پيشينه تاريخي:
وجود تپه هاي باستاني در منطقه حكايت از پيشينه كهن آن منطقه دارد وشهرستان زابلي بدليل وجود اينگونه تپه ها داراي جايگاه ممتازي در ميان شهرهاي بلوچستان ميباشد.نام اين شهرستان كه نام بخش سابق زابلي بوده تا قبل از سلسله پهلوي وابتداي آن به((مگس))معروف بوده ودر حركتي بمنظور ايراني كردن اسامي واژه((مگس))به ((زابلي )) تغيير نام يافته است .در حاليكه واژه ((مگس)) يك كلمه پهلوي قديم بوده واز دو جزء((مه))به معني بزرگ و((گاس)) به معني ((شهر،جا)) تشكيل شده است واين نامگذاري حكايت از آن دارد كه روزگاري در اين منطقه شهري بزرگ وبا اهميت وجود داشته كه نسبت به آباديهاي اطراف بزرگتر ومهم تر بوده است وبه اين دليل ((مه گاس)) وسپس ((مگس)) مشهور شده است.در دوران اسلامي ساكنان مگس به بلوچستان پاكستان مهاجرت كرده اندكه اين مهاجران به ايل مگسي كه از ايلات مهم پاكستان است وخودبه نوزده طايفه منشعب شده مشهور مي باشند .
ميراث فرهنگي شهرستان:
در دو بخش مركزي وآشار نقاط ديدني وميراث فرهنگي متعددي وجود دارند كه به تعدادي از آنها اشاره مي شود .قلعه قديمي زابلي كه در مركز بخش قرار دارد كه به روايتي سابقه آن به دوران اسلامي بر مي گردد در سال 1319ق/1902م بدنبال كاهش قدرت قاجارهادر بلوچستان انگليسي ها تصميم گرفتند نظارت بر اوضاع بلوچستان را شدت بخشند وبه بهانه حمله سرداران بلوچ به بلوچستان تحت الحمايه ي انگليسي ها عملياتي در بلوچستان انجام دادند واردوگاههايي در برخي از مناطق بلوچستان كه داراي اهميت نظامي بيشتري بود ايجاد كردند كه از آنجمله يكي از مناطق مگس بوده است .بعدها با حضور علاء الملك حاكم كرمان وبلوچستان درمگس مذاكراتي با انگليسي ها انجام گرفت وتوافق شد قلعه ي زابلي تخريب نموده وحاكم ناحيه تعهد نمود كه ديگر اين قلعه را باز سازي نكند . علاوه بر بخش مركزي در بخش آشار هم قلعه هاي تاريخي آشار،اير افشان وافشان نيز داراي پيشينه تاريخي مي باشند .
موقعيت جغرافيايي و استراتژيكي
زابلي در 100كيلومتري سراوان 60كيلومتري سيب وسوران ،120كيلومتري ايرانشهر،120كيلومتري سرباز و145كيلومتري خاش قرار دارد واز طريق شهرستان سرباز به بندر چابهار ارتباط دارد
ارتفاع تا سطح دريا 1400متر در جلگه اي با شيب ملايم ودر مجاورت رشته كوه بيرك كه از ارتفاعات مهم استان است وقله اين كوه 2750متر بوده ودومين قله بلند استان است قرار دارد .اين كوه داراي تنوع گياهي بوده وعلاوه برآن معادن متعددي در آن وجود دارد وجود اين ارتفاع باعث كاهش دماي منطقه نسبت به شهرستانهاي ديگر استان گرديده وميانگين بارندگي آن نيز بيشتر است .
طبيعت بكركوهستاني بيرك يكي از جاذبه هاي گردشگري شهرستان است كه در آن انواع گياهان دارويي خودرو از قبيل ازگند،كلپوره، گواتك، مورد؛ توتري، آويشن و... حاصل ميشود.
وضعيت اجتماعي:
طبق مصوبه سال 86هيات دولت زابلي به شهرستان ارتقا يافته واين شهرستان با الحاق توابعي از شهرستانهاي ايرانشهر وسرباز تشكيل شده است ودر واقع با تاسيس اين شهرستان دولت محترم خدمت رساني به مردم اين مناطق ودسترسي آسان آنها به مراكز اداري را هدف قرار داده است .در دوردوم سفرهيات دولت در ديماه 87شهرستان زابلي رسما افتتاح گرديد ودر طول اين مدت خدمات خوبي ارائه گرديده است .در جهت تقويت سفره هاي زير زميني وجلوگيري از هدر رفتن آبها چندين بند خاكي در شهرستان ايجاد گرديده ومهمترين سد منطقه كه از پروژه هاي ملي مي باشد بنام ((سد ماشكيدعليا)) در شرق شهرستان واز محل بودجه هاي ملي احداث گرديده واز جاهاي ديدني شهرستان مي باشد وظرفيت آن67ميليون متر مكعب مي باشد از سدهاي مهم ديگر شهرستان ((سدبگن)) در بخش آشار ودر مجاورت شهر آشار قرار دارد .سدهاي ديگر شهرستان سد رگنتك سد سوراپ در بخش مركزي وسد شهري كور در بخش آشار ونزديكي مرز پاكستان درحال احداث مي باشد .
جاهاي ديدني وتاريخي:
در مركز شهرستان پارك بزرگ شهر وقلعه زابلي از نقاط ديدني مي باشند .روستاهاي ديدني كلك ،ماهاني،گيشتوك،در دامنه كوه بيرك با چشمه هاي طبيعي،جنگل پدگان در مجاورت سد رگنتك،غارهاي كوه بيرك گواتامگ،گرمولتان ،كوشان،از غارهاي طبيعي شهرستان مي باشند.قبرستانهاي قديمي ترادان ،سنگلك،چگردوهفت خواهران در بخش مركزي وقبرستانهاي بگن،مانوكان،اير افشان،ككي،آشاردر بخش آشار قرار دارند علاوه برآن در بخش مركزي و آشار آثار قديمي ومساجد ديگري نيز وجود دارند .
وضعيت اجتماعي اقتصادي شهرستان:
زابلي در سالهاي اخير گامهاي خوبي در جهت توسعه برداشته است واين شهرستان داراي پتانسيل هاي خوبي در جهت توسعه فرهنگي ،اجتماعي واقتصادي مي باشد .وجود تعداد زيادي دانش آموز ودانشجو در مدارس ومراكز آموزش عالي ،معادن متعدد در جاي جاي شهرستان اراضي وسيع وحاصلخيز ووجود رودخانه ماشكيد كه در سراسر شهرستان جاري مي باشد وسدهاي متعددي كه در اين شهرستان وجود داردشرايط لازم را جهت توسعه كمي وكيفي منطقه را فراهم نموده است .وجود نخلستانهاي بزرگ خرما وبهترين گونه هاي خرماي مضافتي به مقدار زياد با كيفيت عالي از امتيازات شهرستان مي باشد .خرماي مضافتي شهرستان به اعتراف كارشناسان كشاورزي بهترين نوع خرما در استان مي باشد همه ساله توسط تجار خريداري وبه نقاط مختلف كشور حتي خارج از كشور صادر مي گردد.بيشترين قنوات در سطح استان در اين شهرستان وجود دارند .
[ یک شنبه 20 شهریور 1390 ] [ 7:44 AM ] [ ]
