«آسيب شناسي اجتماعي» يک اصطلاح جامعه شناختي است که از قياس جامعه با ارگانيسم موجودات زنده شکل گرفته است. آسيبهاي اجتماعي همانند امراض جسماني موجود زنده، شامل تنشهايي ميشود که در بخشي از جامعه پديد آمده و در نهايت نيز کل جامعه را در معرض خطر قرار ميدهد . تشخيص مصاديق آسيب در جامعه شناسي، با تعريفي که جامعه شناسي از هنجارهاي اجتماعي دارد، ارتباط پيدا ميکند. عنوان مشابه و نزديک به آسيب شناسي اجتماعي، کجروي و انحراف اجتماعي است.
انحراف، رفتارهايي را که از چارچوبهاي تعيين شده توسط جامعه، خارج باشند، شامل ميشود. انحرافات اجتماعي در برخي ديدگاههاي جامعه شناختي ماهيت جمعي داشته و از علت و منشأ اجتماعي برخوردارند؛ اينگونه از انحرافات از آن جهت بروز مييابند که ساخت و ساز اجتماعي موجود قادر به حل برخي از مسائل اجتماعي و تأمين بعضي از نيازها نيست.
در اين نوشتار، بر آنيم که از منظر جامعه شناختي آسيبهاي مشترکي را که احياناً بر مراسم عزاداري و فرهنگ انتظار در ميان شيعيان سايه گسترده مورد بررسي اجمالي قرار دهيم.
عوامل آسيبزا
1. برداشتهاي شخصي و سليقهاي
بر اثر مرور زمان و هنگامي که مراسم عاشورا به عنوان يک واقعيت اجتماعي، در ذهن، انديشه و جان و قلب شيعيان حضور داشته و در قالب مناسک، رفتار و سنن اجتماعي خاص ظاهر ميگردد، در معرض آسيب قرار ميگيرد؛ زيرا به دست همة مردم افتاده و هر کس فهم خود از موضوع را بر آن تحميل ميکند که اين خود باعث انحرافات و آسيبهايي ميشود که در متن و يا در حاشية آن رخ ميدهد.
در مسأله انتظار فرج امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف نيز چنين تحريفاتي رخ ميدهد که گونههايي از آن بدين قرار است:
برخي انتظار را فقط در امر به معروف و نهي از منکرهاي جزئي، منحصر داشته و بيشتر از آن، وظيفهاي براي خود قائل نيستند. گروه دوم اين را هم بالاتر از توان خود ميدانند. گروه سوم به دنبال دنياي پر از ظلم از اين کار جزئي هم نهي ميکند. گروه چهارم فساد را دامن ميزنند. گروه پنجم هر حکومتي را قبل از ظهور امام باطل ميدانند.
2. هدف، توجيهگر وسيله
در مسأله عزاداري نهضت عاشورا نيز بعضي افراد وقتي ميخواهند مردم را بگريانند، بسياري از مسائل نادرست را نقل ميکنند که از عظمت عاشورا ميکاهد و دور از شأن امام حسين عليه السلام است.
3. فراموشي ابعاد متفاوت و عدم همه جانبهنگري
گاهي جنبههاي مختلف يک موضوع ناديده گرفته ميشود، مثلاً در نهضت عاشورا پيام رساني حضرت زينب سلام الله عليها را نقل ميکنيم و از آن تقليد ميکنيم، ولي از آنچه که درباره حضرت زينب گفته شده است غفلت ميشود که: «هرگز زن با حيايي سخنگوتر از او نديدم» برخي مواقع حتي به اسم تبليغ دين، هر گونه اختلاط زنان با مردان را مجاز شمرده شده و هيچ حريمي در محيط کار، فعاليت و حرف زدن رعايت نميشود، در حالي که حضرت زينب سلام الله عليها شجاعت پدرش علي عليه السلام را با حياي زنانگي در هم آميخته بود.
از جمله اين برداشتهاي اشتباه از قيام عاشورا و انتظار، در مورد امر به معروف و نهي از منکر است. اين فريضه بسيار مهم کنار گذاشته ميشود. همچنين اهداف نهضت عاشورا و حکومت مهدوي با فهم نادرست، فراموش شده است.
4. آرزو گرايي بدون عمل
گاهي اين فکر رواج مييابد که در باره حادثه عاشورا ميگويند، امام حسين عليه السلام کشته شد تا کفارة گناهانمان باشد، اين همان چيزي است که از عقايد مسيحيت درباره به دار آويخته شدن حضرت عيسي عليه السلام گرفته شده است.
در مورد انتظار نيز ارزش گريه بيعمل فوق العاده شمرده شده است و برخي فکر ميکنند همين که شيعة اثنا عشري و دوستدار اما زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف باشند، کافي است و به پشتوانه عمل ، نيازي نيست؛ در حالي که امام صادق عليه السلام ميفرمايند: از فرومايگان بپرهيز! تنها کساني شيعه علي ميباشند که در باب شکم و شهوت خويش، عفت ورزند و اهل تلاش و کوشش باشند و براي خدا به عمل بپردازند و ثواب الهي را اميد برند و از عذاب او بيمناک باشند؛ مانند اين افراد، شيعه واقعي جعفر بن محمد عليه السلام هستند.
متأسفانه برخي در قالب سخن و شعر و بدون توجه به جايگاه و شرايط وساطت و شفاعت اهل بيت عليه السلام تقويت کنندة اين آسيب و طرز تفکرند در حاليکه اين فکر، پيامدهايي چون عمل نکردن به وظايف فردي و اجتماعي، عدم اقدام عملي، کوتاهي در انجام وظيفه در قبال امام زمان عليه السلام و همچنين توهم بيجا در رضايت از خويشتن و عملکرد خويش را به دنبال دارد.
5.حذف حقيقت و صورت معنوي
يکي ديگر از آسيبها حذف حقيقت و صورت معنوي از عاشورا و انتظار است. وقتي از عاشورا صحبت ميشود فقط به جنايتها اشاره ميشود در حاليکه ميتوان نظايري از اين جنايتها را در طول تاريخ مشاهده نمود و از تذکر اين موضوع غفلت شده و با نمايندة خدا در زمين اينگونه رفتار ميگردد. يا وقتي درباره امام زمان عجل الله تعالي فرجه الشريف صحبت ميکنند، از قد رعنا و زلف و چشم و ابرو صحبت ميکنند و فراموش ميکنند که از خليفة خدا بودن و از اخلاق و سجاياي امام صحبت کنند.
راههاي جلوگيري از آسيبها:
1. بصيرت ديني، در مقابل کج انديشيها و برداشتهاي غلط.
2. تقوا در مقابل هوي و هوس . علم و بصيرت در حوزه سياست و اجتماع براي تشخيص دوستان و دشمنان و روشن شدن عملکرد سياست بازان.
3. تبيين و روشنگري انديشمندان و علماء در حوزه مسائل ديني، سياسي و اجتماعي.
4. پيروي مردم از علماي راستين که مصداق نايبان عام امام زمانند.
5. به حاشيه راندن تفکرات متحجرانه و جمودگرا.
منبع : http://www.fatemiyon.ir
آنچه شخصيتهاي مذهبی ایران چندان انتظارش را نداشتند این بود که برخي طیفهای مذهبی که گرایش سیاسی هوادار حکومت اسلامی را دارند، سوگواری های ماه محرم را به گونه ای برگزار کنند که اعتراض مراجع تقلید رسمی را به همراه داشته باشد.
اعتراض مراجع :
آیت الله ناصر مکارم شیرازی از جمله روحانیان عاليرتبه ای است که به شکل علنی به مخالفت با آنچه بدعت در آیین عزاداری می داند پرداخته و انتقاد او که از تلویزیون دولتی ایران هم پخش شده، نشانگر این است که روحانیان مذهبي از رشد چشمگیر نسل تازه ای از مداحان کم تجربه ( مطربان مذهبي !!! ) در چند ساله اخیر خرسند نیستند.
آيت الله فاضل لنكراني نيز با انتقاد از تزلزل اعتقادي از سوي برخي شعرا و مداحان گفت : متأسفانه در برخي مجالس از اموري استفاده ميشود كه انسان را از حد انسانيت ساقط ميكند و يا اينکه از اشعار شركآميز استفاده ميشو.د به نظر اينجانب واجب است شرعاً با اين امور كه موجب تزلزل اعتقادي مردم و تضعيف دين و مكتب است مقابله شود.
مداحان مطرب !!
مداحان که در طول تاريخ عزاداريهای مذهب شيعه، در واقع برای گرم کردن منابر و پس از وعظ روحانیان مردم را می گریاندند، در حال حاضر چنان قدرتی گرفته اند که منبر را تحت الشعاع قرار داده و میان جوانان مذهبی، شهرت و هواداران بیشتری نسبت به روحانیان به دست آورده اند.
برخي از اين مداحان جوان و خواهان شهرت ( کاذب ) از سبکهائي در خواندن خود استفاده ميکنند که بيشتر به ريتم موسيقي هاي پاپ و جاز شبيه است تا عزاداري
این سبکهای جدید که از موسیقيهای هندی و پاکستانی و بعضاً ریتمهای موسيقي هاي لوس آنجلسي بهره می برد، برخي جوانان مذهبی کم تجربه تر را به خود جذب کرده و همین موضوع باعث مخالفتهای احتیاط آمیزی شده است که مداحان قدیمی تر و البته روحانیان به آن دامن می زنند.
مداحان قدیمی این سبکها را نمی پسندند و دور از شأن مجالس سوگواری می دانند و روحانیان صدای این مداحان را غنا، يعنی موسيقی نامشروع به حساب می آورند و به نوعی حرام می دانند.
همین مخالفتها باعث شد که ( سید ذاکر ) مداح جوان ترک زبانی که محبوبیت فراوانی میان جوانان مذهبی داشت و پيراهن آستین کوتاه به تن می کرد و البته با سبکهایی جدید می خواند، از سوی روحانیان طرد و صدایش حرام اعلام شود.
اما این آخر ماجرا نبود، ( عبدالرضا هلالی ) مداحی که در سال 1360 به دنیا آمده در واقع همان کارهای سید ذاکر را ادامه داده است و بنابر شهرت فوق العاده و هواداران بسیاری که میان جوانان مذهبی پیدا کرده، مداحان قدیمی و روحانیان برخورد مسالمت آمیزی با او دارند، در حال حاضر صدای هلالی در بازارهای مذهبی ایران و حتی کربلا و نجف هواداران بسیاری دارد و به نظر می رسد مخالفان او بیشتر به همین دلیل هلالی را تحمل می کنند
در سبکهای جدید که مداحان جوان آنها را توسعه می دهند، موسیقی بر شعر پیشی می گیرد و گاهی کلمات به صورت آهنگی بی معنا در می آید که با ریتمهای تند و به نوعی با رقص پای مداح و اطرافیانش !!! همراه است، همان چيزی که حتي جوانان غير مذهبی دوست دارند: ضرب و ریتم به همراه بر سینه زدنهاي سریع و تند.
شعرهای آهنگهای مداحی را نیز همین جوانان می گویند و در این شعرها، امامان شیعه مانند معشوق وصف می شوند و به ليلي و مجنون شباهت داده ميشوند !
مداحان نسل جوان علاوه بر آهنگهای تازه، نوع خاصی از لباس، مو و ریش را هم میان هوادارانشان ترویج می کنند.
( عبدالرضا هلالی ) خود از کسانی است که برای اولین بار ریش بلند گذاشت و پیراهن سیاه خاصی با آستین به اصطلاح "شمشیری" مداحی به تن کرد.
طولی نکشید که نوع پوشش او به سلیقه عمومی هوادارنش تبدیل شد و امروز می توان در بازارچه مهستان لباس خاص هلالی را خرید.
به نظر می رسد رسمهای جدید سوگواری و آیینهای تازه مذهبی با ورود جوانان متولد سالهای انقلاب رشد بیشتری پیدا کند و این در حالی است که گمان می رود رهبران مذهبی ایران هنوز برنامه خاصی در برخورد با آن تدارک ندیده اند.
نمونه :
در يکي از هيئت هاي مذهبي اصفهان نيز مشاهده شد مداحي که بعدا معلوم شد بيشتر مطرب است تا مداح ، شعر ( تو عزيز دلمي ) منصور خواننده آنطرف آبي را براي سينه زني و عزاداري امام حسين با همان ريتم و شعر استفاده ميکرد و فقط کلمه ( حسين ) در آن اضافه شده بود که با استقبال و حتي نيشخند نوجوانان کم تجربه و اعتراض آشکار و پنهان بزرگترها و افراد خالص تر و تجربه دار تر مواجه گرديد تا جائي که اين هيئت در بين هيئتهاي ديگر مسخره عام و خاص شده بود
همچنين در محلي ديگر ، مداحي چنان نام مقدس اباعبدالله الحسين را با ريتم سريع و جاز مانند خود تکرار ميکرد که آن منظره تاثر انگيز بيشتر به دانس هاي لوس آنجلسي شباهت پيدا کرده بود تا مجلس عزاي عزيز فاطمه زهرا
و باز هم سازمان سيا :
رئيس سابق سازمان جاسوسي آمريکا (سيا) در يک کنفرانس مطبوعاتي گفته بود بزودي ايجاد انحراف در هيئت هاي مذهبي و مجالس عزاداري شيعه بخصوص امام سوم آنها را که بشدت به آن معتقد هستند را آغاز ميکنيم وي متذکر شد 12 سال بر روي اين پروژه تحقيق و بررسي گرديده است تا امروز به آن عمل شود. وي نقطه هدف در اين کار را مداحان و سر دسته هاي مذهبي عنوان کرد و گفت معمولا اين افراد علاقه عجيبي به معروف شدن و شاخص شدن ( کسوت بازي ) دارند و ما نيز با روشهاي مخصوص خود به آنها پر و بال داده ، معروف کرده و سپس و براي مقاصد خود از آنها استفاده ميکنيم . و وقتي اصالت ، مفهوم و تقّدس را از آنها بگيريم خود به خود اصل کار نيز از داخل شکست ميخورد و بي مفهوم ميشود .
وي شکست ناپذير تر بودن شيعه نسبت به اهل سنت را وجود اعتقاد عميق شيعيان به امام سوم ( اباعبدالله الحسين ) بيان کرد و گفت در ايران بر روي اين کار ميکنيم که شخص متدين انسان نا مناسب و مشکل داري نشان داده شود تا افراد بسوي مذهب نرفته و يا مذهبي بودن خود را مخفي کنند
به نظر شما سازمان جاسوسي آمريکا بهتر از ما خودمان را نميشناسد و از ما استفاده ابزاري نميکند ؟ نظر شما چيست؟
منبع : http://www.velayat14.blogfa.com