حضرت معصومه(سلام الله علیها) بعد از امام رضا(علیه السلام) سرآمد فرزندان امام کاظم(علیه السلام) است. حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام در اول ذیقعده سال 173 هجری قمری در شهر مدینه به دنیا آمد. اسم این بانوی بزرگوار فاطمه و لقب ایشان معصومه است. مادرشان نجمه خاتون بوده که مادر امام رضا علیه‌السلام نیز هست.

حضرت فاطمه معصومه علیهاالسلام در بین فرزندان امام موسی بن جعفر علیه‌السلام بعد از برادرش امام علی بن موسی الرضا علیه‌السلام در والاترین رتبه جای دارد، و این در حالی است که بنا بر مستندات رجالی، فرزندان دختر امام کاظم علیه‌السلام ، دست کم 18 تن بوده‌اند و فاطمه علیهاالسلام در بین این همه بانوی گران قدر سر آمد بوده است.

امام صادق علیه‌السلام به شیعیان بشارت تولد حضرت را قبل از تولد ایشان داده بودند لذا زمانی که به دنیا آمدند همه به ویژه خانواده امام کاظم علیه‌السلام خیلی خوشحال شدند.

کریمه اهل بیت

لقب "کریمه اهل بیت(سلام الله علیها)" برای حضرت فاطمه معصومه(سلام الله علیها)، از کجا آمده است؟

یکی از زیباترین القاب خواهر مهربان امام رضا(علیه السلام)، کریمه اهل بیت است و اتفاقا این نامگذاری، داستان و اتفاق زیبایی دارد؛ اتفاقی که باعث شد یکی از بزرگترین علمای اسلام، از نجف اشرف، رخت سفر بربندد و برای همیشه به شهر مقدس قم هجرت کند و دست آخر در همانجا هم از دنیا برود و دفن گردد!

سرانجام در شهر طوس که فعلا مشهد نامیده می‌شود به شهادت رسید و یگانه امامی است که در میهن ما به خاک سپرده شد.

پس معمای اینکه مامون چرا تغییر سیاست داد و حضرت رضا (ع) را به ولیعهدی برگزید؟ و آیا خلافت عباسی را که بر جنازه شهیدان بیشماری از خاندان علوی استوار گشته بود، مامون به راستی می‌خواست آنگونه ساده و رایگان به خاندان علی (ع) بسپارد؟!

و یا در آن کار نیرنگی در اندیشه داشت؟! مورخان راست گفته‌اند که ولیعهدی حضرت رضا به‌اندازه‌ای شگفت و حیرت انگیز است که مانند آن را کسی در تاریخ جهان نمی تواند سراغ بگیرد و نشان دهد.

و اینکه امام چرا بطور ناگهانی شهید شد و مامون چه نقشی در قتل او داشت؟!

و نیز علت مرگ ناگهانی چند تن از خاندان حضرت رضا (ع) که بدنبال رحلت امام و در بازگشت مامون از خراسان به بغداد در فاصله‌ای کوتاه رخ داد، چه بود؟! آیا راستی صرصر مرگ و خزان بر گلستان امامت تاخته بود. این باور کردنی نیست که دست مرگدر میان چند هزار تن همراهان مامون فقط گریبان افراد یک خاندان را بگیرد!

سرانجام مامون مجددا تغییر سیاست داد، جامه سبز را که شعار علویان بود به جامه سیاه که شعار عباسیان بود، تبدیل کرد؟! از قرار معلوم مامون که چندی به اتکاء و حمایت ایرانیان با عربان یکسره قطع ارتباط کرده بود دوباره از بیم ایرانیان بدانها پناه برد.

اینها یک سلسله حوادث پیچیده و مشکلات تاریخی است که شاید بتوان از آنها به معما تعبیر آورد، در تاریخ امام رضا (ع) جلب توجه می‌کند و اینها همینطور حوادث پیچیده و معمائی تاریخ میهن ما است، بطور مسلم حل این معماها و گشودن این گره‌ها به فهم تاریخ ایران نیز کمک می‌کند. سوگمندانه‌این معماها پس از گذشتن قرنها هنوز حل نشده است و با اینکه کتابهای زیادی در این باره نگاشته شده ولی این گرهها هنوز ناگشوده مانده است. حل کردن این معماها و گشودن این گره‌ها در این رشته نگارش هدف ما است.

درهم آمیختن هنر اسلامی با هنر ایرانی

هم اکنون که بیش از دوازده قرن از شهادت امام رضا (ع) می‌گذرد، آستان ملایک پاسبانش همچنان نقطه اتکاء جامعه شیعه و کعبه آمال و قبله نیاز مردم این آب و خاک و بسیاری از مردم پاکباز دیگر کشورها می‌باشد، بارگاه با عظمتش در طول تاریخ و کشاکشهای پرآشوب، موجودیت این آب و خاک را حفظ کرده و کشتی طوفان میهن ما را از گرداب سقوط و پریشانی نجات داده است و در بحرانها و بروز فتنه‌ها ملت ایران را راهنمائی کرده است.

بارگاه کبریائیش زینت بخش ایران شده و یکی از مفاخر و ذخائر باستانی و شاهکارهای هنری و میراث گرانقدر معنوی است که با نیت پاک بدست هنرمندان چیره دست ایرانی در دوره‌های مختلف بنا گردیده است. بدیهی است پی ریزی چنان بنای باشکوهی، حاکی از ذوق سرشار و احساسات لطیف و حسن عقیده و ابراز هنر و هوش ایرانی است و بدایع صنعت و لطایف و ظرافت کاری و‌آنهمه شاهکارهای هنری این بنای عظیم نشانگر علاقه شدید و عشق سوزان و احساسات پاک ایرانیان دیندار و دوستداران حقیقی این خاندان می‌باشد که بدینگونه از تقدیم و تسلیم بهترین نفایس و پربها ترین ذخائر خود در این پیشگاه فروگذار ننموده‌اند.

در این بارگاه، که با رقه‌ای از تجلیات معنوی انوار شخصیت بارز امام هشتماست، احساسات مذهبی با احساسات میهنی یکی شده است، هر فرد مسلمان ایرانی در اینجا در خود دو نوع احساس متضاد حس نمی کند و تعارضی میان احساسات مذهبی با احساسات ملی وجود ندارد زیرا این گنبد و بارگاه مرکز عمده احساسات دینی و ملی و نمایشگاه عظیم هنر و معماری ایران اسلامی است و این دو هنر و سبک معماری آنچنان با هم در آمیخته و ترکیب یافته که بهیچ وجه نمی توان آن دو را از هم تفکیک کرد.

نقش امام رضا (ع) در استقلال ایران اسلامی

دوره زندگانی امام رضا (ع) گذشته از اینکه با یک سلسله بحرانها و حوادث مهم تاریخی و نزاع و کشمکش و جدال امین و مامون بر سر خلافت و قیامهای پی در پی ایرانیان و علویان، مصادف بود، علاوه بر این یکی از وجوه مشخص این دوره ظهور احساسات تند ناسیونالیستی ایران و ملیت ایرانی است که نه تنها از دوره پیش و دوره‌های بعد بیشتر بود بلکه بمراتب از دوره قبل از اسلام نیز بیشتر بود زیرا در این دوره ملیت ایرانی بشدت مورد حمله قرار گرفته و این باعث بیداری ایرانیان شده بود و نشانه آن نهضت تند شعوبیه (نهضت ناسیونالیست ها) و قیامهای ملی ایرانیان در برابر عرب می‌باشد و به جهت تحریکاتی که از طرف نژاد پرستان متعصب عربی انجام می‌گرفت، طبیعی بود که تب ناسیونالیستی ایرانیان بالا برود به خصوص اینکه به‌این فکر خرافی بقایای فئودالها و شهر یاران محلی و رهبران شعوبی و جاه پرستان عوامفریب و بطور کلی آنانکه اسلام را به ضرر خود می‌دانستند، دامن می‌زدند و بیم آن میرفت که ادامه‌این وضع به جدائی ایرانیان از دین اسلام که بوسیله عربها به‌ایران آمده بود، بینجامد.

از آنجا که معرفت و شناخت ائمه طاهرین و اولیاء دین مبیـن,همان شناخت فضائل و کمالات نفسانـى آن بزرگـواران است نه فقط آشنایـى اجمالـى بـا زنـدگینامه آنها, در اینجا بعد از بیان اجمالـى از زنـدگـى کریمه اهل بیت علیها السلام مـى پردازیـم به ذکر شمه اى از فضائل و مناقب آن حضرت:

شرافت خانوادگى. یکـى از عالیتـریـن فضائل آن حضـرت انتساب ایشان به بیت وحـى و رسالت و امامت است.
او ((بنت رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلـم)) و ((بنت ولى الله)) و ((اخت ولى الله)) و ((عمه ولـى الله)) است و ایـن امر خـود سـرچشمه سایر فضائل و کمالات معنـوى و روحانـى آن بزرگـوار مى باشد که زندگـى در جـوار امامان معصـومى همچـون ((مـوسـى بـن جعفر)) و ((على بـن موسى الرضا)) علیهما السلام و بهره مند بـودن از تعالیـم عالیه آن رهبران راه نـور و سعادت, خـود عامل اساسى در تعالى روح و تکامل درجات علمـى و عملـى آن حضـرت بـوده است. بنابرایـن مى تـوان آن حضرت را الگو و نمودارى از فضائل اهل بیت علیهم السلام دانست.   

شرافت خانوادگى

یکـى از عالیتـریـن فضائل آن حضـرت انتساب ایشان به بیت وحـى و رسالت و امامت است.
او ((بنت رسول الله (صلى الله علیه و آله و سلـم)) و ((بنت ولى الله)) و ((اخت ولى الله)) و ((عمه ولـى الله)) است و ایـن امر خـود سـرچشمه سایر فضائل و کمالات معنـوى و روحانـى آن بزرگـوار مى باشد که زندگـى در جـوار امامان معصـومى همچـون ((مـوسـى بـن جعفر)) و ((على بـن موسى الرضا)) علیهما السلام و بهره مند بـودن از تعالیـم عالیه آن رهبران راه نـور و سعادت, خـود عامل اساسى در تعالى روح و تکامل درجات علمـى و عملـى آن حضـرت بـوده است. بنابرایـن مى تـوان آن حضرت را الگو و نمودارى از فضائل اهل بیت علیهم السلام دانست.

حرم حضرت معصومه علیهاالسلام در قم از دیرباز محل پناه شیعیان بوده است. با اینکه در زبان دین، منظور از حرم معمولاً یکی از دو حرم شریف در مکه و مدینه است، اما ما این کلمه را برای زمین های متبرکی که حول قبور امامان قرار دارند نیز به کار می‌بریم. حضرت معصومه علیهاالسلام امامزاده جلیل القدری است که ما به زمین اطراف مدفن او نیز حرم می‌گوییم و چه بجاست که هر وقت به یاد ایشان می‌افتیم، قدری هم درباره مفهوم "حرم" اندیشه کنیم.

کدام حرم

حرم، حریم، حرام، محترم، احرام و حرمت هم‌خانواده‌اند. همه این کلمات از ریشه «ح ‌ر ‌م» می‌باشند. مثلاً به حرمت فرمان الهی باید از کارهایی که "حرام" است دوری کنیم. چهار ماه که جنگ در آنها حرام است و باید حفظ حرمت آنها بشود ماه‌های "حرام" نام دارند. حریم و حرم محوطه‌ای است که دارای احترام و حرمت خاصی است.

حرم الهی، زمینی است که اطراف کعبه قرار دارد. این محدوده‌ دارای احکام شرعی خاصی است. مثلاً افرادی که می‌خواهند وارد مکه شوند، قبل از ورود به این محدوده (که نامش حرم است) باید لبیک بگویند و با احرام وارد شوند. حرمت این قطعه از زمین نه مربوط به زمان حضرت رسول صلی الله علیه و آله و یا حتی حضرت ابراهیم علیه السلام، بلکه به زمان حضرت آدم علیه السلام باز می‌گردد.

اما به جز حرمی که اطراف حجاز است، حرمی نیز در مدینه وجود دارد که در کنار قبر حضرت رسول صلی الله علیه و آله است. حرم نبوی مکانی مقدس و بسیار بابرکت است؛ هر چند از نظر احکام شرعی، مانند حرم الهی نیست. به جز آن، اطراف قبور انبیاء و اولیاء الهی را نیز حرم می‌نامیم.

در این مطلب قصد داریم کمی درباره سخنان آن حضرت در بیان خواص اذکار و اسماء الهی، میوه ها و سبزیجاتو همچنین دعاها و تعویذات سخن بگوییم

ابتدا بیان خواص اسماء الهی از دیدگاه امام رضا (ع)

جهت شخصیت یافتن

امام رضا علیه‏السلام می‏فرماید: هر کس نام «العلی» را بسیار بگوید و بدان مداومت نماید، قدرش بلند گردد؛ و اگر شخص غریب به خواندن این اسم مداومت نماید با آبرو به وطن خویش برگردد.

جهت برطرف نمودن تب

کفعمی در بلد الامین آورده است که به خط حضرت امام رضا علیه السلام یافت شد که جهت رفع تبی که به هیچ وجه قطع نمی‏شود، روی سه قطعه کاغذ کوچک اسم مبارک «اعلی» را نوشته و هر روز یک قطعه از آن را ببلعد و قبل از بلعیدن کاغذ در حالی که آن را در دهان دارد سه بار سوره‏ی توحید را بخواند و بعد بگوید «بسم الله الرحمن الرحیم قلنا لا تخف انک انت الاعلی» (1)

جهت وسوسه‏ی شیطان و...

امام رضا علیه السلام می‏فرماید: هر کس به عدد اسم «حفیظ» که  «988»  می‏باشد در هر روز جمعه بعد از نماز به خط باریک بنویسد و بر بازو ببندد، از وسوسه‏ی شیطان و خوف سلطان و بیم درندگان و مار و عقرب و خیالات فاسد در امان حق تعالی باشد.