متفاوت داشته باشد. ثانیا آثار نیز محدود به یک نتیجه خاص نیست یعنی کسی می تواند روزه اول ماه رمضان خود را با 10 درجه اثر و روزه 28 رمضان را با اثر 20 درجه همراه کند یا حتی روزه سال 93 او با سال 94 کاملا متفاوت باشد.

 

حجت الاسلام ادیب در ادامه خاطرنشان کرد: بنابراین با توجه به این نکات هرچه مقدمات را افزایش دهیم به همان تناسب شخصیت خود را تغییر می دهیم و این تغییر شخصیت نیز به تناسب در به وجود آمدن آثار موثر است. ما برای انجام مقدمات یک میزان حداقلی داریم که اگر این حداقل ها انجام نشود شبیه آن است که انسان بدون اجازه وارد حرم و حریم الهی شود.

اگر من چنین کردم این جسارت من، آثار روحی من را کاهش داده و حتی ممکن است آثار منفی به دنبال داشته باشد. بنابراین نقش مقدمات به دو شکل است؛ نخست اینکه در شخصیت من تغییراتی ایجاد می کند و این تغییر شخصیت آثار را متغیر می نماید و دوم اینکه اگر این «مقدمات حداقلی» انجام نشود من بدون اجازه به حریم الهی ورود پیدا کرده ام و این ورود بدون اجازه یک جسارت است که حتی ممکن است من را با نوعی عقاب و پیامدهای خطرناک روبرو کند.

 شبستان

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله: بدبخت واقعى، كسى است كه اين ماه از او بگذرد؛ ولى گناهانش آمرزيده نشوند. پس آن گاه كه نيكوكاران به جوايز پروردگار كريمشان دست مى يابند، او زيانكار (بازنده) مى گردد.2

پی نوشتها:

1. مراقبات ماه رمضان, محمد محمدی ری شهری, ص33

2. مراقبات ماه رمضان, محمد محمدی ری شهری, ص49

روزه، انسان را به صبر و تحمّل عادت مى دهد و به روح او نيرومندى و توازن و سنگينى خاصّى مى بخشد كه در برابر حوادث و ناملايمات عقب نشينى ننمايد و به سوى اهداف انسانى پيش برود. از نظر ديگر در وجود انسان احساسات و غرايز متضادّه اى است كه بايد آدمى بر همه آن ها مسلّط باشد و در عين حالى كه آن غرايز را به نحو معقول ارضا و اشباع مى كند، بر كارشان نيز نظارت نمايد. وجود بشر منبع خواسته هاى بسيار است كه هر يك در سير او به سوى كمال، دخالت دارند و عوامل و اسباب ترقّى و سعادت او مى باشند.

اين غرايز اگر به طور صحيح رهبرى نشود، براى انسان درد سرهاى بسيار ايجاد كرده و باطن او را از طوفان هاى نگرانى و وحشت و اضطراب پر مى سازد و زندگى را بر او تلخ و ناهنجار و مالامال از عذاب و خطا مى كنند و حسد، تكبّر، حرص، طمع، شهوت، هواى نفس، ستمگرى، چاپلوسى، تملّق و زبونى، حبّ جاه و رياست و استثمار ديگران در آن حاكم مى شود و اگر به طور خِرَدپسند و در لواى راهنمايى دين و قرآن هدايت شوند، باعث رستگارى و سعادت شده و فرد را به صفات انسانى مانند: تواضع، حلم، قناعت، پارسايى، عفّت، تقوا، عدالت، شرافت، استقامت و شجاعت آراسته مى سازد.

انسان براى تسلّط بر غرايز و برقرارى نظم و ترتيب در اعمال آن و حفظ اعتدال و هماهنگ ساختن تمايلات و رهبرى آن ها، محتاج به صبر و شكيبايى است كه يورش هاى اين غرايز از قبيل: حسد، شهوت، حبّ جاه، ميل به غذا و يورش هاى ديگر را از پا در نياورد و در او اختلال ايجاد ننمايد. اين يورش ها بسيار خطرناك و ضربه زننده هستند و اقناع نفس و دفع اين يورش ها، با تسليم شدن و ترك مقاومت كردن و آتش بس دادن در برابر آن ها امكان پذير نيست و اين اميال و خواسته هاى نفس، بيرون از حد و حصر است.

دوزخ  است  اين  نفس  و دوزخ  اژدهاست🌹كان  به  دريا  نگردد،  كمّ  وكاست

هفت  دريا  در  آشامد  هنوز                       🌹كم  نگرددسوزشِ  اين  خلق  سوز

نفس  را  هفتصد  سر  است  وهر  سرى    🌹 از  ثَرى  بگذشته  تا  تحت  الثّرى

اگر نفس از تسلّط بر اين غرايز باز داشته شد و عقل آن ها را تحت فرمان قرار داد، انسان به سوى كمال مى رود و اگر به خود واگذار شدند، مانند طفل شيرخوارى كه اگر او را از شير باز نگيرند، به همان حال بزرگ مى شود، اين غرايز نيز در مسير غيرعقلانى رشد يافته و قوّت سركشى خود را افزون مى سازند.

الَنَفسُ  كَالطِّفلِ  اِن  تُهمِلهُ  شُبَّ       🌹  عَلى  حُبِّ  الرِضاعِ  وَاِن  تُفطِمهُ  يَنفَطِمُ

كُم  حَسُنَتِ  لُذةٌ  لِلمَرءِ  قاتِله          🌹 مِن  حيث  لَم  يَدرِ  انَّ  السمَّ  فِى  الدِسَم

وَخالِفِ  النَفَس  وَالشيطانَ  وَاعصِهمِا      🌹 وَاِن  هُما  مَحاضاكَ  النُصح  فَاتَّهِم

يكى از فوايد روزه همين است كه براى اين پيكار داخلى، انسان را آماده مى سازد، و نيروى شكيبايى او را زياد مى كند.مگر روزه ترك شهوات، غذا و خوردنى هاى لذيد و آشاميدنى هاى گوارا و خوددارى از اِعمال غرايز نيست؟فردى كه توانست يك ماه و هر روز تقريباً چهارده ساعت، غذا نخورد، تشنگى را تحمّل كند، به غريزه جنسى اعتنا نكند و آزاد زندگى نمايد، خواهد توانست در مواقع ديگر نيز از شهوات نامشروع و آلوده دامانى خود را حفظ كند.بيشتر آلودگى ها و گرفتارى ها و سقوط در سياه چال هاى زندان ها براى همين است كه آدمى نتوانسته است براى مدّت زمانى هر چند كم، خود را در برابر خشم و شهوت نگاه بدارد و شكيبايى پيشه سازد.روزه اين حال و اين وزن را به انسان مى دهد كه جنبش ها و يورش هاى نفسانى او را از اين سو به آن سو پرتاب كند. روزه يار و مددكار و راهنماى ما است كه هم بتوانيم هجومى را كه از خارج به ما وارد مى شود دفع كنيم و هم حملاتى را كه از داخل ما را تهديد مى كند، بشكنيم.

از اين رو است كه از روزه، به «صبر» تعبير شده و آيه كريمه (وَاستَعِينُوا بِالَّصبرِ وَالصَلوةِ) (سوره بقره، آيه 45).  تفسير به «صوم» گرديده است. چنان چه از حضرت صادق عليه السّلام ـ روايت شده است كه فرمود:

هرگاه بر كسى پيشامد سختى فرود آمد، پس بايد روزه بگيرد; زيرا خداوند مى فرمايد: (وَاسْتَعِينُواْ بِالصَّبْرِ وَالصَّلوةِ) : از «شكيبايى» و «نماز» يارى جوييد. پس، فرمود: «صبر» يعنى «روزه».

از اين جا معلوم مى شود كه روزه در حصول صفت صبر، يك علّت و عامل مهم است و به اين دليل است كه از آن تعبير به «صبر» مى شود.آرى، بهترين تقويت كننده صبر و شكيبايى، «روزه» و برترين ياد خدا «نماز» است كه هر كس از اين دو يار قوى كمك بگيرد، بى شك بر حوادث، مصايب، هواى نفس، و تمايلات شيطانى پيروز مى شود.

ماه مبارك رمضان مكتب عالي تربيت و اخلاق, لطف الله صافی, ص51

پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : هيچ مؤمنى نيست كه به خاطر خدا ماه رمضان را روزه بدارد ، مگر آن كه خداوند متعال ، هفت ويژگى را براى او حتمى مى سازد : نخست : حرام در بدنش ذوب مى شود . دوم : به رحمت الهى نزديك مى گردد . سوم : كفّاره خطاى پدرش آدم عليه السلام را ادا مى كند . چهارم : خداوند ، دشوارى هاى دمِ جان دادن را بر او آسان مى سازد . پنجم : از گرسنگى و تشنگى روز قيامت ، ايمن مى گردد . ششم : خداوند به او از آتش امان مى دهد . و هفتم : خداوند به او از نعمت هاى پاكيزه بهشت مى خوراند .2

آزادی از آتش دوزخ
امام باقر عليه السلام: آن گاه كه خداوند با موسى بن عمران (ع) سخن گفت، موسى گفت: خدايا! پاداش كسى كه به خاطر رضاى تو در روز روشن روزه بگيرد، چيست؟ فرمود: «اى موسى! بهشت من، براى اوست و براى اوست ايمنى از هر هراسى در روز قيامت و آزادى از آتش دوزخ».3

پی نوشتها:

1. مراقبات ماه رمضان, محمد محمدی ری شهری, ص75

2. مراقبات ماه رمضان, محمد محمدی ری شهری, ص81

3. مراقبات ماه رمضان, محمد محمدی ری شهری, ص77

بسم اللّه‏ الرحمن الرحیم

ابعاد معنوی ضیافت‏ اللّه‏

...

چیزی که من می‏خواهم عرض کنم، راجع به یک فقره از این خطبه ‏ای است که رسول اکرم در ماه رمضان فرموده ‏اند. یک جمله از او این است که خداوند شماها را مهمان کرده است، دعوت کرده است شما را به ضیافت، شماها در ماه مبارک مهمان خدا هستید؛ مهماندار خداست و مخلوق مهمان او است. البته این ضیافت نسبت به اولیاء کُمّل الهی به آن نحوی نیست که ما تخیل کنیم، یا دست ما به او برسد. ما باید حساب کنیم ببینیم که این ضیافت چی بوده است و ما چقدر راه یافتیم به این ضیافت. در عین حالی که همۀ عالم تحت رحمت الهی است و هر چه هست رحمت اوست و رحمت او به هر چیز واسع است، لکن باب ضیافت، یک باب دیگر است، دعوت به ضیافت یک مسئلۀ دیگری است.

این ضیافت، همه ‏اش ترک است؛ ترک شهوات از قبیل خوردنیها، نوشیدنیها و جهات دیگری که شهوات انسان اقتضا می‏کند. خداوند دعوت کرده است ما را به اینکه شما باید وارد بشوید در این میهمانخانه و این ضیافت هم جز ترک، چیزی نیست؛ ترک هواها، ترک خودیها، ترک منیها، منیتها. اینها همه در این میهمانخانه است و ما باید حساب کنیم ببینیم که آیا وارد شدیم در این میهمانخانه یا اصلاً، وارد نشدیم، راهمان دادند به این ضیافتخانه یا نه، استفاده کردیم از این ضیافت الهی یا نه. البته حساب امثال من با کرام الکاتبین است. اما من به شما آقایان و به هر کس که این کلمات می‏رسد و خصوصاً، طبقۀ جوان عرض می‏کنم که آیا در این مهمانخانه رفتید؟ استفاده کردید؟ از شهوات خصوصاً شهوات معنوی چشم پوشیدید؟ یا اینکه مثل من هستید؟

جوانها متوجه باشند که در جوانی می‏شود اصلاح کند انسان خودش را. هر مقداری انسان سنش زیادتر می‏شود، اقبالش به دنیا بیشتر می‏شود. جوانها نزدیکترند به ملکوت. پیرها هر چه می‏گذرد، هر چه بر عمرشان می‏گذرد، هی اضافه می‏شود یک چیزهایی که آنها را از خدا دور می‏کند. شماها در فکر باشید که اگر از این ضیافت درست بیرون آمدید آن وقت عید دارید. عید مال کسی است که در این ضیافت راه یافته باشد استفاده کرده باشد از این ضیافت. همان طوری که شهوات ظاهری را باید ترک بکند، از شهوات باطنی که بالاترین سد راه است برای انسان، باید از اینها جلوگیری کند. تمام این مفاسدی که در عالم حاصل می‏شود، برای این است که در این ضیافت وارد نشده ‏اند یا اگر وارد شده ‏اند استفاده نکرده ‏اند. خطاب به همۀ مردم است، همه دعوت شدید به ضیافت اللّه‏، همه مهمان خدا هستید و مهمانی به ترک است. اگر ذره ‏ای هوای نفس در انسان باشد، این به مهمانی وارد نشده است یا اگر وارد شده است استفاده نکرده است. تمام این جار و جنجالهایی که در دنیا می‏بینید برای این است که استفاده از این ضیافت نکرده ‏اند، در این مهمانی وارد نشده‏اند، دعوت خدا را قبول نکرده ‏اند.

کوشش کنید که این دعوت را لبیک بگویید، راه به شما بدهند در اینجا و اگر چنانچه راه یافتید مسائل حل است. اینکه مسائل ما حل نمی‏شود، برای اینکه در ضیافت خدا

وارد نشده ‏ایم. در ماه رمضان اصلاً، وارد نشده ‏ایم؛ یک ترک اکل و شربی کردیم، لکن آن که باید بشود نشده است. اگر هواهای نفسانی بگذارد، انسان به حسب فطرت الهی است، فطرت، فطرت اللّه‏ است، همه هم توجه دارند به او، لکن این توجه به دنیا که توجه ثانوی است و اعوجاجی است، این جلوگیری می‏کند از آن مسائلی که باید باشد. اگر می‏بینید در دنیا جنگ و جدال است و در بین شما هم ـ خدای نخواسته ـ نمونه‏اش هست، بدانید که در این ضیافت وارد نشدید، ماه رمضان را ادراک نکردید. اقبال کرده است به شما ماه رمضان:اَقْبَلَ عَلیکُمْ شَهْرُ اللّه‏ اما شما او را ردش کردید، پس زدید./ شفقنا

اگر سئوال شود چرا مردم به روزه گرفتن امر شده ‏اند؟ در جواب گفته مى ‏شود: تا درد گرسنگى و تشنگى را بيابند و درك نمايند و با درك این درد، بر فقر و نياز خود در آخرت استدلال کنند. و بدين وسيله روزه ‏دار خاشع و ذليل و خاكسار و در ضمن به خاطر آنچه از ناحيه گرسنگى و تشنگى به وى متوجّه مى‏ گردد، صاحب اجر و عارف و صابر گردد، و در نتيجه مستحقّ ثواب مى ‏شود. مضافا به اين كه روزه، شخص را از شهوات و اميال نفسانى حفظ و نگهدارى مى‏ كند. و روزه در دنيا براى روزه‏ داران واعظى بوده و راضى‏ كننده ايشان است بر ادای تكاليف و در آخرت دليل و راهنما(بر بهشت) مى‏ باشد. و بدين وسيله روزه ‏دار سختى گرسنگى و تشنگى بر اهل فقر و مسكنت را نیز در دنيا لمس مى ‏كند و اين باعث مى ‏گردد كه آنچه حقوق مالى و طلب فقرا از او هست را بپردازد.

اگر سؤال شود: چرا روزه در ماه رمضان واجب شده نه ماههاى ديگر؟ در جواب گفته مى‏ شود: به خاطر اینکه ماه رمضان ماهی است که خداوند متعال در این ماه قرآن را نازل فرموده و بين حقّ و باطل تفرقه انداخته، چنان که خود در قرآن فرموده: «شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ، هُدىً لِلنَّاسِ وَ بَيِّناتٍ مِنَ الْهُدى‏ وَ الْفُرْقانِ‏»، (ماه رمضان [همان ماه‏] است كه در آن، قرآن فرو فرستاده شده است، [كتابى‏] كه مردم را راهبر، و [متضمّن‏] دلايل آشكار هدايت، و [ميزان‏] تشخيص حق از باطل است.)و در اين ماه حضرت محمّد صلّى اللَّه عليه و آله به نبوّت برانگيخته شد. و در اين ماه ليلة القدر مى ‏باشد كه از هزار ماه بهتر بوده و در آن هر فرمان حكيم، تفريق و توزيع مى‏ گردد و آن ابتدای سال بوده و آنچه از خير و شرّ، ضرر و منفعت، روزى و مرگ است در آن براى انسان مقرّر مى‏ شود، و از این جهت به آن ليلة القدر مى‏ گويند.

اگر سؤال شود: چرا مردم فقط به روزه ماه رمضان امر شده ‏اند نه به كمتر و نه به بيشتر از آن؟ در جواب گفته مى ‏شود: اين متناسب با نيرو و توان بندگان بوده اعمّ از قوى و ضعيف، و همگان تا اين اندازه با هم مشترك هستند و حقّ ـ عزّ و جلّ ـ واجبات را بر اساس اغلب اشياء و توان عمومی منظور مى ‏دارد، سپس به اهل ضعف تخفيف داده و آنها را مرخّص مى ‏نمايد، چنانچه اهل قوّه و آنان را كه توان دارند ترغيب در اضافه بر آن مى‏ نمايد و اگر بر كمتر از آن صلاحيّت داشته باشند، البته تكليف را در حقشان كاهش داده، همان طورى كه اگر محتاج به بيش از آن باشند، تكليف را نسبت به آنها افزايش‏ مى ‏دهد.

منبع: علل الشرایع ج 1 ص 256 و عیون الاخبار ج 2 ص 116

، امام علی علیه‌السلام در حدیثی فرمود: روزى رسول خدا صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم براى ما خطبه‌‏اى ايراد كرد و فرمود: اى مردم! همانا ماه با بركت و رحمت و آمرزش به شما روى آورده است. اين ماه نزد خدا برترين ماه است و روزهايش برترين روزها و شبهايش برترين شبها و ساعتهايش برترين ساعات.

در اين ماه شما به ميهمانى خدا دعوت شده‌‏ايد و در زمره بهره‏‌مندان از كرامت خداوند قرار گرفته‏‌ايد. در اين ماه نفسهاى شما تسبيح خداست و خواب شما عبادت است و اعمال شما پذيرفته و دعايتان به اجابت مى‏ رسد... من برخاستم و عرض كردم: اى رسول خدا ! برترين كارها در اين ماه چيست؟ پيامبر فرمود: اى اباالحسن! برترين كارها در اين ماه خويشتندارى از حرامهاى خداوند عزوجل است.

متن حدیث:

امير المؤمنين عليٌّ عليه‏السلام :إنَّ رسولَ اللّه صلى‏ الله ‏عليه و ‏آله و سلّم خَطَبَنا ذاتَ يَومٍ فقالَ : أيُّها الناسُ ، إنّهُ قد أقبَلَ إلَيكُم شَهرُ اللّه بالبَرَكَةِ والرّحمَةِ والمَغفِرةِ ، شَهرٌ هُو عِندَ اللّه أفضَلُ الشُّهورِ ، وأيّامُهُ أفضَلُ الأيّامِ ، ولَيالِيهِ أفضَلُ اللَّيالِي ، وساعاتُهُ أفضَلُ الساعاتِ ، هُو شَهرٌ دُعِيتُمْ فيهِ إلى ضِيافَةِ اللّه وجُعِلتُم فيهِ مِن أهلِ كَرامَةِ اللّه ، أنفاسُكُم فيهِ تَسبيحٌ ، ونَومُكُم فيهِ عِبادَةٌ ، وعَمَلُكُم فيهِ مَقبولٌ ، ودُعاؤكُم فيهِ مُستَجابٌ ... فَقُمتُ فقلتُ : يا رسولَ اللّه ، ما أفضَلُ الأعمالِ فيهذا الشَّهرِ ؟ فقالَ : يا أباالحسنِ ، أفضَلُ الأعمالِ في هذا الشَّهرِ الوَرَعُ عن مَحارِمِ‏اللّه عز و جل.


«امالی صدوق/84/4- منتخب میزان الحکمه، ص242»