در این شب اعمالی همچون غسل، شب زندهداری، خواندن زیارت امام حسین(ع)، خواندن 100 رکعت نماز و دعای جوشن کبیر، توبه، قرآن به سرگذاشتن و تلاوت قرآن کریم سفارش شده است اما در این میان تلاوت قرآن کریم به ویژه خواندن سورههای مبارکه «یس، روم، دخان و عنکبوت» و همچنین تلاوت هزار بار سوره مبارکه «قدر» مورد تأکید بسیاری قرار دارد.
پاداش بهشت، برای تلاوت سوره های روم و عنکبوت در شب قدر
پرسش:
حدیثی از امام صادق نقل شده که می فرماید: هر کس سوره روم و عنکبوت را در شب قدر بخواند به بهشت می رود. چطور ممکن است با صرف قرائت نیم ساعته این دو سوره، کسی به بهشت برود؟!
پاسخ:
متن حدیث چنین است:
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ع قَالَ مَنْ قَرَأَ سُورَةَ الْعَنْكَبُوتِ وَ الرُّومِ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ لَيْلَةَ ثَلَاثَةٍ وَ عِشْرِينَ فَهُوَ وَ اللَّهِ يَا أَبَا مُحَمَّدٍ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ لَا أَسْتَثْنِي فِيهِ أَبَداً وَ لَا أَخَافُ أَنْ يَكْتُبَ اللَّهُ عَلَيَّ فِي يَمِينِي إِثْماً وَ إِنَّ لِهَاتَيْنِ السُّورَتَيْنِ مِنَ اللَّهِ مَكَانا (ثواب الأعمال و عقاب الأعمال،ص 109)
ابو بصير روايت كرده كه امام صادق عليه السّلام فرمود: كسى كه سوره عنكبوت و روم را در شب بيست و سوم ماه مبارك رمضان تلاوت كند _ به خدا سوگند اى ابا محمد _ كه او اهل بهشت است و هرگز از اين حكم كسى را استثنا نمى كنم، و بيمى از آن ندارم كه خداوند به خاطر اين سوگند، گناهى در نامه اعمال من ثبت كند و بدرستى كه قدر و منزلت اين دو سوره در نزد خداوند، والاست.
این حدیث شریف را با آیاتی که ذکر می شود توضیح می دهم، توجه بفرمایید؛ ان شاء الله مطلب روشن می شود:
1) هر کس در گرو اعمال خویش است:
كُلُّ امْرِئٍ بِما كَسَبَ رَهينٌ (طور/21)
هر كس در گرو اعمال خويش است
2) هر کس بدی کند، جزایش را خواهد دید:
مَنْ عَمِلَ سَيِّئَةً فَلا يُجْزى إِلاَّ مِثْلَها... (غافر/40)
هر كس بدى كند، جز به مانند آن كيفر داده نمى شود
3) تداوم ایمان و عمل صالح، شرط ورود در بهشت است:
وَ مَنْ يَعْمَلْ مِنَ الصَّالِحاتِ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ نَقيراً (نساء/124)
و كسى كه چيزى از اعمال صالح را انجام دهد، خواه مرد باشد يا زن، در حالى كه ايمان داشته باشد، چنان كسانى داخل بهشت مىشوند و كمترين ستمى به آنها نخواهد شد
...وَ مَنْ عَمِلَ صالِحاً مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثى وَ هُوَ مُؤْمِنٌ فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ يُرْزَقُونَ فيها بِغَيْرِ حِسابٍ (غافر/40)
...و هر كس كار شايسته اى انجام دهد -خواه مرد يا زن- در حالى كه مؤمن باشد آنها وارد بهشت مى شوند و در آن روزى بى حسابى به آنها داده خواهد شد
4) در آیات بسیاری ایمان با عمل صالح همراه شده، یعنی این دو لازم و ملزوم یکدیگرند:
وَ أُدْخِلَ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ جَنَّاتٍ تَجْري مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ خالِدينَ فيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ تَحِيَّتُهُمْ فيها سَلامٌ (ابراهیم/23)
و كسانى را كه ايمان آوردند و اعمال صالح انجام دادند، به باغهاى بهشت وارد مىكنند باغهايى كه نهرها از زير درختانش جارى است به اذن پروردگارشان، جاودانه در آن مىمانند و تحيّت آنها در آن، «سلام» است.
إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كانَتْ لَهُمْ جَنَّاتُ الْفِرْدَوْسِ نُزُلاً (کهف/107)
امّا كسانى كه ايمان آوردند و كارهاى شايسته انجام دادند، باغهاى بهشت برين محل پذيرايى آنان خواهد بود
إِنَّ الَّذينَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَيَجْعَلُ لَهُمُ الرَّحْمنُ وُدًّا (مریم/96)
مسلّماً كسانى كه ايمان آورده و كارهاى شايسته انجام داده اند، خداوند رحمان محبّتى براى آنان در دلها قرار مى دهد
بنابراین تداوم ایمان و عمل صالح شرط ورود در بهشت است و کسی که اهل ایمان است، به طور طبیعی اهل عمل صالح نیز هست. البته توبه و شفاعت هم از اسباب آمرزش گناهان و عامل ورود در بهشت است، اما همانطور که می دانیم برای درک شفاعت، شفاعت شونده باید آمادگی و سنخیت و لیاقت لازم را در خود فراهم نماید و اگر هم توبه نموده، توبه اش واقعی و از سر اخلاص باشد (که در تاپیک های مربوط به خودشان کاملا شرح داده شده اند).
نتیجه اینکه: وقتی امام سوگند یاد می کند کسی که سوره های روم و عنکبوت را در شب 23 ماه مبارک بخواند وارد بهشت می شود، منظور حضرت صرف قرائت نیم ساعته و لقلقه زبانی قاری نیست زیرا در روایات دیگر داریم که:
عَنِ النَّبِيِّ ص قَالَ كَمْ مِنْ قَارِئٍ لِلْقُرْآنِ وَ الْقُرْآنُ يَلْعَنُهُ (مستدرک الوسائل، ج 4، ص 250)
از پیامبر روایت شده که فرمود: چه بسا قاری قرآنی که قرآن او را لعنت می کند
جَاءَ فِي الْحَدِيثِ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ ص قَالَ مَا آمَنَ بِالْقُرْآنِ مَنِ اسْتَحَلَّ مَحَارِمَه (مستدرک الوسائل، ج 4،ص 250)
از پیامبر روایت شده که فرمود: به قرآن ایمان نیاورده کسی که حرام های آن را حلال شمارد [یعنی گناه کند]
خود قرآن هم می فرماید: اهل ستم از من بهره ای ندارند:
وَ نُنَزِّلُ مِنَ الْقُرْآنِ ما هُوَ شِفاءٌ وَ رَحْمَةٌ لِلْمُؤْمِنينَ وَ لا يَزيدُ الظَّالِمينَ إِلاَّ خَساراً (اسراء/82)
و از قرآن، آنچه شفا و رحمت است براى مؤمنان، نازل مى كنيم و ستمگران را جز خسران (و زيان) نمى افزايد
با توجه به این مطالب، به طور طبیعی منظور امام کسی خواهد بود که تداوم ایمان و عمل صالح را در خود حفظ نماید و این توشه ذخیره شده را تا پایان راه با خود به همراه آورد و با گناه آن را باطل ننماید، چرا که برخی گناهان موجبات حبط و نابودی اعمال را فراهم می کنند که نمونه قرآنی اش منت و آزار است:
يا أَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا لا تُبْطِلُوا صَدَقاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَ الْأَذى... (بقره/264)
اى كسانى كه ايمان آورده ايد! بخشش هاى خود را با منت و آزار، باطل نسازيد...
گفتگوی دینی
