سیدجعفر شهیدی، چاپ بیست و یکم، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی، 1377، 216 ص، رقعی، فارسی.

نویسنده که سابقه طولانی پژوهشی در زمینه تاریخ اسلام دارد، با تردید در آثار مورّخان ساده لوح حادثه عاشورا که در پاره ای اوقات، دستاویزی برای شرق شناسان و معاندان اسلام و تشیع شده است و با یقین به این مهم که کمتر حادثه تاریخی است که از رنگ و تبلیغات سیاسی امویان و عباسیان و با تعصبات دینی، برکنار مانده و حقیقت آن دگرگون نشده باشد، دست به پژوهشی نو پیرامون حادثه عظیم کربلا زده است.

ایشان معتقد است خواندن متن تاریخ آن سال ها به تنهایی کافی نیست، بلکه باید تاریخ را با دیگر شرایط، از جمله وضع جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی سنجید. لذا مورّخان پیشین هر چند در ثبت و ضبط آن وقایع کوشیده اند، اما در تحلیل و تحقیق آن، چنان که باید رعایت شرایط لازم نشده است. و اگر تاریخ اسلام با بینشی نو بررسی شود، پرده از روی بسیاری از وقایع پراهمیت برداشته خواهد شد. این پژوهش گرچه از مآخذ نزدیک تر به حادثه، به دلیل عدم احتمال دستکاری و تغییر، استفاده کرده است؛ اما در تحلیل و بررسی، به نوشته های بعد نیز از قرن پنجم تا عصر حاضر مراجعه کرده و حتی آثار مورّخان غربی را از نظر دور نداشته است.

نویسنده با پیش کشیدن اساسی ترین پرسش که پس از گذشت پنجاه سال از رحلت پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله وسلم «حادثه کربلا چرا رخ داد؟» خیمه مطالب خود را که در سی قطعه سامان داده، برستون همین پرسش بناکرده است و با طرح پرسش های فرعی دیگر، تلاش نموده تا پاسخ های مستند و قانع کننده ای پیش روی خوانندگان قرار دهد. وی در همین ارتباط می گوید:

برای آن که پاسخ درست را دریابم، دین و معتقدات خود را نا دیده گرفته ام، روایات و داستان های ضدّ و نقیض بیش از یک قرن را کنار هم گذاشته ام و از میان همه، آن را نوشته ام که گذشته از تاریخ درست، شرایط اقلیمی، دینی، اقتصادی و اجتماعی نیز، آن را تأیید می کند. من در این کتاب از زاویه ای بدین حادثه نگریسته ام که در گذشته کمتر بدان توجه کرده اند. اگر در چنین کوششی توفیق یافته باشم، یقین دارم آنچه به دست آورده ام، عبرتی برای حال و آینده خواهد بود. چه اگر قهرمان حادثه کشته شده است، آنچه او برای آن جنگید و آنان که برای رسیدن بدان هدف بدو وعده یاری دادند و به وعده خود وفا کردند یا نکردند، در طول تاریخ فراوان بوده و هستند و خواهند بود.

نویسنده کوشیده است تا چرائی قیام حسین علیه السلام و به دنبال آن، رویداد عظیم عاشورا را در عوامل زیر بیابد:

دگرگون کردن اصول مسلّم اسلامی و رواج بدعت ها.

سمت و سو گرفتن جامعه به سوی ارتجاع جاهلی و دوری از ارزش های قرآنی و نبوی صلی الله علیه و آله وسلم .

رواج تفسیر و تأویل های نابجا از مسائل دین (قرآن و سنّت نبوی صلی الله علیه و آله وسلم ).

نفوذ منافقان و وابستگان فرهنگی و اقتصادی به بلوک اموی در حوزه مدیریت و خلافت مسلمانان.

زنده شدن اختلافات قومی و قبیلگی در حوزه های اصلی و محوری سرزمین اسلامی.

ظهور طبقه سرمایه دار و ثروت اندوز در میان مسلمانان و دوری از قسط و عدالت.

سکوت صحابه و نخبگان و سرداران در برابر کژی ها و انحرافات.

 

منبع:سایت حوزه

موضوع :کتاب های عاشورایی و منبع شناسی