شب قدر، شبي شناخته شده نزد همه روزه داران و آشنايان با رمضان است. اين شب، نقطه اوج رمضان و طلايي ترين فرصت براي استجابت دعاها و دست يابي به مقام قرب پروردگار است. اهميت فوق العاده شب قدر، نامعلوم بودن آن را رقم زده و آن را در ميان چندين شب، پنهان ساخته تا دلبري خويش را وام دار ناپيدايي خود، و جذابيت و شکوه خود را مديون پوشيده داشتن همواره جمال خويش باشد. اينکه شب قدر در همه شب هاي سال، تنها يک شب است. بر قدر و شأن او افزوده و تک بودن آن در ميان همه شب هاي سال، به اين شب عظمت و بهايي دو چندان بخشيده است. به تعبير زيباي سعدي:
اگر شب ها، همه شب قدر بودي، شب قدر، بي قدر بودي

گر سنگ همه، لعل بدخشان بودي، پس قسمت لعل و سنگ، يکسان بودي (1)

ماه مبارک رمضان که فرا میرسد تصاویر گرافیکی زیادی را در این موضوع خواهید دید ، یا متن ها و عنوان هایی را میبینید و میشنوید که هر کدام سعی دارند فرارسیدن این ماه عزیز را اطلاع بدهند.
اما علاوه بر فرارسیدن این ماه مبارک در طول این ماه نیز اتفاقات میمون و مبارک دیگری نیز اتفاق میافتد.
وقتی ماه به نیمه میرسد شکفتن گلی را نوید میدهد که مظهر غربت و مظلومی است ، ولادت امام حسن فرزند علی [که درود خداوند بر آن دو باشد] است. آن پیشوایی که بزرگ و سرور جوانان اهل بهشت است.
وقتی فقط ده یا یازده روز به اتمام این ماه مانده ، خبری را میدهند که در این روز قرار است که فرق آسمان شکافته شود! آن آسمانی که تا کنون زمین زیر پای خودش را سیراب میکرد ، قرار است امیر المومنین علی علیه السلام به آرزوی خود برسد.
تمام بحث ما همین است که چرا علی با آن همه عظمت و بزرگی و جایگاهی که نزد پرودگار و محبوب خود دارد ، چرا با زبان بی زبانی دعای مهربان همسر خود را زیر لب زمزمه میکرد که الهی عجل وفاتی [خدا لحظه دیدار با خودت را برای من نزدیک فرما!].
او که میتوانست با کوچکترین اشاره تمام علم را برای خود داشته باشد چرا در زمان ضربت خوردن فرمود: "به خدای کعبه که رستگار شدم"؟ آیا میخواهد به ما بفهماند که رستگار شدن در شکافتن شدن سر است؟ یا این کلام حکایت موضوع دیگری را دارد؟
اجازه بدهید تا خلاصه وار ، مروری بر گذشته داشته باشیم.

الف) بيدار بودن

بيدار بودن لازمه عبادت در شب قدر و نيز دريافت فيض هاي پروردگار است. بديهي است که کسي توفيق عبادت در اين شب را مي يابد و موفق به دريافت برکت هاي شب قدر مي شود که چشمانش بيدار باشد و گرفتار خواب آلودگي نباشد.
«بيدار بودن شب قدر و احياي آن با دعاها و نماز و قرآن، مورد سفارش پيامبر و اهل بيت آن حضرت بوده است. امام صادق (ع) در حالي که بيمار بودند، خواستند که شب بيست و سوم ايشان را به مسجد ببرند، و حضرت زهرا (عليها السلام) در اين شب، با پاشيدن آب به صورت بچه ها، مانع خواب آنها مي شدند. در روايات آمده است که پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) در دهه آخر ماه رمضان، بستر خواب خود را جمع نموده و همه ده شب را بيدار بوده، احيا مي نمود. حضرت موسي (عليه السلام) به خدا عرض کرد خدايا مقام قرب تو را خواهانم. خداوند پاسخ داد «قربي لمن استيقظ ليله القدر؛ قرب من براي کسي است که در شب قدر، بيدار باشد». (1)

ناپيدايي شب قدر

يكي از بركات ماه رمضان وجود ليله القدر در شب هاي آن است. به احتمال بسياري قوي ليله القدر در ماه رمضان و مشهور در نيمه دوم و معروف آن دهه سوم آن در شب هاي بيست و يك، بيست و سه و يا بيست و هفتم است. البته برخي نيز شب نوزدهم را نيز يكي از احتمالات قوي دانسته اند. با اين همه برخي از روايات معدود نيز شب نيمه شعبان را شب قدر مي دانند ولي مشهور در ميان اهل حديث و دانشمندان و عموم مردم ماه رمضان مي باشد.
برخي از عالمان و اهل علم و عمل براي دست يابي به احياي شب قدر كه از اعمال شب قدر است تمامي سال را احياي نگه مي دارند كه اين خود بيانگر جايگاه و ارزش شب قدر و احيا و شب زنده داري در آن است.