از رسول خدا صلی الله علیه واله پرسیدند: چرا پیش از نماز اذان و اقامه مستحب است، ولی در مورد عبادات دیگر چنین نیست؟

حضرت فرمود: به خاطر این که نماز، شبیه حالتهای مختلف انسان در قیامت است.

اذان به «نفخه ی اوّل» شباهت دارد که با نفخه ی اوّل (و دمیدن اسرافیل در صور) همه ی مردم می میرند و از همین جاست که نشستن و سجده کردن بعد از اذان، مستحب است، (سجده اشاره به مرگ و بازگشت انسان به خاک و زمین است) و اقامه ی نماز، شبیه «نفخه ی دوّم» است (که با دمیدن اسرافیل در صور، در مرتبه ی دوّم، مردگان زنده می شوند) که خدای متعال فرمود: «وَاستَمِع یَومَ یُنادِ المُنادِ مِن مَّکانٍ قَرِیبٍ»(1) و گوش فراده و منتظر روزی باش که منادی از مکانی نزدیک ندا می دهد.

و قیام در نماز مانند برخاستن مردم از قبرهاست چنانکه فرمود:  «یَومَ یَقُومُ النّاسُ لِرَبِّ العالَمین»(2) روزی که مردم در پیشگاه پروردگار جهانیان می ایستند.

و بلند کردن دستها هنگام گفتن تکبیرة الاحرام، شبیه دست دراز کردن برای گرفتن نامه ی اعمال در قیامت است، که خدای بزرگ فرمود:  «إِقرأ کِتابَکَ کَفی بِنَفسِکَ الیَومَ عَلَیکَ حَسیباً»(3) (و به او می گویی) کتابت را بخوان، کافی است که امروز، خود حسابگر خویش باشی.

و رکوع نماز، به خضوع خلایق در پیشگاه خالق شباهت دارد؛ چنانکه فرمود:  «وَ عَنَتِ الوُجُوهُ لِلحَیِّ القَیُّومِ»(4) و (در آن روز) همه ی چهره ها در برابر خداوند حیّ قیّوم، خاضع می شود.

و سجودِ نماز، شبیه سجود بندگان برای خدای جهان (در قیامت) است که فرمود : «یَومَ یُکشَفُ عَن ساقٍ وَ یُدعَونَ اِلَی السُّجُودِ» (5) )به خاطر بیاورید) روزی را که ساق پاها (از وحشت) برهنه می گردد و دعوت به سجود می شوند.

و تشهّدِ نماز شباهت دارد به زانو زدن خلایق در پیشگاه خدای متعال در روز قیامت.

منبع: تهرانی،عبدالحسین،اسرارالصلوه،ص40-41

پی نوشت ها:

- 1ق (50)، آیه 41.

-2مُطفّفین (83)، آیه 6.

-3اسراء (17)، آیه 14.

-4طه (20)، آیه 111.

-5قلم (68)، آیه 42.

کلام نور

رسول گرامي خدا (صلّي الله عليه و آله و سلم) مي فرمايند:

كسيكه براي رضاي خدا اذان مي گويد ، ما داميكه مشغول گفتن اذان است مانند شهيدي است كه در خون خود مي غلطد  و هر تر و خشكي كه صداي او را مي شنود (جملات) او را تصديق مي كند و هنگامي كه مي ميرد موجودات زمين متعرض جنازه او نمي شوند ...

مستدرك الوسايل جلد4 صفحه 22 حديث 4078

احكام اذان و اقامه

1. براي مرد و زن مستحب است پيش از نمازهاي يوميه اذان و اقامه بگويد ولي پيش از نماز عيد فطر و قربان مستحب است سه مرتبه بگويد «الصّلاة» و در نمازهاي واجب ديگر (مانند نماز ميت) سه مرتبه الصّلاة را به قصد رجا بگويد.

2. اذان هجده جمله است : اَللهُ اَكْبَرُ (4مرتبه) ، اَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلَّا الله ، اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ الله ،   حَيِّ عَلَي الصَّلوة ، حَيِّ عَلَي الْفَلاح ، حَيِّ عَلي خَيْرِ العَمَل ، اَللهُ اَكْبَرُ،لا اِلهَ اِلَّا الله هر يك (2مرتبه)

3. اقامه مشتمل بر هفده جمله است يعني دو مرتبه اَللهُ اَكْبَرُ از ابتداي اذان و يك مرتبه لا اِلهَ اِلَّا الله از آخر آن كم مي شود و بعد از گفتن حَيِّ عَلي خَيْرِ العَمَل بايد دو مرتبه قَدْ قامَتِ الصَّلوة اضافه شود.

4. عبارت «اَشْهَدُ اَنَّ عَلِيّاً وَلِيُّ الله» جزء اذان و اقامه نيست ولي خوب است بعد از جمله اَشْهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسُولُ الله به قصد قربت گفته شود.

5. اذان و اقامه بايد به عربي صحيح گفته شود ، بنابراين اگر به عربي غلط بگويد و يا به جاي يك حرف حرف ديگري را بگويد و يا ترجمه اذان و اقامه را به فارسي بگويد صحيح نيست.

6. اذان و اقامه بايد بعد از داخل شدن وقت نماز گفته شود و اكر از روي عمد يا فراموشي پيش از وقت گفته شود باطل است.

7. بين جمله هاي اذان و اقامه نبايد خيلي فاصله شود و اگر بين آنها بيشتر از معمول فاصله بياندازد ، بايد دوباره آن را از سر بگيرد.

8. اقامه بايد بعد از اذان گفته شود و اگر قبل از اذان ، اقامه گفته شود صحيح نيست.

9. اگر كلمات اذان و اقامه را بدون ترتيب بگويد مثلاً « حَيِّ عَلَي الْفَلاح» را قبل از « حَيِّ عَلَي الصَّلوة» بگويد بايد از جايي كه ترتيب به هم خورده ، دوباره بگويد.

10. بايد بين اذان و اقامه فاصله نيافتد و اگر بين آنها به قدري فاصله بيافتد كه اذاني را كه گفته ، اذانِ اين اقامه حساب نشود ، مستحب است دوباره اذان و اقامه را بگويد و نيز اگر بين اذان و اقامه و نماز به قدري فاصله دهد كه اذان و اقامه آن نماز حساب نشود ، مستحب است دوباره براي آن نماز ، اذان و اقامه بگويد.

11. غنا در اجراي اذان و اقامه يعني آنكه صدا را بگونه اي در گلو بياندازد كه حالت آواز به خود گرفته و مناسب مجالس لهو و خوش گذراني شود حرام است.

12. هنگامي كه نمازگزار براي نماز ظهر و مغرب اذان و اقامه مي گويد و نماز ظهر و مغرب را مي خواند و بلافاصله نماز عصر و يا عشاء را شروع مي كند لازم نيست براي نماز عصر و عشاء اذان بگويد.

13. در صورتي كه نافله مغرب و ظهر خوانده شود بنابر اقوي اذان ساقط مي شود (بر خلاف تسبيحات و تعقيبات كوتاه)

14. اگر براي نماز جماعتي اذان و اقامه گفته شود كسي با آن جماعت ملحق مي شود نبايد براي نماز خود اذان و اقامه گويد.

15. اگر براي خواندن نماز جماعت به مسجد برود و ببيند جماعت تمام شده تا وقتي كه صفها به هم نخورده و جمعيت متفرق نشده نمي تواند براي نماز خود اذان و اقامه بگويد.

16.  اذان و اقامه نماز جماعت را بايد مرد بگويد ، ولي در جماعت زنان اگر زن اذان و اقامه بگويد كافي است.

17. كسيكه گفتن اذان و با اقامه و با هر دو را فراموش كرده و داخل نماز شده ، اگر قبل از رسيدن به ركوع متوجه شود ، مي تواند نماز را بشكند و پس از گفتن اذان و اقامه دوباره بخواند.

بقیه در ادامه مطلب

اذان به خاطر خدا
قال رسول الله – صلى الله علیه وآله -:المؤ ذن المحتسب کالشاهر بسیفه فى سبیل الله القائل بین الصفین ؛
اذان گویى که به خاطر خدا اذان بگوید، مانند کسى است که در راه خدا شمشیرش را از غلاف بیرون مى آورد، و بین دو صف (کفر و اسلام ) جنگ مى کند.
(بحارالانوار، ج ۸۱، ص ۱۴۹)

نخستین اذان گو
قال رسول الله – صلى الله علیه وآله -:ان اول من سبق الى الجنة بلال … لانه اول من اذن ؛
بلال نخستین کسى است که به سوى بهشت پیشى گرفت ، چون که او نخستین کسى بود که اذان گفت .
(وسائل الشیعه ، ج ۴، ص ۶۱۴)

شنیدن اذان و شرکت در نماز جماعت
قال على – علیه السلام -:من سمع النداء فلم یجبه من غیر علة فلا صلاة له ؛
هرکه بانگ (اذان ) را بشنود و بدون علت بدان پاسخ ندهد، پس نمازى براى او نیست .
(وسائل الشیعه ، ج ۵۵، ص ۳۷۵)

هنگام شنیدن اذان
قال الصادق – علیه السلام -:اذن کلما سمعت الاذان کما یوذن الموذن ؛
وقتى صداى اذان موذن را شنیدى ، اذان بگو.
(بحارالانوار، ج ۸۱، ص ۱۷۴)

بقیه در ادامه مطلب

اذان شعار بزرگ سیاسی اسلام

علی رغم اینکه دشمنان اسلام با توسل به شیوه های گوناگون، سعی می کنند که دین اسلام را ناکارآمد جلوه دهند، و به این وسیله زمینه تحقیر پیروان این دین را فراهم نمایند، اما یکی از مقدمات نماز که همان اذان است، مسلمانان را در برابر استکبار در هر زمانی به بیداری و هوشیاری دعوت می کند.
هر ملتی در هر عصر و زمانی برای برانگیختن عواطف و احساسات افراد خود و دعوت آنها به وظایف فردی و اجتماعی شهاری داشته است و این موضوع در دنیای امروز به صورت گسترده تری دیده می شود، در اسلام نیز برای این دعوت، شعار اذان، انتخاب گردیده است که بسیار رسا، موثر و جذاب است
صدای اذان که به هنگام اذان در مواقع مختلف از ماذنه شهرها و روستاهای اسلامی طنین افکن می شود، مانند ندای آزادی و نسیم حیات بخش استقلال و عظمت، گوشهای مسلمانان راستین را نوازش می دهد و بر جان بدخواهان و دشمنان رعشه و اضطراب می افکند و یکی از رموز بقای اسلام است.
آری اذان شعاری است سکوت شکن، موزون، کوتاه، پر محتوا و سازنده که در بردارنده اساسی ترین پایه های اعتقادی و جهت گیری عملی است.

بقیه در ادامه مطلب

براى مرد و زن ، مستحب است پیش از نمازهاى یومیه ، اذان و اقامه بگویند، اما احتیاط مستحب این است که اقامه ترک نشود، مخصوصاً در نماز صبح و مغرب و براى کسى که به جماعت نماز نمى خواند.

اذان و ترجمه
اللّه اکبر (۴ بار)
خداى تعالى بزرگ تر از آن است که او را وصف کنند.
اءشْهَدُ اءنْ لا اله إ لاّ اللّه (۲ بار)
شهادت مى دهم که غیر از خدائى که یکتاست ، خداى دیگر سزاوار پرستش نیست .
اءشْهَدُ اءنَّ محمّداً رَسُولُ اللّه (۲ بار)
شهادت مى دهم که حضرت محمّد صلّى اللّه علیه و آله فرستاده خداست .
اءشْهَدُ اءنَّ علیّاً وَلىُّ اللّه (۲ بار)
شهادت مى دهم که حضرت على علیه السّلام ولىّ خدا بر همه خلق است .
حىّ على الصلاة (۲ بار)
بشتاب به سوى نماز٫
حىّ على الفلاح (۲ بار)
بشتاب به سوى رستگارى .
حىّ على خَیْرِ العمل (۲ بار)
بشتاب به سوى بهترین عمل .
اللّه اکبر (۲ بار)
لا إ له إ اللّه (۲ بار)
خدایى سزاوار پرستش نیست ، مگر خدایى که یکتا و بى همتا است .

اقامه
اللّه اکبر (۲ بار)
اءشْهَدُ اءن لا إ له إ لاّ اللّه (۲ بار)
اءشْهَدُ اءنَّ محمّداً رَسولُ اللّه (۲ بار)
اءشْهَدُ اءنّ علیّاً ولىُّ اللّه (۲ بار)
حىّ على الصلاة (۲ بار)
حىّ على الفلاح (۲ بار)
حىّ على خیر العمل (۲بار)
قَدْقا مَتِ الصَّلاة (۲ بار)
اللّه اکبر (۲ بار)
لا إ له إ لاّ اللّه (۱ بار)

وضو دارای دو فایده بسیار مهم است: فایده بهداشتی و فایده اخلاقی و معنوی

از نظر بهداشتی شستن صورت و دست‌ها آن هم پنج بار و یا لااقل سه بار در شبانه روز اثر قابل ملاحظه‌ای در نظافت بدن دارد. مسح كردن بر سر و روی پاها كه شرط آن رسیدن آب به موها یا پوست تن است سبب می‌شود كه این اعضا را نیز پاكیزه بداریم و همچنین تماس آب با پوست بدن اثر خاصی در تعادل اعصاب سمپاتیك و پاراسمپاتیك دارد.

و از نظر اخلاقی و معنوی چون با قصد قربت و برای خدا انجام می‌شود اثر تربیتی دارد مخصوصاً چون مفهوم كنایی آن این است كه از فرق تا قدم در راه اطاعت تو گام برمی‌دارم مۆید این فلسفه اخلاقی و معنوی است.

در روایتی از امام رضا ـ علیه السّلام ـ می‌خوانیم:

انما امر بالوضوء و بدء به لان یكون العبد طاهراً اذا قام بین یدی الجبار، ‌عند مناجاته ایاه، مطیعاً له فیما امره، نقیاً من الادناس و النجاسه، مع ما فیه من ذهاب الكسل، و طرد النعاس و تزكیه الفۆاد للقیام بین یدی الجبار.

برای این دستور وضو داده شده و آغاز عبادت با آن است كه بندگان هنگامی كه در پیشگاه خدا می‌ایستند و با او مناجات می‌كنند پاك باشند و دستورات او را بكار بندند از آلودگی‌ها و نجاست‌ها بر كنار شوند علاوه بر این وضو سبب می‌شود كه آثار خواب و كسالت از انسان برچیده شود و قلب برای قیام در پیشگاه خدا نور و صفا یابد ) وسائل الشیعه، ج 1، ص 257)

و این قسمت از نوشتارمان را به چند استفتاء در باب وضو از محضر آیة الله مکارم شیرازی(دام ظله) اختصاص می دهیم:

سوال: اگر آبى از محلّ دفع مدفوع انسان خارج شود، و بوى مدفوع هم ندهد، چه حکمى دارد؟ آیا وضو را باطل مى کند؟

جواب: در فرض مسأله نجس نیست، و وضو را هم باطل نمى کند.

سوال: آیا اگر غسل جنابت کنیم و بعد از آن وضو بگیریم کار حرامی کرده ایم؟

جواب: آری، حرام است مگر اینکه یکی از مبطلات وضو از شما سر بزند.

سوال: اگر یقین داشت آب برایش ضرر ندارد و وضو گرفت و غسل کرد، ولى بعد فهمید آب برایش ضرر داشته، وظیفه اش چیست؟

جواب: هرگاه وضو بگیرد یا غسل کند بعد بفهمد آب براى او ضرر داشته، وضو و غسل او صحیح است.

سوال: فردى قطع نخاع از گردن هستم. به هنگام تلاوت قرآن و موقع ورق زدن، ناچارم از لب و دهان کمک مى گیرم، و کمک گرفتن از دیگرى برایم مشکل است، وضو گرفتن نیز برایم مشقّت دارد. آیا مى توانم بدون وضو این کار را انجام دهم؟

جواب: اگر واقعاً وضو براى شما مشقّت دارد، این کار براى شما مانعى ندارد.

سوال: هنگامی که با وضو هستیم از شدت خستگی چشمهایمان بر روی هم می رود و سر به طور بی اختیار به سمت پایین رها میشود و ناگهان چشمهایمان را بازمی کنیم و نمی دانیم که آیا خواب رفته ایم یا نه؟ آیا رها شدن بی اختیار سر نشان دهنده این است که گوشهایمان نیز نمی شنویده است و باعث بطلان وضو می شود؟

جواب: دلیل بر بطلان وضو نیست.

سوال: اگر وضو داشته باشیم و جایی از بدنمان کمی خون بیاید آیا وضو باطل است یا خیر ؟

جواب: باطل نمی شود.

منابع:

پایگاه اطلاع رسانی آیة الله مکارم شیرازی(دام ظله(

سایت اندیشه قم

امام رضا (ع) در مورد حكمت وضو و شستشوي صورت و دست ها و مسح سر و پاها فرموده است:‌"لانّ العبد اذا قام بين يدي الجبار...؛هنگامي كه بنده خدا در مقابل پروردگار براي عبادت مي ايستد به ركوع و سجود و دعا و تضرع مي پردازد با اعضا و جوارح پاكيزه و مطهر بر او وارد شود و او را ياد كند⁽¹⁾ و بر اساس روايات ديگر با شستشوي صورت و دست ها گناهان ريخته مي شود وانسان پاك و مطهر مي شود".⁽²⁾

پي نوشت ها:
1.وسائل الشيعه، ج 1، ص 277.
2.همان، ص 278

كيفيّت وضو گرفتن
در روايت آمده كه امام صادق (ع ) فرمود: روزى اميرالمؤمنين (ع ) با محمّد ابن حنفيّة نشسته بودند، حضرت فرمود: اى محمّد، ظرفى آب بياور تا براى نماز وضو بگيرم . محمّد آب آورد، حضرت آب را با دست چپ ، بر دست راستش ريختند و سپس فرمودند:
بِسْمِ اللّهِ، اءَلْحَمْدُللّهِِ الَّذى جَعَلَ المآءَ طَهُوراً، وَ لَمْ يَجْعَلْهُ نَجِساً.
- به نام خدا، سپاس خدايى را كه آب را پاكيزه و پاكيزه كننده قرار داد، و آن را نجس و آلوده قرار نداد.
سپس [به توالت رفته ] و خود را شستشو داده و فرمودند:
اءَللّهُمَّ، حَصِّنْ فَرْجى وَ اءَعِفَّهُ، وَاسْتُرْعَوْرَتى ، وَ حَرِّمنْى عَلَى النّارِ.
- خدايا، شرمگاهم را محفوظ و پاكدامن بدار، و عورتم را بپوشان ، و آن را بر آتش [جهنّم ] حرام كن .
پس از آن آب در دهان گردانيده و مضمضه نموده و فرمودند:
اءَللّهُمَّ، لَقِّنى حُجَّتى يَوْمَ اءَلْقاكَ، وَ اءَطْلِقْ لِسانى بِذِكْرِكَ [وَ شُكْرِكَ[
- خداوندا، روزى كه با تو ملاقات مى كنم ، حجّت و دليلم را به من تلقين نموده و بفهمان ، و زبانم را به ياد [و شكر گزارى ات ] بگشاى .
سپس آب داخل بينى كرده و استنشاق نموده و فرمودند:
اءَللّهُمَّ، لاتُحَرِّمْ عَلَىَّ ريحَ الْجَنَّةِ، وَ اجْعَلْنى مِمَّنْ يَشَمُّ ريحَها وَ رَوْحَها وَ رَيْحانَها وَ طيبَها.
- خدايا، بوى بهشت را بر من حرام منما، و مرا از كسانى قرار ده كه بو و نسيم و بوى خوش و عطر بهشت را مى بويند.

بقیه در ادامه مطلب

چگونه وضو بگيريم؟

بهتر است، پيش از وضو، دستها را تا مچ بشوييم، ولي اين شستن، جزو اعمال وضو نمي باشد.
پس اينگونه وضو مي گيريم:
پيش از هر چيز نيت مي كنيم، يعني با قصد انجام وضو و براي اطاعت از دستور خداوند عالم، وضو را آغاز مي كنيم.

1- به نيت وضو صورت را از بالا به پايين - از جايي كه موي سر روييده تا چانه - مي شوييم.

2- پس از شستن صورت، دست راست را از آرنج تا نوك انگشتان، از بالا به پايين، مي شوييم.

3- بعد از شستن دست راست، دست چپ را مانند دست راست مي شوييم.

4- بعد از شستن صورت و دست ها با رطوبتي كه بر دست مانده، جلوي سر را مسح مي كنيم

يعني دست را بر سرگذاشته و كمي به طرف پيشاني مي كشيم.

5- پس از مسح سر، پاي راست را از نوك انگشت تا آخر روي پا (مفصل) مسح مي كنيم.

6- و در پايان پاي چپ را مانند پاي راست مسح مي كنيم و با اين عمل وضو تمام مي شود.

منبع: ستاد اقامه نماز

حدیث (1) پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَكثِر مِن الطَّهورِ يَزِدِ اللّه‏ُ فى عُمُرِكَ؛

وضو زياد بگير تا خداوند، عمرت را زياد كند.

امالى مفيد، ص 60، ح 5

حدیث (2) پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اِنَّ الغَضَبَ مِنَ الشَّيطانِ وَاِنَّ الشَّيطانَ خُلِقَ مِنَ النّارِ وَاِنَّما تُطفَأُ النّارُ بِالماءِ فَاِذا غَضِبَ اَحَدُكُم فَليَتَوَضَّ؛

خشم از شيطان و شيطان از آتش آفريده شده است و آتش با آب خاموش مى شود، پس هرگاه يكى از شما به خشم آمد، وضو بگيرد.

نهج الفصاحه ح 660

حدیث (3) پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَلتَّسْميَةُ مِفْتاحُ الْوُضوءِ و مِفْتاحُ كُلِّ شَيءٍ؛

بسم اللّه‏ الرحمن الرحيم، كليد وضو و كليد هر چيزى است.

مستدرك الوسائل، ج1، ص 323

حدیث (4) پيامبر صلى‏الله‏عليه‏و‏آله :

اَلْعَبد... إِنْ قالَ فى أوَّلِّ وُضوئِهِ بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ طَهُرَت أعضاؤُهُ كُلُّها مِنَ الذُّنوبِ؛

اگـر بنـده‏اى... در ابتداى وضويش، بسم اللّه‏ الرحمن الرحيم بگويد همه اعضايش از گناهان پاك مى‏شود.

تفسير الامام العسكرى عليه‏السلام ، ص 521

حدیث (5) امام صادق عليه‏السلام :

ما يَمْنَعُ اَحَدَكُمْ اِذا دَخَل عَلَيْهِ غَمٌّ مِنْ غُمُومِ الدُّنْيا اَنْ يَتَوَضَّاَ ثُمَّ يَدْخُلَ مَسْجِدَهُ وَ يَرْكَعَ رَكْعَتَينِ فَيَدْعُوَ اللّه‏َ فيهِما؟ اَما سَمِعْتَ اللّه‏َ يَقُولُ: «وَاسْتَعينوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ»؟

چه چيز مانع مى‏شود كه هر گاه بر يكى از شما غم و اندوه دنيايى رسيد، وضو بگيرد و به سجده‏گاه خود رود و دو ركعت نماز گزارد و در آن دعا كند؟ مگر نشنيده‏اى كه خداوند مى‏فرمايد: «از صبر و نماز مدد بگيريد»؟

تفسير عياشى، ج 1، ص 59، ح 39

حدیث (6) امام صادق عليه‏السلام :

مَن تَطَهَّرَ ثُم أوَی إلَی فِراشِهِ باتَ وَ فِراشُهُ کَمَسجدِهِ وَ إن ذَکَرَ أنَّه لَیسَ عَلَی وَضَوء فَتَیَمَّمَ مِن دِثارهِ کائِناً ما کانَ لَم یَزَل فی الصَلاةَ وَ ذِکرِ الله.

هر که با طهارت به بستر رود، آن شب بشتر او به منزله مسجد اوست و اگر یادش آمد که وضو ندارد به همان رو انداز خود -هر چه می خواهد باشد- تیمم کند که اگر چنین کرد پیوسته در نماز و ذکر خداوند خواهد بود.

بحار الانوار ج73 ص 183

http://salat-fa.blogfa.com