جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که مردم سالاری را بر پایه ی دین مداری شکل داده است و در آن مردم براساس دستورات دینی ،منتخبان خویش را برای اداره ی جامعه بر می گزینند و می توان گفت به همین علت نام حکومت ایران ، جمهوری اسلامی برگزیده شده است. شهید مطهری (ره) می فرمود : « جمهوریت بیان قالب حکومت و اسلامیت بیان محتوای حکومت است » ودر این کشور محتوای آن براساس اجرای دستورات اسلام ناب و در نتیجه منتخبان مردم نیز باید مسلمان ، متقی و متعهد به احکام الهی باشند.
نقش مردم در حکومت دینی
جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که مردم سالاری را بر پایه ی دین مداری شکل داده است و در آن مردم براساس دستورات دینی ،منتخبان خویش را برای اداره ی جامعه بر می گزینند و می توان گفت به همین علت نام حکومت ایران ، جمهوری اسلامی برگزیده شده است. شهید مطهری (ره) می فرمود : « جمهوریت بیان قالب حکومت و اسلامیت بیان محتوای حکومت است » ودر این کشور محتوای آن براساس اجرای دستورات اسلام ناب و در نتیجه منتخبان مردم نیز باید مسلمان ، متقی و متعهد به احکام الهی باشند.
در حکومت دینی نقش مردم از دو جنبه قابل بررسی است :
1. نقش مردم در مشروعیت بخشیدن
2. نقش مردم در عینیت بخشیدن
درمورد مشروعیت حکومت دینی به اتفاق نظر مسلمانان حکومت پیامبراکرم (ص) از جانب پروردگار بوده است و همچنین در خصوص حکومت امامان معصوم علیهم السلام نیز شیعیان معتقدند که نصب الهی عامل مشروعیت حکومت آنهاست و در مورد حکومت در زمان غیبت امام عصر عج هم فقهای شیعه بر این عقیده اند که حکومت از سوی خدا به وسیله امامان معصوم به فقها واگذار شده است ولی نکته ای که باید به آن توجه داشت اینست که در کلیه ی حکومت ها بیعت و همراهی مردم و رای آنان نقش اساسی داشته است و در زمان غیبت هم نقش مردم عینیت بخشیدن به حاکمیت دینی است و البته با این دیدگاه هرگز رای مردم عامل نفی حاکمیت فقیه و حکومت دینی نمی شود و رای مردم جایگاه خاص خود را داشته ولی هرگز مشروعیت نمی آورد.
همانطور که اشاره شد مردم نقش اساسی در عینیت بخشیدن به حاکمیت دینی دارند. مقام معظم رهبری در مورد نقش مردم می فرمایند :« در نظام اسلامی ، مردم تعیین کننده اند این هم از اسلام سرچشمه می گیرد .مساله ای که بنده بارها برآن تاکید کرده ام ، اینست که اسلام گرایی در نظام اسلامی از مردم گرایی جدا نیست . مردم گرایی در نظام اسلامی ، ریشه اسلامی دارد وقتی ما می گوییم نظام اسلامی ، امکان ندارد مردم نادیده گرفته شوند. پایه و اساس حق مردم در این انتخاب خود اسلام است ، لذا مردم سالاری ما – که مردم سالاری دینی است – دارای فلسفه و مبناست . چرا باید مردم رای دهند ؟ چرا باید رای مردم دارای اعتبار باشد ؟ این متکی بر احساسات توخالی و پوچ و مبتنی بر اعتبارات نیست ؛ مبتنی بر مبنای بسیار محکم اسلامی است .» ( راهبردهای ولایت ،ج5،صص 111-112)
وایشان در مورد تاثیر مردم در مجلس شورای اسلامی و قانونگذاری می فرمایند:« مجلس شورای اسلامی یک مرکز اساسی و تعیین کننده برای انقلاب است . همه سررشته های امور به مجلس شورای اسلامی برمی گردد.مجلس مظهر حضور و اراده مردم در صحنه های گوناگون سیاسی و اقتصادی است . اگر مردم چیزی را در زمینه های اقتصادی یا سیاسی کشور بخواهند که بشود یا نشود و چیزهایی را بخواهند که به سرنوشت کشور ارتباطی پیدا می کند باید اراده ی خویش را از حنجره و زبان نماینده خود بیرون بدهند و به صورت قانون درآورند و این قانون در سطح کشور عملی بشود . این تاثیر مردم در قانون گذاری است.»
(حدیث ولایت ،ج3،ص71)
اثرات انتخابات سالم و مبتنی بر دستورات دین
از این رو انتخابات که به عنوان مجرای تاثیر گذاری مردم است در حکومت دینی جایگاه خاصی دارد و در صورت تحقق آن به صورت صحیح :
1. حکومت مشروع دینی تحقق می یاید.
2. مردم خود را در حاکمیت دینی سهیم دانسته و در حمایت از آن تلاش می کنند.
3. نمایندگان ملت که مدافع ارزشها و دلسوز جامعه و نظام هستند در راستای تقویت پایه های نظام دینی کوشش می کنند.
4. حربه مخالفان حکومت دینی بی اثر می ماند.
5. بسیاری از طرح های تجاوز کاران و دشمنان نظام و دین به علت حضور مردم خنثی می شود .
6. زمینه ی اجرای دستورات دینی در حکومت اسلامی فراهم می شود.
7. مردم در پرتوی حکومت دینی و نظام دلخواه خود در آرامش کامل به سر می برندو می توانند راه عبودیت خداوند متعال را طی کنند. (انتخابات و مردم ،ص12)
و در نتیجه توان و قدرت اسلام را برای حکومت داری به اثبات رساند و الگویی صحیح را برای کشورهای مسلمان ارائه داد ، که این امر باعث تجدید حیات سیاسی اسلام خواهد شد.
با وجود این دلایل عدم حضور در انتخابات باعث سست شدن پایه های حکومت اسلامی و تضعیف دین و ارزش ها می گردد.رهبر کبیر انقلاب در این باره می فرمایند:« اگر مسامحه کنید ، مسئول هستید پیش خدای تبارک و تعالی .اگر نروید و رای ندهید و آنها که جدیت دارند به این که وارد بشوند در مجلس و به هم بزنند اوضاع ایران را ، آنها خدای ناخواسته بروند مسئولیتش به عهده شماست مستقیما ، مراجع مسئولند ، ائمه جماعت مسئولند ، خطبا مسئولند،تجار مسئولند، بازرگانان مسئولند ، دانشگاه ها مسئولند، طلاب علوم دینیه مسئولند ، کارگرها مسئولند و همه مسئولند » ( صحیفه نور ،ج12،ص6)
مردم و کارآمد کردن مجلس
همچنین برای تحقق مجلس شورای اسلامی کارآمد تر مردم باید به دو نکته مهم توجه داشته باشند:
1. دقت در انتخاب و تحقیق برای برگزیدن نماینده اصلح
مردم هم برای ماندگاری نظام و تحکیم پایه های آن مامور به دقت در انتخاب و تحقیق برای برگزیدن نماینده اصلح و شایسته اند همانطور که مقام معظم رهبری می فرمایند:« به مردم تفهیم کنید که شرکت در انتخابات وظیفه است ، گزینش خوب و آگاهانه هم یک وظیفه است .البته ممکن است همه تلاش ها به نتیجه نرسد اما انتخاب کنندگان تلاش نمایند برای اینکه گزینش درست بکنند. این خیلی مهم است.» ( انتخابات مولفه ها و آموزه ها ، ص113)
2. نظارت بر رخدادهای مجلس و بررسی اتفاقات درون آن
نکته دیگر که بسیار مهم است نظارت بر رخدادهای مجلس می باشد که درون مجلس چه اتفاقات و تصمیم هایی گرفته می شود که امام خمینی (ره) در این باره می فرمایند :« ما اگر نظارت نکنیم ، یعنی ملت اگر نظارت نکنند در امور دولت و مجلس و همه چیز ، اگر کنار بروند و بسپارند دست این ها و بروند مشغول کارهایشان بشوند، ممکن است یک وقتی به تباهی بکشد . ماباید ناظر باشیم به امور مردم . ما باید ،ملت باید ، ناظر باشد به اموری که در دولت می گذرد ، نظارت توجه داشته باشد به این ها . ملت باید توجه داشته باشد که اگر مجلس در این سفر – فرض کنید که – یک کسی را تعیین کردند که کارشکنی برای دولت کرده ، کارشکنی برای مجلس کرده ، دفعه دیگر تعیینش نکند ، اعلان کند «تعیین» نمی کنیم بلکه انشاءالله به راه بیایند .» (صحیفه نور ، ج15،ص58)
