تمام مسلمانان و افرادی که به پروردگار و ائمه اعتقاد دارند منتظر ظهور موعودی هستند که روایات فراوانی برای ظهورش وجود دارد.

به گزارش حوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛ همه مسلمانان و افرادی که به پروردگار و ائمه اعتقاد دارند منتظر ظهور موعودی هستند که روایات فراوانی در راستای ظهورش وجود دارد.

فردی از خاندان مطهر حضرت محمد (ص) که با آمدنش عالم دگرگون شده و عدل و داد حاکم خواهد شد.

اما این وعده حتمی نشانه هایی برای خود دارد و منجی پاکی که آمدنش بشارت داده شده است دشمنان فراوانی دارد که باشگاه خبرنگاران جوان قصد دارد در این مطلب نگاهی کلی به نشانه های ظهور و دشمنان حضرت مهدی (عج) داشته باشد، پس پیشنهاد می کنیم این مطلب را از دست ندهید.

معرفی نشانه های حتمی ظهور

در مجموعه روایات علائم ظهور، از پنج نشانه به صورت ویژه و مستقل سخن به میان آمده است. اهمیت این نشانه‌ها را می‌توان هم از تعدد روایات مربوط به آن‌ها و هم از جداسازی و بیان این نشانه‌ها به شکل مستقل دریافت.

شیخ صدوق در کتاب کمال الدین، با سلسه اسنادش از امام صادق علیه السلام در حدیث معتبری نقل کرده است:

بیشتر بدانید: نشانه هاى آخر الزّمان در سخنان پیامبر اسلام

قَبْلَ قِیَامِ الْقَائِمِ خَمْسُ عَلَامَاتٍ مَحْتُومَاتٍ الْیَمَانِیُّ وَ السُّفْیَانِیُّ وَ الصَّیْحَةُ وَ قَتْلُ النَّفْسِ الزَّکِیَّةِ وَ الْخَسْفُ بِالْبَیْدَاء. [صدوق، کمال الدین، ج2، ص650]

پیش از قیام قائم پنج نشانه حتمی است: یمانی، سفیانی، صیحه آسمانی، شهادت نفس زکیه و خسف بیداء

نشانه های دشمنان امام مهدی علیه السلام

در طول تاریخ بشر، همواره میان حق و باطل درگیری و دشمنی وجود داشته است. این دشمنی و کشمکش هم چنان تا روز قیامت میان حق و باطل ادامه خواهد داشت و سرانجام، با پیروزی حق بر باطل پایان خواهد پذیرفت.

با تأملی کوتاه در پیروان هر یک از این دو جناح، می توان ویژگی هایی را برای آنان بر شمرد. دشمنان حق عموماً از ویژگی هایی مشابه برخوردارند و وجوه مشترک زیادی میان آنان وجود دارد به همین جهت می توان طبق معیارهای کلی و شناخت های عمیقی که اولیای الهی از اهل باطل ارائه کرده اند، به راحتی آنان را شناسایی کرد و در حوادث روزگار جایگاه خود را در معرکه حق و باطل تشخیص داد و در صفوف حق مداران قرار گرفت.

ویژگی های مخصوص اهل باطل موجب شده است که در طول تاریخ، آنان که به ظاهر، دم از حق و حقیقت زده اما در واقع دل به اهل باطل سپرده اند شناخته شوند.

بیشتر بخوانید: حدیث رسول اکرم(ص) درباره حضرت مهدی(عج) 

اهل ایمان همواره دوستداران فضایل، کمالات و زیبایی ها هستند و هر که جلوه بیشتری از صفات نیک و خصلت های پسندیده در وجودش نمایان باشد در دل ایشان جایگاه والایی دارد. در مقابل، افراد منحرف و پست فطرت که کفر و نفاق در اعماق وجودشان نفوذ کرده، همواره میل به بدی ها و انسان های بد سرشت دارند همین گرایش ها موجب می شود که از موضع گیری آنان در حوادث پیش آمده بتوان به شخصیت واقعی شان پی برد هر چند شناخت برخی افراد، زمان فراوانی لازم دارد.

امیرمؤمنان علیه السلام می فرماید:

«فی تَقَلُّبِ الأحوالِ عِلْمُ جَواهِرِالرِّجالِ؛

در دگرگونی روزگار و پیشامدها می توان درون اشخاص را شناخت.»

دراینجا با ارائه نشانه هایی از دشمنان حضرت مهدی علیه السلام که در حقیقت علائم تمام مخالفان حق است. معیار هایی رابه مشتاقان آن گرامی تقدیم می داریم تا تشخیص صف های حق و باطل بهتر و آسانتر صورت گیرد.

در حقیقت، اصل کلی که در سطور قبل به آن اشاره شد، هم چنان در عصر ظهور نیز پابرجاست؛ گرچه ممکن است در برخی جزئیات تفاوت هایی مشاهده شود.

کینه از شیعیان اهل بیت علیهم السلام

معاویه در زمان حکومت خود، شیعیان را تحت سخت ترین فشارها قرار داد و پس از او، فرزندش یزید نیز همان شیوه را در پیش گرفت. تاریخ گواهی می دهد که سخت ترین زمان برای شیعیان، زمان معاویه بوده است.

بیشتر بدانید: ماجرای اشاره حضرت لوط نبی به ظهور حضرت مهدی(عج) و یارانش 

شیعیان به سادگی به قتل می رسیدند، یا دست و پایشان بریده می شد، حتی بر اثر تبلیغات شدید اموی و حکومت عبیداللَّه بن زیاد و حجاج در کوفه، آنها را بیشتر کافر و زندیق می گفتند تا شیعه علی علیه السلام!؟

ابن ابی الحدید معتزلی می گوید:

بعد از شهادت حسن بن علی بلا و مصیبتِ شیعیان دو چندان شد و اولیای الهی دائماً در ترس و رعب شدید قرار داشتند زیرا آنان یا به قتل می رسیدند یا در حالت خفا و دوری از شهر و دیار خویش به سر می بردند.

امام حسین علیه السلام با اشاره به وضعیت اسف بار شیعیان در خطبه معروفش در منی می فرماید:

«فَإنّ هذهِ الطّاغَیةَ قَدْ فَعَلَ بِنَا وَ شیعَتِنا ما قَدْ رَأیتُمْ و عَلِمْتُم وَ شَهِدْتُم؛

ای مسلمانان، ستم هایی که این مرد سرکش معاویه، بر ما و شیعیان ما روا داشته را می بینید و می دانید و شاهدید.»

مطابق روایات وارده، دشمنان عصر ظهور نیز با شیعیان این گونه رفتار می کنند. امام باقر علیه السلام در این زمینه فرموده:

گویا من سفیانی سر کرده دشمنان حضرت مهدی علیه السلام را می بینم که در زمین های سرسبز شما در کوفه اقامت گزیده و ندا می دهد که هر کس، سر یک تن از شیعیان علی علیه السلام را بیاورد، هزار درهم پاداش اوست.

در این هنگام، همسایه به همسایه دیگر حمله برده و می گوید این شخص از شیعیان است؛ او را می کشد و هزار درهم جایزه می گیرد.

امام صادق علیه السلام فرمود:

«ما» و «اولاد ابوسفیان» دو خاندان هستیم که به خاطر خدا با یکدیگر دشمنی داریم.

بیشتر بدانید: ماجرای کمک امام زمان(عج) به مردی بت پرست 

ما گفتیم خداوند راست گفت و آنها خداوند را دروغگو خواندند! ابوسفیان به جنگ پیامبر برخاست؛ معاویه به جنگ علی علیه السلام و یزید با حسین مقابله کرد. سفیانی نیز در آخرالزمان به مصاف حضرت قائم (عج)می رود.

 پیمان شکنی

از دیگر اوصاف دشمنان امام زمان علیه السلام پیمان شکنی و نقض عهد است. آنان به علت حب جاه و دنیاپرستی، به پیمان های خویش وفادار نیستند و عهدشکنی از بارزترین صفات این گروه است.

دشمنان حضرت مهدی علیه السلام با آن حضرت پیمان همکاری و وفاداری امضا می کنند ولی در اندک زمانی آن را به فراموشی سپرده و به جنگ با امام بر می خیزند.

پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله از این ماجرا خبر داده و فرموده است:

در آن زمان، میان مسلمانان و رومیان چهار پیمان صلح بسته خواهد شد که چهارمین آن ها متعلق به مردی از خاندان هرقل است که چند سال بیشتر دوام نخواهد یافت. از رسول خدا صلی الله علیه و آله سؤال کردند:

یا رسول اللَّه، در آن روز رهبری مسلمانان به دست کیست؟ حضرت فرمود: فرزندم مهدی.

سپس فرمود: اما آنان پیمان شکنی کرده و با هشتاد لشکر که هر یک دارای 15 هزار سرباز است به شما حمله ور می شوند.

 استفاده ابزاری از مذهب

دشمنان اسلام از هر فرصتی برای ترویج باطل و شکست اهل حق بهره می گیرند.

آنان حتی برای رسیدن به آرزوهای نامشروع خود، از حربه دین بر علیه شخص امام مهدی علیه السلام استفاده می کنند.

بیشتر بدانید: زندگینامه امام زمان حضرت مهدی (عج) 

این دسیسه فریبنده در برنامه دشمنان حضرت مهدی علیه السلام وجود دارد و آنان با توسل به گزاره های دینی و شعارهای مذهبی به جنگ امام زمان علیه السلام خواهند آمد.

امام صادق علیه السلام می فرماید:

چهار هزار نفر از پیروان «سید حسنی» که به گروه زیدیه تمایل دارند از آن سیدِ جوان جدا شده و تمام دلایل و معجزات حضرت مهدی علیه السلام را سحر و جادو می پندارند و با امام زمان خویش به مقابله و مبارزه بر می خیزند. آنان با شعار دین و قرآن صف کشیده با حضرت دشمنی می ورزند و مصحف و قرآن به گردن می آویزند... اما وقتی معجزات و براهین روشن امام زمان علیه السلام را نپذیرند و در مقابل حق عناد ورزند، حضرت مهدی علیه السلام همه آنان را مانند خوارج نهروان، به خاک مذلّت می کشاند و به قتل می رساند.

«سُفیانی» نیز که از سردمداران دشمنان مهدی است، با لباس دین و شعار مذهب به جنگ امام زمان علیه السلام می آید.

«ابن حماد» می نویسد:

سفیانی ظاهری معنوی دارد.

رنگ چهره وی در اثر کثرت عبادت به زردی گراییده و مردم به او اعتقاد دارند. او تلاش ها و حرکت های خود را مذهبی و دینی جلوه می دهد.

گریز از فضیلت و کمال

پاسخ آیت‌الله بهجت درباره دیدار امام زمان

احمدبن حسن بن ابی‌صالح خجندی، مدتی در جست‌وجوی امام زمان(عج) شهرها را می‌گشت و بسیار جدی بود و اصرار داشت که به حضور آن حضرت مشرف شود، عاقبت...

به گزارش مشرق؛ پژوهشکده مهدویت در کتاب «مهدویت، پرسش‌ها و پاسخ‌ها» به برخی از شبهات این گونه پاسخ می‌دهد: 

راه‌های تشخیص صدق و کذب دیدار افراد با امام زمان(عج) 

*رؤیت حضرت به چند طریق امکان دارد و تشخیص صدق و کذب آن چگونه است؟ 

رؤیت حضرت در عصر غیبت کبرا به سه صورت ممکعن است: 

الف) در عالم خواب؛ 

ب) در حال مکاشفه؛ 

ج) در حال بیداری. 

که در حال بیداری از نظر کیفیت و نحوه دیدار سه گونه دارد:

۱ ـ دیدار با حضرت با عنوان غیرحقیقی؛ به گونه‌ای که دیدار‌کننده هنگام ملاقات و بعد از آن، هیچ گونه توجهی به شخص حضرت ندارد و ایشان در این دیدار، فردی عادی و ناشناس تلقی می‌شود، این رؤیت ممکن است برای بسیاری از افراد به طور تصادفی و ناشناس رخ دهد و حضرت با افراد برخورد داشته باشد، ولی هرگز او را نمی‌شناسند. 

۲ـ دیدار حضرت همراه با شناخت؛ یعنی شخص دیدار کننده حضرت را به هنگام دیدار بشناسد، این نوع رؤیت، بسیار اندک و انگشت شمار است؛ زیرا چنین رؤیتی با فلسفه غیبت منافات دارد و در عصر غیبت، اصل بر این است که حضرت از چشمان مردم پنهان باشد، مگر در مواردی که مصلحت مهم‌تری اقتضا کند و حضرت بنا به مصالحی خود را بشناساند که این نوع دیدار فو‌ق‌العاده اندک است؛ 

۳ـ رؤیت حضرت در حال غفلت از حضور امام، یعنی شخص حضرت مهدی(عج) را ملاقات می‌کند، ولی در آن حال به حضور حضرت توجهی ندارد و وی را فردی عادی می‌پندارد، اما پس از ملاقات با توجه به دلایل و شواهد موجود، یقین پیدا می‌کند که وی امام عصر(عج) بوده است. 

بیشتر تشرفاتی که در کتاب‌ها نقل شده است، از این نوع است و نشناختن نیز یا به دلیل غفلت شخص دیدار کننده در آن حال است و یا به دلیل اینکه حضرت در او تصرفات تکوینی و ولایی کرده و اجازه شناخت را به وی نمی‌دهد؛ ولی بعد از جدایی، از قراین دیگر قطع پیدا می‌کند که وی امام بوده است. 

اما تشخیص صدق و کذب چنین رؤیت‌هایی، به دلیل یقینی و صدق گوینده نیاز دارد، چنین ادعاهایی از افراد ناموثق و بی‌تقوا پذیرفتنی نیست و اصل بر تکذیب مدعی چنین دیدارهایی است، مگر اینکه به صحت گفتار وی یقین داشته باشیم. 

دلیل ناشناس بودن امام زمان(عج) در عصر غیبت 

*چرا افراد هنگام ملاقات امام را نمی‌شناسند؟ 

زیرا غیبت که به معنای ناشناس بودن حضرت است، اقتضا می‌کند که دیگران حضرت را نشناسند، پس نشناختن حضرت در چنین ملاقات‌هایی طبق قانون غیبت بوده و دلیل نمی‌خواهد؛ زیرا ایشان در حال غیبت‌اند و نباید غیبت و ناشناس بودن، به ظهور و شناسایی تبدیل شود. 

در عین حال با اینکه در زمان غیبت به دلایلی که موجب غیبت شده، امام مهدی(عج) باید از دیده‌ها مخفی باشند، ممکن است کسانی که مشکل بزرگی دارند یا به مقامات معنوی عالی دست یافته‌اند، به محضر آن حضرت شرف‌یاب شوند. 

البته این شرف‌یابی می‌تواند متفاوت باشد، برخی حضرت را می‌بینند ولی نمی‌شناسند؛ گروهی می‌بینند و می‌شناسند و حضرت هم با آنان سخن می‌گوید؛ برخی او را می‌بینند و می‌شناسند و اجازه می‌یابند که با ایشان سخن بگویند، این تفاوت‌ها به دلیل اختلاف درجات معنوی افراد است. 

در هر حال دلیل اینکه افراد کمی هنگام ملاقات، آن حضرت را می‌شناسند، آن است که شایستگی دیدن همراه با شناخت، در افراد کمی وجود دارد. 

چرا نباید برای دیدن بقیة‌الله(عج) اصرار کرد

*آیا دیدن امام زمان(عج) دارای شرایط خاصی است و نصیب هر کسی می‌شود؟ و آیا ندیدن آن حضرت مصلحتی دارد؟ 

دیدن امام زمان(عج) در عصر غیبت کبری امکان داشته و اگر کسی توفیق یابد، سعادت بزرگی نصیبش شده است، اما همه سعادت این نیست که انسان شبانه‌روز تلاش کند و خواهان دیدن امام باشد، البته دیدن حضرت سبب نمی‌شود که انسان گناه نکند؛ زیرا برخی انسان‌های معاصر دیگر امامان(ع) با وجد دیدن امام معصوم باز هم گناه می‌کردند و حتی گاهی با آنها مخالفت می‌کردند. 

دیدن حضرت تأیید بر کردار درست انسان نیست؛ اگر چه نصیب هر کس نمی‌شود، ندیدن حضرت هم دلیل بر خرابی اعمال نیست، بسیاری از بزرگان، علما و مجتهدان، امام زمان(عج) را ندیدند، ولی چه بسا افرادی که مسلمان هم نبودند، ولی چون به مقام اضطرار رسیدند، حضرت از آنها دست‌گیری کرده و از این جهت امام را دیده باشند. 

مهم این است که اگر ما او را نبینیم، او ما را می‌بیند و همین اعتقاد برای ترک گناه کافی است. 

احمد ‌بن حسن بن ابی‌صالح خجندی، مدتی در جست‌وجوی امام زمان(عج) شهرها را می‌گشت و بسیار جدی بود و اصرار داشت که به حضور آن حضرت مشرف شود، عاقبت نامه‌ای از طریق حسین‌بن روح به این مضمون برای حضرت مهدی(عج) نوشت: «دل من، شیفته جمال تو گشته و همواره در فحص و طلب تو می‌کوشم، تمنا دارم جوابی مرحمت فرمایید که قلب من ساکن شود و دستوری در این باره فرمایید». 

جواب آمد: «هر کس در خصوص من جست‌وجو و تجسس کند، مرا می‌طلبد و هر کس مرا بیابد، به دیگران بنماید و هر کس مرا به دیگران بنماید، مرا به کشتن دهد و هر کس مرا به کشتن دهد، مشرک شود». 

بنابراین احتمال دارد که به صلاح ما نباشد آن حضرت را ملاقات کنیم، چه بسا دیدار حضرت مایه عجب، تکبر و خودپسندی ما شود که خود مایه هلاکت انسان است. 

نظر آیت‌الله بهجت درباره علت نقاب دیدار ما با امام زمان(عج)

*آیا اگر از گناه اجتناب کنیم و منتظر واقعی باشیم، امام زمان(عج) به ما سر می‌زند؟ 

قطعا گناه کردن، مهم‌ترین علت محرومیت از عنایات امام زمان(عج) است، امام مهدی (عج) نیز در توقیع شریفشان به شیخ مفید می‌فرماید: «ما را از ایشان(شیعیان) چیزی محبوس نکرده است، مگر گناهان و خطاهایی که از ایشان به ما می‌رسد و ما آن را ناخوش می‌داریم و از ایشان نمی‌پسندیم». 

آیت‌آلله بهجت نیز بیان فرموده‌اند: اگر بفرمایید چرا به آن حضرت دسترس نداریم، جواب شما این است که چرا به انجام واجبات و ترک محرمات ملتزم نیستند؟ او به همین از ما راضی است؛ زیرا «اورع الناس من تورّع عن المحرمات»؛ پرهیزکارترین مردم کسی است که از کارهای حرام بپرهیزد، ترک واجبات و ارتکاب محرمات، حجاب و نقاب دیدار ما از آن حضرت است. 

بنابراین اگر ما از گناه اجتناب کنیم و منتظر واقعی باشیم، به مقامی می‌رسیم که غیبت و حضور برایمان فرقی ندارد، امام سجاد(ع) به ابوخالد کابلی می‌فرماید: «ای ابوخالد! به درستی که مردم زمان غیبت حضرت مهدی(عج) آنان که معتقد به امامت هستند و در انتظار ظهور او به سر می‌برند، با فضیلت‌ترین مردم همه زمان‌ها هستند؛ به دلیل اینکه خداوند متعالی عقل و فهمی به آنان عنایت کرده که غیبت در نزد آنان به منزله ظهور و مشاهده گشته است». 

از این رو، در حدیث دیگری امام جعفر صادق(ع) می‌فرماید: «هر کس دوست دارد که از یاران حضرت قائم(عج) شود؛ باید که منتظر باشد و در عین حال به پرهیزکاری و اخلاق نیکو مشغول شود». 

بنابراین اگر کسی ترک گناه کند و منتظر امامش باشد، از یاران واقعی حضرت به شمار می‌آید، آن‌گاه اگر بزرگترین توفیق الهی او را دریابد، غیبت و و ظهور حضرت برایش تفاوت نخواهد داشت.

با همراهی ما در ادامه مطلب درک خواهید کرد که بعد از ظهور امام زمان چه اتفاقاتی خواهد افتاد.

 بعد از ظهور امام زمان چه اتفاقاتی می افتد؟

بعد از ظهور امام زمان (عج) رخدادهایی پیش بینی شده است و در قرآن و روایات ائمه بیان شده که مربوط به زمان ظهور تا شهادت و خاکسپاری آن امام عزیز است که در ادامه مطلب به آنها خواهیم پرداخت.

 سؤال:هنگامی که امام زمان به شهادت می رسند چه کسی او را غسل و تدفین می کند ؟

محل دفن امام کجاست؟

 آیا دنیای کنونی نیز وجود دارد یا قیامت برپا می شود؟

اگر قیامت برپا نمی شود، چه کسی بعد از امام زمان زمام امور را در دست می گیرند؟

امام زمان و اتفاقات بعد از ظهور

بعد از ظهور امام زمان چه اتفاقی می افتد

 از عمیق ترین تحولات و دگرگونی هایی که جهان ما در زمان و مکان و اشیائش با آن روبروست، حرکت و سیر جهان ماده به سوی عالم غیب است که قرآن و معارف اسلامی از آن پرده بر می دارد و بر اهمیت و حسّاسیت آن تأکید می ورزد و این حرکت و تحوّل را بازگشت انسان به سوی خدا و رویاروئی انسان با قدرت او و یا رفتن به سوی ملاء اعلی و آخرت می نامند، و نسبت به ما آن را فرا رسیدن قیامت و رستاخیز می خوانند؛ نقطه اوج این حرکت و تحوّل، نسبت به انسان مرگ است که از دیدگاه اسلام ورود به زندگی گسترده تر است و نقطه عطف آن نسبت به جهان هستی، قیامت است و اتحاد دو جهان ماده و غیب.

در قرآن کریم و سنت آمده است که رستاخیز و قیامت دارای مقدمات و نشانه هایی پی در پی است که در زمین و آسمان و جامعه بشری پدید می آید و حکومت مهدی ـ علیه السلام ـ آخرین و بزرگترین مرحله حرکت جهان مادی پیش از برپائی رستاخیز و قیامت است.

به نظر می رسد که دست یابی به جهان بالایی که روایات از آن سخن می گویند و در زمان حضرت مهدی ـ علیه السلام ـ تحقق خواهد یافت،[1] مقدمه ای بر راهیابی به سوی جهان آخرت و البته قبل از برپایی قیامت است. بنابراین روایاتی که درباره رجعت و بازگشت عده ای از پیامبران و امامان ـ علیهم السلام ـ به زمین و حکمرانی آنها بعد از مهدی ـ علیه السلام ـ سخن گفته و نیز در آیات متعدد، تفسیر به «رجعت» شده، مراد، همین مرحله است، و اعتقاد به رجعت هر چند از ضروریات اسلام نیست اما روایات مربوط به آن به حدی زیاد و مورد وثوق است که اعتقاد به آن را یک امر روشن و غیر قابل انکار، می سازد.

طبق برخی روایات، رجعت، پس از حکومت حضرت مهدی و پس از حکومت یازده مهدی دیگر، آغاز می گردد، از امام صادق ـ علیه السلام ـ نقل شده است که فرمود:«همانا بعد از قائم، یازده مهدی از فرزندان حسین ـ علیه السلام ـ از ما اهل بیت اند».[2]

 با توجه به اجمال و برخی ابهاماتی که در کیفیت رجعت و حکومت امامان معصوم ـ علیهم السلام ـ و یا برخی دیگر از ولات و اولیاء آنان پس از ظهور و حاکمیت مهدوی، وجود دارد، نمی توان درباره حوادث و پیش آمدهای آن به تفصیل و به طور قطع، اظهار نظر کرد. حکومت یازده مهدی از اولاد امام حسین ـ علیه السلام ـ پس از امام زمان ـ علیه السلام ـ ، نیز از امور و حوادثپس از حکومت ولیعصر ـ علیه السلام ـ و در آستانه و بلکه همزمان با رجعت می باشد که در برخی روایات به آن اشاره شده است و هیچ گونه توضیح و تفصیلی درباره آن بزرگواران و بیان ویژگی های آنان در روایات و منابع روائی وجود ندارد. تنها چیزی که می توان گفت این است که آنان افراد وارسته و شایسته ای هستند که دارای چنین لیاقتی می باشند، اما اینکه آنان دارای مقام عصمت هم هستند یا نه، دلیلی بر نفی و یا اثبات آن در منابع روائی وجود ندارد.

شهادت امام زمان و غسل امام زمان بعد از ظهور

روایات مربوط به مسأله شهادت امام زمان (علیه السلام) دو دسته می باشد:بعضی دلالت بر وفات حضرت و برخی دیگر دلالت بر شهادت حضرت ـ علیه السّلام ـ دارد که ذیلاً به برخی از این دو نوع روایات، اشاره می نمائیم:

روایات دسته اول:

 از جمله روایاتی که دلالت بر مرگ طبیعی حضرت ـ علیه السّلام ـ دارد، تفسیری است که از امام صادق ـ علیه السّلام ـ در مورد آیه شریفه «ثُمَّ رَدَدْنا لَکُمُ الْکَرَّهَ عَلَیْهِمْ»[3] نقل شده است. حضرت می فرماید:مراد، زنده شدن امام حسین ـ علیه السّلام ـ با اصحاب خود در عصر امام زمان است در حالیکه کلاه خودهای طلائی بر سر دارند و به مردم رجعت امام حسین ـ علیه السّلام ـ و یارانش را اطلاع می دهد تا مؤمنان به شک و تردید نیفتند. این در حالی است که حضرت مهدی ـ علیه السّلام ـ در میان مردم حضور دارد. هنگامی که مردم امام حسین ـ علیه السّلام ـ را به خوبی شناختند و به او ایمان پیدا کردند، مرگ حضرت حجّت ـ علیه السّلام ـ فرا می رسد و امام حسین، غسل و حنوط و کفن و خاک سپاری حضرت را برعهده می گیرد زیرا که امام را جز امام، غسل نمی دهد»[4].

2. در روایتی دیگر نیز امام صادق ـ علیه السّلام ـ در پاسخ به این سؤال که:اولین کسی که به دنیا رجعت خواهد کرد چه کسی است؟ می فرماید:اولین رجعت کننده به دنیا، امام حسین است که پس از رجعت او و یارانش در حالیکه هفتاد پیامبر نیز او را همراهی می کنند، حضرت قائم (عج) انگشترش را به امام حسین واگذار می کند و چشم از جهان فرو می بندد امام حسین ـ علیه السّلام ـ نیز تجهیز، غسل و کفن و دفن حضرت را برعهده می گیرد»[5].

دسته دوم:

 روایاتی است که بطور عام دلالت بر شهادت همه ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ دارد:

 امام حسن مجتبی ـ علیه السّلام ـ می فرماید:و الله لقد عهد الینا رسول الله ـ صلّی الله علیه و آله و سلّم ـ ان هذا الامر علیکم اثنا عشر اماماً من ولد علی و فاطمه، ما منا الامسموم او مقتول»[6] به خدا سوگند رسول خدا این عهد و وعده را به ما داده است که امر امامت را دوازده تن از فرزندان علی ـ علیه السّلام ـ و فاطمه ـ علیها السّلام ـ به دست خواهند گرفت و هیچ کدام از ما نیست مگر اینکه یا به وسیله سم و یا با کشتن، شربت شهادت خواهند نوشید.

2-3٫ از امام صادق ـ علیه السّلام ـ و امام رضا ـ علیه السّلام ـ نیز روایت شده است که «ما منا الامسموم او مقتول»[7] هیچ یک از ما نیست مگر اینکه مسموم و یا مقتول می باشد.

 براساس حدیثی که امام مجتبی ـ علیه السّلام ـ فرمود و تأکیدی که امام صادق ـ علیه السّلام ـ و امام رضا ـ علیه السّلام ـ نموده است، امام زمان ـ علیه السّلام ـ نیز به شهادت خواهند رسید. علمای شیعه نیز نوعاً روایات دال بر شهادت را ترجیح داده اند و قائل به شهادت ائمه معصومین ـ علیهم السلام ـ می باشند.[8]

 حتی مرحوم علامه مجلسی در بحارالانوار با این عنوان بابی را گشوده است که «انهم ـ علیهم السّلام ـ لا یموتون الا بالشهاده»[9]؛ این بزرگواران نمی میرند مگر با شهادت.

بعد از ظهور امام زمان چگونه به شهادت میرسند

 در مورد چگونگی شهادت حضرت، فقط یک روایت در بعضی منابع شیعی نقل شده است که در آن از زنی به نام سعیده که از طایفه بنی تمیم و دارای محاسن و ریش شبیه مردان است، به عنوان قاتل حضرت نام برده شده است که در هنگام عبور حضرت، از بالای بام سنگی را به سوی حضرت پرتاب می کند و حضرت را به شهادت می رساند[11] ولی این روایت در منابع معتبر شیعی نقل نشده و دلیل قطعی در مورد چگونگی شهادت حضرت، در دست نمی باشد. بنابراین می توان گفت:که حتی بنابر صحیح بودن روایات دال بر شهادت، کیفیت و نحوه شهادت آن عزیز چندان روشن نمی باشد.

اولین قبری که بعد از ظهور شکافته می شود قبر کیست

امام صادق ـ علیه السّلام ـ می فرماید:«اولین کسی که قبر او شکافته می شود و به سوی دنیا باز می گردد، حسین بن علی ـ علیه السّلام ـ است.»[11] و در جای دیگر می فرماید:«نخستین فردی که به دنیا باز می گردد، حسین بن علی است پس حکومت می کند تا وقتی که در اثر پیری ابروان او بر چشمانش می افتد.»[12] که اشاره به طولانی بودن حکومت امام حسین در عصر رجعت است.

جابر نیز از امام باقر ـ علیه السّلام ـ نقل می کند که امام حسین ـ علیه السّلام ـ در روز عاشورا، پیش از شهادتش، به تفصیل درمورد رجعت خود و یاران خود سخن گفت:«بشارت باد شما را به خدا قسم اگر این قوم ما را بکشند، ما نخستین کسانی هستیم که نزد پیامبرمان باز می گردیم و تا مدتی که خدا بخواهد توقف خواهیم کرد، آن گاه من اولین کسی هستم که قبرش شکافته می شود و ناگهان از قبر خارج می شوم، در حالی که امیر المؤمنین نیز از قبرش خارج شده و مهدی ما نیز قیام نموده است.»[13] در این روایت، رجعت امام حسین و امیر المؤمنین ـ علیهما السّلام ـ همزمان با قیام حضرت مهدی (عج) بیان شده است. در روایت دیگر امام صادق ـ علیه السّلام ـ می فرماید:«امام حسین ـ علیه السّلام ـ همراه با شهدای کربلا و هفتاد پیامبر، بازگشت می نماید. رو می آورد به سوی دنیا امام حسین همراه با کسانی که با وی به قتل رسیده بودند و همراهی می کنند او را هفتاد پیامبری که با موسی بن عمران مبعوث شدند. آن وقت حضرت قائم انگشترش را به او می سپارد.»[14]

 در ادامه این حدیث اشاره به غسل و دفن امام زمان ـ علیه السّلام ـ به وسیله امام حسین ـ علیه السّلام ـ نیز شده است.

 به امید دیدار روی زیبایش صلوات

پی نوشت ها:

1- کورانی، علی، عصر ظهور، ترجمه مهدی حقّی، تهران، امیرکبیر، 1385ش، ص355٫

2- شیخ طوسی، غیبت، قم، موسسه المعارف الاسلامیه، 1411ق، ص229٫

3- سوره مبارکه اسراء، آیه 6٫

4- بحار الانوار، ج 27، ص 217، موسسه الوفاء ـ بیروت.

5- همان ، ج 27، ص 217٫

6- همان و اعلام الوری باعلام الهدی، طبرسی، ص 349، دارالمعرفه ـ بیروت.

7- همان و اعلام الوری باعلام الهدی، طبرسی، ص 349، دارالمعرفه ـ بیروت.

8- چشم اندازی به حکومت مهدی، نجم الدین طبسی، ص 214، چاپ اول، 1381، بوستان کتاب ـ قم.

9- بحار الانوار، ج 27، ص 213٫

11- تاریخ ما بعد الظهور، سید محمد صدر، ص 881، مکتبه الامام امیرالمؤمنین ـ علیه السّلام ـ، اصفهان.

11- میزان الحکمه، ج 4، ص 58، ش 6932، محمدی ری شهری، چاپ مکتب الاعلام، 1362 هـ .ش.

12- معجم احادیث المهدی، ج 5، ص 328، ش 1766٫

13- بحار الانوار، ج 53، ص 61، حدیث 52٫

14- معجم احادیث المهدی، ج 3، ص 89، ش 

مردم استان تهران روز گذشته آواها و نواهایی در وصف امام رضا(علیه‌ السلام) شنیدند که گوش هر شنونده‌ای را نوازش می‌داد.

ادامه مطلب

، 
 

/ روایت هایی متفاوت از مسافران و مولفان غربی

وارث : روایت های متفاوت سیاحان و مسافران مشهد

سفرنامه ها یكی از منابع مورد استفاده در منابع تاریخی هستند و اگر در زمانی نزدیك به واقعه تاریخی مورد نظر نوشته شده باشند، از اهمیت خاصی برخوردارند. مسلم است كه تا قرن ها پس از وفات امام رضا(ع) سفرنامه ای از غربی ها درباره سرزمین های اسلامی به رشته تحریر درنیامد تا در آنها بتوان مطلبی در خصوص آن حضرت جست اما با این حال در سفرنامه های متأخرتر مطلبی یافت می شود.

از قرن نهم هجری به بعد به سبب گسترش روابط سیاسی و تجاری اروپا با بلاد اسلامی و از جمله ایران، شمار قابل توجهی از غربی ها به این نواحی سفر می كردند. به خصوص در دوره صفویان تاجران، سیاحان و سیاستمداران متعددی به ایران آمدند كه شرح گزارش های آنان در قالب سفرنامه هایی به جا مانده كه در خلال آنها به مطالبی درباره امام رضا(ع) می توان دست یافت. در ادامه معرفی چند سفرنامه با مطالبی درباره امام رضا(ع) را می خوانید.

برداشت «انگلبرت كمپفر» درباره عقیده شیعیان نسبت به امام رضا

در بین سفرنامه های اروپائیان یكی از مفصل ترین توضیحات درباره امام رضا(ع) را می توان در سفرنامه «كمپفر» یافت.
«انگلبرت كمپفر» مستشرق آلمانی در سال 1683 میلادی و در زمان شاه عباس اول (996-1038هجری) از جانب دولت سوئد به عنوان سفیر به ایران آمد.

انگلبرت کمپفر- Engelbert Kaempfer متولد ۱۶ سپتامبر ۱۶۵۱ و درگذشته ۲ نوامبر ۱۷۱۶، پزشک و طبیعی‌دان اهل آلمان بود که به واسطهٔ سفر جهانگردی‌اش به روسیه، ایران، هند، آسیای شرقی و ژاپن در بین سال‌های ۱۶۸۳ تا ۱۶۹۳ مشهور است. او دربارهٔ این مسافرت‌ها دو کتاب نیز نوشته‌است. یکی از این کتاب‌ها با نام سفرنامه کمپفر توسط کیکاووس جهانداری به فارسی ترجمه شده‌است.

او نزدیك به دو سال در ایران اقامت داشت. کمپفر در بخشی از سفرنامه خود به توضیح اعتقادات ایرانیان كه شیعه بوده اند می پردازد و دراین باب نام دوازده امام را برمی شمرد و سپس تذكر می دهد كه از بین این دوازده نفر فقط امام رضا(ع) در ایران و در شهر مشهد مدفون است.

كمپفر اعتبار و شهرت شهر مشهد را به همین سبب می داند و می گوید مردم از اكناف و اطراف برای زیارت به این شهر می روند. برداشت او از عقیده شیعیان این بوده كه آنان بعد از امام علی(ع) و امام صادق(ع) حضرت رضا(ع) را بیش از دیگر ائمه محترم می شمرند و در همین زمینه به شفا خواستن آنان از امام اشاره می كند.

کتاب‌دار آلمانی که از نذورات شاه عباس برای حرم امام هشتم نوشته است

آدام اولئاریوس با نام اصلی آدام اولشلگر Adam Ölschläger متولد ۱۶ اوت ۱۶۰۳ بود و در ۲۲ فوریه ۱۶۷۱ درگذشت. او پژوهشگر و کتاب‌دار آلمانی و همچنین دبیر سفیر دوک هولشتاین - فریدریک سوم- به شاه ایران -شاه صفی- بود.

او پیرامون دیده‌هایش از سفر به ایران دو کتاب نگاشته‌است. همچنین نخستین ترجمهٔ آلمانی گلستان و بوستان سعدی توسط او در سال ۱۶۵۴ میلادی منتشر شد.

یكی از این آثار سفرنامه «آدام اولئاریوس» است كه در عهد شاه عباس كبیر به ایران آمده و مدتی ملازم وی بود. اولئاریوس شرحی از سفر شاه عباس به مشهد را آورده است كه ضمن آن به نذورات شاه برای حرم و ساخت دو درب گران بها برای آن نیز اشاره شده است.

روایت «پیترو دلا واله» از امام رضا(ع)/ جهانگردی ایتالیایی که همراه شاه عباس به مشهد رفت

پیترو دلا واله - Pietro Della Valle در سال ۱۵۸۶ میلادی متولد شد و در سال ۱۶۵۲ درگذشت. او جهانگرد ایتالیایی بود که به چند کشور شرقی سفر کرد.

جهانگرد ایتالیایی نیز در سفرنامه خود از امام رضا(ع) یاد می كند. او در سال 1029 هجری در سفر شاه عباس به سمت مشهد برای زیارت امام و ادای نذر خویش همراه با شاه بود.

او شرحی از رویای شاه را می آورد مبنی بر این كه امام، وجود شاه را در دیگر ایالات لازم تر می داند و بر این اساس شاه در دامغان از ادامه سفر منصرف شده و به سمت آذربایجان شتافت.

در کتاب زندگانی شاه عباس اول آمده است: «آنتو نیو دو گوه آ» نیز دیگر جهانگرد ونیزی است که در سفرنامه خود اظهار می دارد كه شاه عباس درباره رویایی با او صحبت كرده كه در آن امام رضا(ع) را دیده بود و آنتونیو شرحی از آن رویا را می آورد..

«الكس بارنز» در کتابش امام رضا را امام پنجم شیعیان نامیده است

از سفرنامه های متأخری که به موضوع امام رضا(ع) پرداخته است، باید به سفرنامه «الكس بارنز» انگلیسی اشاره كرد.

او كه عضو انجمن سلطنتی انگلستان و مأمور عالی رتبه كمپانی هند شرقی بود، در ایام سلطنت فتحعلی شاه قاجار و در سال1831 میلادی به ایران آمد. «بارنز» یكی از كسانی است كه خود شهر مشهد را دیده است.

او در مسیر خود از تركستان به ایران از مشهد عبور كرده از این توصیف نسبتاً مفصلی از این شهر آورده كه در ضمن آن به امام رضا(ع) و آرامگاه وی نیز اشاره می كند.

«بارنز» در معرفی امام رضا(ع) به اشتباه آن حضرت را پنجمین سلاله امام علی(ع) می نامد و درباره علت حضور امام در این ناحیه به گفته مردم تركستان استناد می كند كه می گفتند امام به خاطر اخلاق مردم مشهد به آن شهر مهاجرت كرد كه موجب می شد شرایط زندگی در این شهر برای امام بهتر باشد. سپس به توصیف حرم امام و علاقه مردم شیعه و سنی به زیارت آن حضرت می پردازد.

امام رضا(ع) در دایرة المعارف ها

دایرة المعارف به عنوان مجموعه ای از اطلاعات فشرده و موجز در موضوعات متنوع، یكی از منابع عمومی در مراحل نخستین پژوهش به شمار می روند. دایرة المعارف یا دانش نامه ها را بر حسب موضوع می توان به دو دسته عام و خاص تقسیم كرد كه دانش نامه های خاص بر خلاف دانش نامه های عام بر یك موضوع كوچك تر متمركز شده اند، مثل دایرة المعارف اسلام كه تمامی مقالات آن به نحوی مرتبط با اسلام است.

در اینجا به دو نمونه از دو نوع دایرة المعارف اشاره می شود که در آن به موضوع امام رضا(ع) در مدخل های مختلف اشاره شده است:

امام رضا به قلم «برنارد لوئیس» در (The ncyclopaedia of Islam)

دایرة المعارف اسلام چاپ لیدن، یكی از معروفترین دایرة المعارف های انگلیسی زبان است كه به طور خاص به موضوعات مربوط به اسلام اختصاص یافته است. شماری از مدخل های این مجموعه به توضیح عقاید و آموزه های شیعی از جمله مسأله امامت پرداخته است. از این میان دوازده مقاله به طور خاص درباره امامان شیعه می باشد كه به قلم چند تن از اسلام شناسان به رشته تحریر درآمده است.

مقاله مربوط به امام هشتم(ع) با عنوان «علی الرضا ابوالحسن بن موسی بن جعفر» نوشته «برنارد لوئیس» شرق شناس و اسلام شناس معروف و پر كار انگلیسی است.

«لوئیس» سعی كرده اطلاعات جامعی از امام و زندگانی وی ارائه دهد. او از تاریخ ولادت و وفات امام شروع می كند و اختلاف اقوال در این باب را نیز متذكر می شود. پس از ذكر نسب امام اظهار می دارد كه آن حضرت با وجود این كه در بخش عمده حیاتش فعالیت سیاسی نداشت، به سبب علم و تقوایش معروف بود.

سپس درباره روایت امام و فتوا دادن وی در مدینه سخن می گوید. طبق معمول بخش عمده مطالب لوئیس به مسأله ولایت عهدی امام تعلق یافته و به تحلیل جنبه های مختلف موضوع پرداخته است. او تأكید دارد كه مأمون پس از انتصاب آن حضرت به ولایت عهدی لقب «رضا» را به ایشان داد. لوئیس بر خلاف اكثر شرق شناسان كه از موضعگیری امام در قبال این تصمیم مأمون سخن نگفته اند، اظهار می دارد كه آن حضرت فقط تسلیم پافشاری خلیفه شد.

موضوع دیگری كه لوئیس بدان پرداخته و نظری تقریباً متفاوت با همه نویسندگان غربی دیگر از خود ارائه داده، علت انتصاب امام به ولایت عهدی و هدف مأمون از آن می باشد. به نظر او مأمون امام را صرفاً به دلیل ویژگی های فردی، مناسب ترین شخص برای جانشینی خود می دانست و بر همین اساس از اختلاف اصولی موجود میان خاندان عباسی و خاندان علوی صرف نظر كرد.
بدین ترتیب لوئیس با دیگر شرق شناسان كه علت این اقدام مأمون را جلب توجه و حمایت شیعیان و علویان ناراضی و نیز ایرانیان شیعه گرا دانسته اند، موافق نیست. شگفت آور این كه او این نتیجه گیری خود را فقط بر متن سند ولایت عهدی مستند ساخته است كه آن هم مبتنی بر گزارش های دو منبع متأخر یعنی صبح الاعشی قلقشندی و مراه الزمان ابن جوزی است.

مسأله مهمی كه لوئیس تلاش داشته روشن سازد، علت و چگونگی وفات امام است. ظاهرا او شهادت و مسمومیت امام را نپذیرفته و اظهار می دارد كه آن حضرت پس از یك روز بیماری در طوس درگذشت. با این حال او نظر شیعیان درباره مسمومیت امام به دست درباریان مأمون را نیز نقل می كند، اما در پایان با ذكر این نكته كه طبری هیچ اشاره ای به احتمال قتل نمی كند، نظر نهایی را صادر می نماید و با تأكید بر این كه مأمون در انظار عمومی برای امام عزاداری كرد و بر جنازه وی نماز خواند مهر تأیید بر آن می زند و جای هیچ شكی مبنی بر دخالت مأمون در شهادت امام باقی نمی گذارد.

اگر چه مقاله برنارد لوئیس، یكی از كاملترین نوشته ها درباره امام رضا(ع) است، ولی كاستی های قابل ملاحظه ای در آن وجود دارد. لوئیس به جز چند جمله نخستین مقاله، درباره تاریخ های ولادت و وفات و نیز نسب امام، بقیه مقاله را به زندگی سیاسی امام در عصر مأمون اختصاص داده و اساساً مطلب چندانی درباره زندگانی امام تا پیش از این دوران نیاورده است. بدین ترتیب جای مباحثی چون سیره اخلاقی و عبادی و اجتماعی امام، جایگاه علمی و مناظرات ایشان با علما و نیز پرورش شاگردانی اندیشمند در این مقاله خالی است.

از دیگر كاستی های این مقاله باید به ذكر مطالب غیر مستند و یا ضعیف اشاره كرد. لوئیس در توصیف مقام علمی امام می گوید: آن حضرت از شخصی به نام عبیدا... بن ارطاه روایت می كرد. در حالی كه در هیچ یك از كتابهای رجالی و حدیثی شیعه و مهمترین كتب حدیثی اهل سنت چنین نامی نیامده است.
همچنین لوئیس علت نامیده شدن امام به لقب «رضا» را، اعطای این لقب به امام از جانب مأمون نقل كرده، در حالی كه منابع روایی شیعه آن را رد كرده و بلكه لقبی الهی دانسته اند.

نكته اساسی قابل تأمل در مقاله لوئیس، عدم توجه و ارجاع به منابع مهم و معتبر شیعی مثل آثار شیخ صدوق و شیخ مفید و دیگران است. در میان منابع شیعی او تنها به یك منبع یعنی تاریخ یعقوبی استناد جسته كه احتمالاً به جهت قدمت آن بوده، حال آن كه از منابع متأخری چون قلقشندی و صفدی - الوافی بالوفیات- در قرن نهم هجری به گونه ای اساسی بهره برده است. نویسنده در یك جا از مقاتل الطالبیین نیز نقل می كند كه البته تشیع امامی وی هنوز به اثبات نرسیده است.

گذشته از مقاله فوق می توان احتمال داد كه همانند دایرة المعارف امریكانا برخی مدخل های دیگر به تناسب موضوع درباره امام رضا(ع) نیز مطالبی آمده باشد كه در این جا از بحث درباره آنها صرف نظر شد.

امام رضا به روایت امریكانا (Americana)

دایرة المعارف امریكانا، از دایرة المعارف های عام و قدیمی ترین دایرة المعارف انگلیسی زبان جهان به شمار می رود و طبعاً به لحاظ این قدمت از اعتبار خاصی در میان تألیفات مشابه خود برخوردار است. بنیانگذار این دایرة المعارف، «فرانسیس لیبر» آلمانی بود كه در ایالت بوستون آمریكا زندگی می كرد و در سال 1829 میلادی تدوین این اثر را آغاز كرد.

این مجموعه كه در ابتدا سیزده جلد بود، اكنون در سی جلد و مشتمل بر 45 هزار مقاله می باشد و 6 هزار و 500 محقق در نگارش مقالات آن مشاركت داشته اند. از این حجم مقالات فقط 93 مقاله به موضوع تشیع و شیعه مربوط می شود كه 22 مقاله آنها بدون نام نویسنده آورده شده است و مقاله شیعه با چهار سطر مطلب كوچكترین آنهاست.
در این میان تنها دو مقاله درباره امامان شیعه وجود دارد، یكی با عنوان «علی(ع)» و دیگری «حسن و حسین(ع)» و درباره دیگر امامان به مدخل هایی جداگانه در نظر گرفته نشده است. ولی می توان در برخی مدخل های مربوطه مطالبی درباره بعضی امامان دیگر یافت، چنان كه نسبت به امام رضا(ع) این گونه است.

درباره امام رضا(ع) در چهار مدخل (مقاله) مطالبی به شرح زیر آمده است.

الف- مقاله خراسان

این مقاله به قلم سی. ای. بازورث از دانشگاه منچستر انگستان می باشد. نویسنده در این مقاله نسبتاً كوتاه به وضعیت طبیعی و سیاسی و اجتماعی این استان پرداخته و به همین مناسبت متذكر می شود كه مركز این استان شهر مشهد است. نویسنده در باب اهمیت شهر مشهد، اولین ویژگی كه برمی شمرد «وجود مرقد هشتمین امام شیعیان» است و اضافه می كند كه به همین دلیل این شهر «یكی از مقدس ترین شهرهای زیارتی مسلمانان شیعه می باشد.» (تصویر شیعه در دایرة المعارف امریكانا، 231)

ب- مقاله زیارت
نویسنده مقاله زیارت، به تفصیل درباره باورهای مردمان جهان در خصوص زیارت شخصیت ها و اماكن مقدس پرداخته و عقیده مسلمانان و به ویژه شیعیان را بیان می كند. یكی از نكاتی كه وی به آن اشاره می كند، وجود آرامگاه امام رضا(ع) در مشهد است و می گوید شیعیان به زیارت اماكن مقدس از جمله «قبر امام علی بن موسی الرضا(ع) در مشهد ایران» می روند.

ج- مقاله مأمون

مدخل دیگری كه در آن مطالبی درباره امام رضا(ع) آمده مقاله مأمون است به قلم دبلیو. مونتگمری وات از دانشگاه ادینبورو انگلستان. این مقاله در میان مقالات مربوطه بیشترین مطلب درباره امام را دارد و طی آن به وقایع سیاسی مهم زندگانی آن حضرت در عصر خلافت مأمون اشاره شده است. «وات» در این مقاله به اختصار ولایت عهدی امام و علل آن و پیامدهایش را ذكر می كند و در نهایت به مسأله مسمومیت امام اشاره می كند. او پس از بیان اختلاف های امین و مأمون بر سر خلافت و كشته شدن امین به دست مأمون و به دنبال آن مشكلات سیاسی پدید آمده برای وی، اظهار می دارد كه مأمون برای آن كه این مشكلات را رفع كند و بر گروه های سیاسی - علوی ها و ایرانی ها- و كشمكش هایشان غلبه نماید، امام رضا(ع) را كه هم تباری علوی داشته و «شاهزاده ای علوی» بود و هم مورد علاقه ایرانیان شیعه و دیگر شیعیان بود، به عنوان ولی عهد خویش تعیین كرد. «وات» به جزئیات این واقعه نپرداخته و نیز موضع امام در قبال این سیاست مأمون را بیان نكرده است و تنها به این نكته بسنده كرده كه ولایت عهدی امام تعداد كمی از مردم را خوشحال ساخت. «وات» سپس به وفات امام اشاره كرده و این احتمال را مطرح می كند كه مسمومیت امام چه بسا توسط خود مأمونیان صورت گرفته باشد، هر چند اصل مسمومیت امام را به طور كامل نپذیرفته و آن را یك ادعا می داند.

د- مقاله مشهد

رالف. اچ مگنوس از دانشگاه ایالتی كالیفرنیا این مقاله را نوشته است. او در توصیف اولیه خود از شهر مشهد آن را محل حرم مهم شیعیان و مركز زیارت و تعلیمات دینی برشمرده و اظهار می دارد مشهد به معنای محل شهادت می باشد و این شهر دراطراف مرقد امام رضا(ع) توسعه یافته است. «مگنوس» سپس درباره درگذشت امام صحبت می كند و آن را ناگهانی توصیف می نماید و در عین حال، این كه امام را مسموم كرده باشند شایعه ای می داند كه بر اساس آن شیعیان معتقد شده اند، امام رضا(ع) به شهادت رسیده است و همین امر سبب شده كه محل درگذشت و دفن اورا مقدس بشمرند.

منبع : خبر آنلاین

/1102101305

ادامه مطلب

،