شخصی از بزرگان هند به قصد مجاورت کربلای معلّی به این شهر آمد و مدت شش ماه در آنجا ساکن شد و در این مدت داخل حرم مطهر نشده بود و هر وقت زیارت حضرت امام حسین علیه السلام را اراده می‌کرد، بر بام منزل خود رفته، به آن حضرت سلام می کرد و او را زیارت می‌نمود؛ تا این که سرگذشت او را به «سید مرتضی»که از بزرگان آن عصر و مرسوم به «نقیب الاشراف» بود رساندند.

 

شام پایلیان گونی(مراسم شمع گذاری)

شام پایلیان گونی یا شام یاندرماخ، در اصل مراسم شمع‌گذاری است که در این مورد ضمن استفاده از کتاب ارزشمند فرهنگ عامیانه دارالارشاد اردبیل و از محضر نویسنده این مجموعه که از پیش کسوتان فرهنگ عامیانه اردبیل هستند از آقای موسی اصغرزاده تشکر می‌شود که مراسم شمع گذاری را از زبان این بزرگوار می‌گوییم.

روز نهم محرم، تاسوعای حسینی، از دسته‌های عزاداری سینه و زنجیر خبری نیست و مردم فقط در فکر خرید شمع نذری برای روز عصر تاسوعا هستند و در روز تاسوعا هم نذورات زیادی در سطح شهر توسط مردم عزادار در بین دسته‌جات و تعزیه داران پخش می‌شود و گفته می‌شود شب تا صبح برخی از ایستگاه‌های صلواتی آماده پذیرایی عموم عزاداران حسینی می‌باشد.

مراسم شمع‌گذاری یکی از مراسمات جالب اردبیل است که مردم عزادار اکثراً با سربند مشکی و با پای پیاده در سطح شهر یا به صورت دسته جمعی و یا انفرادی مشغول روشن کردن شمع در مساجد اردبیل می‌شوند. روشن کردن شمع از گذشته‌ای بسیار دور در معابر و مساجد اردبیل به صورت رسمی بوده است. ظاهراً منظور از این کار روشن نگاه داشتن این معابر و اماکن مقدس بوده که زائران فراوان داشته است.

به جرات می توان گفت 80 درصد مردم اردبیل در این روز شمع خریده و در جاهای مشخص که از قبل در مساجد و حسینه‌های اردبیل برای روشن کردن شمع تعبیه شده مشغول روشن کردن شمع می‌شوند.

بازار مراسمی(مراسم بازار)

این مراسم از دیر باز در اردبیل به صورت سنتی برگزار می‌شود و در اصل محله‌های شش گانه اردبیل به همراه شعبات خود در بازار اردبیل طی برنامه‌های کاملاً ویژه مشغول عزاداری می‌شوند.

نوبت نخست
روز دوم محرم محله گازران برای مثال مسیر ذیل را جهت عزاداری طی می‌کند؛

بازار اونچی میدان، مقابل مسجد اعظم، بازار زرگران، پس از عبور از خیابان امام، روبروی مسجد جامع، راسته بازار، روبروی سرای وکیل، راسته بازار، روبروی سرای خشکبار، مسجد اوچدکان، مسجد پیرعبدالملک، بازار کفاشان، قیصریه، "گن گونبذ" گنبد وسیع، مسجد تازه میدان، مسجد سرچشمه، مسجد محله دروازه، و نهایتاً در محله عالی قاپو مراسم ختم می‌شود.

محرم گئجه لری(شب‌های محرم)

شب‌های دهه اول ماه محرم الحرام هر شب از زمان‌های بسیار دور تا صبح باز است و خادمین مسجد و هیئت امنای مساجد با افتخار مشغول پذیرایی از عزاداران حسینی است.  اما آنچه قابل ذکر و تامل است این است که این مراسم ویژه در حقیقت یک سمفونی بزرگ معنوی است که هیچ وقت برای اجرای آن تمرین و آماده سازی و هماهنگی صورت نگرفته است. شاید می توان گفت: عزاداری دسته‌های منسجم محله‌های اردبیل در مساجد یک مراسم باشکوه بداهه است که کاملاً در یک فضای صمیمی با عنایت خدا و اعتقادات قلبی مردم و عشق به امام حسین (ع) در حقیقت باعث و بانی برگزاری مراسمی می‌شود که همه اجزای آن حتی شعر خوانی و مداحی و هماهنگی سر ضرب‌ها در سینه زنی و سبک‌های مختلف شعری از جمله بحر طویل که بیشتر در عزاداری‌ها مادحین از آن بهره می‌گیرند کاملاً اتفاقی و بسیار جذاب و زیباست

طشت قویدی(مراسم طشت‌گذاری)

طشت قویدی(مراسم طشت گذاری)رسم «طشت گذاری» یا «طشت گردانی» از جمله مراسمی است که منسوب به شهر اردبیل؛ به طور خاص و مردم آذربایجان، به طور عام است؛ در این آیین، «طشت» نماد مشک سقای کربلا و آب، نماد رود فرات است که به روی امام حسین(ع) و یارانش بسته شد.

مراسم طشت گذاری، مراسمی است سنتی که در عزاداری ایام عاشورا و عمدتاً در شهرستان اردبیل برگزار می‌شود و طشت‌های آب را که رمزی از فرات می‌باشد در مساجد و حسینیه‌ها می‌آورند و این سنت به پیروی از اقدام امام حسین و یادآور رفتار جوانمردانه او در مقابل سپاه حرّ می‌باشد که به روایتی آن حضرت، در روز 27 ذیحجه، آب مشک‌ها را در طشت‌ها ریخته و تمام لشکر حرّ و اسبان آنها را سیراب کردند.

مسلم وفاتی(وفات مسلم)

شهادت حضرت مسلم ابن عقیل سفیر قهرمان حضرت سید الشهدا (ع) هانی بن عروه را اردبیلی‌ها بیش از یک قرن است که با مراسم خاصی و با برپایی دسته‌جات عزاداری گرامی می‌دارند.

در این روز خاص دسته‌های عزاداری با حضور زنجیر زنان محله دروازه (عالی قاپو) وارد مسیر محلات شش‌گانه اردبیل می‌کنند که در سی سال گذشته شبیه‌خوانی حضرت مسلم نیز انجام می‌شد که امروزه انجام نمی‌شود، و آنچه  مهم است اخلاص و نظم خاص زنجیر زنان و عزاداری این محله با سابقه اردبیل است که همه شهر را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

با ورود این موکب عزاداری در روز شهادت حضرت مسلم به صحن خیابان و بازار و محله‌های اردبیل به صورت رسمی اعلان عزاداری و پیام شروع سوگواری مردم حسینی اردبیل انجام می‌گیرد.

هفته خوانلئق(مراسم هفته‌خوانی)

هفته‌خوانلئق یا هفته‌خوانی در شهر اردبیل بعد از عید سعید قربان شروع شده و همراه با حرکت کاروان امام حسین (ع) به سمت کربلا معمولاً دسته‌های عزاداری و هیئت‌های سینه‌زنی و زنجیرزنی با برنامه‌ای از پیش تعیین شده به جهت آماده باش در منازل افراد هیئت جمع می‌شوند و کم کم به صورت مقدمه مراسم ویژه عزاداری ترکی آذربایجانی را در خانه ها شروع می‌کنند که این مراسم‌های هر شب انجام می‌شود.

ضمن اینکه صاحب خانه آمدن موکب عزاداری محله به خانه‌اش را بسیار خوش یمن دانسته و به برکت این امر معنوی با دود کردن اسفنج و با تبرک پرچم‌های عاشورایی و لباس تعزیه عزاداران، با وسواس و نظم خاصی میزبان سوگواران حضرت امام حسین (ع) می‌شود.

این مراسم به صورت کاملاً منظم تا شروع دهه اول مراسم در منازل افراد هیئتی انجام و پذیرایی خاصی صورت می‌پذیرد. ضمن اینکه جوانان به پیشکسوتان و ریش سفیدان محله و دسته‌جات حرمت و احترام خاصی قایلند و این‌ها همه جزو برکات عزاداری امام حسین (ع) است.

در این میان خادمین عاشورا در اردبیل افراد خاصی هستند و با تکیه بر اخلاق و اشعار فاخر عاشورایی که نوشته شاعران گذشته اردبیل و دیگر شهرهای آذربایجان است. اشعاری را می‌خوانند که حماسه عاشورایی را بیان کند و تبعات قیام امام حسین (ع) و اهداف برتر این امام همام را به مردم دیکته می‌کند.

مردم عزادار اردبیل با لباس مشکی و سربند سیاه رنگ که در اصطلاح (باش قاراسی) نامیده می‌شود. با زدن سینه و زنجیر و ایستادن در مقابل ظلم و نپذیرفتن زور را با جان و دل تمرین می‌کنند که این حرکت معنوی را از مولای خود حضرت حسین (ع) با خون جاویدش آموخته‌اند.

آیین عزاداری سید و سالار شهیدان(ع) و یاران باوفایش در اردبیل، از شب عید قربان شروع می‌شود و تا روز اربعین حسینی با شور و حال و مراسم ویژه‌ای برگزار می‌شود و عزاداری پایتخت حسینیت ایران زبان زد خاص و عام است مردم اردبیل با داشتن خصوصیات بارز فرهنگی به ویژه در حوزه تعزیه و عاشورا تفاوت‌های عمده‌ای با دیگر مردمان داشته و شهر اردبیل به لحاظ مراسم‌های ویژه محرم از دیر باز مهد تشیع بوده و امروزه به مرکز تخصصی در حوزه عاشوراشناسی و عاشوراپژوهی تبدیل شده و با وجود این مراسم‌های شهر اردبیل در کشور تنها شهر حسینی است که با اجرای مراسم‌های خاص در جهان تشیع جایگاهی نام آشنا داشته و هر جا از هنر تعزیه بحث می‌شود نام اردبیل و بزرگانش به زبان می‌آید.

میخواهی از بهشتیان باشی؟؟؟؟

مولا علی(ع) میفرمایند:  از حضرت رسول (ص) شنیده ام که هر کس بعد از نماز های واجب آیة الکرسی رابخواند

هیچ چیزی مانع از ورود او به بهشت نخواهد شد .

گوارای وجودتان التماس دعا