کنترل مواليد از ديدگاه دين اسلام

 

 

{ راهنماي جامع و كامل جهت فرزند دار شدن زوجهاي جوان }

هر چند از نرخ رشد جمعيت جهان از گذشته‌هاي دور تا به امروز، اطلاع دقيقي در دست نيست؛ اما مطالعات جمعيت‌شناسي بيانگر آن است که جمعيت جهان به سرعت افزايش يافته است و مي‌توان حدس زد که سير تحولات در زمينه کشاورزي و صنعتي، بهبود شرايط بهداشتي، بويژه پيشرفت علوم پزشکي و به تبع آن کاهش مرگ و مير، تأثير به سزايي در افزايش جمعيت جهان داشته است. قبل از آنکه نظر محققان و انديشمندان جمعيت‌شناس به مسئله افزايش جمعيت و محدود بودن منابع طبيعي، جلب شود، توصيه سياستمداران همواره در جهت تکثير نفوس و افزايش جمعيت بود که منبع ثروت و قدرت به شمار مي‌آمدند. سياست‌ها و تدابير جمعيتي از دهه‌هاي پاياني قرن هيجدهم با طرح ديدگاه «مالتوس» به موضوع تنظيم خانواده، آغاز شد. [1] در ايران، سياست‌هاي جمعيتي مبتني بر تنظيم خانواده، طي دو مرحله اتخاذ و به مورد اجرا گذاشته شد. مرحله نخست، پيش از انقلاب و حدوداً از سال‌هاي 1341 آغاز شد و براي اولين بار دولت به مسايل جمعيتي توجه کرد. در برنامه سوم عمراني، مسئله جمعيت مورد عنايت قرار گرفت و در سال 1346 واحدي به نام «بهداشت و تنظيم خانواده» در وزارت بهداري وقت شکل گرفت. پس از پيروزي انقلاب اسلامي، مدت کوتاهي برنامه‌هاي تنظيم خانواده به بوته فراموشي سپرده شد و نتيجه اين امر، افزايش سريع مواليد و رشد جمعيت بود. [2] مجدداً در سال‌هاي پس از جنگ تحميلي، يعني از سال 1368، موضوع کنترل جمعيت مورد بحث قرار گرفت. آمار رسمي نشان مي‌داد که ايران از لحاظ نرخ رشد جمعيت در رديف سوم کشورهاي جهان قرار گرفته است. توجه به افزايش 9/3 نرخ رشد جمعيت و لوازم و پيامدهاي اجتماعي آن، کافي بود تا نگراني مسئولان کشور را برانگيزد. پس از آنکه موضوع کنترل جمعيت و لزوم تنظيم خانواده از سوي محافل گوناگون علمي و سياسي مطرح شد، برخي در موافقت و گروهي در مخالفت با آن، سخن‌ها گفتند و سمينارها و مجامع تخصصي مختلفي در کشور برگزار شد. موضوع کنترل جمعيت و تنظيم خانواده را مي‌توان از يکديگر تفکيک کرد. کنترل جمعيت به مباحث کلان افزايش جمعيت و پيامدهاي اجتماعي و اقتصادي آن مي‌پردازد و تنظيم خانواده افزايش مواليد را عمدتاً از نظر فردي و در سطح خانواده، مورد لحاظ قرار مي‌دهد؛ اما از آنجا که بسياري از مخالفان کنترل جمعيت، به مباحث تنظيم خانواده و جنبه‌هاي فردي آن پرداخته‌اند و ديدگاه اسلام را در مخالفت با تحديد مواليد مورد استناد قرار داده‌اند و همچنين به دليل آنکه نرخ رشد در هر کشور، ضرورت دارد مباحث تنظيم خانواده از زاويه نگاه ديني و با توجه به ادله و متون اسلامي مورد لحاظ قرار بگيرد. چنانچه مي‌دانيم، تکثير نسل از ديدگاه ديني امري مطلوب و پسنديده است و روايات متعددي در اين زمينه وجود دارد[3] در نگاه اول به ظاهر روايات اين طور به نظر مي‌رسد که تکثير نسل عملي مستحب است. بنابراين انسان، هر چه بر تعداد فرزندان بيفزايد، رضايت خدا و پيامبر‌ (ص) را تأمين کرده است. به طور طبيعي اين امر، مستلزم آن است که انسان هيچ‌گونه تحديدي را در توليد مثل اعمال ننمايد؛ چرا که با اعمال تحديد عمل مستحبي را ترک و مرتکب عمل مکروهي شده است. با بررسي آراي فقها، نظريات مختلفي در زمينه کنترل مواليد به دست مي‌آيد: برخي از فقها هر گونه کنترل و تحديد نسل را مخالف فلسفه اسلام و روح ايمان دانسته و با آن مخالفت کرده‌اند و قاعدتاً دخالت دولت‌ها در اين عرصه نيز به عقيده آنان دخالتي نابه‌جا و مخالف موازين شرع است. [4] و برخي ديگر از فقها به دليل نرخ بالاي رشد جمعيت و تنگنا‌هاي اقتصادي و رفاهي، با تنظيم خانواده موافق‌اند و معتقدند که حکومت‌ها بايد در اين زمينه برنامه‌ريزي داشته باشند و در صورت لزوم، جامعه را وادار به کنترل جمعيت و تنظيم خانواده نمايند. [5] در بين اين دو نظريه، آراي بينابيني هم وجود دارد و صاحب نظراني تنظيم خانواده را با شرايط و قيودي پذيرفته‌اند، اما حکومت‌ها را مجاز به دخالت و اجبار مردم به تحديد نسل نمي‌دانند. [6] به نظر مي‌رسد براي دستيابي به ديدگاه ديني در مسئله کنترل مواليد، پرداختن به سؤالات زير حايز اهميت است: - آيا تکثير مواليد، واجب است؟ - آيا تحديد مواليد حرام است؟ - نظر اسلام در مورد تعداد فرزندان چيست و آيا تکثير مواليد به طور مطلق و در هر شرايطي مستحب است يا استحباب آن با توجه به ساير ادله و آموزه‌هاي ديني قابل تخصيص يا تقييد است؟ - آيا عناوين ثانوي که موجب مي‌گردند، حکم ثانوي به موضوع تکثير نسل، تعلق يابد وجود دارد؟ - موارد تزاحم اين حکم، با ساير احکام چيست و نتيجه آن کدام است؟ قبل از پرداختن به سؤالات فوق و مباحث فقهي راجع به آن، مناسب است اشاره‌اي به اصل مسئله توليد مثل و مطلوبيت آن از ديدگاه ديني و نيز استحباب تکثير نسل داشته باشيم. 1- توالد و تناسل از ديدگاه اسلام برخي از دانشوران، هدف از ازدواج را توليد مثل و بقاي نسل برشمرده‌اند. [7] بنابراين تعريف و با توجه به وضعيت بيولوژيک دو جنس- زن و مرد، هدفي جز توليد مثل و باقي گذاشتن نوع انسان منظور نبوده است. ساير احکام مربوط به روابط زن و مرد از قبيل احکام رعايت عفت، زناشويي، اختصاص داشتن زوجه به زوج، احکام طلاق، عدّه، اولاد، ارث و. . . هم بر اساس همين واقعيت وضع شده است. [8] افزون بر آن، در ادله و متون ديني، توليد مثل و زادآوري، امري پسنديده و ممدوح بوده و نسبت به آن تأکيد و ترغيب فراوان، صورت گرفته است. از منظر متون ديني، فرزند شايسته، نعمتي از نعمت‌هاي الهي و گلي از گل‌هاي بهشت است. [9] مايه زينت زندگي[10] و يار و مددکار انسان[11]مي‌باشد، يادگار و جانشين پدر و مادر[12] در دنيا و استغفار گويي و اعمال نيک آنان، سبب آمرزش و نيکبختي والدين در حيات اخروي[13] مي‌شود. وجود اين مقدار تأکيد و ترغيب، کافي است تا انگيزه توليدنسل و داشتن فرزند را در انسان تقويت کند. از سوي ديگر، در روايات متعددي، نسبت به تکثير اولاد، تأکيد و سفارش شده است. 2- استحباب تکثير نسل از ديدگاه اسلام در ادله و متون ديني، نسبت به تکثير نسل و کثرت مواليد، سفارش و ترغيب شده است که به پاره‌اي از آن‌ها اشاره مي‌شود: امام صادق عليه‌السلام از قول رسول خداصلي‌الله عليه و آله فرمود: «اکثرو الولد، أکاثر بکم الأمم غداً»[14] فرزندان خود را زياد کنيد تا فردا به واسطه (کثرت) شما بر ديگر امم افتخار نمايم و نيز در صحيفه عبدالله بن سنان آمده است که امام صادق (ع) فرمود: مردي نزد رسول خدا (ص) آمد و گفت: اي پيامبر خدا، من دختر عمويي دارم که زيبايي و حسن دين او را مي‌پسندم ولي او نازا است. پيامبر‌ (ص) فرمود: با او ازدواج نکن؛ زيرا حضرت يوسف (ع) هنگام ملاقات با برادرش از او پرسيد: برادر، چگونه توانستي پس از من با زنان ازدواج کني؟ پاسخ داد: پدرم به من فرمان داد که اگر مي‌تواني فرزنداني داشته باشي که زمين را از تسبيح سنگين نمايند، ازدواج کن. امام‌ (ع) فرمود: فرداي همان روز مردي نزد پيامبر‌ (ص) آمد و همان پرسش را مطرح کرد. پيامبر (ص) فرمود: «تزّوج سوآء ولوداً، فانّي مکاثر بکم الأمم يوم القيامه قال: فقلت لأبي عبدالله (ع) ما السوآء؟ قال: القبيحه. »[15]با زن سواء که فرزند زياد مي‌آورد، ازدواج کن؛ زيرا من در روز قيامت به فراواني مسلمانان بر ديگر امت‌ها تفاخر مي‌کنم، راوي مي‌گويد: از امام عليه‌السلام سؤال کردم: سوآء چيست؟ امام‌ (ع) فرمود: زن زشت منظر. و نيز در روايت آمده است که: « ما يمنع المؤمن أن يتّخذ اهلاً لعلّ الله يرزقه نسمه تثقّل الأرض بلا اله الّا الله. »[16] چه چيز مانع آن است که فرد مؤمن، همسر اختيار کند؟ شايد خداوند از اين راه فرزندي به او ببخشد که زمين را با گفتن لااله الا الله سنگين نمايد. و نيز امام باقر (ع) از قول رسول خدا (ص) فرمود: با دختر باکره‌اي که فرزند زياد مي‌آورد ازدواج کنيد و با زن نازاي زيبا ازدواج نکنيد، زيرا من به فزوني جمعيت شما در روز قيامت، بر امت‌ها مباهات مي‌کنم. [17] از مجموع احاديث گذشته، مي‌توان مطلوبيت زياد نمودن فرزند و تکثير را استفاده کرد و تشويق به ازدواج با زن زايا را ولو آنکه زشت باشد را استنباط کرد. ترغيب به سنگين نمودن زمين به وسيله تسبيح، تسبيح‌گويان و مباهات نمودن پيامبر (ص) به ساير امم به واسطه کثرت جمعيت امت خويش، و. . . اموري است که به روشني دلالت بر مطلوبيت داشتن فرزندان زياد دارد. در برخي از احاديث انسان به خاطر داشتن فرزندان فراوان، به ازدواج تشويق شده است، امام صادق (ع) از پيامبر خدا (ص) نقل مي‌کند که پيامبر (ص) فرمود: ازدواج نماييد، زيرا من در روز قيامت به فزوني شما بر ساير امت‌ها افتخار مي‌کنم. [18] 3- عدم وجوب تکثير مواليد: - آيا تکثير مواليد واجب است؟ ظاهراً هيچ يک از فقها و انديشمندان اسلامي قايل به وجوب تکثير نسل نشده‌اند، در حالي‌که ازدواج مستحب است نه واجب. البته نصوص فراواني وجود دارد که از آن‌ها مطلوبيت تکثيرنسل استفاده مي‌شود و حتي در پاره‌اي از آن‌ها، امر به تکثير ولد شده که في‌نفسه، ظهور در وجوب دارد؛ اما به دليل ادله معارض و قرائني که بر استحباب وجود دارد، ناچار بايد اين روايات را حمل بر استحباب نمود. 4- عدم حرمت کنترل مواليد: - آيا کنترل مواليد، حرام است؟ مي‌بايست بين وجوب تکثير نسل و حرمت کنترل مواليد، تفکيک قايل شد؛ زيرا بين آن‌ها ملازمه‌اي نيست. بدين معني که ممکن است تکثير نسل، واجب نباشد؛ اما در عين حال استفاده از راه‌هاي تنظيم خانواده هم ممنوع باشد. با مروري اجمالي بر دلايل موافقان و مخالفان کنترل مواليد، به نظر مي‌رسد، مهم‌ترين دلايلي که بر عدم حرمت کنترل مواليد اقامه شده است، اصل اباحه و روايات جواز عزل است: الف- اصل اباحه: بنابر اصل اباحه که در اصول فقه، حجيت آن ثابت گرديده است، هرگاه در شبهات حکميه در حرمت چيزي شک شود، بنا را بايد بر حليت و اباحه آن گذاشت، بنابراين اگر دليل قطعي بر حرمت تنظيم خانواده، يافت نشد، اصل، حليت و جواز آن است. [19] جايز بودن عزل: از دلايل عمده عدم وجوب تکثير نسل و جواز تحديد مواليد، جواز عزل است، دليل جواز عزل، روايات متعددي است که از طريق خاصّه و عامه روايت شده است. رواياتي که در زمينه جواز عزل، وارد شده چند دسته است: در پاره‌اي از روايات، به طور مطلق، حکم به جواز عزل شده است. از جمله آنها صحيحه محمد بن مسلم است که راوي مي‌گويد، از امام صادق (ع) درمورد عزل سؤال کردم حضرت فرمود: «ذاک الي الرجل، يصرفه حيث يشاء»[20]اختيار آن با مرد است، که هر طوري مي‌خواهد، آن را صرف کند. » و نيز در موثقه عبدالرحمن بن أبي عبداله آمده است: از امام صادق (ع) در مورد عزل سؤال نمودم، فرمود: «ذاک الي الرجل» اختيار آن با مرد است. [21] همچنين عبدالرحمن الحذّاء، از قول امام صادق (ع) نقل مي‌کند که امام سجّاد عليه‌السلام در مورد عزل، منعي نمي‌ديدند. [22] در اين دسته از روايات، جواز عزل، مطلق است و اختصاص به دسته خاصي از زنان يا شرايطي ويژه ندارد. از برخي روايات به طور مطلق، عدم جواز عزل، برداشت مي‌شود به عنوان نمونه در حديثي که از طريق اهل سنت وارد شده، آمده است که از رسول خدا (ص) درباره عزل، پرسش نمودند، حضرت فرمود: «ذاک الوأد الخفي»[23]عزل، زنده به گور کردن پنهان است. از پاره‌اي روايات استفاده مي‌شود که عزل؛ در مورد کنيز[24]، زن مسن، زني که يقين دارد بچّه‌دار نمي‌شود، زن بي‌حيا، زن پست و زني که فرزندش را شير نمي‌دهد، اشکال ندارد. [25] از بعضي روايات استفاده مي‌شود که عزل از زن آزاد در ازدواج دايم نيز در صورتي که هنگام عقد با وي شرط شده باشد، اشکالي ندارد. از جمله صحيحه محمد بن مسلم که از امام صادق يا امام باقر عليهما السلام نقل مي‌کند که از ايشان در مورد عزل، سؤال شد، امام‌ (ع) فرمود: عزل در مورد کنيز، مانعي ندارد و اما در مورد زن آزاد، من مکروه مي‌دارم آن را، مگر اينکه در زمان ازدواج با وي شرط کرده باشد. »[26] در مقابل روايات دسته قبل، رواياتي وجود دارد که از آن‌ها استفاده مي‌شود که عزل از زن آزاد در ازدواج دايم، حتي در صورتي که با وي شرط نشده باشد، اشکالي ندارد. محمدبن مسلم از امام باقر (ع) نقل مي‌کند که فرمود: « لابأس بالعزل عن المرأه الحرّه إن احبّ صاحبها و ان کرهت، ليس لها من الآمر شيء. »[27]عزل از زن آزاد، مانعي ندارد اگر مرد دوست داشته باشد و اگر زن ناراضي باشد، نسبت به اين امر حقي ندارد. همان‌طور که به نظر رسيد، روايات، در مورد عزل از زن آزاد در ازدواج دايم، به ظاهر، متعارض و ناسازگارند، چنانچه مراجعه به اقوال فقها نيز نشان مي‌دهد که تنها موردي که محل بحث و اختلاف نظر واقع شده، همين مورد است. [28] در مورد ازدواج موقت نيز فقها اماميه به اتفاق، عزل را جايز مي‌دانند. [29] بنابراين، تنها موردي که نيازمند تأمل و بررسي است، جواز عزل در ازدواج دايم است، در ازدواج دايم نيز به دليل روايت خاصي که در اين زمينه وجود دارد، درصورتي که عزل، در ضمن عقد، شرط شده باشد، فقها، حکم به جواز عزل، نموده‌اند[30] و از سوي ديگر فقها به اتفاق، در صورت اذن و رضايت زوجه، نسبت به جواز عزل حکم نموده‌اند. [31] دليل بر آن، علاوه بر روايتي؟ ؟ ؟ که در اين زمينه وارد شده[32] اين است که جايز بودن اشتراط ضمن عقد، نشان مي‌دهد که عدم عزل، از حقوق زوجه بوده و از سوي وي، قابل اسقاط مي‌باشد. [33] در هر صورت، جواز عزل، در صورتي که نه زوجه اذن داده باشد و نه ضمن عقد، شرط شده باشد، مورد اختلاف فقها قرار گرفته است. برخي از فقها فتوي به حرمت داده‌اند. [34] دليل فتوي بر حرمت، روايت نبوي است که در آن آمده است، پيامبر (ص) از عزل، بدون اذن همسر آزاد، نهي فرمود[35] و نيز پيامبر (ص) فرمود: عزل، زنده به گور کردن پنهان است. [36] دليل ديگر، آنکه عزل، سبب از دست رفتن هدف اصلي ازدواج يعني استيلاد و همچنين سبب از بين رفتن حق زوجه که التذاذ است مي‌گردد. [37] در مقابل قول به حرمت، بنا به نظر مشهور، عزل در اين صورت، جايز، اما مکروه است. [38] دليل جواز، رواياتي است که به طور مطلق عزل را جايز مي‌داند، مشهور با توجه به اين روايات که برخي از آن‌ها از حيث دلالت و سند معتبر نيز هستند، چنانچه جمع فقهي اقتضا مي‌کند فتوي به جواز عزل داده‌اند و روايات ناهيه را حمل بر کراهت نموده‌‌اند. [39] در هر صورت، علي رغم مخالفت پاره‌اي از فقهاي مشهور، فقهاي متقدم و متأخر، قايل به جواز عزل که نوعي کنترل مواليد مي‌باشد، هستند[40] و از روايات نيز برمي‌آيد که استفاده از اين روش، در زمان پيامبر (ص) و ائمه عليهم السلام نيز متداول بوده و تقرير معصومين عليه السلام نيز خود دليل مستقلي بر جواز عزل به شمار مي‌رود، چنانچه احمد بن حنبل از جابر چنين نقل کرده است: «کنّا نعزل علي عهد رسول‌الله (ص) و القرآن ينزل»[41] ما در زمان پيامبر صلي الله عليه و آله عزل مي‌کرديم و قرآن نازل مي‌شد (آيه‌اي درنهي اين عمل نازل نشد) . نتيجه آنکه عزل در صورت عدم رضايت زوجه و عدم اشتراط ضمن عقد، مکروه است؛ اما در صورتي که زوجه اذن دهد يا ضمن عقد شرط شود، کراهت آن مرتفع شده يا از شدت آن کاسته مي‌شود. [42] آنچه گذشت تنها مربوط به اصل مسئله تحديد نسل است آن هم در صورتي که از ناحيه زوج، انجام پذيرد، و الاّ برخياز محققان، دلايل ديگري درممنوعيت تحديد نسل ذکر نموده‌اند که مربوط به برخي از راه‌هاي پيشگيري، از قبيل بستن لوله‌هاي زن و مرد را مصداق تغيير در آفرينش خداوند قلمداد نموده‌اند که در قرآن، از آن نهي شده است. [43] به دليل خارج بودن از محل بحث، از اين مباحث، صرف‌نظر مي‌کنيم. مسئله تنظيم خانواده از ناحيه زوجه و بدون رضايت زوج، خود، مستلزم بحث جداگانه‌اي است که براي پرهيز از طولاني شدن بحث و به دليل آنکه تنظيم خانواده، غالباً با توافق طرفين، انجام مي‌پذيرد، ادامه مباحث را مبتني بر فرض رضايت زوج، پي مي‌گيريم. 5- استحباب تکثير نسل و رابطه آن با مقيدات و مخصّصات: آيا تکثير نسل، درهمه شرايط و احوال، مستحب است يا مقيدات و مخصّصاتي براي عمومات و اطلاقات آن وجود دارد؟ به عبارت ديگر، آيا همان طور که برخي اعتقاد دارند، از منظر ديني، اصل، تکثير نفوس است و مطلوب آن است که مسلمانان بدون واهمه از محدوديت‌ها و شرايط ويژه خانوادگي و اجتماعي، و با توکل به خداوند و رازقيت او به تکثير فرزندان بپردازند و هيچ‌گونه تحديد و کنترلي را اعمال ننمايند، يا اينکه با توجه به برخي ارشادات ديني از قبيل قله‌العيال أحداليسارين به فرزندان اندک اکتفا نمايند و احتمال سوم اينکه گفته شود تحديد مواليد به نوعي در اسلام مورد پذيرش قرار گرفته و امضا شده، بدين معنا که هر چند از منظر ديني داشتن فرزندان متعدد و تکثير نفوس امري ممدوح و پسنديده است؛ اما رعايت برخي حدود، ضوابط و ارزش‌ها موجب مي‌گردد تا توليد نفوس خود به خود محدود شده و از دامنه آن کاسته شود. به نظر مي‌رسد که احتمال سوم متعادل‌تر و به اصول و قواعد نزديکتر است و مي‌توان توسط آن بين ادله طرفداران نظريه اول و طرفداران نظريه دوم جمع نمود. در متون ديني نيز اشاراتي وجود دارد که احتمال سوم را تأييد مي‌کند؛ به طور مثال در پاره‌اي روايات، داشتن اموال و اولاد در حدّ‌ کفاف مورد تأکيد قرار گرفته و در پاره‌اي ديگر به محدوديت‌ها و شرايط ويژه در توليد نسل اشاره شده است. از اين رو مي‌توان گفت توجه به برخي تنگناها و ضرورت‌هاي فردي و اجتماعي در توليد مثل منافاتي با ديدگاه ديني ندارد و ترغيب به تکثير نفوس به معناي عدم توجه به برخي شرايط و موقعيت‌هاي خاص که تحديد نفوس را اقتضا مي‌کند، نيست. بررسي ادله و دقت در آن‌ها نشان مي‌دهد که استحباب تکثير نسل، در برخي موارد با تقييد يا تخصيص و در پاره‌اي موارد، به واسطه عروض عناوين ثانوي، محدود گشته است که اينک به پاره‌اي از اين موارد اشاره کنيم: الف: کمي عائله موجب راحتي است علامه مجلسي (ره) در جلد 104 بحارالانوار، بابي تحت عنوان «فضل‌التوسعه علي‌العيال و مدح قله‌العيال» گشوده است و رواياتي را که مضمون آن ممدوح بودن در وسعت قرار دادن خانواده و نيز ارشاد به اين مطلب که کم بودن عيال موجب راحتي است، آورده، از جمله روايتي را که از قرب الاسناد نقل مي‌نمايد که امام صادق (ع) از قول پدر بزرگوارش و ايشان نيز از قول رسول خدا (ص) فرمود: «قله‌العيال أحداليسارين»[44] کمي عائله يکي از دو راحتي است. و نيز در کتاب خصال آمده است که اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمود: «الفقر هو الموت الاکبر و قلّه العيال أحداليسارين، التقدير نصف العيش، ما عال امرؤٍ اقتصد»[45]فقر، موت اکبر است و کمي عيال يکي از دو راحتي است و اندازه نگه داشتن، نصف معيشت است و کسي که ميانه‌روي داشته باشد نيازمند نخواهد شد. برخي از موافقين تنظيم خانواده، اين روايات را دليل بر جواز کنترل مواليد از ديدگاه ديني دانسته‌اند، [46] اما برخي از دانشوران در نقد آن آورده‌اندکه عيال به معني نان خور و در تحت عيلوله و مخارج انسان در آمدن است، چه بسا فرزنداني که نان خور انسان نيستند و چه بسا عائله‌اي که فرزند نمي‌باشند مانند خادم، ميهمانان، زوجه يا برخي از اقوام و محارم که تحت تکفل انسان زندگي مي‌کنند. بنابراين نسبت بين عيال و فرزندان، نسبت عموم خصوص من وجه است و منافات ندارد که ترغيب به کثرت فرزندان شده باشد. با وجود اين توصيه شده که هر چه انسان بتواند، افراد تحت عيلوله خويش را تقليل دهد، يک نوع توانايي و توانگري را حايز گرديده است. ثانياً در تعبير «أحداليسارين» ترغيبي به تقليل عيال نيست؛ بلکه اشاره به اين مطلب است که توانگري براي انسان از دو راه تحصيل مي‌شود، يکي از راه کسب مال و ديگري محدود نمودن عائله و انسان مي‌تواند هر کدام را خواست، انتخاب کند. [47] به نظر مي‌رسد در روايت اخير، ذکر عبارت«قله‌العيال أحداليسارين» در سياق موارد ديگري که بدون شک از آن‌ها ترغيب و تحريض استشمام مي‌شود، سبب استفاده ترغيب، از اين فقره روايت هم هست و حداقل به عنوان يکي از دو راه، تجويز شده است، چرا که در اين روايت، ابتدا از فقر، به عنوان موت اکبر و واقعيتي که سبب سختي و عسرت زندگي است، ياد شده است و براي علاج آن، به مواردي مانند کمي عيال و ميانه‌روي در اقتصاد، اشاره شده است. از سوي ديگر، عائله‌ي انسان را غالباً فرزندان، همسر و خويشاوندان نزديک، از قبيل پدر و مادر و گاهي نيز ميهمانان تشکيل مي‌دهند و توصيه به قلت عيال، به معني اکتفا نمودن به يک يا دو فرزند نيست؛ بلکه به معني در دست گرفتن مهار زندگي و اعمال اراده در زمينه تعداد فرزندان است. برخي از صاحب‌نظران، با استناد به رازقيت خداوند و تأمين روزي‌ همه موجودات از سوي او، هراس از فقر و تنگدستي را امري بي‌معنا دانسته و برهمين اساس، اظهار داشته‌اند، که تنظيم خانواده با اعتقاد به رزاقيت خداوند، منافات دارد. [48] توضيح آنکه: در آيات متعددي از قرآن، صريحاً سخن از رازقيت خداوند رفته است و اينکه هيچ جنبنده‌اي نيست، مگر اينکه خداوند رحمن روزي وي را برعهده گرفته و تأمين مي‌نمايد. از اين رو ترس از فقر و ناکافي بودن منابع طبيعي، دليل موجهي براي تنظيم خانواده و کنترل جمعيت، نيست. خداوند در آيه 6 سوره هود مي‌فرمايد: «و ما من دابّه في‌ الارض الّا علي‌ الله رزقها» هيچ جنبنده‌آي در زمين نيست، مگر اينکه روزي او به عهده خداوند است و نيز در آيه 151 سوره انعام مي‌فرمايد: «و لا تقتلوا اولادکم من املاق، نحن نرزقکم و ايّاهم» و فرزندانتان را از ترس تنگدستي نکشيد ما به شما و آن‌ها روزي مي‌رسانيم. در آيات فوق، خداوند متعال روزي رساندن به همه انسان‌ها و موجودات را تضمين نموده است و نيز در آيات ديگري گنجايش زمين را براي زندگان و مردگان ضمانت نموده است، در آيه 25 و 26سوره مرسلات مي‌فرمايد: «ألم نجعل الأرض کفاتاً، أحياءً و أمواتاً؟ آيا ما به زمين گنجايش فراگيري و حمل زندگان و مردگان را نداده‌ايم؟ بنابراين نبايد از ترس محدوديت جغرافيايي و انفجار جمعيت، توالد و تناسل را محدود نمود، چرا که اين امر سوء ظن به خداوند متعال است و با آيات قرآن منافات دارد. در آيات ديگري از قرآن، خودداري از ازدواج به خاطر ترس از فقر نکوهش شده است: در آيه 32 از سوره نور مي‌فرمايد: «و انکحوا الأيامي منکم و الصالحين من عبادکم و امائکم إن يکونوا فقرآء يغنهم الله من فضله والله واسع عليم» «به کساني که همسر ندارند و نيز به غلامان و کنيزان خود، همسر دهيد، اگر تنگدستند، خداوند آنان را از فضل خويش بي‌نياز خواهد کرد و خدا گشايشگر داناست. » از اين آيه شريفه استفاده مي‌شود که نبايد از ترس فقر و عيالمند شدن از ازدواج، خودداري نمود، بنابراين تنظيم خانواده و کنترل مواليد نيز از ترس فقر، سوء ظن به وعده خداوند و رازقيت اوست و در حديثي آمده است که پيامبر خدا (ص) فرمود: «زوّجوا أياماکم، فإن الله يحسن لهم في اخلاقهم و يوسّع لهم في ارزاقهم و يزيدهم في مروّاتهم. »[49]بي‌همسران خود را تزويج نماييد، زيرا خداوند اخلاق آنان را نيکو، روزي آنان را وسيع و به جوانمردي آنان خواهد افزود. بدون ترديد ادله اخير بر ترغيب به ازدواج و نهراسيدن از فقر، دلالت دارد؛ تمرکز بر تکثير اولاد ندارد به عبارت ديگر آيه 32 سوره نور تنها ناظر به اصل ازدواج و لازمه آن يعني استيلاد، است نه تعداد فرزندان و تعيين فاصله آن‌ها ندارد. از طرف ديگر اعتقاد به رازقيت خداوند و توکل بر او منافاتي با عاقبت انديشي و برنامه‌ريزي در زندگي ندارد، چرا که خداوند براي هر پديده‌اي سببي قرار داده است، و يکي از علل و اسباب کسب روزي تا آنجا که به انسان مربوط مي‌شود، تلاش وجدّ و جهد اوست. بنابراين براي تأمين معيشت فرزندان زياد، طبيعتاً نياز به تلاش و کوشش بيشتري خواهد بود لذا ممکن است انسان از اين طريق در حرج و سختي قرار بگيرد. ، علاوه بر آنکه مسئوليت‌هاي مربوط به کفالت و نگهداري از کودکان، تنها مربوط به تأمين معيشت و مخارج زندگي آنان نيست، نگه‌داري در مراقبت و توجه به نيازهاي متنوع و رو به تزايد آنان در خانه و مدرسه، توانايي و امکانات مناسبي را مي‌طلبد و بدون شک همه خانواده‌ها از امکانات لازم براي پرورش فرزندان زياد، برخوردار نيستند. ب- مطلوب نبودن استيلاد از برخي زنان: از بعضي روايات استفاده مي‌شود که استيلاد از برخي زنان، از جمله زن ديوانه[50]، احمق[51] و زن مجوسي[52] مطلوب نيست و نيز عزل از کنيز، زن بي‌حيا، زن فحّاش و نيز زني که فرزند خود را شير نمي‌دهد، مانعي ندارد. [53] ج- مطلوب نبودن استيلاد در برخي شرايط: همچنين در برخي از روايات، آميزش در اوقاتي خاص يا در شرايطي ويژه مکروه دانسته شده است [54] و در برخي از اين روايات به آثار سويي که بر فرزند خواهد گذاشت اشاره شده است، فرزندي که احتمالاً از اين ارتباط به وجود خواهد آمد و اين امر با توجه به محدوديت دوران آمادگي همسر براي بارداري غير مستقيم تکثير نسل را تحت تأثير قرار مي‌دهد و آن را محدود مي‌نمايد. د- مطلوب نبودن استيلاد در صورت واقع شدن در معصيت: مواردي نيز وجود دارد که به خاطر عروض عناوين ثانوي، استحباب تکثير نسل از بين رفته است از جمله اينکه در برخي روايات، به خاطر وجود برخي موانع و شرايط اضطراري مجرد ماندن و عدم استيلاد بلامانع دانسته شده است مانند روايتي که در آن آمده است: «يأتي علي‌الناس زمان لاتنال المعيشه فيه الّا بالمعصيه فاذا کان ذلک الزمان، حلّت العزوبه»[55] روزي فرا مي‌رسد که رزق جز با گناه به دست نمي‌آيد، در آن زمان، مجرد ماندن جايز است. بنابراين اگر کسب معيشت براي تأمين هزينه همسر و فرزندان انسان را به گناه و معصيت دچار سازد، استحباب ازدواج و تکثير نسل از بين مي‌رود. ه- مطلوب نبودن تکثير مواليد در صورت بازماندن از امور معنوي: از برخي روايات، برداشت مي‌شود که اگر وجود فرزندان زياد باعث شود انسان از امور معنوي بازماند و از ياد خدا غافل شود، ديگر کثرت مواليد، استحبابي نخواهد داشت. از مرفوعه ابراهيم بن محمد نوفلي استفاده مي‌شود که مال و فرزندان زياد به دليل آنکه غالباً انسان را از ياد خدا غافل مي‌سازد، مطلوب نيست. [56] همچنين خداوند در آيه 9 سوره تغابن مي‌فرمايد: «يا ايها الذين آمنوا لا تلهکم اموالکم و لا اولادکم عن ذکرالله و من يفعل ذلک فاولئک هم الخاسرون» اي کساني که ايمان آورده‌ايد، اموال و اولاد شما، شما را از ياد خداوند، به خود مشغول نسازد و هر کس چنين کند، زيانکار است چون زيانکاران همين‌گونه‌ افرادند. علامه طباطبايي (ره) در تفسير اين آيه مي‌فرمايد: «منظور از الهاء اموال و اولاد از ذکر خدا اين است که اشتغال به مال و اولاد، انسان را از ياد خدا غافل کند چون خاصيت زينت حيات دنيا همين است که آدمي را از توجه به خداي تعالي باز مي‌دارد همچنان‌که فرمود: المال و البنون زينة الحياه الدنيا[57] و به حکم مثل معروف که مي‌گويند خوشه يک سر دارد، اشتغال به اين زينت، دل را پر مي‌کند و جايي براي ذکر خدا و ياد او باقي نمي‌گذارد. . . و علت اينکه در اين آيه شريفه مال و اولاد را نهي کرده و فرموده مال و اولادتان شما را از ياد خدا غافل نکند، در حالي که بايد فرموده باشد شما سرگرم مال و اولاد نشويد، اين است که اشاره کند به اين مطلب که طبع مال و اولاد اين است که انسان را از ياد خدا غافل مي‌سازد پس مؤمنان نبايد به آن‌ها دل ببندند که نهي در آيه، کنايه‌اي است که از تصريح مؤکّدتر است. [58] بنابراين به معصيت دچار شدن و از امور معنوي بازماندن، دو عنوان ثانوي هستند که قرائن اطمينان بخشي بر عروض آن‌ها وجود داشته باشد. حکم اولي استحباب تکثير مواليد را به حکم ثانوي عدم استحباب مواليد تغيير مي‌دهند. و- مطلوب نبودن تکثر مواليد در صورت قرار گرفتن در حرج و ضرر عناوين ثانوي ديگري را نيز مي‌توان بدون ترديد به دو عنوان بالا افزود به طور مثال اگر انسان به خاطر نگه‌داري و تربيت فرزندان زياد به حرج بيفتد استحباب تکثير مواليد از بين مي‌رود. ز: مطلوب بودن فرزند در حد کفاف: از پاره‌اي ادله استفاده مي‌شود که مطلوب آن است که تعداد فرزندان در حد کفاف باشد، نه بيشتر. توضيح آنکه در آيات و روايات متعدد، فرزند در کنار مال ذکرشده است[59]، و اشارات و قرائن موجود در اين روايات حاکي از آن است، همان‌طور که در کسب مال بايد به حد کفاف و نياز اکتفا نمود و از گردآوري ثروت بيش از حد لازم پرهيز کرد، توليد مثل نيز بيش از حد کفاف و در غير جهت خير و صلاح امري شايسته و پسنديده نيست. در روايات متعددي از اينکه بهره انسان از مال و ثروت، تنها در حد نياز و کفاف باشد و نه بيشتر تمجيد شده است. [60] در حديثي امام باقر (ع) از قول پيامبر خدا (ص) و پيامبر (ص) نيز از قول خداوند عزوجل فرموده است: «کسي که از جنبه بهره‌هاي دنيوي سبکبار بوده؛ اما از جهت معنوي داراي بهره کافي از نماز و عبادت باشد، در گمنامي به سر برد و رزق او در حد نياز او باشد نه بيشتر[61]و ميراث او براي گريه‌کنندگان بر وي، اندک باشد، نزد من از نيک‌بخت‌ترين مردم است. [62] و نيز در حديث ديگري پيامبر خدا (ص) فرمود: «خوشا به حال مسلماني که روزي او در حد کفاف باشد. »[63] همان‌گونه که بهره‌مندي از مال در حد کفاف به اين است که انسان به واسطه مال در رفاه و راحتي قرار بگيرد، نيازمندي‌هاي او تأمين شده، صدقات و هبات را در حد معمول انجام دهد و آبروي او محفوظ بماند، حد کفاف در توليد مثل هم چنانچه در آيات و متون روايي اشاراتي به آن رفته است، اين است که انسان از نسل خود فرزنداني پديد آورد که مايه زينت و مباهات بوده و سبب مددرساني و ياري والدين خود باشند، موجب دوام نسل و مجراي خيرات و برکات گردند؛ اما کثرت آنان در حدي نباشد که انسان از ناحيه آنان در عسرت و سختي واقع شود و دغدغه تأمين نيازهاي معيشتي و عاطفي آنان اولويت‌هاي ديگر زندگي انسان را تحت الشعاع قرار دهد. همان‌گونه که وجود فرزند نعمت و سبب سرور و بهره‌مندي است، فزوني بي‌تناسب آنان، موجب بروز دشواري‌ها و نابساماني‌هاي گوناگون است و به همين دليل رسول گرامي اسلام (ص) بنا به نقلي از خداوند چنين درخواست نمودند: «اللهم ارزق محمّداً و آل محمد و من أحبّ محمّداً و آل محمد العفاف و الکفاف و ارزق من أبغض محمداً و آل محمد کثره المال و الولد»[64] خداوندا به محمد و آل محمد و دوستداران آنان، کف نفس و بهره‌مندي در حد نياز و به دشمنان آنان فزوني مال و فرزندان عنايت فرما. [65] از ديگر سو بايد توجه نمود که کثرت فوق‌العاده اموال و اولاد و اداره امور آنان براي غالب مردم، موجب اشتغال فکر و ذهن و در نتيجه غفلت از ياد خداست و چه بسا سبب بازماندن از انجام پاره‌اي عبادات و اعمال صالحه است و به اين مطلب در برخي روايات اشاره شده است: در مرفوعه ابراهيم بن محمد نوفلي از قول امام سجاد عليه‌السلام آمده است که روزي پيامبر (ص) از چوپاني مي‌گذشتند، براي رفع تشنگي فردي را پيش او فرستادند، وي از دادن شير خودداري نمود و پيامبر (ص) در حق وي از خداوند درخواست نمودند که خدا مال و فرزندان او را زياد گرداند، سپس به چوپان ديگري برخورد نمودند، وي آنچه شير در اختيار داشت براي حضرت فرستاد و علاوه بر آن گوسفندي نيز پيشکش نمود، پيامبر (ص) در حق او چنين دعا نمودند: «اللهم ارزقه اکفاف» خداوندا در حد کفاف به او عطا فرما. يکي از اصحاب با تعجب پرسيد: از رسول خدا براي کسي که خواسته شما را رد کرد دعايي نموديد که همه ما از آن کراهت داريم، پيامبر (ص) فرمودند: «أنّ ما قلّ و کفي، خير ممّا کثر و ألهي، اللهم ارزق محمّداً و آل محمد، الکفاف»[66] نعمتي که اندک؛ اما به قدر کفايت است بهتر از نعمتي است که فراوان است؛ اما انسان را غافل مي‌سازد. خداوندا به محمد و آل محمد به قدر کفاف عنايت فرما. در اين حديث، مال و فرزندان زياد به دليل آنکه انسان را در امور معنوي به فراموشي و غفلت دچار مي‌سازد مذمت شده است. نبايد از نظر دور داشت که حيات انسان داراي ابعاد و جنبه‌هاي گوناگون و مختلف است و انسان بايد براي رسيدن به سعادت و کمال نهايي تا حد امکان به همه ابعاد روحي و جسمي خويش توجه نموده و با انجام واجبات و مستحبات مختلف مجاري حيات خويش را از سرچشمه دستورات الهي سيراب گرداند در حالي‌که کثرت عيال و مسئوليت‌هاي مربوط به آنان، غالباً براي طبقه ضعيف و متوسط جامعه فراغتي باقي نخواهد گذاشت تا به خود پرداخته و به رشد و کمال خويش به قدر کافي توجه نمايند. گذشته از آن ممکن است کثرت عيال و تأمين هزينه‌هاي زندگي افراد ضعيف‌النفس را به سوي کسب مال حرام و تجاوز از حدود الهي سوق دهد يا فرزندان براي رسيدن به خواسته‌هاي خود، پدر و مادر خود را به انجام گناه و معصيت وادار سازند چنانچه خداوند فرموده است: «إنّ من ازواجکم و اولادکم عدّواً لکم فاحذروهم. . . »[67] برخي از همسران و فرزندان شما دشمن شما هستند، از آنان بپرهيزيد. علامه طباطبايي در تفسير اين آيه شريفه فرموده است: «دشمني آنان براي اين است که مي‌خواهند به جاي علاقه‌مندي به راه خدا و پيشرفت دين خدا و مواسات با بندگان خدا، به اولاد و همسران خود علاقه‌مند باشند و براي تأمين آسايش آنان به دزدي و غصب مال مردم دست بزنند و اي بسا مؤمنان در بعضي از خواسته‌هاي زن و فرزند، به خاطر محبتي که به آنان دارند، اطاعتشان بکنند. [68] سپس خداوند در آيه بعد از همين سوره مي‌فرمايد: «إنّما اموالکم و اولادکم فتنه و الله عنده اجرٌ عظيم» فتنه به معناي گرفتاري‌هايي است که جنبه آزمايش دارد و آزمايش بودن اموال و فرزندان به خاطر اين است که اين دو نعمت دنيوي از زينت‌هاي جذاب زندگي دنياست، نفس آدمي به سوي آن دو چنان جذب مي‌شود که از نظر اهميت، همپايه آخرت و اطاعت پرودگارش قرار داده، رسماً بر سر دو راهي قرار مي‌گيرد و بلکه جانب آن دو را ترجيح مي‌دهد و از آخرت غافل مي‌شود. [69]به هر صورت، به نظر مي‌رسد از منظراسلام، زيادي اموال و اولاد در هر شرايطي مطلوب نيست، غالب مردم به واسطه کثرت مال و فرزند از ياد آخرت غافل مي‌شوند و در زمينه امور معنوي و ديني به تسويف و امروز و فردا نمودن دچار مي‌گردند. البته بايد توجه داشت که روايات در زمينه فقر و غنا چند دسته است، در پاره‌اي از روايات فقر، ممدوح شمرده شده[70]، تا جايي که پيامبر (ص) به آن افتخار مي‌نمايد. [71] و در برخي ديگر از روايات، مطالبي در مورد مذمت فقر و پناه بردن از آن به خداوند وارد شده است و نيز در دعاهاي وارده از معصومين عليهم‌السلام طلب غنا و وسعت رزق و کثرت اموال و اولاد از خداوند به چشم مي‌خورد. هر چند جمع بين اين روايات خالي از دشواري‌ نيست؛ اما به نظر مي‌رسد يکي از راه‌هاي جمع بين آن‌ها- همان‌طور که برخي از محققان اشاره نموده‌اند-[72] اين است که گفته شود مراد از فقر و غناي ممدوح، دارا بودن مال در حد نياز است و شاهد آن هم رواياتي است که از دارا بودن مال در حدّ کفاف تمجيد مي‌نمايد، کسي که در حد نياز خود و به مقدار اداره زندگي از مال بهره‌مند است، در مقابل کسي که از اين مقدار مال هم محروم است، غني گفته مي‌شود و از طرف ديگر ممکن است به همين شخص در مقابل کسي که چندين برابر او مال و ثروت دارد، فقير اطلاق شود. به عبارت ديگر فقر و غنا، امو نسبي هستند، نه آنجا که از خداوند غنا و کثرت مال طلب شده مراد درخواست مال بيش از حدّ است، نه آنجا که از فقر تمجيد شده است مراد اين است که حتي در حدّ کفاف گذران زندگي نيز انسان از داشتن مال محروم باشد. نحوه ديگر جمع بين روايات اين است که گفته شود فقرهنگامي مذموم است که با عفاف توأم باشد [73]و شخصيت و عزت نفس انسان را تحت‌الشعاع قرار دهد و موجب خواري و ذلت انسان گردد و نيز غنا و داشتن اموال فراوان در صورتي ممدوح و پسنديده است که مانع از اطاعت خداوند و ذکر و ياد او نگردد. اين دو نحوه جمع را مي‌توان درمورد روايات مربوط به فرزند نيز اعمال نمود، نحوه اول آنکه گفته شود هم مواردي که اندک بودن عيال و اولاد ممدوح دانسته شده و هم مواردي که به تکثير مواليد ترغيب شده است، داشتن فرزندان در حدّ کفاف است؛ زيرا به طور مثال داشتن چهار يا پنج فرزند نسبت به کسي که داراي تعداد زيادي فرزند است، قله‌عيال و کمي فرزندان تلقي مي‌شود و همين تعداد فرزند، نسبت به کسي که تنها يک يا دو فرزند دارد، کثرت اولاد به حساب مي‌آيد. و نحوه جمع دوم آن است که چنانچه گذشت، مذموم بودن کثرت فرزند به موردي حمل شود که کثرت اولاد، انسان را از ياد خدا و پرداختن به خودسازي و امور آخرت، غافل نموده و مانع شود؛ اما در صورتي که انسان به دليل برخوردار بودن از توانايي‌هاي جسمي و روحي، توان اداره فرزندان زياد را داشته باشد، کثرت فرزندان نه تنها ذموم نيست؛ بلکه پسنديده و ممدوح است. اما تأمل در روايات نشان مي‌دهد که معيار در کثرت مال و ولد يک چيز بيشتر نيست و آن وسيله بودن براي رسيدن به کمالات و قرب الهي است و اينکه مانعي در مسير انسان به سوي خداوند ايجاد نکند، هر چند بيش از حد کفاف باشد و شاهد بر آن هم رواياتي است که در آن علت مطلوب بودن حد کفاف را وجود اين واقعيت مي‌داند که اموال و اولاد فراوان انسان را از ياد خداوند غافل مي‌سازد[74] البته بايد توجه داشت که اين روايات، ناظر به نوع و غالب مردم و محدوديت‌هاي دنياي مادي است که با داشتن اموال يا اولاد زياد ازپرداختن به امور اخروي باز مي‌مانند و الّا ممکن است افرادي به دليل شرايط خاص و ظرفيت‌ها و توانايي‌هاي ويژه کثرت اموال و اولاد آنان را به خود مشغول نسازد. نتيجه آنکه معيار در کثرت اموال و مواليد از ديدگاه ديني آن است که اموال و فرزندان بايد در حدي باشد که فکر و ذهن انسان را تا آنجا به خود مشغول نسازد که از ديگر امور مهم زندگي که در رأس آن‌ها عبادت و اطاعت الهي و امور معنوي و اخروي است باز بماند. از مباحثي که گذشت مي‌توان نتيجه گرفت که تکثير نسل هر چند في‌نفسه مستحب است اما مقيّدات و مخصّصاتي دارد که بايد آن‌ها را در نظر گرفت و احکام ثانوي را نيز بايد مورد لحاظ قرار داد و همچنين از موارد تزاحم آن با برخي احکام ديگر غافل ماند. بنابراين مي‌توان گفت که تکثير مواليد در همه شرايط و به طور مطلق مطلوب نيست و در عمل به اين حکم، بايد محدوديت‌ها را نيز در نظر گرفت. بايد توجه داشت که براي تحويل دادن فرزنداني شايسته و صالح به جامعه، توجه به محدوديت‌ها و لحاظ جوانب و شرايط مختلف گريز ناپذير است چنانچه توجه به روح و حقيقت تعاليم اسلام نيز نشان مي‌دهد، آنچه مايه مباهات و افتخار پيامبر (ص) است، کثرت مسلماناني صالح و شايسته است که پايبند به اصول و ارزش‌هاي انساني و ديني باشند، نه فقط سياهي لشکر مسلمانان و کثرت عددي، چنانچه امام صادق عليه‌السلام فرمودند: «کونو لنا زيناً و لا تکونوا علينا شيناً» مايه زينت ما باشيد نه مايه ننگ و عار ما. معلوم مي‌شود صرف مسلمان بودن و شهادتين را بر زبان جاري ساختن، مايه مباهات اولياء دين نيست. علاوه بر آن بايد اداب مسلمان بودن را رعايت نمود. چنانچه اشاراتي که در برخي روايات به تکثير فرزنداني رفته است که زمين را از تسبيح و تهليل آکنده سازند، مؤيد همين مطلب است و بدون ترديد پديد آوردن فرزنداني که مؤدب به آداب ديني و مزيّن به ارزش‌ها و کمالات انساني باشند، خود مستلزم آمادگي، مراقبت، محدوديت و رعايت آدابي خاص از سوي والدين، قبل از انعقاد نطفه تا رسيدن فرزند به سن رشد و کمال است و اينها همه محدوديت‌هايي را از لحاظ کمّي در زادآوري ايجاب مي‌کند که شايد توجه به همين واقعيت موجب شده که پيامبر (ص) از خداوند فرزنداني را در حدّ کفاف طلب نمايند. [75] خاتمه از مطالبي که گذشت مي‌توان نتيجه گرفت که اسلام گرچه به تکثير مواليد توصيه و ترغيب نموده است؛ اما شواهد فراوان نشان مي‌دهد که تنها تکثير عددي منظور نيست. فزوني کمّي و کيفي هر دو بايد مورد لحاظ قرار گيرد؛ به عبارت ديگر آنچه پيامبر اسلام‌ (ص) به آن توصيه نمودند، تکثير فرزندان شايسته و نيکو است و بدون شک توجه به کيفيت و ابعاد روحي و جسمي فرزندان، موجب محدوديت‌هايي در توليد مثل خواهد شد اگر نشانه‌هاي اطمينان بخشي وجود داشته باشد که وجود فرزندان زياد موجب در حرج قرار گرفتن والدين و نابساماني زندگي آنان يا بازماندن از امور معنوي به خاطر اشتغال بيش از حد به امور فرزندان مي‌شود، کثرت فرزندان رجحاني نخواهد داشت. بنابراين توجه به کثرت عددي به معناي عدم جواز اعمال هر گونه کنترل و محدوديت نيست. البته صرف کمّيت و کثرت عددي در ايجاد اقتدار و عظمت براي مسلمانان در مقابل پيروان ساير اديان دنيا مؤثر است چرا که تا دهه‌هاي اخير، رهبران سياسي نيز عامه مردم همواره جمعيت زياد را نشانه ثروت و قدرت مي‌دانستند؛ اما تعبيراتي از قبيل «لأباهي بکم الأمم غداً و يا«لأباهي بکم يوم‌القيامه» نشان مي‌دهد که آنچه مورد مباهات پيامبر است فزوني مسلمانان در جهان آخرت است، جهاني که در آن سريره‌ها آشکار و هويت واقعي انسان‌ها برملا مي‌‌گردد[76]نه فزوني در دنيا که معيار آن آمار و ارقام و ملاک‌هاي ظاهري است. نکته قابل توجه اين است که جواز کنترل مواليد از زاويه فردي و خانوادگي به معناي توصيه تعداد خاصي فرزند براي همه خانواده‌ها نيست، چرا که شرايط، توانايي‌ها و امکانات خانواده‌ها با يکديگر متفاوت است و ممکن است خانواده‌اي از عهده پرورش يک يا دو فرزند هم به دشواري برآيد درحالي که خانواده ديگري فرزندان متعدد را بتواند به خوبي پرورش دهد و تربيت کند. لذا هر خانواده مي‌بايست بر اساس موقعيت و شرايط خود، نسبت به تعداد مواليد و فاصله آن‌ها تصميم بگيرد. البته در اين زمينه بايد همه ابعاد و جوانب را در نظر بگيرد و معايب و مزاياي پر جمعيت بودن خانواده را مدّ نظر قرار دهد و به طور صحيح آسيب‌شناسي کند؛ زيرا همان‌گونه که پر جمعيت بودن خانواده دشواري‌ها و محدوديت‌هايي را در خانواده به وجود مي‌آورد، کم‌جمعيت بودن خانواده و اکتفا نمودن به يک يا دو فرزند نيز خانواده را از مزايا و امکاناتي محروم مي‌کند. به عنوان نمونه در خانواده‌هاي پر جمعيت و پر اولاد، فرزندان مستقل‌تر بار مي‌آيند و اعتماد به نفس بيشتري دارند، بيشتر خطر مي‌کنند و از عهده کارهاي مشکل‌تري برمي‌آيند، در حالي‌که در خانواده‌هاي کم اولاد، فرزندان محافظه‌کارتر و وابسته‌ترند، اين تفاوت به علت آن است که در خانواده‌هاي پر اولاد، پدر و مادر آزادي بيشتري به فرزندان مي‌دهند و فرزندان سرد و گرم روزگار را مي‌چشند و تجربه بيشتري کسب مي‌کنند. فرهنگ فداکاري و شهادت طلبي در اين نوع خانواده‌ها قوي‌تر است. نکته ديگر اين است که در خانواده‌هاي پر اولاد، غالباً بسياري از زحمت‌ها و هزينه‌ها بين فرزندان سرشکن مي‌شود، علاوه بر آن فرزندان بزرگ‌تر، غالباً پدر و مادر را در انجام امور مربوط به فرزندان کوچک‌تر ياري مي‌دهند. کودکان هم‌بازي يکديگر بوده و يکديگر را سرگرم مي‌نمايند، در حالي که در خانواده‌هاي کوچک، پدر و مادر علاوه بر ايفاي نقش مربوط به خود، ناچارند همبازي فرزندشان باشند و اوقات قابل توجهي را براي سرگرم کردن کودک و انجام امور مختلف او صرف نمايند. آنچه گذشت تنها مربوط به ديدگاه اسلام در زمينه کنترل مواليد از ناحيه فردي و خانوادگي بود، بدون ترديد گاه ضرورت‌ها و شرايط ويژه اجتماعي و اقتصادي کشورها، ايجاب مي‌کند که حکومت‌ها، سياست‌ها و برنامه‌ريزي‌هايي را در جهت کنترل جمعيت اتخاذ نمايند و به طور موقت تا زماني که شرايط ويژه و ضرورت‌ها حاکمند، به توصيه‌ها و اعمال سياست‌هاي خاص ادامه دهند. اما پيروي از سياست‌هاي جهاني و توصيه و ترغيب مداوم و هنجارسازي نسبت به داشتن فرزند کم اين خطر را به دنبال دارد که کشور را در آينده با رشد منفي جمعيت رو به رو سازد، پديده‌اي که اکنون بسياري از کشورهاي غربي از آن رنج مي‌برند و اتخاذ سياست‌هاي تشويقي براي داشتن فرزند بيشتر، چندان مؤثر نيفتاده است. البته کم فرزند بودن خانواده‌ها در کشورهاي غربي عمدتاً حاصل و پيامد طبيعي صنعتي شدن و مدرنيته است نه توصيه و برنامه‌ريزي دولتمردان؛ اگر به هر دليل پديده‌اي شکل هنجار به خود گرفت و به فرهنگ عمومي تبديل شد، تغيير وضعيت و مبارزه با آن بسيار مشکل است. خصوصاً‌ که تغيير نگرش به اندازه خانواده و تقاضا براي داشتن يک خانواده کوچک در خانواده‌هاي مرفّه، عمدتاً متأثر از توجه به تفنّن، پرداختن به علايق شخصي و دست‌يابي به آزادي بيشتر است. بنابراين مي‌بايست سياست‌هاي جمعيتي کشور بر اساس کارشناسي دقيق و مستقل از راهبردهاي جهاني و بر اساس مصالح کشور تا زماني که ضرورت اقتضا مي‌کند پيگيري شود. بايد توجه داشت، هر چند مشکلات ناشي از افزايش جمعيت در کشور، تا حدودي ناشي از توزيع نامناسب جمعيت و تراکم جمعيت در شهرها و عدم بهره‌برداري صحيح از منابع است؛ با برنامه‌ريزي صحيح احتمال خارج شدن کشور از برخي از تنگناهاي موجود وجود دارد؛ اما تا زماني که چنين تلاش‌هايي به ثمر ننشسته توجه به واقعيات موجود اقتضا مي‌کند که سياست‌هاي جمعيتي تا رسيدن کشور به مرز تعادل ادامه يابد.

 

پي‌نوشتها:

 

1- حلم سرشت، پريوش و دل پيشه، اسماعيل، بهداشت و تنظيم خانواده، انتشارات چهر، 1378، ص 3.

2- کلانتري، صمد، جمعيت و تنظيم خانواده، انتشارات فروغ ولايت، اصفهان، 1378، ص 13.

3- کليني، کافي، محمد بن يعقوب، انتشارات دارالکتب الاسلاميه تهران، 1375.

4- تهراني، سيد محمد حسين، کاهش جمعيت ضربه‌اي سهمگين بر پيکر مسلمين، انتشارات حکمت، 1415ق.

5- مکارم شيرازي، ناصر، مجموعه مقالات و گفتارهاي دومين سمينار ديدگاه‌هاي اسلام در پزشکي، انتشارات دانشگاه علوم پزشکي مشهد، 1380، ص 840.

6- موسوي، اردبيلي، عبدالکريم، همان، ص 833؛ مدني تبريزي، يوسف، همان، ص 709.

7- الروضه‌البهيه، انتشارات المعارف الاسلاميه، بي‌تا، ج 5، ص 102.

8- طباطبايي، محمد حسين، الميزان، ج 2، ص 277.

9- امام صادق عليه‌السلام فرمود: «إن الولد الصالح، ريحانة من رياحين الجنه» فرزند صالح، گلي ازگل‌هاي بهشت است. (فروع کافي، ج 6، ص 3، ح 10) .

10- سوره کهف، آيه 46.

11- سوره اسراء، آيه 6، سوره نوح، آيه

12؛ الحر العاملي، محمد بن الحسن، وسائل الشيعه، مؤسسه آل‌البيت، قم، 1374، ج 21، احکام الاولاد، ص 356، ح 7.

13- همان، ابواب احکام‌الاولاد، باب 1، ح 2 و باب 2، ح 5 و ج 21، ص 359، ح 27298؛ و ح 27299؛ شيخ صدوق، محمد بن علي بن الحسين بن بابويه، القمي من لايحضره الفقيه، تهران، انتشارات دارالکتب الاسلاميه، ج 3، ص 309، باب 148.

14- کليني، پيشين.

15- جامع‌الحاديث، ج 20، ص 58.

16- الحر العاملي، پيشين، ج 14، ابواب مقدمات النکاح و آدابه، باب 1، ح 3، ص 3.

17- جامع‌الحاديث، ج 20، ص 58.

18- صدوق، محمد بن علي بن الحسين، پيشين.

19- ايازي، سيد محمد علي، اسلام و تنظيم خانواده، دفتر نشر فرهنگ اسلامي، 1374، ص 43.

20- کليني، پيشين، ج 5، ح3، ص 504.

21- همان، ح 1؛ طوسي، محمدبن الحسن، تهذيب الاحکام، انتشارات دارالکتب الاسلاميه، نجف، 1380 ه. ق. ج 7، ح 1667، ص 416.

22- کليني، همان، ح 4.

23- مجمع البيان، ج 5، ص 443.

24- طوسي، پيشين، ص 417، ح 1671.

25- همان، ص 491.

26- همان، ص 417، ‌ح 43.

27- کليني، پيشين، ح2.

28- نجفي، محمدبن الحسن، جواهر الکلام، ج 10، مؤسسه المرتضي العالميه، بيروت، 1412 ه. ق، ص 405.

29- همان، ص 735.

30- ر. ک: جواهر الکلام، ج 10، ص 405-407.

31- شرح لمعه، ج 5، ‌ص103، حدائق، ج 23، ص 86، جواهر الکلام، ج 10، ص 406.

32- الحر العاملي، پيشين، ج 14، ص 106، باب 76 از ابواب مقدمات النکاح، ح 2.

33- نجفي، محمدبن الحسن، پيشين، ص 406.

34- طوسي، محمدبن الحسن، مبسوط، ج 4، ص 267، شهيد اول، اللمعه الدمشقيه، ص 160، ابن حمزه، وسيله، ص 314.

35- نوري طبرسي، حسين، مستدرک‌الوسائل، مؤسسه آل‌البيت، قم، 1407 ه. ق، ج 14، باب 57 از ابواب مقدمات النکاح، ح1.

36- طبرسي، فضل‌بن علي، مجمع‌البيان، ج5، ص 443.

37- نجفي، پيشين، ص 405.

38- همان.

39- همان، ص 406.

40- همان، ص 407.

41- مسند احمد، ‌ج3، ص 309.

42- نجفي، پيشين، ص 406، برخي احتمال داده‌اند که نهي از عزل، به دليل آن است که عزل، حق زوجه را در التذاذ، ضايع مي‌نمايد، بنابراين اگر زوجه اذن دهد، کراهتي وجود ندارد (همان) .

43- تهراني، پيشين، ص 315.

44- مجلسي، محمد باقر، بحارالانوار، المکتبه‌الاسلاميه، تهران، بي‌تا، ج 104، ص 71.

45- همان.

46- ايازي، پيشين، ص 59.

47- تهراني، پيشين، ص 339.

48- تهراني، پيشين، ص 337.

49- بحارالانوار، ج 103، ص 222.

50-وسائل‌الشيعه، ج 14، باب 34 از ابواب مقدمات النکاح، ح1، ص 57.

51-همان، باب33، ح 1، ص 56.

52-همان، باب 76، ح 3، ص 107.

53-همان، ‌ح 1و 4.

54-ر. ک: وسائل‌الشيعه، ابواب مقدمات‌النکاح، باب 61و62 و63و64و66و67و69و70.

55-مستدرک‌الوسائل، ج 11، ص 387، باب 51 از ابواب جهاد‌‌النفس، ح19.

56-بحارالانوار، ج 72، ص 61، ح4، قال رسول الله (ص) : «إنّ ماقلّ و کفي خيرٌ مّا کثروا ألهي اللهم ارزق محمّداً و آل محمّد الکفاف»

57-سوره کهف، آيه 46.

58-الميزان، ح 19، ص 586.

59-سوره کهف، آيه 42؛ سوره اسراء، آيه 6، سوره نوح، آيه 12.

60-بحارالأنوار، ج 72، باب فضل‌الفقر و الفقراء، ، ح1، 2، 3، 4، 6، 9، 14، 18، 27، 28.

61-رزقه کفافاً يعني به اندازه احتياج و در حدي که نياز نباشد انسان از ديگران درخواست نمايد، در نهايه فرموده است: کفاف يعني چيزي که در حد نياز باشد و نه بيشتر از آن (بحارالأنوار، ج 72، ص 58.)

62-بحارالأنوار، ج 72، ص 57، ح 1 و 2

63-بحارالأنوار، ج 72، ص 57، باب الغناء و الکفاف، ح1.

64-بحارالأنوار، ج 72، ‌ص 67.

65-گفته مي‌شود نفرين پيامبر (ص) نسبت به کفار از آن جهت است که کثرت مال و فرزند نسبت به کفار، وزر و وبال است، زيرا به خاطر انکار محق و روي‌گرداندن از راه راست، هرچه از اموال و اولاد و امکانات داشته باشند، در راه اهدافشان به کار مي‌بندند که موجب غرق شدنشان در ضلالت و انحراف مي‌گردد پس اين دعا منافاتي با محبوبيت فراواني فرزند براي مسلمانان ندارد به نظر مي‌رسد در اين صورت، بايد براي مسلمانان نيز پيامبر (ص) به کثرت مال و ولد دعا مي‌فرمودند زيرا افراد مؤمن و هدايت يافته از امکانات خود در راه خدا استفاده مي‌نمايند. (خرازي، سيد محسن، کنترل جمعيت و عقيم‌سازي، فقه اهل بيت، ش 21، ص 48)

66-بحارالأنوار، ج 72، ص 61، ح 4.

67-سوره تغابن، آيه 14.

68-تفسيرالميزان، ج 19، ص 618.

69-همان.

70-بحارالأنوار، ج 72، باب فصل‌الفقر و الفقراء، ص 1-56.

71-همان، ص 49.

72-همان.

73-اميرالمؤمنين عليه‌السلام فرمود: العفاف زينه الفقر و الشکر زينه الغنا (نهج‌البلاغه، ج 2، ص 225)

74-بحارالأنوار، ج 72، ص 61، ح 4.

75-بحارالأنوار، ج72، ص 67، قال رسول الله (ص) : «اللهم ارزق محمداً و آل محمد و من أحبّ محمداً و آل محمد، العفاف و الکفاف و ارزق من أبغض محمّداً و آل محمد کثره المال و الولد»

76-به عنوان نمونه در مورد کسي که بدون عذر، سفر حج را ترک نمايد در روايات از او به عنوان کافر و يا يهودي و نصراني ياد شده است (مستدرک الوسائل، ج8، ص 18و 19)

ه زمان براي بچّه‌دار شدن مناسب است؟

چه زمان براي بچّه‌دار شدن مناسب است؟

 

آيا براي بچّه‌دار شدن آمادگي داريد؟

 

 

برخي زوجها با درايت و برنامه ريزي دقيق صاحب فرزند ميشوند، عده اي از زوجين هم بدون انديشه و غير مسئولانه، و برخي هم تصميم ميگيرند تا هيچگاه صاحب فرزندي نشوند.

 

 

 

صرف نظر از اينکه شما در کدام دسته جاي ميگيريد، يک چيز مسلم است، و آن اينست که داشتن فرزند و پرورش آن يک شغل و مسئوليت ۲۴ ساعته و مادام العمر است، و البته پر هزينه و طاقت فرسا. ما در اين مقاله به چند پارامتر که به شما کمک ميکند تا دريابيد آيا آمادگي خوش آمد گويي به عضو جديدي را در خانواده ي خود داريد يا خير، اشاره کرده ايم:

 

۱- آيا رابطه اي با ثبات با شريک خود داريد:

 

آيا بچّه‌دار شدن توانايي ترميم و يا تحکيم يک زندگي زناشويي ي متزلزل را دارد؟ خير. اين يک افسانه است. شما بايستي قبل از اينکه صاحب فرزندي شويد خود و شريکتان را بخوبي بشناسيد، بايد خالصانه به يکديگر علاقه مند بوده و رابطه ي ميان شما صميمي و کاملاً با ثبات باشد. بايد آينده ي رابطه ي شما روشن، مطمئن، قابل پيش بيني و نويد دهنده باشد.

 

۲- آيا از توان مالي برخوردار ميباشيد:

 

يک کودک با وابستگي‌هاي مالي فراواني به اين دنيا وارد ميشود، که اين وابستگي‌ها با گذشت زمان افزايش نيز مي‌يابند. هزينه‌هاي نگهداري و پرورش کودک بي شماراست، از جمله آنها ميتوان به موارد زير اشاره کرد: هزينه زايمان، هزينه‌هاي درماني (مراجعه به پزشک و تهيه دارو) ، نيازهاي تغذيه اي و پوشاک، اسباب بازي، مدرسه و شهريه‌هاي متعدد ديگر، اوقات فراغت، دانشگاه، ازدواج و…بنابراين لازم است تا شما از يک پشتوانه مالي، يک شغل با درآمد مکفي و پايدار و پس انداز خوبي برخوردار باشيد (برخورداري از امنيت شغلي و مالي) .

۳- آيا وقت کافي در اختيار داريد:

 

بسيار خوب، شما از لحاظ مالي تامين ميباشيد. اما پول نميتواند نيازهاي احساسي و عاطفي فرزند شما را برآورده سازد. کودک شما نيازمند حضور شماست، که هيچ چيز را نميتوان جايگزين آن کرد، حتي گرانقيمت ترين و مجلل ترين لباسها و اسباب بازيها را. اين در مورد پدر و مادر هر دو به يک اندازه صدق کرده و حائز اهميت است. چنانچه مشغله کاري زيادي داريد بهتر است از بچّه‌دار شدن صرفنظر کنيد.

 

۴- آيا به مسايل بالقوه ي آينده انديشيده ايد:

 

چنانچه شما و شريکتان متعلق به دو مذهب، فرهنگ، کشور و يا حتي طبقه ي اجتماعي ي متفاوت باشيد، اين تفاوتها ميتواند طي پرورش کودک زمينه ساز مشاجرات و کشمکش‌هاي فراواني گردد. نيازي نيست شما در مورد همه چيزهم عقيده باشيد، اما ضروري است بر سر اينکه چگونه در آينده مصالحه و سازش خواهيد کرد توافق حاصل کرده باشيد.

 

۵- آيا از سلامت کامل جسم و روان برخوردار ميباشيد:

 

شما و شريکتان قبل از بارداري بايد کاملا سالم باشيد. پيش از بارداري بايستي تحت يک چک آپ کامل قرار گيريد، و وجود بيماريهاي خطرناک از قبيل اچ آي وي در شما منتفي گردد. چنانچه به ديابت و فشار خون بالا مبتلا هستيد، بايستي تحت نظر متخصص زنان فرزند خود را بدنيا آوريد. همچنين انجام آزمايشات ژنتيک قبل از بارداري از اقدامات بسيار ضروري و حياتي است. سلامت روان شما و شريکتان نيز از اهميت بالايي برخوردار است.

۶- آيا از دانش کافي در زمينه پرورش کودک بهره مند ميباشيد:

 

فرزند پروري يک علم است. شما بايستي از مراحل رشد و تکامل کودک، نحوه مراقبت از کودک، و روانشناسي کودک و نوجوان آگاهي کامل داشته باشيد. شما بايد بدانيد چگونه با يک کودک خردسال و يا نوجوان رفتار کرده و تعامل داشته باشيد. شما بمنظور تاديب و تربيت فرزندتان بايد از صلاحيت و دانش کافي برخوردار باشيد.

 

۷- آيا شما از حمايت اجتماعي و عاطفي کافي برخوردار هستيد:

 

پرورش کودک بدون ياري دوستان و خانواده کاري بس دشوار و طاقت فرسا است. بنابراين مطمئن گرديد از حمايت اجتماعي کافي در رابطه با نگهداري و پرورش فرزندتان بهره مند ميباشيد.

 

۸- آيا شما آمادگي ظهور تغييرات جسمي در بدنتان را داريد:

 

حاملگي و زايمان با اضافه وزن در مادران همراه است (به ويژه در ناحيه شکم) . اين اضافه وزن ممکن است هميشگي و يا گذرا باشد. به هر صورت براي بازگشت به وضعيت اوليه حداقل ۹ ماه زمان لازم است. بنابراين زوجهاي جوان بايد آمادگي پذيرش اين تغييرات ظاهري را داشته باشند.

 

۹- آيا براي بي خوابيهاي شبانه آمادگي داريد:

 

بي خوابي‌هاي شبانه، از هم گسيختگي در الگوهاي خواب، نبود وقت کافي براي رسيدگي به خودتان، رابطه ي جنسي کمتر، تفريح و اوقات فراغت کمتر، ازجمله مشکلات پيش روي شماست که بايد با آنها کنار آييد. هشيار باشيد که بچّه‌دار شدن در ماههاي نخست زندگي ي مشترک ميتواند استرس و فشار روحي ي زيادي به شما و شريکتان تحميل کند. بنابراين سعي کنيد تا ۳ سال پس از ازدواجتان صاحب فرزندي نشويد.

 

۱۰- آيا ميتوانيد فرزند خود را همانگونه که هست بپذيرد:

 

شما بايد احتمال تولد نوزادي با نقصهاي جسمي و رواني را نيز مد نظر داشته باشيد (هر چند اغلب آنها قابل پيشگيري است) . ممکن است نوزاد شما، آن طور که در روياهايتان مي‌پرورانديد، نباشد، ممکن است از زيبايي ي دلخواه شما برخوردار نباشد، و يا حتي ممکن است مرده متولد شود. چنانچه پسر و يا دختر بودن کودک برايتان مهم است، بهتر است قيد بچّه‌دار شدن را بزنيد، چون ممکن است چيزي بر خلاف آرزويتان رقم بخورد.

 

 

چند توصيه ديگر:

۱- چنانچه بر مبناي دلايل غلط و غير منطقي صاحب فرزند شويد، لذت شيرين پدر و مادر شدن به پشيماني و عذابي ابدي براي شما و فرزندانتان بدل خواهد شد.

۲- براي آينده خود برنامه ريزي کنيد و ببينيد حضور فرزند در آن چه تغييراتي ايجاد ميکند.

۳- فرزند با خود شادي‌هاي بسياري به همراه مي‌آورد، اما در عين حال چالشهاي فراواني نيز پيش روي شما قرار ميدهد. فرزند روابط، فعاليتهاي روزمره، شغل، وضعيت مالي، و سبک زندگي شما را دستخوش تغيير خواهد کرد.

۴- پيش از بچّه‌دار شدن درباره نحوه ي پرورش کودک با شريکتان صحبت کرده و به توافقات اصولي دست يابيد. هر دوي شما در اين زمينه بايد از آمادگي جسمي، روحي و مالي کافي برخوردار باشيد.

۵- شما و شريکتان بايد قادر به فرآهم آوردن محيط و فضايي سالم، امن، مطمئن و عاري از تنش براي رشد و بالندگي فرزندتان باشيد.

۶- بسياري از مادران پس از تولد فرزندشان دچار افسردگي پس از زايمان ميگرند. از دلايل عمده آن عدم آمادگي براي مادر شدن، ناتواني در درک حقايق زندگي، توقعات نامعقول و عدم برنامه ريزي قبلي ميباشد. به عبارت ساده تر آنها نمي‌دانند چه ميکنند و چه بايد بکنند.

۷- سطحي نيانديشيد. از افرادي که به تازگي صاحب فرزند شده اند، مشکلات مرتبط با نگهداري کودک را جويا شده و صادقانه ببينيد ميتوانيد از عهده آنها بر آمده و با آنها کنار آييد

 

 

    

پيش فرض

چگونه مي‌توان از زمان تخمک گذاري و حداکثر امکان بارداري اطلاع پيدا کرد؟

۱

روشهاي آگاهي از زمان بارداري

 

 

در روش آگاهي از زمان باروري، مجموعه اي از اطلاعات به خانمها داده مي‌شود تا آنها بدانند که در چه روزهايي از ماه به احتمال زياد مي‌توانند در صورت انجام مقاربت حامله شوند ودر چه روزهايي اين احتمال کم مي‌باشد.

 

 

خانمها مي‌توانند با مشاهده تغييراتي که در بدنشان ايجاد مي‌شود بفهمند که زمان تخمک گذاري (آزاد شدن تخمک از تخمدانها) چه موقعي مي‌باشد. سپس آنها مي‌توانند با استفاده از اين اطلاعات از بروز حاملگي جلوگيري نمايند.

موثر ترين راه براي کشف اين موضوع که زمان باروري هر شخصي در چه روزهايي از ماه مي‌باشد، استفاده از هر سه روشي است که در اينجا توضيح داده مي‌شود.

آگاهي از زمان باروري، ميزان درک خانمها را در مورد بدن و سيکل (چرخه) قاعدگي شان افزايش مي‌دهد. براي اينکه اين روش بعنوان يک روش جلوگيري از بارداري موثر واقع شود، بايد خانمها در روزهايي که احتمال باروري زيادي وجود دارد از انجام مقاربت خودداري نمايند و يا اينکه از ساير روشهاي جلوگيري از بارداري (مثل کاندوم) استفاده کنند. بطور کلي تقريبا يک سوم از روزهاي هر ماه را روزهاي باروري تشکيل مي‌دهد.

 

 

روش آگاهي از زمان باروري متکي به اطلاعات زير مي‌باشد:

 

* چهار ده روز قبل از اينکه خونريزي عادت ماهانه بعدي شروع شود، يک تخمک از تخمدان رها مي‌شود (به اين وضعيت اصطلاحا تخمک گذاري گفته مي‌شود) .

* بعد از انجام مقاربت، اسپرمهاي آقايان مي‌توانند تا پنج روز نيز در دستگاه تناسلي خانمها زنده بمانند (اگر چه اکثر آنها بعد از دو روز از بين مي‌روند) .

* در صورتي که از سه روز قبل تا سه روز بعد از زمان تخمک گذاري مقاربت انجام شود احتمال وقوع حاملگي زياد مي‌باشد.

* از آنجايي که زمان دقيق تخمک گذاري (آزاد شدن تخمک از تخمدان) را نمي‌توان دقيقا پيش بيني نمود، بنابراين ۲ تا ۳ روز نيز به شروع و انتهاي اين دوره بايد اضافه نمود. روش آگاهي از زمان باروري براي خانمهايي که داراي زمانهاي قاعدگي منظم در هر ماه مي‌باشند بسيار موثر مي‌باشد.

 

 

روش تقويمي (روش ريتم)

 

در روش تقويمي، خانمها مي‌توانند از سوابق قاعدگي‌هاي قبلي خود به عنوان يک راهنما استفاده نمايند. در اين روش هر خانمي مي‌تواند ميانگين روزها را در سيکل قاعدگي خود حساب نموده و زمانهاي باروري آينده خود را تخمين بزند.

شروع به نوشتن دوره‌هاي قاعدگي خود به مدت ۸ تا ۱۲ ماه نماييد. اولين روز قاعدگي (اولين روز خونريزي) را بعنوان “روز يک” دوره قاعده گي در نظر بگيريد.

کوتاهترين و بلند ترين چرخه قاعدگي را در نظر بگيريد. عدد ۱۸ را از کوتاهترين چرخه قاعدگي خود کم نماييد و آن را بعنوان اولين روز باروري يادداشت نماييد. عدد ۱۱ را از بلند ترين چرخه قاعدگي کم نموده و آن را بعنوان آخرين روز بارداري در نظر بگيريد.

مثال: تعداد روزهاي بين “روز يک” يک چرخه قاعدگي تا “روز يک” چرخه قاعدگي بعدي در يک خانم عبارتند از:

فروردين ۲۹ روز- ازديبهشت ۲۶ روز (کوتاه ترين چرخه) - خرداد ۳۰ روز تير ۳۱ روز (بلند ترين چرخه) - مرداد ۳۰ روز

در اين مثال مي‌بينيم که کوتاهترين چرخه قاعدگي در اين خانم ۲۶ روز و بلند ترين آن، ۳۱ روز مي‌باشد.

عدد ۱۸ را از۲۶ کم مي‌کنيم تا اولين روز باروري بدست آيد (روزهشت) . عدد ۱۱ را هم از ۳۱ کم مي‌کنيم تا آخرين روز باروري بدست آيد (روز بيست) . بنابراين در اين خانم روزهاي ۸ تا ۲۰ هر چرخه قاعدگي روزهاي باروري هستند يعني احتمال حاملگي در اين روزها زياد مي‌باشد و بايد در اين روزها يا از مقاربت خود داري نمايد و يا اينکه از ساير روشهاي جلوگيري از بارداري استفاده نمايد.

ارزيابي ترشحات دهانه رحم

در طي يک دوره قاعدگي، قوام يا غلظت ترشحات دهانه رحم در روز‌هاي قبل از تخمک گذاري، ترشحات دهانه رحم به بالا کشيدن و بالا بردن اسپرمها به داخل رحم و از آنجا به لوله اي فالوپ يعني جايي که معمولا لقاح انجام مي‌شود کمک مي‌نمايد.

ترشحات گردن رحم همچنين به بقاي اسپرمها در داخل رحم کمک مي‌کند.

در يک چرخه قاعدگي طبيعي معمولا بعد از پنج روز خونريزي قاعدگي، سه يا چهار روزمهبل خشک مي‌باشد، سپس با ترشحات مايعي سفيد يا زرد رنگ و چسبناک روزهاي خيس بودن آغاز مي‌گردد. اين خيس بودن به تدريج افزايش يافته تا به روزي مي‌رسيم که خيس ترين روز مي‌باشد. در اين روز ترشحات فراوان، صاف، ليز و لغزنده و خيلي کش مي‌آيد (مثل سفيده تخم مرغ) . معمولا تخمک گذاري از دو روز قبل تا دو روز بعد از پيدا شدن چنين حالتي رخ ميدهد. با يادداشت نمودن ميزان ترشحات و پيدا کردن خيس ترين روز هر دوره قاعدگي مي‌توانيد روزهاي تخمک گذاري را مشخص نماييد.

با استفاده از يک اسپکولوم (speculum) پلاستيکي مي‌توانيد خودتان ترشحات دهانه رحم را از نظر قوام و غلظت آن ارزيابي نماييد.

روش اندازه گيري دماي پايه اي بدن

هنگامي که يک خانم هر روز دماي بدن خود را اندازه مي‌گيرد متوجه مي‌شود که وقتي تخمک گذاري انجام ميشود تغييراتي در دماي بدنش ايجاد مي‌گردد. درست قبل از زمان تخمک گذاري، دماي بدن بطور موقتي به مدت کوتاهي پايين مي‌آيد.

در عرض ۱۲ ساعت که تخمک گذاري انجام مي‌شود دماي بدن چند دهم درجه بالا مي‌رود و تا هنگام قاعدگي بعدي به همان حالت بالا باقي مي‌ماند. وقتي درجه حرارت به مدت سه روز در همان حد بالا باق بماند، روزهاي باروري پايان يافته و روزهايي که مي‌توان بدون هيچگونه وسيله جلوگيري از بارداري مقاربت انجام داده و حامله نشد شروع مي‌گردد.

همانند روش تقويمي، در روش اندازه گيري دماي پايه اي بدن، شما بايد به مدت ۸ تا ۱۲ ماه دماي بدن خود را اندازه گيري و يادداشت نماييد تا بتوانيد از آن بعنوان يک روش نسبتا مطمئن جلوگيري از بارداري استفاده نمائيد.

يکي از اشکالات اين روش آن است که دماي بدن افراد ممکن است بر اثر بيماريهاي مختلف، کم خوابي يا مصرف داروها نيز تغيير يابد.

ساير علائمي که در هنگام تخمک گذاري در بدن تغيير مي‌يابند عبارتند از:

* تغييراتي در وضعيت قرار گيري رحم

* درد خفيف يا انقباضات خفيفي در يک طرف قسمت تحتاني شکم (در محل يکي از تخمدانها)

* نرم شدن دهانه رحم

* حساس شدن دهانه رحم

* حساس شدن پستانها

بنابراين براي جلوگيري از بارداري به روش “آگاهي از زمان باروري” بايد در زمانهاي باروري يعني از ۵ روز قبل تا ۳ روز بعد از تخمک گذاري از مقاربت نمودن پرهيز نمود و يا اينکه از ساير روشهاي جلوگيري از بارداري مثل کاندوم در طي اين روزها استفاده نمود.

مزاياي جلوگيري از بارداري به روش “آگاهي از زمان باروري”

* هيچگونه عوارض جانبي ندارد

* در خانمهايي که داراي دوره‌هاي قاعدگي منظمي هستند بسيار موثر مي‌باشد

* اطلاعات خانمها را نسبت به بدن خود افزايش مي‌دهد

معايب جلوگيري از بارداري به روش ” آگاهي از زمان باروري”

* آموختن اين روش زمان نسبتا زيادي مي‌خواهد

* اين روش نياز به محاسبه و همکاري طرفين دارد

* شکست اين روش نسبت به ساير روشها بيشتر مي‌باشد

اول بخونيد بعد بچّه‌دار شيد

تربيت صالح

 

زن و شوهر لازم است در هنگام ازدواج فکر کنند براي چه ازدواج مي‌کنند؟ و چگونه فرزندي مي‌خواهند؟ لذا بحث از تربيت کودکاني صالح و سالم چه از نظر رواني و چه از نظر جسمي موضوعي است که از اهميت خاصي برخوردار است. چنانچه نه تنها کيفيت دوران بارداري بلکه پيش از آن و زمان انعقاد نطفه و حتي چگونگي انتخاب همسر نيز از نظر دين مبين و جامع اسلام قابل تشريح و مهم است. لذا با توجه به اهميتي که همسر خوب در تکوين شخصيت طفل و پرورش او دارد در اسلام تاکيد بسياري به انتخاب همسري با عفت و با ايمان و با اصالت شده است. چنانچه به دختران و پسران سفارش مي‌کند که علاوه بر دقت در اين امر براي برخورداري از همسري شايسته بسيار دعا کنند. " ربنا هب لنا من ازواجنا و ذرياتنا قرة اعين واجعلنا للمتقين اماما" (سوره فرقان، آيه 74) . در زندگاني رسول اکرم (ص) ديده مي‌شود که براي انعقاد نطفه حضرت زهرا (س) به امر خداوند، ايشان چهل روز از حضرت خديجه (ع) کناره گرفت و پس از چهل روز عبادت و روزه داري، با غذايي که از بهشت آورده شد افطار کرد، آنگاه نطفه حضرت زهرا (س) منعقد شد. شايد با تأسي از همين سنت حسنه عده اي از بزرگان سفارش مي‌کنند که والدين پيش از بچّه‌دار شدن عبادتي خاص انجام دهند. اگر بخواهيم اين ايجاد آمادگي را در حيطه‌هاي لازم قبل و هنگام انعقاد نطفه مورد بررسي قرار دهيم ضروري است به صحبت در مواردي مثل تغذيه سالم، لزوم دعا و درخواست از خداوند، حالات پدر و مادر، زمان و مکان مناسب، و اذکار مفيد بپردازيم.

نه تنها کيفيت دوران بارداري بلکه پيش از آن و زمان انعقاد نطفه و حتي چگونگي انتخاب همسر نيز از نظر دين مبين و جامع اسلام در مبحث تربيت فرزند مهم است.

 

تغذيه سالم: در دين مقدس اسلام، غذا هم از لحاظ مادي مورد اهميت است و هم از لحاظ معنوي. غذاي حرام تأثيري بسيار منفي در روح و روان فرزند مي‌گذارد از اين رو بسيار سفارش شده که والدين از غذاي حرام و حتي غذاي مشکوک پرهيز نمايند. (سوره بقره آيه 168) همين طور آثار منفي مصرف نوشيدني‌هاي حرام چه از لحاظ شرعي و چه به لحاظ علمي ثابت شده است. به طوري که نتايج آن مي‌تواند کم هوشي و يا سست شدن استخوانها در کودک باشد. جالب است بدانيد که در بسياري از منابع مطالعاتي مربوط به دوران بارداري توصيه‌هاي فراوان تغذيه اي را با توجه به متون ديني براي مادران ذکر کرده اند. مثل اينکه خوردن گلابي در اين دوران باعث صفاي دل، زيبايي کودک، و نيکو گرداندن اخلاق وي مي‌شود. (1)

 

تربيت صالح

 

لزوم دعا و درخواست: به پدران و مادران سفارش شده که در زمان پيش از بارداري و در حين بارداري از اذکار و دعاهاي مربوط بهره مند شوند و از خداوند طلب فرزند سالم و صالح کنند. همچنين به اذکار و دعاهايي در حين رابطه به قصد بچّه‌دار شدن اشاره شده است. مثل اينکه مرد در اين هنگام دائماً نام خدا را بر زبان آورد تا شيطان از او دور بماند و يا اذکار ديگري که در منابع معتبر به تشريح آمده است. حتي در روايات و احاديث مختلف مادران را به استفاده از دعا و ذکر‌هاي مختلف و مرتبط با دوران بارداري سفارش مي‌کنند.

 

حالات پدر و مادر: شرع مقدس و علوم روز دنيا به اين نکته اشاره مي‌کنند که سيستم فکري و حالات رواني پدر و مادر در حين انعقاد نطفه بر روحيات فرزند مؤثر خواهد بود. ضمن آنکه به هر دو توصيه مي‌شود تا وضو داشته باشند که ياد خدا آرامش بخش است، ترس و اضطراب والدين را در اين هنگام بدترين عامل براي تأثيرات مخرب بر روي طفل مي‌دانند. همچنين خستگي زياد، جنين را ضعيف نموده و شايد بر هوش او مؤثر باشد.

 

زمان مناسب: در سطور فوق به ميزان تأثير روحيات پدر و مادر اشاره نموديم و در کنار آن لازم است بدانيد که اسلام حتي در مورد زمان مناسب و مفيد براي بچّه‌دار شدن نيز توصيه‌هايي دارد. به عنوان مثال هنگام کسوف، خسوف، ميزان رطوبت و گرماي محيط، هنگام طلوع و غروب آفتاب، روزهاي مختلف ماه از جمله مباحث در اين زمينه است و تأثيراتي مفيد يا مضر بر جنين خواهد گذاشت.

شرع مقدس و علوم روز دنيا به اين نکته اشاره مي‌کنند که سيستم فکري و حالات رواني پدر و مادر در حين انعقاد نطفه بر روحيات فرزند مؤثر خواهد بود.

 

مکان مناسب: از موضوع‌هاي مهم و قابل بررسي ديگر مکان مناسب است که در آيات و روايات به موارد مختلفي اشاره شده و مکان‌هايي را براي بچّه‌دار شدن مورد منع قرار داده اند. به عنوان مثال ذکر شده که انعقاد نطفه در زير درخت ميوه‌دار باعث به وجود آمدن کودک ظالم و جلاد خواهد شد. (2)

 

دختران و پسران خوب و با ايمان! براي داشتن نسلي پاک و با ارزش همراه با سازندگي و معنويت، لازم است که همسري پاک و با اصالت انتخاب کنيد و به اين امر نه تنها به صورت انتخاب شريک زندگي بلکه به عنوان انتخاب مادر يا پدري خوب و شايسته براي فرزند‌تان نگاه کنيد.

 

 

 رشد از ديدگاه اسلام

 

مقدمه

 

انسان از ديدگاه اسلام موجودي در حال رشد است که در دوران زندگي خود نيز از مراحل و دوره‌هاي مشخصي عبور مي‌کند. خداوند در قرآن مي‌فرمايد: اوست خدايي که شما را از خاک ناچيز بيافريد و سپس از قطره آب و آنگاه از خون بسته پس شما را از رحم مادر طفلي بيرون آورد تا آن که، سن رشد و کمال برسيد و باز پير و سالخورده شويد و برخي از شما پيش از سن پيري وفات کنيد و همه به اجل معين خود. تا مگر قدرت خدا را تعقل کنيد (غافر، 67) .

 

مراحل رشد قبل از تولد

 

همانا آدمي را از گل خالص آفريديم، سپس آن گاه او را نطفه گردانيده، در جاي استوار قرار داديم، آنگاه نطفه را علقه و علقه را مضخه و باز مضخه را استخوان گردانيديم. سپس بر استخوانها گوشت پوشانيديم. از آن پس او را به صورت خلقي ديگر بوجود آورديم. آفرين بر قدرت کامل بهترين آفريننده (مومنون 12-14) . بنابراين مراحل رشد قبل از تولد به ترتيب عبارتند از نطفه- علقه- مضخه- استخوان و پوشانيدن گوشت بر آن و ايجاد آفرينشي ديگر.

 

مراحل رشد بعد از تولد

 

در قرآن دوران زندگي انسان بعد از تولد به سه دوره مشخص کودکي، بلوغ و پيري تقسيم شده است. ولي چون دوران مهم رشد و تربيت انسان در سالهاي کودکي و جواني است احاديث فراواني دوران رشد را بعد از تولد تا 21 سالگي تقسيم بندي کرده و ويژگيهايي براي رشد و تربيت يادآور شده‌اند. پيامبر اکرم صلي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم مي‌فرمايد: کودک در هفت سال اول سيد و آقاست، در هفت سال دوم روحيه اطاعت و فرمانبرداري دارد و در هفت سال سوم وزير و مشاور است (وسائل‌الشيعه ج 15، ص124) .

 

همچنين آن حضرت در حديث ديگري مي‌فرمايد: فرزند خود را هفت سال آزاد بگذار تا بازي کند در هفت سال دوم به ترتيب و ادب کردن او اقدام کن و در هفت سال سوم او را مشاور و همراه خود قرار ده (کافي، ج 6 ص 47) . بنابراين همانگونه که ديده مي‌شود دوران رشد و تربيت بعد از تولد سه مرحله هفت ساله تقسيم مي‌شود شامل دوره سيادت و سروري که هفت سال اول را شامل مي‌شود. دوره اطاعت و فرمانبرداري که دوره يادگيري، آداب و تربيت صحيح است و دوره سوم که دوره مشورت و همراهي است.

 

عوامل موثر در رشد از ديدگاه اسلام

 

توجه به عامل فطرت در رشد و تربيت انسان

 

از ديدگاه اسلام وجود فطرت مسلم و قطعي است براساس فطرت الهي خلق شده است و دين اسلام هم دين فطرت است و به همين دليل باقي و هميشگي است. فطرت همان سرشت انسان است و پيداست که سرشت اکتسابي نيست.

 

عوامل ارثي (قبل از تولد) و تاثير آنها در رشد

 

اسلام به عوامل ارثي و تاثير آن در رشد انسان توجه خاصي دارد و مجموعه عوامل قبل از تولد، از قبيل نحوه انتخاب همسر، زمان ازدواج، زمان تشکيل نطفه و تاثير عوامل ژنتيکي، ايام بارداري، هنگام تولد و زمان زايمان را در رشد و سلامت جسمي و رواني انسان موثر مي‌داند و به آنها عنايت دارد. پيامبر اکرم صلي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم مي‌فرمايند: شقاوت انسان بدبخت و سعادت انسان خوشبخت در شکم مادر تعيين مي‌گردد (بحارالانوار، ج 3، ص 43) .

 

تاثير عامل خانواده بر رشد از ديدگاه اسلام

 

از ديدگاه اسلام پدر و مادر مهم ترين نقشها و وظايف را در رشد و تربيت کودک بر عهده دارند. اسلام از همان ابتداي تولد برنامه‌ها و دستورات خاصي را براي رشد و تربيت کودک تنظيم فرموده و اجراي آن را بر عهده والدين قرار داده است. اصولا اسلام در مورد رشد و تربيت حقوق مسلمي را براي کودکان قائل است.

 

اسلام در سراسر دوره کودکي و نوجواني که مهمترين دوران رشد و تربيت کودک است برنامه‌هاي خاص و سفارشات تربيتي بسياري را در انتخاب اسم، در نحوه شير دادن و از شير گرفتن، در صحبت و مهرورزي به کودکان و در رعايت عدالت و وفاي به عهد نسبت به آنها چه در دوره بلوغ و چه در دوره جواني بيان فرموده است. پيامبر اکرم مي‌فرمايند: به کودکان خود احترام بگذاريد و با آداب و روش پسنديده با آنها رفتار کنيد.

 

عامل تفاوتهاي فردي و تاثير آن بر رشد از ديدگاه اسلام

 

از ديدگاه اسلام افراد بشر خصوصيات و استعدادي متفاوت دارند و هر کس از توانايي و ظرفيت معيني برخوردار است. اسلام وجود تفاوتهاي فردي را به عنوان يک امر مسلم و ضروري مي‌پذيرد و آن را لازمه زندگي بشر مي‌داند. براين اساس در مورد رشد و تربيت کوکان نيز توجه به اصل تفاوتهاي فردي را مورد تاکيد و اهميت قرار مي‌دهد و آن را از صفات خوب والدين به حساب مي‌آورد.

 

عامل شيوه تربيتي و برنامه ريزي براي رشد از نظر اسلام

 

اسلام براي رشد و تربيت صحيح و مطلوب فرزندان راه عاقلانه و روش حکيمانه‌اي را توصيه مي‌کند و معتقد است که فقط از اين طريق سعادت و خوشبختي انسان فراهم مي‌شود و يکي از اين برنامه‌ها را استفاده از عامل تشويق و تنبيه مي‌داند. رشد و تربيت کودکان و نوجوانان مستلزم برنامه‌هاي ويژه‌اي است و اسلام نيز به اين منظور برنامه ريزي و بکار بردن روشهاي خاص تربيتي را ضروري مي‌داند و معتقد است رفتار با کودکان با برخورد نسبت به بزرگسالان متفاوت است.

 

از سوي ديگر اسلام سفارش مي‌کند که پدران و مادران موظفند در تربيت فرزندان خود به مقتضيات زمان خود نيز توجه داشته باشند. و در تربيت آنها، شرايط و اقتضاي محيط را نيز در نظر بگيرند. علي عليه‌السلام مي‌فرمايند: آداب و رسوم زمان خود را با فشار و زور به فرزندان خود تحميل نکنيد زيرا آنان براي زماني غير از زمان شما را آفريده شده‌اند (شرح ابي ابن الحديد، ج 20، ص 267) .

 

هدف رشد از ديدگاه اسلام

 

از ديدگاه اسلام رشد معناي ارزشي و اخلاقي عميق و گسترده‌اي دارد. اين کلمه در متون اسلامي، معناي هدايت، نجات، صلاح و کمال يافتن است. بنابراين از ديدگاه اسلام رشد در تعالي انسان جايگاهي والا و ارزشمند دارد و انسان در مسير تعالي و کمال خويش مي‌تواند به آن دست يابد البته هر کس آسان به اين جايگاه و مقام بلند نمي‌رسد. پيامبر اکرم مي‌فرمايند: هنگامي که خداوند خير کسي را مي‌خواهد او را در دين فقيه و آگاه مي‌سازد و رشدش را به او الهام مي‌کند. بنابراين مي‌توان گفت که رشد و تربيت از ديدگاه اسلام رشد و تربيت اخلاقي است و هدف اسلام اين است که انسان را به جايگاه اخلاقي و ارزشي او برسان

"مطالب زيادي در مورد اعمالي كه در دوران بارداري بايد انجام داد در روايات آمده است كه به مختصري از آنها اشاره مي‌كنيم:

1. روزانه 140 صلوات بفرستيد

2. در كل دوران بارداري يك ختم قرآن به نيت سلامتي امام زمان (ع)

3. تا پيش از چهار ماهگي قبل از هر نزديكي زن و شوهر, آيه 87 سوره‌ي انبياء يعني و ذالنون. . . را بخوانند.

4. از ماه چهارم به بعد در حالي كه هردو رو به قبله‌اند, آيت‌الكرسي بخوانند

5. در هر ماه شوهر دست بر پهلوي راست همسرش بگذارد و هفت بار انا انزلناه را بخواند

6. زن باردار هر روز 70 استغفار كند

توصيه‌هاي زير نيز مي‌‌توانند مفيد باشند:

بخش اول: توصيه‌هاي ايام بارداري:

الف – توصيه‌هاي عبادي: 1- مادر دائماً با طهارت و حتي المقدور رو به قبله باشد، و از گفتار بي مورد پرهيز نمايد. استغفار و توجه قلبي و دائمي به خداوند متعال در طهارت قلب و روح فرزند مؤثر است. 2- مداومت به قرائت قرآن در ايام بارداري. 3- انجام واجبات ديني به ويژه نماز در اول وقت مواظبت گردد. نوافل و نماز شب، حتي قضاء آن حتي المقدور به جا آورده شود. 4- روزانه صدقه به فقراء داده شود. و ثواب آن هديه به مادر حضرت ولي عصر (عج) حضرت نرگس خاتون اهدا گردد. 5- شركت در مجالس اهل بيت (عليه السلام) و فرستادن صلوات در طول روز. 6- سوره مباركه "يس" در هر روز و سوره "واقعه"، سورة "توحيد" حداقل 10مرتبه، در شبها قرائت شود. شبهاي جمعه سوره "ص" خوانده شود. 7- انجام غسل‌هاي مستحبي، مخصوصاً غسل جمعه فراموش نشود. 8- جنين از پنج ماهگي قادر است صداها را بشنود. به همين علت، به خصوص، بعد از 5 ماهگي، قرائت قرآن اثر بسزايي در طفل دارد.

ب ـ توصيه‌هاي غذايي: 1- در حليت و طهارت غذا و آشاميدنيها دقت لازم مبذول شود و از هر گونه غذاي شبهه ناك پرهيز شود. 2- خوردن شير، حداقل روزي يك ليتر. در احاديثي از امام حسن (عليه السلام) و امام رضا (عليه السلام) بر اين امر تاكيد فراوان شده است. 3- استفاده از كندر خوراكي بسيار مفيد است. 4- ميوه‌هاي فصل مرتب و زياد ميل شود. 5- خوردن خرما در استحكام بدن كودك بسيار مؤثر است، البته خوردن ميوه‌هاي آبدار مانند هندوانه جهت تعديل گرماي آن توصيه مي‌شود. 6- استفاده از شنبليله خام خصوصاً از ماه پنجم به بعد براي سلامت موي بدن نوزاد مؤثر است. 7- آب انگور، سيب، به و انار شيرين، سلامت جسمي، روحي و عقلي كودك را به همراه مي‌آورد. 8- به طور كلي مادر نيازمند گروه‌هاي غذايي چهارگانه در روز به ميزان مناسب مي‌باشد. گروه نان و غلات – گروه ميوه‌ها و سبزيجات – گروه قند‌هاي ساده و چربي.

بخش دوم: توصيه‌هاي پس از تولد:

الف – توصيه‌هاي عبادي: 1- پس از تولد بچّه را غسل داده، در گوش راست او اذان، و در گوش چپ او اقامه بخوانيد. و با تربت امام حسين (عليه السلام) كه در آب فرات و يا آب شيرين حل شده، كام طفل را بگشاييد. 2- سعي شود با وضو به طفل شير داده شود. 3- از ماه‌هاي اول تولد، در مواقع مناسب، پدر و مادر با صداي بلند قرآن قرائت نمايند، و يا اينكه نوار‌هاي ترتيل با صدايي آرام و دلنشين براي نوزاد پخش شود. قابل توجه است كه لازم نيست نوزاد بيدار باشد.

ب – توصيه‌هاي غذايي: 1- تغذيه مادر جهت افزايش شير بايد كاملا مورد توجه قرار گيرد. 2- تغذيه كودك با توجه به كارشناسي تغذيه بايد مورد توجه قرار گيرد.

 

تيتر: از ابتداي آميزش تا لحظه زايمان از منظر اسلام

خلاصه: در زندگاني رسول اكرم‌ (ع) ديده مي‌شود كه براي انعقاد نطفه حضرت زهرا‌ (ع) به امر خداوند چهل روز از حضرت خديجه فاصله گرفت و پس از چهل روز عبادت و روزه داري، با غذايي كه از بهشت آورده شد افطار كرد، آنگاه نطفه حضرت زهرا‌ (ع) منعقد شد.

متن كل خبر: آميزش

زن و شوهر لازم است در هنگام ازدواج فكر كنند براي چه ازدواج مي‌كنند؟ براي چه فرزند مي‌خواهند؟ چگونه فرزندي مي‌خواهند؟ آتش افروز وجاني يا روشن بخش و ايجاد كننده صلخ و تفاهم؟ پس بهتر است در حيات جنسي هم قصد قربت و كسب زضاي خدا را فراموش نكنند و طمانينه و آرامش در نظر داسته باشند كه آميزش توام با طمانينه باعث مي‌شود گردش خون، طبيعي بوده و در نتيجه نسلي طبيعي و بهنجار پديد آيد. در دين مقدس اسلام، غذا هم از لحاظ مادي بررسي مي‌شود و هم از لحاظ معنوي. درست است كه غذاي حرام تاثير بدتر در روح و روان فرزند مي‌گذارد. از اين رو بسيار سفارش شدهد كه والدين از غذاي حرام و حتي غذاي مشكوك پرهيز نمايند. در زندگاني رسول اكرم‌ (ع) ديده مي‌شود كه براي انعقاد نطفه حضرت زهرا‌ (ع) به امر خداوند چهل روز از حضرت خديجه فاصله گرفت و پس از چهل روز عبادت و روزه داري، با غذايي كه از بهشت آورده شد افطار كرد، آنگاه نطفه حضرت زهرا‌ (ع) منعقد شد. شايد با تاسي از همين سمت حسنه باشد كه عدهاي از بزرگان سفارش مي‌كنند كه والدين پيش از بچّه‌دار شدن روزه بگيرند يا عبادت خاصي را انجام دهند.

در اينجا به برخي از اين توصيه ه اشاره مي‌شود:

1- تلاوت آيه نور توسط والدين، قبل از بارداري و توسط زن در ايام بارداري ضروري است.

2- خوردن گلابي

الف) خوردن گلابي توسط پدر، سبب زيبايي فرزند مي‌شود.

ب) به زنان باردار گلابي بدهيد كه فرزندان را نيكو و زيبا مي‌كند.

پ) به زنان باردار گلابي بدهيد كه اخلاق فرزندانتان را نيكو مي‌كند.

ت) خوردن گلابي مايه قوت قلب، پاكي معده، صفاي دل، دليري و زيبايي بچّه مي‌شود.

ث) گلابي قلب را جلا مي‌دهد و دردهاي درون را به اذن حق شفا مي‌بخشد.

 

در كتاب كافي از امام صادق‌ (ع) نقل شده: ايشان در حالي كه به كودكي زيبا مي‌نگريست فرمود: بايد پدر اين پسر بچّه، گلابي خورده باشد

همچنين روايت شده است كه پيامبر‌ (ع) گلابي اش را تكه كرد و به جعفر بن ابي طلالب داد و به او فرمود: بخور ! همانا گلابي رنگ را جلا مي‌دهد و فرزند را نيكو مي‌گرداند.

3- خوردن كاسني:

الف) كاسني براي افزايش فرزند مفيد است.

ب) خوردن كاسني آب كمر را افزايش داده و فرزند را نيكو و ذكور بودن را ولد زياد مي‌كند.

پ) خوردن كاسني باعث زيبايي فرزند و ازدياد در پسر آوردن مي‌شود

ت) زياد خوردن كاسني سبب افزايش دارايي و تولد فرزند پسر خواهد شد

4- خوردن قاووت به پدر و مادر توصيه شده است:

الف) خوردن سويق توسط والدين موجب قوت در فرزند و نبودن كودني و سبك مغزي و ناداني

در او مي‌شود

ب) خوراندن سويق به كودك جهت تقويت و روياندن گوشت و مجكم كردن استخوان بسيار

مفيد است

در روايت آمده است، مردي به امام صادق‌ (ع) عرض كرد: اي پسر رسول خدا، فرزندي به دنيا مي‌آيد كه در او ضعف و سبك سري است. حضرت فرموند: چرا قاووت نمي‌خوري؟ آن را بخور و خانواده ات را هم به ان سفارش كن. به درستي كه قاووت، گوشت را مي‌روياند و استخوان را محكم مي‌كند و فرزندي از تو به دنيا نمي‌آيد مگر اينكه قوي باشد

5- سفارش به خوردن انار:

الف) خوردن انار شيرين فرزند را نيكو مي‌كند.

6- كندور

الف) خوردن كندور توسط زن باردار باعث زيادي عقل بچّه، باهوش، پاكدل، دانا و شجاع

شدن پسر و خشخو و نيكو شدن دخــتر مي‌شود.

در حديثي آمده است: به زنان حامله كندر بخورانيد، بدرستي كه طفل در شكم مادر كندر غذاي او مي‌شود، دلش محكم و تحملش زياد مي‌شود.

 

دعا براي فرزندار شدن

1- نقل شده كه امام صادق‌ (ع) كه فرموده اند درسجده اين دو آيه را بخوانيد:

رب هب لي لدنك ذريه طيبه انك سميع الدعا، رب لا تذرني فردا و انت خيرو الوارثين.

2-در صبح و شام هفتاد مرتبه سبحان الله، ده مرتبه استغفرالله ربي و اتوب اليه و سپس نه مرتبه سبحان الله و يك مرتبه استغفرالله ربي و اتب اليه گفته شود.

البته دعاهاي ديگري است كه مي‌توانيد به كتاب كليدهاي بهشت مراجع كنيد

در حين آميزش

تغذيه

در حين آميزش هيچ يك از يا مرد مست نباشد و الكل مصرف نكرده باشند ؛ چون موجب كمبود ويتامين D مي‌شود و در نتيجه استخوان بچّه نرم مي‌گردد.

دكتر وازن معتقد است اگر طفل خرفت و كم هوش پيدا كرديد و توانستيد در اطراف وضع پدري يا مادري او اطلاعات صحيحي كسب كنيد، به اين نتيجه خواهيد رسيد كه يكي از والدين هنگام تشكيل نطفه مست بوده است.

همچنين نوع غذا (از نظر حرام يا حلال بودن) اثر فراواني در فرزند دارد كه لازم است در اين زمينه نيز نيز توجه كافي صورت گيرد.

 

 

حالات پدر و مادر

درپي رواياتي كه بيانگر تاثيرات، به پدران و مادران سفارش شده است كه در حين نزديكي با وضو بوده و به ياد خدا باشند. بديهي است ياد خدا موجب آرامش قلب مي‌شود و در فرزند اثر مثبتي خواهد داشت. همچنين رغبت و ميل قوي جنسي زوجين، در زيايي جنين و هوشمندي وي اثري قطعي خواهد نهاد. ترس و اظطراب والدين به هنگام عمل زناشويي، بدترين تاثير را بر روي طفل مي‌گذارد ؛ همانگونه كه آرامش خاطر پدر و مادر، تاثير بس نيكو در فرزند مي‌نهد.

تاثير خستگي زياد، روي جنين كاملا محسوس است و او را ضعيف و رنجور مي‌كند. در حديثي از معصومين‌ (ع) نقل شده است كه فرموده اند: در شبي كه از مسافرت بر كي گرديد و همينطور در شبي كه مي‌خواهيد به مسافرت برويد، نزديكي نكنيد.

در ساعات اوليه شب با جسمي خسته و شكمي پر، آميزش صورت نگيرد، بلكه در ساعات پاياني شب كه خستگي جسم تا حد زايل و شكم نيز خالي شده انجام شود. تجربه نشان داده است فرزنداني كه نطفه آنها در ساعات پاياني شب منعقد مي‌شود از هوش بيشتري برخوردارند.

از امام صادق نقل شده كه فرمودند: در شب، زفاف كنيد و در روز وليمه دهيد.

عوامل طبيعي و تاثير آنها بر روي بدن

1- اشعه گاما: جنس اشعه گاما از زرات انرژي بوده و از اين رو خاصيت نفوذ آن بسيار زياد است. اين اشعه مضر، در نور خورشيد وجود دارد و اثرات منفي زيادي بر سلولهاي اوليه دارد كه تقريبا بعد از سي سال ظاهر مي‌شود.

نقل شده كه حضرت رسول اكرم‌ (ع) به علي‌ (ع) فرمودند: يا علي در مقابل نور خورشيد مجامعت مكن مگر اينكه پردهاي بياويزي كه شما را بپوشاند ؛ زيرا اگر در آن جال فرزندي به وجود آيد ؛ هميشه در حال پريشاني و فقر است تا بميرد.

2- اشعه ماورا بنفش: اين اشعه داراي فوائد و مضراتي است. از آن جمله تغييراتي است كه بر روي نسل و نژاد ايجاد مي‌كنند.

3- اشعه مجهول: اين اشعه از كرات ديگر به زمين مي‌رسد ؛ البته بنا به موقعيت فصول سال؛ فشارهوا ؛ رطوبت، خشكي، كسوف، خسوف و غيره. در روايات هم بدست مي‌آيد كه از جمله اوقات مكروه براي جماع، هنگام كسوف و خسوف و بادهاي تند و زلزله است.

مكروهات حين آميزش

1- نگاه كردن به فرج زن كه سبب كوري فرزند مي‌شود.

2- سخن گفتن غير از ذكر خدا كه سبب لال شدن بچّه مي‌شود.

3- خصاب كردن كه موجب مي‌شود فرزند مخنث شود.

4- به همراه داشتن انگشتري كه در آن ذكر خدا يا چيزي از قرآن باشد.

5- آميزش با همسر خود اما با شهوت زني ديگر كه موجب ديوانگي فرزند مي‌شود.

و غيره. . .

اوقاتي كه عمل جماع مطلوب است

1- شب دوشنبه كه در پي آن، فرزند حافظ كتاب خدا و راضي به آنچه خداوند برايش قرار داده، مي‌شود.

2- شب سه شنبه كه در اثر آن بعد از سعادت اسلام، شهادت روزي او مي‌شود، خداوند او را با مشركين عذاب نمي‌كند، دهانش خوشبو، دلش رحيم و جوانمرد خواهد بود و زبانش از دروغ و غيبت و تهمت پاك مي‌ماند.

3- شب پنج شنبه كه در پي آن، حاكمي از حكما و يا عالمي از علما خواهد شد.

4- روز پنج شنبه هنگام زوال كه در پي آن شيطان به او نزديك نگردد تا پير شود و سلامتي دين ودنيا روزي اش خواهد بود.

5- شب جمعه كه در پي آن، بچّه خطيب و سخنگو خواهد شد.

6- روز جمعه بعد از نصر كه آن فرزند از دانايان مشهور خواهد شد.

7- شب جمعه بعد از نماز عشا كه اميد است آن فرزند شبيه والدين باشد

8- شب اول ماه رمضان

 

اوقاتي كه عمل جماع مكروه است

 

1- در ميان طلوع فجر و طلوع خورشيد

2- بعد از غروب تا رفتن سرخي طرف مغرب

3- شب خسوف و رو كسوف

4- شب و روزي كه در آن بادهاي سياه، سرخ يا زرد بوزد.

5- هنگام زلزله

6- در اول ماه (غير از ماه رمضان) ، نيمه ماه و آخر ماه.

7- هنگامي كه آفتاب طلوع مي‌كند و زرد باشد.

8- بعد از ظهر ؛ كه آن فرزند لوچ خواهد شد.

9- بين اذان واقامه ؛ كه فرزند، حريص بر خونريزي خواهد بود

10- شب عيد فطر كه فرزند الكثير الشر خواهد بود.

و غيره

دوران بارداري

در حديثياز رسول اكرم‌ (ع) نقل شده كه فرمودند: اي حولا قسم به كسي كه مرا به حق پيامبر و فرستاده و بشارت دهنده و بيم دهنده، برانگيخته، هيچ زني نيست كه از همسرش باردار گردد مگر اينكه در سايه خداوند عزوجل باشد تا اينكه درد زايمان به او برسد كه به ازا هر دردي خداوند به او ثواب آزاد كردن بنده مومني را مي‌دهد.

انسان براي زن دنيايي بسيار زيبا ايجاد كرده است، دنيايي كه همه افراد آن، بايد به مادر احترام گذاشته و تعظيم كنند. حتي احترامي فرات از پدر چرا كه پيامبر‌ (ع) سه بار دستور به احترام به مادر داد و سپس احترام پدر را امر فرمود و براي اينكه بانوي خانه به شغل مادري سرگرم باشد در سنت اسلامي توصيه شده است كه تهيه معاش خانواده به عهده شوهر باشد و زن عهده‌دار تربيت اطفال كه شخصيت‌هاي فرداي جامعه اند. از نظر پاداش اخروي نيز در روايات آمده است كه زن در دوران حمل همچون مجاهد في سبيل الله است و اگر در حين زايمان بميرد اجر شهيد را دارد و يا اينكه ( (بهشت زير پاي مادران است) ) .

 

نا مگذاري ما‌هاي جنين

خداوند در سوره مومنون مي‌فرمايد: و به يقين انسان از عصاره اي از گل آفريديم. سپس او را نطفه اي در جايگاهي استوار قرار داديم. آنگاه نطفه را به صورت عقله در آورديم. پس آن عقله را مضغه گردانيديم، و آنگاه مضغه را در استخوانهايي ساختيم، بعد استخوانها را با گوشتي پوشانديم، آنگاه (جنين را در) آفرينشي ديگر پديد آورديم. آفرين با بر خدا كه بهترين آفرينندگان است.

ماههاي جنيني عبارتند از:

1- ماه اول: ماه قلب است 2- ماه دوم: ماه چهره خوب است مادر هميشه با وضو باشد. با كوشش تمام گناهان بپرهيزد. آرامش خود را حفظ كند و عصباني نشود. از خوردن غذاهاي حرام پرهيز كند 3- ماه سوم: ماه تارهاي صوتي است 4- ماه چهارم: ماه رويش مو است 5- ماه پنجم: ماه حركت است 6- ماه ششم: ماه عظلات است 7- ماه هفتم: ماه اعصاب است. ماه هشتم: ماه زيبايي است 9- ماه تهم: ماه تولد است

بيشتر كودكان مبتلا به امراض رئحي، بيماري خود را از مادرشان به ارث برده اند، پس از آنجا كه تمام خصوصيات مادر در فرزند اثر خوب و بد خود را مي‌گذارد و خوشبختي يا بد بختي كودك را در رحم پي ريزي مي‌كند ضرورت دارد مادران بيشتر مراقب رفتار و كردار خود باشند تا بتوانند فرزنداني صالح و نيكو داشته باشند. در اين زمينه پيامبر (ع) نيز نقل شده كه فرموده اند ك سعدت و شقاوت انسان در شكم مادر پايه ريزي مي‌شود.

نامگذاري كودك: بهتراست قبل از تولد يعني قبل از چهار ماه و ده روز انتخاب شود. از زمان حاملگي دو نام براي جنين بايد انتخاب شود كه اگر دخــتر بود يكي از نام‌ها و اگر پسر بود نام ديگر به وي داده شود.

پيامبر فرمود: بچّه‌ها را در شكم نامگذاري كنيد اگر نمي‌دانيد پسر است يا دخــتر دو نام براي او بگزادريد اگر سقط شود و نامي نداشته باشد در قيامت از پدر مواخذه كند پيامبر جنين حضرت فاطمه را پيش از تولد محسن ناميد.

 

مشكلات دوران بار داري

خداوند در سوره لقمان مي‌فرمايد: و ما به هر انساني سفارش كرديم كه در حق پدر و مادر خود نيكي كن چون با حمل فرزند برداشته، سستي بروي سستي. .

زن بعد از باردار شدن، با مسائلي از قبيل افسردگي، تنبلي و تن سنگين، تنگي نفس، دل به هم آمدن، آروغ ترش، سردرد، سر گيجه، تاريكي در چشم و تپش قلب روبرو مي‌شود. ممكن است بعد از يك ماه يا دو ماه ويار داشته ويارش چيزهاي غير طبيعي باشد.

 

توصيه‌هايي كه مخصوص هر ماه بيان شده

 

ماه اول: روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره يس و الصالف بخواند وبه شكم بدمد. و روزهاي جمعه از قبل از صبحانه انار ميل كند و قبل از طلوع آفتاب، اندكي از تبت سيدالشهدا بخورد. و هر روز بر 2 عدد خرما سوره قدر بخواند و آن را ناشتا بخورد.

 

ماه دوم: : روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره الملك بخواند. روز پنجشنبه 140 مرتبه و روز جمعه صد مرتبه صلوات با عجل فرجهم بگويد. هر روز 2 عدد عناب سوره توحيد بخواند و آن را ناشتا بخورد.

ماه سوم: روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره آل عمران بخواند. هر روز بعد از نمازها 140 مرتبه صلوات بفرستد. هر روز بر 1 عدد سيب آيه الكرسي بخواند و آن را ناشتا بخورد.

ماه چهارم: : روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره الدهر بخواند در تمام نمازها در يك ركعت سوره قدر تلاوت كند و هر روز بر دو انجير سوره والتين بخواند و آن را ناشتا بخورد.

ماه پنجم: : روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره الفتح را تلاوت كند. و در يك نماز سوره النصر بخواند

و هر روز يك عدد تخم مرغ سوره حمد بخواندو آن را ناشتا بخورد

ماه ششم: : روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره واقعه بخواند. شبها در يك نماز سوره التين تلاوت كند

و هر روز بر يك انار را پس از خواندن سوره فتح ناشتا بخورد

ماه هفتم: : روزهاي پنج شنبه و جمعه سوره يس و تبارك بخواند. روزي 140 مرتبه صلوات بفرستد.

و هر روز بر يكعدد به سوره يس بخواند و آن را ناشتا بخورد.

ماه هشتم:

روزهاي شنبه بعد از نماز صبح سوره قدر، ده مرتبه

روزهاي يك شنبه بعد از نماز صبح سوره والتين، دو مرتبه

روزهاي دوشنبه سوره يس

روزهاي سه شنبه سوره فرقان

روزهاي چهار شنبه سوره دهر

روزهاي پنجشنبه سوره محمد

روزهاي دوشنبه سوره الصافات

از خوردن ماست شيرين و عسل كوتاهي نكند. هر روز جمعه ناشتا انار شيرين ميل كند. در صورتي كه ضرر ناشته باشد، هفته اي يك بار سركه بخورد.

ماه نهم: بهتر است غذاي او كباب باشد. ادويه نخورد. خرما ميل كند. براي سلامتي امام زمان‌ (ع) گوسفندي را ذبح كرده از آن بخورد. در نماز ظهر يا عصر سوره والعصر و الذاريات بخواند. در روزهاي پنجشنبه سوره حج و در روزهاي جمعه سوره فاطر را تلاوت كند. هر روز مقداري را برود. به عكس و آينه كمتر نگاه كند. هر روز بر مقداري شير و خرما سوره دهر بخواند و آن را ناشتا بخورد.

زن و شوهر بهتر است در حيات جنسي هم قصد قربت و کسب زضاي خدا را فراموش نکنند و طمانينه و آرامش در نظر داسته باشند که آميزش توام با طمانينه باعث مي‌شود گردش خون، طبيعي بوده و در نتيجه نسلي طبيعي و بهنجار پديد آيد. در دين مقدس اسلام، غذا هم از لحاظ مادي بررسي مي‌شود و هم از لحاظ معنوي. درست است که غذاي حرام تاثير بدتر در روح و روان فرزند مي‌گذارد. از اين رو بسيار سفارش شدهد که والدين از غذاي حرام و حتي غذاي مشکوک پرهيز نمايند.

 

 

 

۱- آيا رابطه اي با ثبات با شريک خود داريد:

 

آيا بچّه‌دار شدن توانايي ترميم و يا تحکيم يک زندگي زناشويي ي متزلزل را دارد؟ خير. اين يک افسانه است. شما بايستي قبل از اينکه صاحب فرزندي شويد خود و شريکتان را بخوبي بشناسيد، بايد خالصانه به يکديگر علاقه مند بوده و رابطه ي ميان شما صميمي و کاملاً با ثبات باشد. بايد آينده ي رابطه ي شما روشن، مطمئن، قابل پيش بيني و نويد دهنده باشد.

 

۲- آيا از توان مالي برخوردار ميباشيد:

 

يک کودک با وابستگي‌هاي مالي فراواني به اين دنيا وارد ميشود، که اين وابستگي‌ها با گذشت زمان افزايش نيز مي‌يابند. هزينه‌هاي نگهداري و پرورش کودک بي شماراست، از جمله آنها ميتوان به موارد زير اشاره کرد: هزينه زايمان، هزينه‌هاي درماني (مراجعه به پزشک و تهيه دارو) ، نيازهاي تغذيه اي و پوشاک، اسباب بازي، مدرسه و شهريه‌هاي متعدد ديگر، اوقات فراغت، دانشگاه، ازدواج و…بنابراين لازم است تا شما از يک پشتوانه مالي، يک شغل با درآمد مکفي و پايدار و پس انداز خوبي برخوردار باشيد (برخورداري از امنيت شغلي و مالي) .

 

۳- آيا وقت کافي در اختيار داريد:

 

بسيار خوب، شما از لحاظ مالي تامين ميباشيد. اما پول نميتواند نيازهاي احساسي و عاطفي فرزند شما را برآورده سازد. کودک شما نيازمند حضور شماست، که هيچ چيز را نميتوان جايگزين آن کرد، حتي گرانقيمت ترين و مجلل ترين لباسها و اسباب بازيها را. اين در مورد پدر و مادر هر دو به يک اندازه صدق کرده و حائز اهميت است. چنانچه مشغله کاري زيادي داريد بهتر است از بچّه‌دار شدن صرفنظر کنيد.

 

۴- آيا به مسايل بالقوه ي آينده انديشيده ايد:

 

چنانچه شما و شريکتان متعلق به دو مذهب، فرهنگ، کشور و يا حتي طبقه ي اجتماعي ي متفاوت باشيد، اين تفاوتها ميتواند طي پرورش کودک زمينه ساز مشاجرات و کشمکش‌هاي فراواني گردد. نيازي نيست شما در مورد همه چيزهم عقيده باشيد، اما ضروري است بر سر اينکه چگونه در آينده مصالحه و سازش خواهيد کرد توافق حاصل کرده باشيد.

 

۵- آيا از سلامت کامل جسم و روان برخوردار ميباشيد:

 

شما و شريکتان قبل از بارداري بايد کاملا سالم باشيد. پيش از بارداري بايستي تحت يک چک آپ کامل قرار گيريد، و وجود بيماريهاي خطرناک از قبيل اچ آي وي در شما منتفي گردد. چنانچه به ديابت و فشار خون بالا مبتلا هستيد، بايستي تحت نظر متخصص زنان فرزند خود را بدنيا آوريد. همچنين انجام آزمايشات ژنتيک قبل از بارداري از اقدامات بسيار ضروري و حياتي است. سلامت روان شما و شريکتان نيز از اهميت بالايي برخوردار است.

 

۶- آيا از دانش کافي در زمينه پرورش کودک بهره مند ميباشيد:

 

فرزند پروري يک علم است. شما بايستي از مراحل رشد و تکامل کودک، نحوه مراقبت از کودک، و روانشناسي کودک و نوجوان آگاهي کامل داشته باشيد. شما بايد بدانيد چگونه با يک کودک خردسال و يا نوجوان رفتار کرده و تعامل داشته باشيد. شما بمنظور تاديب و تربيت فرزندتان بايد از صلاحيت و دانش کافي برخوردار باشيد.

 

۷- آيا شما از حمايت اجتماعي و عاطفي کافي برخوردار هستيد:

 

پرورش کودک بدون ياري دوستان و خانواده کاري بس دشوار و طاقت فرسا است. بنابراين مطمئن گرديد از حمايت اجتماعي کافي در رابطه با نگهداري و پرورش فرزندتان بهره مند ميباشيد.

 

۸- آيا شما آمادگي ظهور تغييرات جسمي در بدنتان را داريد:

 

حاملگي و زايمان با اضافه وزن در مادران همراه است (به ويژه در ناحيه شکم) . اين اضافه وزن ممکن است هميشگي و يا گذرا باشد. به هر صورت براي بازگشت به وضعيت اوليه حداقل ۹ ماه زمان لازم است. بنابراين زوجهاي جوان بايد آمادگي پذيرش اين تغييرات ظاهري را داشته باشند.

 

۹- آيا براي بي خوابيهاي شبانه آمادگي داريد:

 

بي خوابي‌هاي شبانه، از هم گسيختگي در الگوهاي خواب، نبود وقت کافي براي رسيدگي به خودتان، رابطه ي جنسي کمتر، تفريح و اوقات فراغت کمتر، ازجمله مشکلات پيش روي شماست که بايد با آنها کنار آييد. هشيار باشيد که بچّه‌دار شدن در ماههاي نخست زندگي ي مشترک ميتواند استرس و فشار روحي ي زيادي به شما و شريکتان تحميل کند. بنابراين سعي کنيد تا ۳ سال پس از ازدواجتان صاحب فرزندي نشويد.

 

۱۰- آيا ميتوانيد فرزند خود را همانگونه که هست بپذيرد:

 

شما بايد احتمال تولد نوزادي با نقصهاي جسمي و رواني را نيز مد نظر داشته باشيد (هر چند اغلب آنها قابل پيشگيري است) . ممکن است نوزاد شما، آن طور که در روياهايتان مي‌پرورانديد، نباشد، ممکن است از زيبايي ي دلخواه شما برخوردار نباشد، و يا حتي ممکن است مرده متولد شود. چنانچه پسر و يا دختر بودن کودک برايتان مهم است، بهتر است قيد بچّه‌دار شدن را بزنيد، چون ممکن است چيزي بر خلاف آرزويتان رقم بخورد.

 

چند توصيه ديگر:

 

۱- چنانچه بر مبناي دلايل غلط و غير منطقي صاحب فرزند شويد، لذت شيرين پدر و مادر شدن به پشيماني و عذابي ابدي براي شما و فرزندانتان بدل خواهد شد.

 

۲- براي آينده خود برنامه ريزي کنيد و ببينيد حضور فرزند در آن چه تغييراتي ايجاد ميکند.

 

۳- فرزند با خود شادي‌هاي بسياري به همراه مي‌آورد، اما در عين حال چالشهاي فراواني نيز پيش روي شما قرار ميدهد. فرزند روابط، فعاليتهاي روزمره، شغل، وضعيت مالي، و سبک زندگي شما را دستخوش تغيير خواهد کرد.

 

۴- پيش از بچّه‌دار شدن درباره نحوه ي پرورش کودک با شريکتان صحبت کرده و به توافقات اصولي دست يابيد. هر دوي شما در اين زمينه بايد از آمادگي جسمي، روحي و مالي کافي برخوردار باشيد.

 

۵- شما و شريکتان بايد قادر به فرآهم آوردن محيط و فضايي سالم، امن، مطمئن و عاري از تنش براي رشد و بالندگي فرزندتان باشيد.

 

۶- بسياري از مادران پس از تولد فرزندشان دچار افسردگي پس از زايمان ميگرند. از دلايل عمده آن عدم آمادگي براي مادر شدن، ناتواني در درک حقايق زندگي، توقعات نامعقول و عدم برنامه ريزي قبلي ميباشد. به عبارت ساده تر آنها نمي‌دانند چه ميکنند و چه بايد بکنند.

 

۷- سطحي نيانديشيد. از افرادي که به تازگي صاحب فرزند شده اند، مشکلات مرتبط با نگهداري کودک را جويا شده و صادقانه ببينيد ميتوانيد از عهده آنها بر آمده و با آنها کنار آي

در خصوص سؤالي که بيان فرموديد بايد عرض شود که علاوه بر موارد حرام آن، که جايز نيست انعقاد نطفه و آميزشي صورت بگيرد، مستحبات و مکروهاتي نيز ذکر شده که رعايت آن هنگام آميزش و انعقاد نطفه بسيار مناسب است. و اما مستحبات عبارتند از: 1. بسم ا. . . الرحمن الرحيم گفتن، زيرا باعث پرهيز ماندن از شيطان مي‌شود. 2. از خداوند فرزندي پاک و مبارک و سالم طلب کند و اين دعا را بخواند (بسم ا. . . الرحمن الرحيم الذي لا اله الا هو بديع السموات و الارض اللهم ان قضيت منّي في هذه الليله خليفه فلا تجعل للشيطان فيه شرکاء و لا نصيباً و لا حظاً واجعله مؤمنا مخلصا مصفي من الشيطان و رجزه جل ثناؤک". 3. با وضو باشند. 4. قبل از آميزش ملاعبه کردن. 5. درنگ کردن و تعجيل نداشتن 6. در شبهاي دوشنبه، سه شنبه، پنج شنبه و جمعه باشد. 7. روز پنج شنبه به هنگام ظهر 8. بعد از ظهر و عصر جمعه 9. در مکان مستور (پوشيده) باشند. و. . . و اما مکروهات عبارتند از: 1. در شبي که ماه گرفته باشد. 2. در روزي که خورشيد گرفته باشد. 3. در هنگام غروب آفتاب تا قرمزي هوا برود. 4. در شب عيد فطر و قربان 5. در سفر اگر آب براي غسل نباشد. 6. آميزش در حالي که هر دو کاملاً عريان باشند 7. در حال احتلام (در خواب جنب شده) قبل از غسل. البته چند بار آميزش بدون فاصله مکروه است. 8. زماني که بچّه اي ناظر باشد. 9. پشت و رو به قبله 10. در کشتي 11. زيرآسمان 12. بعد از غذا و با شکم پُر 13. در حال ايستاده 14. در زير درختي که ميوه مي‌دهد. 15. دستمال نظافت مرد و زن يکي باشد. 16. روي پشت بام 17. به همراه داشتن يا در دست داشتن انگشتري که ذکر خداوند در آن نوشته باشد و يا چيزي ازآيات قرآن بر آن نوشته باشند. (1) - آميزش در شب اول ماه مبارک رمضان مستحب است. (2) - در روايت آمده است که پيامبر اکرم مي‌فرمايد: اگر فرزندي مي‌خواهيد مهربان، بخشنده و خوشبو و فرزندي که از تهمت بدور بوده و خداوند او را با مشرکين عذاب نکند در شبهاي سه شنبه آميزش کنيد. (3) - در روايتي امام صادق "ع" مي‌فرمايد: اگر فرزندي دوستدار خاندان عصمت و طهارت "ع" مي‌خواهيد در هنگام آميزش با همسر نام خدا را ياد کنيد.  (4) منابع و مآخذ: 1. احکام روابط زن و شوهر، سيد مسعود معصومي، ص146 به بعد2. عروة الوثقي، ج2، ص8003. وسائل الشيعه، ج14، ص190 همان، ص

آداب انعقاد نطفه (تطهير قوه مولده) برگرفته از کتاب شرح مراتب طهارت 2اثر حضرت استاد صمدي آملي

 

در اين جا به ذکر ترجمه ي روايتي که جناب شيخ صدوق در حديث اول ومجلس هشتاد وچهار امالي خود نقل کرده تبرک مي‌جوييم

 

رسول الله صلي الله عليه وآله وسلم به علي بن ابيطالب عليه السلام چنين سفارش کرد وفرمود

 

يا علي چون عروس را به خانه تو آرند وقتي نشست کفش او را بکن وپايش رابشوي وآبش را به در خانه ات بريز که چون چنين کني خداوند از خانه ات هفتاد هزار رنگ فقر را ببرد

 

وهفتاد هزار رنگ برکت در آن درآورد وهفتاد هزار رحمت بر تو فرو فرستد که بر سر عروس بگردد تا برکت آن به هر گوشه خانه ات برسد وخداوند عروس را از جنون وخوره وپيسي

 

امان دهد که به او رسندمادامي که در آن خانه است.

 

سپس فرمود يا علي! عروس را در هفته نخستين از خوردن شير‌ها وسرکه وگشنيز (سبزي امزنا) وسيب ترش بازدار زيرا که زهدان از اين چار سرد ونازاينده گردد وبوريا

 

در گوشه خانه به از زن نازاينده است اگر عروس بر سرکه خوردگي خون حيض ببيند هيچ گاه به خوبي از آن پاک نگردد وگشنيز آن خون را درونش بشوراند وزايمان

 

را بر وي دشوار گرداند وسيب ترش آن را از باز بداردوبيماري بر وي گردد. سپس ترش آن را از باز بدارد وبيماري بر وي گردد.

 

سپس فرمود اي علي! در هنگام جماع سخن مگو مبادا که فرزند گنگ ولال گردد وبه عورت زن (در حين جماع) نگاه نکن که سبب نا بينايي فرزند شود وبا شهوت زن ديگري در خاطرت

 

با زنت جماع مکن فرزند مخنث آيد وايستاده با زنت جماع مکن که از کار خران است واگر فرزندي آيد در فراش کميز ميزنده (يعني دچار شب ادراري) شود اول وميانه وآخرماه مجامعت مکن

 

که ديوانگي وخوره وگيجي به سوي فرزند شتابند بعد از ظهر جماع مکن که اگر فرزندي آورد قيچ (لوچ ودوبين) شود وشيطان به لوچ بودن انسان شاد است کسي که با زن خود در بستر جنب

 

است قرآن نخواند مي‌ترسم آتشي از آسمان فرود آيد وهردو را بسوزاند جماع مکن جز آن که خودت دستمالي داشته باشي وزنت نيز پارچه ايي ديگر که با يک پارچه خودرا پاک مکنيد

 

که شهوت بر شهوت افتد ومايه ي دشمني بين شما مي‌شود وشما را به جدايي وطلاق مي‌کشاند در شب عيد فطر جماع مکن که اگر فرزندي آيد بسيار شرور گردد در شب عيد اضحي

 

 (قربان) جماع مکن که فرزند شش انگشت يا چهار انگشت آيد. زير درخت باردارجماع مکن که فرزند جلاد وآدمکش وکد خدا آيد. در مقابل آفتاب ونور جماع مکن مگر آن که هر دو

 

با روپوش باشند که اگر فرزندي آيد دائما در سختي وفقر باشد تا بميرد. ميان اذان واقامه جماع مکن که اگر فرزندي آيد خونخوار گردد. اگر زنت باردار شد بي وضو با او جماع مکن

 

که فرزند کوردل وبخيل آيد. در نيمه شعبان جماع مکن که فرزند شوم وبا خال چهره آيد دو روز به آخر ماه مانده با زنت جماع مکن که فرزندي گمرکچي وکمک کننده ظالم آيدو

 

جمعي از مردم بدست او هلاک شوند بر سر پشت بامها جماع مکن مگر آن که فرزند منافق وريا کار وبدعت گذار آيد چون سفر داري در شب آن جماع مکن که فرزند ولخرج

 

آيد. رسول خدا آيه را خواند (سوره اسراء/30) به راستي مبذرين برادران شياطين باشند. چون در سفر رفتي تا سه شب جماع مکن که فرزند کمک کننده ظالم وستمگر بر عليه

 

تو شود. در ساعت اول شب با زنت جماع مکن که اگر فرزندي آيد بسا باشد که جادوگر ودنيا طلب در آيد ماه در محاق نباشد. وبا شکم سير جماع نشود.

 

 (واما اوقات مناسب براي نکاح)

 

يا علي شب دوشنبه ملازم جماع باش که اگر فرزندي آيد حافظ قرآن وراضي به قسمت خدا باشد. اگر شب سه شنبه جماع کني وفرزندي آيد پس از شهادت به شهادتين

 

شهادت روزي وي گردد وخداوند با مشرکان او کيفر نکند وبوي دهانش خوش باشد ورحم دل وبا سخاوت وپاک زبان از غيبت ودروغ وبتهان است اگر شب پنج شنبه

 

جماع کني وفرزندي آيد حاکمي از حکام گردد يا عالمي از علماء. در روز پنج شنبه ظهر هنگامي که آفتاب در وسط آسمان است اگر جماع شود فرزند به دنيا آيد تا

 

پير شود شيطان به او نزديک نگردد وبا فهم باشد ودر دين ودنيا سلامت روزيش گردد. اگردر شب جمعه با زنت جماع کني وفرزندي آيد سخنور وگويا وزبان آور شود

 

اگر در روز جمعه پس از عصر باشد وفرزندي آيد معروف ومشهور ودانشمند گردد. اگر شب جمعه بعد از عشاء باشد اميد فرزندي مي‌رود که از ابدال باشد ان شاءالله.

 

اي علي !سفارش مرا نگاهدار چنانچه من از جبرئيل نگاه داشتم"

 

----------------------------------------------

 

بدان که جماع کردن در فرج زن در وقتي که حائض باشد يا با خون نفاس باشد حرام است که از رسول الله (ص) روايت است فرزندي که که از آن متولد شود مبتلا به

 

خوره وپيسي گردد واز مابين ناف تا زانو از ايشان تمتع کردن مکروه است. و نيز بعد از پاک شدن از حيض وپيش از غسل کردن بعضي جماع را حرام مي‌دانند واحوط

 

اجتناب است ونيز وطي دبر زن مکروه است وبعضي آن را حرام مي‌دانند. در حديثي منقول است که حضرت رسول (صلي الله عليه وآله وسلم) نهي فرمود از جماع

 

کردن زير آسمان وبر سر راه که مردم تردد کنند وفرمود که هر که در ميان راه جماع کند خدا وملائکه اورا لعنت کنند.

 

حضرت رسول الله (ص) فرمودند از کلاغ سه خصلت را بياموزيد اول جماع کردن پنهان را دوم بامداد به طلب روزي رفتن را وسوم بسيار حذر کردن را

 

در حديث معتبر از حضرت رسول اکرم (ص) منقول است که چون مرد وزن جماع کنند عريان نشود مانند دو خر زيرا که اگر چنين کنند ملائکه از ايشان دور

 

مي شوند.

 

در حديث معتبر ديگر منقول است که مکروه است جماع ميان طلوع صبح تا طلوع آفتاب واز وقت فرورفتن آفتاب تا برطرف شدن سرخي طرف مغرب.

 

علاوه برتوجه به زمان توجه به جهات نيز درگاه مجامعت مورد اهميت بسياري در روايات قرارگرفته است از آنجمله فرموده اند مرد وزن در حين

 

مواقعه رو به قبله يا پشت به قبله نباشد حکمتش نيز آن است که توجه به هر جهتي را خاصيتي است به حسب نسبت علوي چنانچه نسبت علوي

 

چنانچه فرموده اند توجه به جانب قطب جنوب وستاره ي سهيل به جهت سهولت ولادت بسيار موثر است و به تجربه معلوم شده که اکثر حيوانات

 

عند التوليد (هنگام بچّه به دنيا آوردن) به آن جانب متوجه مي‌شوند ونيز فرموده اند توجه به قطب شمال وديدن آن وبنات النعش صحت وتقويت

 

چشم را مفيد است. از اين نکته ي عليا به سر در توجه به کعبه در هنگام صلوه (نماز) برس که توجه مذکور توجه نفس به عالم قدس مي‌گردد فافهم!

 

در روايت ديگر منقول است که کسي انگشتري با او باشد که نام خدا نقش کرده باشد جماع نکند

 

در بحار (جلد 62صفحه 322) روايتي است که امام فرمود (من اراد الدخول الحمام للنوره فليجتنب الجماع قبل ذلک باثني عشرساعه وهويوم تمام)

 

يعني هر کسي که اراده ي وارد شدن به حمام کرد تا نوره بمالد سزاوار است که قبل از آن تا 12 ساعت يعني يک روز تمام از جماع کردن

 

پرهيز نمايد ونيز گويد جماع کردن از پهلو باد لقوه مي‌آوردوجماع در حمام موجب نزول آب سياه چشم مي‌شود.

 

در خزائن نراقي آمده که راه برو بعد از غذا خوردن ولو يک قدم وبخواب بعد از حمام کردن ولو يک لحظه وبول کن بعد از جماع ولو يک قطره.

 

اگر در حالت

 

جماع زن بالا قرارگيرد بسيار بد است زيرا ممکن است ذکر ومثانه از فشار فواره کردن آب شهوت

زخمي شوند ودور نيست که چيزي از طرف آلت زن به آلت مرد راه يابد.

 

کسي که نياز به مستراح رفتن دارد وبايد خود را از شر ادرار ومدفوع رهايي دهد نبايد قبل از تخليه جماع کند.

 

در حال خسته شدن از ورزش با هر حرکتي خسته کننده جماع خوب نيست. درحالي که انسان با واکنش رواني

 

روبرو است مثلا ناراحت ويا عصباني است جماع کردن خوب نيست. انزالي که از ناحيه ي به زن چسبيدن يا بر پوست زن ماليدن حاصل آيد نيز بي ضرر نيست. جماع خوب واصولي آن است که آرزوي جماع به نهايت برسد

 

يعني زن ومرد زماني جماع کنند که اين ميل در ايشان زياد شده باشد نه اينکه از نگاه کردن به زن يا فکر وخيال جماع خارش وسوزشي در آلت تناسلي مرد ايجاد شده واورا به جماع برانگيزاند بلکه بايد به گونه اي

 

باشد که زياد جمع شدن آب پشت بر انسان فشار آورد ه واورا به جماع کردن وادار کند.

 

شيخ رئيس بوعلي سينا در قانون مي‌فرمايد اگر کسي با شکم سير وپر از غذا مي‌خواهد جماع کند

 

حداقل قبل از جماع مدتي حرکت کند که خوراک تا اندازه اي در معده جاي گير شود وبه حالت شناور

 

در نيايد بعد از جماع کردن هم تا مي‌تواند زود بخوابد وزياد بخوابد.

 

همچنين کسي که گرسنه است ومعده اش خالي از خوراک است باز نيايد جماع کند که جماع به

 

حالت گرسنگي بيشتر از جماع با شکم سيري زيان دارد زيرا جماع کردن با شکم گرسنه موجب از بين

 

رفتن گرماي طبيعي بدن وگداختگي در تن وسبب دق مي‌شود.

 

افضل اوقات جماع زماني است که شخص هضم اول ودوم را پشت سر گذاشته ودر اثناي هضم سوم است و

 

آن هنگامي است که غذا در معده هضم شده ودارد از معده سرازير مي‌شود که حدود سه يا چهار ساعت

 

بعد از تناول غذا مي‌باشد.

 

همچنين جماع کردن پس از اسهال وقي نمودن ضرر دارد وبايد از آن اجتناب کرد.

 

کسي که بدنش بسيار بسيار گرم است يا زياد احساس سرما مي‌کند نبايد جماع کند.

 

به طور کلي بهترين وقت جماع آن است که شخص به تجربه درمي يابد که در چه فاصله اي از زمان

 

اگر جماع داشته باشد احساس سبکي واستراحت مي‌کند و هوسش جمع تر مي‌شود آن مدت را به ذهن

 

بسپارد وانجام جماع را بر حسب تجربه ي بدست آمده تنظيم کند چرا که افراط در جماع باعث بيماريهاي

 

بسياري چون ضعف دماغ وعصب ورعشه وتشنج وضعف قلب وضعف بصر وضعف معده مي‌گردد.

 

جناب رسول الله‌ (ص) مي‌فرمايد کراهت دارد اين که مرد با زنش بياميزد در حالي که قبل از آميزش

 

محتلم بوده باشد تا اين که غسل کند از احتلامش پس اگر بدون غسل آميخت وبچّه اي مجنون براي او آمد

 

جز خود شخص ديگري را ملامت نکند. در روايت است که همبستر نشدن با همسر بيش از چهار 4روز

 

کراهت دارد وبيش از 4ماه گناه محسوب مي‌شود وطرفين بايد استغفار نمايند. از آنجا که مبداء وسرچشمه

 

بيشتر اختلافات زن ومرد در منزل ارضاء نشدن کامل يکي از طرفين ويا هردو طرف است لذا زن ومرد بايد

 

سعي نمايند همواره بر تمايلات جنسي يکديگرپاسخ مثبت داده وبر يکديگر پشت نکنند. در روايات کثرت جماع

 

مستحب شمرده شده شده واين عمل موجب محبت والفت بيشتر بين زن ومرد مي‌شود اما در عين حال بايد

 

توجه نمود که کثرت اين عمل نبايد به اندازهايي برسد که موجب ضعف قواي طرفين ويا عدم امتياز ايشان

 

از حيواناتي که صورت ملکه ي شهوت هستند گردد حيواناتي چون خروس که صورت ملکه ي شهوت وشهوتراني مي‌باشند. در مکارم اخلاق از حضرت اميرالمومنين علي وصي (ع) روايت است که فرمود

 

خوابيدن براي زن حلال نيست تا زماني که خود را بر همسرش عرضه کند يعني زن لباس خود را از تن درآورد

 

وبه بستر شوهربرود وبه او بچسبد. در فروع کافي از امام محمد باقر (ع) به نقل از رسول خدا (ص) آمده که

 

امام صادق‌ (ع) فرمود زني نزد پيامبر بزرگ اسلام‌ (ص) آمد حضرت به آن زن فرمود گويا تو از تسويف دهندگاني؟ ! پرسيد تسويف دهنده کيست؟ پيامبر‌ (ص) فرمود زني که شوهرش او را براي حاجتي صدا کند

 

واوهمچنان شوهر را سر بگرداند تا وقت بگذرد (براي جماع) که شوهر به خواب رود چنين زني را ملائکه

 

لعنت کنند تا شوهر از خواب برآيد.

 

ونيز در فروع کافي آمده که امام باقر‌ (ع) فرمود رسول خدا (ص) به زنان مي‌فرمود وقتي که همسرانتان

 

مي خواهند با شما نزديکي کنند نماز خود را به درازا نکشيد. ونيز آمده است که امام صادق (ع) فرمود رسول الله‌ (ص) از مردي سوال کرد آيا صبح روزه بودي؟ گفت نه ! پرسيد آيا فقيري را اطعام کردي؟ گفت نه!

 

حضرت فرمود پس برگرد برو با زنت نزديکي کن براي او مثل صدقه دادن است. درحليه المتقين آمده است زني

 

خدمت رسول اکرم‌ (ص) آمد وشکايت کرد شوهرم به من نزديکي نمي‌کند حضرت فرمو خود را خوشبو کن تا نزديک تو بيايد زن گفت هيچ بوي خوشي را نگذاشتم مگر آنکه خود را به آن خوشبو نکرده اماما باز از من دوري مي‌کند حضرت فرمود اگر مي‌دنست در آمدن به نزد تو چه ثواب‌هايي دارد ار تو دوري نمي‌کرد ثوابش

 

همانند آن است که شمشير کشيده ودر راه خدا جهاد مي‌کند پس چون با تو مجامعت کند گناهان از او بريزد چنان که برگ از درخت مي‌ريزد وچون غسل کند از گناهان خارج شود.

 

ودر طب ائمه آمده است که امير المومنين‌ (ع) فرمود هرگاه کسي را دردي در بدن به هم رسيد يا حرارت

 

بر مزاجش غالب با همسر خويش جماع کند تا درد تسکين يابد. ودرطب الرضا آمده (ع) فرمود هرگاه گرسنه وتشنه شدي بخور وبنوش و اگر خوابت آمد بخواب وچون بول داشتي بول کن وهرگاه خواستي نزديکي کني

 

پس انجام بده به درستي که هر امري در همان وقت براي بدن بهتر ومفيدتر است. ودر فروع کافي آمده است

 

که امام صادق‌ (ع) فرمود چيزي نيست که ملائکه را حاضر کند مگر آنکه مرد با همسر خويش بازي وخوش

 

طبعي نمايد. ودر خصال صدوق آمده که امير المومنين علي وصي‌ (ع) مي‌فرمايد چون يکي از شما خواست

 

با همسر خويش آميزش کند از شتاب کردن در اين کار پرهيز نماي که زنان نيز نيازهايي دارند.

 

در فروع کافي آمده که رسول اکرم‌ (ص) فرمودند چون کسي مي‌خواهد با زن خود جماع کند به روش پرندگان

 

ومرغان به نزد او نرود بلکه در ابتداء با او بازي وخوش طبعي کند سپس جماع نماي بر همين اساس جناب

 

سيد نعمه الله جزايري در کتاب شيرين ( (زهر الربيع) ) روايتي ز امام علي بن موسي لرضا (عليهما السلام) در

 

آداب جماع نقل نموده وفرموده است ( (وعنه عليه السلام الامر قبل الوقاع بالمداعبه و التقبيل وتغميز الثديين

 

لان ماء المراه يخرج من ثدييها وشهوتها في وجهها فالتقبيل طلبا للشهوه حتي تريد هي منک ما تريده انت منها

 

واما تغميز الثديين فطلبا لنزول مائها حتي يتخلق الولد من المائين لان البنت اذا تخلقت من الماء الرجل وحده تکون سليطه تشبه الرجال بالاوصاف و قله الحياء وکان العرب اذا ارادوا تشبيه الاولاد بهم عمدوا الي مواقعه

 

النساء وقت الرحيل لکثره مشاغل نسائهم فلا يردن ذلک الامر والرجال تشتهيه فيکون الولد يشبه اباه) ) يعني

 

از امام هشتم روايت است که قبل از جماع بازي وخوش طبعي کردن با زن ونيز بوسيدن وماليدن پستانهاي او مستحب است چرا که بدين وسيله آب زن از پستانهاي زن خارج شده وشهوت در صورتش آشکارونمايان مي‌شود پس بوسيدنبه جهت طلب شهوت نمودن است يعني تا زن اراده کند از مرد آنچرا که مرد از او اراده کرده است واما ماليدن پستان به جهت نزول شدن آب زن است تا بدين طريق فرزند از آب زن ومرد متولد شود

 

زيرا زمانيکه دختر فقط از آب مرد متولد مي‌شود سليطه بار مي‌آمده ودر اوصاف شباهت به مردان پيدا

 

کرده وکم حياء مي‌شود وعرب بر اين رسم بود که زماني که اراده مي‌کرد فرزندانشان شبيه ايشان شود عمدا

 

جماع زنان را به وقت کوچ کردن قرار مي‌داد چرا که در اين زمان زنان مشغله ي بسياري داشته ولذا اراده ي

 

مواقعه نمي‌نمودند وفقط مردان به اجماع اشتها داشتند پس فرزند شبيه پدرش مي‌شود

 

در آخر مطلبي را خدمت زوجهاي جوان تقديم مي‌داريم وآن اين که اگر اعمال زناشويي ايشان ثمره اي نداد

 

ومنجر به حاملگي و تولد فرزند نشد نااميد نشوند وخود را به دست پزشکاني که با تجويز قرص وکپسول

 

وآمپول در پي معالجه اند وادعا مي‌کنند با خوردن اين قرص‌هاي شيميايي جماع نتيجه داده وزن حامله

 

مي شود نسپارند زيرا اين مواد شيميايي نه تنها کار را درست نمي‌کنند بلکه اين صنع الهي اعني زهدان

 

زن نابود مي‌کنند و زني را که چه بسا ممکن بود بعدها به روال عادي حامله شود عقيم کنند زيرا بسياري

 

از فرجها به گونه اي است که سالياني پس از ازدواج و همبستري زن ومرد نتيجه داده ومنجر به حاملگي

 

مي شود وحضرت ابراهيم‌ (ع) وحضرت زکرياي نبي‌ (ع) دو نمونه ي خوب وکاملي براي اثبات اين مدعا

 

هستنند که هر دو بزرگوار در سنين پيري صاحب فرزند شده اند.

 

هيچ زن ومردي به طور به طبيعي عقيم نيستند مگر اين که حاوي يکي از اين دو نشانه باشند يکي آن

 

که زن عادت ماهيانه نشود و ديگر اين که عانه ي زن ومرد بي مو باشد فقط در اين دو صورت زن ومرد

 

عقيم مي‌شوند وراهي براي بچّه‌دار شدن آنها نمي‌ماند وغير از اين دو دسته هر زن مردي ممکن است

 

حتي پس از گذشتن سالها از ابتداي ازدواجشان بچّه‌دار شوند.

 

البته شيخ الرئيس بوعلي سينا در قانون احتمال بچّه‌دار شدن 4 دسته را ضعيف شمرد اولين دسته

 

افراد مست هستند که معمولا آب پشت مستان کمتر بچّه مي‌آورد دوم پيراني که بسيار سالخورده اند

 

سوم کساني که در جماع زيادروي مي‌کنند چهارم کساني که ذکرشان بيش از حد معمولي دراز است

 

زيرا در اين حالت مسافت زياد سرد مي‌شود واز حرارت طبيعي اش کاسته مي‌شود وبه طوري که تا

 

زهدان در مي‌آيدبيشتر بهره رساني اش را از دست داده از اين رو اکثرا جماع اين دسته مثمر ثمر نيست

 

وبچّه نمي‌آورد.

 

فقط بايد توجه داشت که براي انعقاد نطفه وحصول فرزند بايد مدتي از دخول کردن وهمبستري با زن

 

پرهيز نمود تا در اين مدت رحم کاملا تشنه نطفه گرددو دخول وانزال آن را کاملا به خود جذب نمايد

 

زيرا در بسياري از مواردي که نکاح حقيقي اعني همبستري زن ومرد نتيجه نمي‌دهد ومنجربه حاملگي

 

نمي شود بدين خاطر است که دخول زياد وپشت سر هم صورت مي‌گيرد تکرر اين عمل باعث شده

 

که رحم گشاد شده وميل آنچناني به قبول نطفه ي مرد نداشته باشد لذا براي نتيجه گيري از اين عمل نيکو است که مثلا چند چند روز قبل از عادت ماهانه ي زن اين عمل ترک شود تا هنگامي که زن از خون پاک شود

 

وبعد از پاک شدن بهترين وقت است براي دخول وانعقاد نطفه تا جايي که فرزنداني که در چنين ايامي متولد

 

مي شوند نسبت به ديگر افراد از نشاط وطراوت خاصي برخوردار هستنند.

 

ونيز توجه به اين نکات در امر بچّه‌دار شدن مهم به نظر مي‌رسد

 

1-از عزيزان دختران ومادران عزيز استدعا مي‌شود که از خوردن سبزي امزنا

 

 (گشنيز) وسبزي شاهي (تير تيزک) به شدت خودداري کنند.

 

2-از خوردن آبي که يخ در آن محلول مي‌شود خودداري نماييد و وقتي باردار

 

شدند هرگز از يخ خوردن برخوردار نباشند که بچّه‌ها را فلج مي‌کند و منجر به سزارين مي‌گردد.

 

3-از خوردن ترشي نارنج خواري نمايند.

 

4- زناني که سقط جنين دارند علاوه از مراعات موارد فوق از تکرر جماع با شوهر نيز پرهيز کنند واطلاع دهند تا با دستوري خصوصي از سقط جنين

 

جلوگيري شود.

 

5-زنان باردار در طول بارداري سوره ي مبارکه ي يوسف وسوره ي مبارکه ي

 

مريم را تلاوت کنند.

 

6- اموري که در نقل وروايات منقوله مطرح شد را جدي بگيرند وبراي بچّه دار

 

شدن حتما مراعات کنند واگر در غير بچّه داري نياز به لقا ح پيدا کردند مردها

 

مي توانند نطفه را در بيرون رحم بريزند وعمل لقاح در اوقات نامناسب انجام

 

دهند که بهترين راه جلوگيري از بچّه‌دار شدن مني رادر بيرون رحم ريختن

 

است نه قرص خوردن وعمل عقيم کردن مرد يا زن زيرا عقيم کردن مرد وزن حرام مي‌باشد.

 

7-از تقليل فرزند پرهيز کنيد يعني دختران جواني که تازه ازدواج مي‌کنند حتما

 

چند تا بچّه‌دار شوند که تقليل نسل شيعه ظلم عظيم بر پيامبر وآل پيامبر (ع)

 

است به خصوص عزيزاني که سيد هستند در صورت امکان بچّه‌ها را زياد کنند

 

که نسل فاطمه ي زهراء (س) فراوان گردد وشعار ( (فرزند کمتر آسايش بيشتر) )

 

را يک ظلم آشکار به اهل بيت‌ (ع) بدانند مگر جايي که زنان نتوانند بچّه‌دار شوند

 

از روي عذر جسمي يا روحي.

 

8-از خوردن قرص وکپسول خودداري کنيد وحتي المقدور تن به سزارين در حين

 

زايمان ندهدکه به امر الهي فرزند زمان تولد آن فرا برسد درد زايمان مي‌گيرد واين

 

درد به نفع کودک وبه خصوص مادر است وبرکات جسمي وروحي آن فراوان است

 

که پي بردن به همه اسرار آن از عهده ي عقل عادي بشر بيرون است.

 

9-زنان ومرداني که رحم ونطفه ي ضعيفي دارند براي تقويت آن سبزي تره بخورند

 

ونيز زياد پياز مصرف نمايند وسبزي تره براي تقويت اعصاب کل بدن به خصوص

 

اعصاب رحم زن بسيار مناسب است.

 

10-

 

بعد از مواقعه زن ومرد براي پاک کردن عورت خود از يک پارچه استفاده نکند بلکه هر يک پارچه اي جداگانه مصرف نمايند که يک پارچه موجب دشمني

بين زن ومرد مي‌شود وشايد بسياري از اختلافات زن وشوهر‌ها زير سر همين

 

نکته باشد که بدان توجه ندارند

 

11-بعداز هر مواقعه اي زن حداقل تا دو ساعت عورت خود نشويد (ومردها هم همين طور باشند) تا رحم زن تازه بماند.

 

12-هرمريضي ونقص خلقت که در فرزندان پديد مي‌آيد از پدر ومادر است که به قوانين طبيعت والهي توجه ندارندوبعد مي‌گويند که فلان فرزند راخدا اين گونه

 

ناقص کرد در حالي که نمي‌دانند که ( (والخير بيديک والشر ليس اليک) ) همه خوبيها مال اوست وهيچ شري به او بر نمي‌گردد واين ما وشما هستيم که بار مراعات نکردن قوانين الهي وقوانين مجعوله ي در خلقت اين گرفتاريها را به بار

 

مي آوريم سپس آن را به گردن خدا وعالم مي‌اندازيم در حالي که خودش را در

 

خصوص خلقت انسان به ( (احسن الخالقين) ) ستوده است پس شر از ما هست وهمه خير مال اوست واز نکو جز نکوئي نايد.

 

13-با توجه به اصل قبل که همه خير از اوست وشر از ماست توجه به آيه ي مبارکه ( (نساءکم حرث لکم) ) امر ضروري است و مرد‌ها بايد توجه کنند که زنان

 

کشتزارند وخداوند اين زمين کشاورزي را به آنها داده تا طبق قوانين ومقررات در آن کشت کنند ونتايج حاصل از آن را فرزندان سالم ومتدين وموحد قرار دهند

 

همانگونه که يک کشاورز زمين را بي حساب وکتاب کشت نمي‌کند وهمه ضوابط

 

زماني ومکاني ودهها شرايط ديگر را در نظر مي‌گيرد در اين زمين زراعي

 

يعني کارخانه رحم زن هم بايد زحمت بکشد ودر آن به قوانين طبيعي والهي کشت

 

کند تا فرزندان نيکو بدست آورد.

 

14- در امورازدواج ونکاح و لقاح بايد فرمايش معصومين (عليهم السلام)

 

را ملاک قرار دهيم زيرا که استنباط تشريعات از دل تکوينيات از خصائص انسان

 

کامل وصاحبان نفوس مکتفي معصومين (عليهم السلام) است. لذا در روايات منقوله مي‌بينيد که به چه لطايفي اشاره مي‌فرمودند که عقل ما را از فهم اسرار آن عاجز

 

وناتوان است مثلا بشر از کجا مي‌خواست بفهمد که اگر مردي نطفه را از عقب وپشت وارد رحم کند بچّه لوچ مي‌شود. يا اگر زن ومرد بعد از لقاح براي پاک کردن عورت خود از يک پارچه استفاده نمايند موجب دشمني واختلاف بين آنها

 

مي شود وهزاران احکام تشريعي ديگر که از دل تکوينيات بيان نمودند که ما را ياراي فهم اسرار آنها نيست پس بايد ميزان را حرف وکلام معصوم قرار داد.

 

15-از همه مردها وزنها استدعا مي‌شود که به قانون طبيعت تن در دهند واينقدر

 

با صنعت از طبيعت فاصله نگيرند زيرا صنعت از فهم قاصري بشري سر چشمه مي‌گيرد ولي طبيعت از علم ذاتي وغيبي واحدي ذات لم يزلي بر مي‌خيزد لذا به تعبير مولي وسرورم حضرت علامه عصر ومعلم دوران حسن زاده آملي (روحي فداه) به

 

طبيعيات وقوانين الهي رو آوريد وبدان تن در بدهيد همه نقائص رفع مي‌شود.

 

حقا که چنين است وپدر ومادر‌ها با فاصله گرفتن از طبيعيات اين همه گرفتاريها را پديد آوردند وآنگاه به گردن خدا مي‌اندازند مثلا" بچّه را با بدي خود لوچ بار مي‌آورند بعد مي‌گويند خدا کرده است در حالي که فرق بين ايجاد واسناد را نمي‌دانند ونيز نمي‌دانند که خداي احسن الخالقين وخداي خير محض هرگز شر نمي‌دهد

 

ونبايد با دست خود شر درست کرد.

 

16-از روحانيون عزيز که مبلغين دين مرمند استدعا مي‌شود که در امور غذايي

 

وطب وازدواج وامور علمي وروايي آن درست بررسي نمايندودر منابر آنها را براي

 

مردم بيان کنند که مساجد و حسينيه‌ها کلاس اکابر است ودر اين کلاسها مردم بايد خوب ساخته شوند وبسياري از گرفتاري‌ها ي مردم بر اساس ندانستن آنها است واين هم زير سر منبري‌هاي حرف نشنيده خوب تحصيل نکرده است.

 

منبع =کتاب شرح مراتب طهارت جلد 2 اثرحضرت استادداودصمد ي آملي

آمادگي‌هاي قبل از بارداري

 

 

 مراقبت‌هاي قبل از دوران بارداري!!

 

 

 

 

 

 20 مورد از کارهايي که قبل از بارداري بايد انجام دهيد:

 

 شما و همسرتان يکدفعه تصميم گرفته ايد که پدر و مادر شويد. اما يکي دو ماه حداقل صبر کنيد تا بهترين شانس را براي داشتن يک بارداري سالم و بچّه اي سالمتر به خودتان بدهيد. چند مورد مهم وجود دارد که قبل از قرار گرفتن در اين مسير به آن نياز داريد. اين مواردي که ما در اينجا ليست کرده ايم به شما کمک مي‌کنند تا زندگي و بدن خود را آماده ي آوردن فرزند کنيد.

 داروي فوليک اسيد مصرف کنيد

 

 حتي اگر رژيم غذايي متعادلي داريد، گرفتن تمام نيازهاي غذايي، آن هم فقط از غذاها بسيار مشکل است و بخصوص يکي از اين مواد مغذي هست که شما نمي‌خواهيد آن را کم مصرف کنيد. طبق مراکز کنترل بيماري، با مصرف روزانه 400 ميکرو گرم فوليک اسيد به مدت حداقل 1 ماه، قبل از شروع يا حين 3 ماهه ي اول مي‌توانيد تا 70 درصد شانس داشتن بچّه اي با اثرات عصبي مانند اسپينابيفيدا را از بين ببريد. شما مي‌توانيد محصولات فوليک اسيد را از داروخانه خريداري کنيد يا اينکه مرتب يا پيش از زايمان مولتي ويتامين مصرف کنيد. اگر اين کار را انجام مي‌دهيد مراقب باشيد که بيش از ميزان توصيه شده يعني 770 ميکروگرم ويتامين آ مصرف نکنيد مگر اينکه کل آن در فرمهايي به نام بتاکاروتن وجود داشته باشد. خوردن زياد نوع خاصي از ويتامين آ مي‌تواند تأثيراتي بر تولد داشته باشد. اگر از آن چيزي که مصرف مي‌کنيد مطمئن نيستيد از مشاور سلامتي خود بخواهيد تا محصولي را براي شما تجويز کند.

 به مصرف دخانيات نه بگوييد

 

 اگر سيگاري هستيد يا دارو مصرف مي‌کنيد، اکنون وقت آن است که آن را ترک کنيد. زيرا برخي از داروها حتي پس از اينکه تأثير آن‌ها هم از بين مي‌رود در بدن شما باقي مي‌مانند. مطالعات بسياري نشان داده اند که سيگار کشيدن و مصرف دارو منجر به سقط جنين، زايمان زودرس و بچّه‌هاي کم وزن به هنگام تولد مي‌شوند. علاوه برآن، تحقيقات مي‌گويندکه هر مصرف نا بجايي مي‌تواند بر باروري و کاهش ميزان اسپرم همسرتان تأثيرگذار باشد. در واقع، مطالعات نشان داده اند که حتي دود درجه دو هم ممکن است بر شانس بارداري شما تأثير بگذارد. الکل هم مي‌تواند تأثيراتي در زمينه ي بارداري داشته باشد. بنابراين بهتر است هنگاميکه تازه تصميم گرفته ايد يا در طول دوره ي 2 هفته ي آخر سيکلي هستيد که به فکر بارداري افتاده ايد، الکل را کنار بگذاريد.

 فنجان کافئين را کنار بگذاريد

 

 تحقيقات نشان مي‌دهد که مصرف زياد کافئين مي‌تواند توانايي جذب آهن که به ميزان زيادي از آن در طول دوران بارداري نياز داريد را کم کرده و خطر مرده به دنيا آوردن نوزاد را افزايش دهد. بنابراين عادت مصرف قهوه، چاي و کولا را از سرخودتان بياندازيد و ترک کافئين را آغاز کنيد. شايد بخواهيد با نوشيدني‌هاي بدون کافئين يا نيمه کافئين شروع کنيد. اگر واقعاً به آن اعتياد داريد، سعي کنيد روزي يک فنجان کم کنيد. اغلب کارشناسان فکر مي‌کنند که اين مقدار سالم تر است. به محض اينکه به زندگي بدون قهوه يا با قهوه کم عادت کرديد متوجه مي‌شويد که شير داغ با شربت دلخواهتان جايگزين بسيار خوبي براي قهوه بوده و کلسيم آن چقدر براي بدنتان مفيد است.

 وزن خود را کنترل کنيد

 

 اگر روي وزن سلامتي قرار داريد، بارداري براي شما آسانتر است. مطالعات نشان مي‌دهند که زناني که توان کلي بدن آن‌ها کمتر از 20 يا بالاي 30 هست، سخت تر باردار مي‌شوند. بنابراين، بهتر است قبل از بارداري توان بدن خود را به 20 تا 30 برسانيد. اگر در وزن سلامتي نيستيد، کم يا اضافه کردن وزن مي‌تواند به شما کمک کند. با مشاور سلامتي خودتان در مورد بهترين روش دستيابي به وزن مورد نظر خود صحبت کنيد.

 

 يخچال خود را از غذاهاي سالم پر کنيد

 

 اگر هنوز خوردن غذاهاي مغذي را شروع نکرده ايد، اکنون وقت آن است تا غذاهاي مغذي اي که براي داشتن يک بارداري سالم نياز داريد را در بدن خود ذخيره کنيد. سعي کنيد هر روز حداقل 2 فنجان ميوه و 2 و نيم فنجان سبزيجات همچنين مقدار زيادي غلات کامل (سبوس دار) و غذاهايي که کلسيم بالايي دارند مانند شير، آب پرتقال کلسيم‌دار و ماست بخوريد. اگر به ماهي خيلي علاقه داريد، آن را زياد مصرف کنيد. به علاوه ماهي به خصوص ماهي‌هايي مانند کوسه، شمشير ماهي، شاه گورماهي و مهره ماهي، منبع بسيار عالي پروتئين بوده و حاوي مقدار زيادي متيل مرکوري هستند که مصرف زياد آن براي رشد بيش از حد مغزجنين مضر است. زيرا مرکوري مي‌تواند در بدن شما انباشته شده و بيش از 1 سال در آن باقي بماند و بهتر است از خوردن ماهي‌هايي که مرکوري بالايي دارند در طول دوران بارداري بپرهيزيد. به جاي آن در هفته حدود 2 عدد (12 مثقال) ماهي اي که مرکوري کمي دارد مانند ماهي آزاد و کنسرو تن ماهي سفيد بخوريد.

 يک برنامه اي براي ورزش کردن خود ابداع کرده

و آن را دنبال کنيد

 

 اکنون يک برنامه اي براي زيبايي اندام خود آغاز کرده و آن را ادامه دهيد. با بدست آوردن بدني سالم که مناسب بارداري است تشويق خواهيد شد. علاوه برآن، کار کردن و عرق ريختن روش بسيار خوبي براي از بين بردن استرس است که براي باردار شدن بسيار خوب است. يک برنامه ي ورزشي سالم شامل 60 دقيقه فعاليت، مانند راه رفتن يا دوچرخه زدن و تمرين وزنه زدن آن هم در اغلب روزهاي هفته انعطاف پذيري شما را بالا مي‌برد مانند کشش روزانه يا يوگا و در نتيجه شما برنامه ي بسيار خوبي براي روي فرم بودن خواهيد داشت. به محض اينکه باردار شديد، يادتان باشد که ورزش بسيار خوب است. حتماً توصيه مي‌شود که تمرينات ورزشي خود را ادامه دهيد. اگر کار کردن شما در حد فشار دادن دکمه‌هاي کنترل تلويزيون است، پس نياز به يک ورزش روزانه داريد. با يک چيز راحت مثل 10 تا 20 دقيقه پياده روي روزانه شروع کنيد. فعاليت خودتان را با از پله‌ها رفتن به جاي آسانسور يا پارک کردن ماشين خود در چند بلوک دورتر از محل کار خود افزايش دهيد.

 به يک دندانپزشک مراجعه کنيد

 

 هنگاميکه خودتان را براي بچّه‌دار شدن، آماده مي‌کنيد، سلامتي کلي خود را فراموش نکنيد. شواهد نشان مي‌دهند که بيماري پريدنتال يا عفونت باکتريايي که روي لثه و استخوان که از دندان‌ها محافظت مي‌کنند اثر گذاشته و مي‌تواند منجر به زايمان زودرس و تولد بچّه‌هاي کم وزن بشود. در واقع، محققين طي يک مطالعه ي عظيم دريافته اند که زنان بارداري که اين بيماري را دارند 7 برابر بيشتر از ديگران زايمان زودرس دارند. مطالعه ي ديگري رابطه ي بين بيماري لثه و افزايش خطر پريکلامپسيا يا بارداري با فشار خون بالا، حفاظت از مايع بودن و پروتئين در ادرار را نشان داد. در مواقع بدتر، تغييرات هورموني طي بارداري مي‌تواند شما را در مقابل بيماري لثه آسيب پذير تر کند. افزايش پروژسترون و استروژن مي‌تواند موجب واکنش متفاوت لثه نسبت باکتري در جرم دندان و در نتيجه تورم، خونريزي و نرمي لثه بشود. شايان ذکر است که زناني که به مراقبت از سلامتي دهان و دندان خود قبل از بارداري مي‌پردازند مي‌توانند احتمال تجربه ي ناراحتي‌هاي لثه در طول دوران بارداري را پائين بياورند.

 با ريشه‌هاي درماني خود در تماس باشيد

 

 بهتر است شما و همسرتان در مورد تاريخچه ي سلامتي خانوادگي اتان تحقيق کنيد. پس با پدر و مادر، خواهر و برادر يا ديگر اقوام خود تماس بگيريد تا گزارشهايي در مورد سابقه ي پزشکي و درماني آن‌ها بگيريد. اگر آن‌ها ترديد دارند و يا تمايل ندارند که اين اطلاعات را در اختيار شما قرار بدهند، به آن‌ها بگوييد که شما مي‌خواهيد مشاور سلامتي خود را عوض کرده و پيش يک مشاور جديد برويد. مهمترين چيزي که بايد بپرسيد اين است که آيا کسي در خانواده ي شما مشکل ژنتيکي يا کروموزمي مانند سندرم دان، کم خوني داسي شکل، فيبروز کيستي يا ناراحتي‌هاي خوني داشته يا نه. همچنين بايد بدانيد که آيا کسي در اقوام، عقب ماندگي ذهني يا عقب ماندگي‌هاي رشدي ديگري داشته يا با نقص عضو مانند نقص قلبي يا عصبي متولد شده است؟ پزشک شما يک سري سوالاتي را در اولين بار چک آپ بارداري يا ويزيت قبل از آن از شما مي‌پرسد و پاسخ‌هاي شما به تشخيص او براي اينکه نيازي به آزمايشات خاصي قبل از زايمان وجود دارد يا نه کمک مي‌کند. يا اينکه شما و همسرتان حتي قبل از بارداري بايد آزمايشات ژنتيکي را انجام دهيد يا نه.

 قبل از بارداري برنامه ي منظمي براي مراجعه به پزشک داشته باشيد

 

 نبايد تنها براي به دنيا آوردن فرزندتان به پزشک يا ماما مراجعه کنيد بلکه قبل از آن هم بايد به طور مرتب براي چک آپ به مشاوران سلامتي مراجعه کنيد. پزشک شما حتماً در مورد مسائل شخصي خودتان و سوابق درماني خانوادگي، وضعيت جسماني فعلي و هرگونه درماني که تا به حال انجام داده ايد از شما مي‌پرسد. برخي از داروها مانند آکوتان داروي رايجي که براي درمان جوشها تجويز مي‌شود در چربي بدن شما ذخيره شده و ماهها در آنجا باقي مي‌مانند. پزشک شما حتماً بايد در مورد رژيم غذايي، وزن و ورزش صحبت کند و يک ويتامين قبل از زايمان تجويز کند، به شما اين اطمينان را بدهد که ايمن سازي بدن شما به روز بوده و آزمايشاتي را در رابطه با بيماريهاي دوران کودکي مانند آبله مرغان و سرخجه انجام بدهد و به هر سوال که داريد پاسخ بدهد. اگر 1 سال باشد که تحت مراقبت هستيد مي‌توانيد حتي انتظار آزمايش مربوط به لگن و سرطان رحم را هم داشته باشيد و اگر در خطر هستيد براي بيماري‌هاي جنسي ناقل هم آزمايش بشويد. بسياري از زوجين حتي مي‌خواهند که بيماري‌هايي همچون کم خوني داسي شکل، فيبروز کيستي يا ديگر بيماري‌هاي مربوط به سابقه ي ژنتيکي و فاميلي آنها مورد آزمايش قرار بگيرد.

 

اهميت تغذيه دوران بارداري

 

چرا تغذيه در دوران بارداري با اهميت است؟

شايد هيچ مرحله اي از زندگي انسان مانند دوران جنيني و پس از آن يعني دوران شيرخواري و كودكي پرمخاطره نباشد. در اين دوران نيازهاي تغذيه اي خانم باردار از اهميت خاصي برخوردار است. شايد جالب باشد که بدانيد جنين رشد بسيار سريعي دارد و وزن او از يك گرم در هشت هفتگي به حدود 3200 گرم در هفـته چهـلم مي‌رسـد و از هفـته سـوم جنيـني در هـر دقيـقه 250 هـزار سـلول مغزي تكثير پيدا مي‌كنند. جنين براي تكثير سريع سلول‌هاي خود نياز ويژه اي به انواع مواد مغذي دارد كه بايد از طريق تغذيه مناسب مادر تامين شود.

غذائي كه در دوران بارداري مصرف مي‌شود نيازهاي تغذيه اي مادر و همچنين رشد جنين را تامين مي‌كند. بنابراين دانش مـــادر در زمينه تغذيه و رعايت تنوع و تعادل در اين زمان سهم عمده اي در تامين سلامت جنين دارد زيرا اگر مادر در طول بارداري از مواد مغذي مناسب و مورد نياز جنين استفاده نكند جنين كليه اين نيازها را از ذخائر بدن مادر تامين مي‌كند و با كاهش ذخائر مادر سلامت او به مخاطره خواهد افتاد.

 

چرا لازم است که براي بارداري برنامه ريزي کنيم؟

امروزه متخصصان بهداشت خانواده توصيه دارند که با رعايت برنامه تنظيم خانواده بين تولد فرزندان فاصله گذاري مناسب صورت گيرد. اگر بارداري با برنامه ريزي قبلي صورت مي‌گيرد بهتر است. پيش از باردار شدن براي اطمينان از سلامت و آمادگي كامل جسماني و مشاوره به مراكز بهداشتي درماني مراجعه کنيد. هدف عمده ازاين مراقبت‌ها شناسايي خانم‌هاي باردار مبتلا به سوء تغذيه (لاغر، داراي اضافه وزن يا چاق) و رفع مشكل تغذيه اي و رساندن آنان به محدوده وزن طبيعي و آماده كردن خانم‌ها براي داشتن يك بارداري ايمن و بدون خطر است.

افراد با ويژگي‌هاي زير در خطرند و مي‌بايستي بيشتر مورد توجه قرار گيرند:

-1 افراد با سن كمتر از 18 يا بيشتر از 35 سال (چرا؟)

بارداري قبل از سن 18 و بالاتر از 35 سالگي ممكن است بعلت كمي ذخاير بدن مخاطره آميز باشد خصوصا" بارداري در سنين پايين به علت اينکه هنوز رشد مادر تمام نشده است مادر را با مشكل تامين مواد مغذي براي رشد جنين و تامين سلامت خود مادر مواجه مي‌كند و نتيجه آن تولد نوزاد كوچك با احتمال بالاي ناهنجاري‌هاي فيزيكي واختلالات ذهني خواهد بود.

 

2 افراد با -محروميت اقتصادي، اجتماعي (چرا؟)

محروميت‌هاي اقتصادي و در آمد پايين در بسياري از موارد منجر به کاهش توان خريد مواد غذايي مناسب و با ارزش مي‌شود به ويژه وقتي همراه دانش کم به ويژه در زمينه تغذيه باشد فرد حتي جايگزين‌هاي مناسب مواد غذايي جانشان ر ا هم نمي‌شناسد تا بتواند از آنها استفاده کنند.

 

3-خرافــات و باورهاي نادرست غذايي (استفاده از رژيمهاي غذايي عجيب يا محدود از نظرارزش تغــذيه اي)  (چرا؟)

خرافات غذايي مثل اعتقاد به خوردن پنير و کم هوشي و موارد مشابه باعث مي‌شود که مادر خود را از منابع غذايي مهمي محروم کند.

 

4- استعمال دخانيات به مقدار زيادو اعتياد به مواد مخدر و مصرف الكل (چرا؟)

مصرف دخانيات و الکل جدا از تمامي عوارض سوءي که بر رشد جنين و ايجاد ناهنجاري‌ها در او دارد منجر به افزايش نياز برخي ويتامين‌ها و املاح در بدن مادر شده و نياز ه جايگزيني اين مواد مي‌باشد.

5

- افراديکه چاق يا لاغر هستند. (چرا؟)

خانم‌هايي که در شروع بارداري چاق هستند در معرض خطر افزايش فشار خون، ديابت شيرين بارداري و زايمان از طريق سزارين قرار مي‌گيرند. همچنين خانم‌هاي چاق مشکلات بيشتري در شيردهي خواهند داشت

 

 

6-- سابقه بارداري‌هاي متعدد با فاصله كمتر از 3 سال از زايمان قبلي (چرا؟)

اصله گذاري‌هاي كمتر از 3 سال بين فرزندان به كاهش ذخاير بدني مادر منجر مي‌شود. بارداري‌هاي پي در پي و شيردهي منجر به از دست رفتن منابع مادر مي‌شود. بدون اين كه فرصت كافي براي بازسازي اين ذخاير تامين شود.

 

7- سابقه اختلالات دستگاه توليد مثل يا اختلالات باروري (چرا؟) يماريهاي زمينه اي مثل بيماريهاي قلبي عروقي بيماريهاي زنان و. . . ممكن است مادر باردار يا جنين را در معرض خطر جدي قرار دهد و مي‌بايستي حتما با پزشك مشورت شود.

 

8- داشتن رژيم غذايي درماني براي درمان بيماري (چرا) بعضي از رژيم‌هاي غذايي كه در كنترل برخي بيماريها تجويز مي‌شود ممكن است با محدود كردن برخي اقلام غذايي باعث كاهش ذخاير در فرد شود و در اين شرايط باردار شدن به فرد و جنين صدمه برساند.

 

آيا نياز‌هاي غذايي در زنان باردار نسبت به قبل بارداري تفاوت دارد؟

به علت رشد جنين نيازهاي تغذيه اي مادر افزايش مي‌يابد تا نيازهاي مادر و جنين را تامين کند. اگر مادر تغذيه صحيح و مناسب نداشته باشد جنين تا جاي ممکن نيازهاي خود را از منابع مادر تامين مي‌کند. با مصرف شدن منابع مادر در صورتي که با تغذيه سالم تامين نشود مادر در معرض خطرات جدي قرار مي‌گيرد. خانم‌هاي باردار و شيرده مي‌توانند بدون داشتن رژيم مخصوص و جداگانه مقدار بيشتري از غذاي خانواده را نسبت به قبل از دوران بارداري مصرف كنند. آنچه كه در تغذيه خانم باردار اهميت دارد رعايت تنوع و تعادل در مصرف مواد غذايي مي‌باشد

 

خانم‌هاي باردار و شيرده هم بايد مانند ساير افراد خانواده هر روز از 4 گروه غذايي اصلي استفاده كنند. . صبحانه را بطور كامل ميل كنند. صبحانه مي‌تواند شامل نان و پنير، نان و كره و مربا، نان و كره و عسل يا نان و تخم مرغ به همراه يك ليوان شير باشد. خوراك عدسي و انواع آش‌ها كه در برخي مناطق كشور مرسوم است همراه با نان نيز غذاي مناسبي براي صبحانه است. استفاده از سبزي‌هايي مثل گوجه فرنگي، خيار و يا ميوه‌هايي مثل هندوانه، خربزه و انگور همراه با نان و پنير در وعده صبحانه بسيار مفيد است. استفاده از ساير ميوه‌ها و آب ميوه طبيعي مانند آب پرتقال نيز براي صبحانه توصيه مي‌شود.

 

 

 

منظور از رعايت تنوع و تعادل در برنامه غذاي چيست؟

در واقع منظور از رعايت تنوع در برنامه غذايي اينست که از همه گروههاي غذايي در طول روز استفاده کنيد در هر گروه غذايي، مواد غذايي با ارزش غذايي تقريبا“ يكسان قرار دارند و مي‌توان از يكي بجاي ديگري استفاده كرد.

 

 و منظور از تعادل اينست که از هر گروه غذايي به اندازه مصرف کنيد. بهترين راه براي اطمينان از مصرف متعادل و متنوع مواد غذايي در روز استفاده از همه گروههاي اصلي غذايي يعني گروه نان و غلات، گروه ميوه‌ها و سبزيها، گروه شير و لبنيات و گروه گوشت، تخم مرغ، حبوبات و مغزها است.

اصول تغذيه سالم در دوران بارداري تشريح شد

 

خبرگزاري فارس: رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت مصرف منابع غذايي غني از امگا 3 مانند ماهي و ميگو را در بالا بردن ضريب هوشي كودك در دوران جنيني ضروري دانست و اصول تغذيه سالم در دوران بارداري را تشريح كرد.

 

پريسا ترابي در گفت‌و‌گو با خبرنگار اجتماعي فارس، افزود: بسياري از عوارض دوران بارداري كه پس از بارداري نمايان مي‌شود به نوعي با تغذيه مادران در دوران بارداري و قبل از آن مرتبط است.

وي گفت: كم خوني از جمله عوارض بارداري با تغذيه نامناسب و مصرف نامنظم مكمل آهن در دوران بارداري است كه پس از بارداري تا سال‌ها مادران را ناتوان مي‌كند.

ترابي اضافه كرد: برخي عوارض بارداري كه طي اين دوران ممكن است رخ دهد و مرتبط با تغذيه مادر باردار باشد. سوء تغذيه همراه با كاهش وزن گيري در اين دوران است. براي پيشگيري از اين مشكل بايد مادران باردار به وزن ايده‌آل در قبل از باردار شدن برسند به عبارت ديگر توده بدني (BMI) آنها بايد تا حد امكان به محدوده طبيعي نزديك شود و در شكل ايده‌آل، نمايه توده بدني در محدوده 5/18 تا 25 قرار گيرد. مصرف منظم مكمل‌هايي فوليك آهن و مولتي ويتامين سبب كاهش عوارض در اين دوران خواهد شد.

رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت گفت: غذاهايي كه مصرف آنها در دوران بارداري توصيه مي‌شود را مي‌توان مصرف 2 بار در هفته ماهي سالم و تازه كه نياز جنين را به امگا 3 تأمين مي‌كند، ميوه و سبزي تازه به شكل منظم و روزانه، لبنيات حداقل 3 تا 4 سهم در روز براي تأمين نياز مادر و جنين به كلسيم براي حفظ سلامت مادر، استخوان‌‌سازي، تشكيل اعضا و بافت‌هاي جنين، منابع پروتئيني مانند گوشت و مصرف مواد نشاسته‌اي مانند گروه نان و غلات را نام برد.

ترابي افزود: مادران باردار بايد از مصرف غذاهاي پرچرب كه سبب افزايش بي‌رويه وزن آنها مي‌شود. غذاهاي شور كه آنها را مستعد افزايش فشار خون مي‌كند و غذاهاي كهنه و مانده خودداري كنند.

وي اضافه كرد: در صورتي كه مادران باردار اضافه وزن پيدا كرده‌اند بايد از مصرف ميان وعده‌هاي متعدد خودداري كنند. مصرف كمتر به غذاهاي آماده، غذاهاي كنسرو شده و نوشابه‌هاي گازدار نيز سلامت مادران باردار را به خطر مي‌اندازد. در دوران بارداري مادران بايد از هواي آلوده و محيط آكنده از دود سيگار نيز پرهيز كنند.

رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت گفت: نقش ويتامين A در دوران بارداري در رشد و نمو طبيعي بافت‌هاي بدن و پوست جنين مؤثر است. منابع اين ويتامين را مي‌توان جگر، قلوه، زرده تخم مرغ، اسفناج هويج و جعفري را نام برد.

وي اضافه كرد: نقش ويتامين‌هاي گروه B در بارداري خون‌سازي، سوخت و ساز بدن و سلامت سيستم عصبي جنين است. منابع آن را مي‌توان انواع گوشت، حبوبات، غلات، سبوس و آرد كامل گندم و شير و لبنيات نام برد.

وي افزود: آهن و اسيد فوليك در خون‌سازي‌ مادر و جنين مؤثر است. مصرف اين 2 ريز مغذي براي تكميل ذخاير بدن مادر (به ويژه آهن) ضروري است. اسيد فوليك نقش بسيار مهمي در شكل‌گيري و تكامل سيستم عصبي جنين دارد به طوري كه كمبود آن در بدن مادر در قبل يا دوران بارداري مي‌تواند منجر به نقش مادرزادي سيستم عصبي جنين شود. مصرف مكمل اسيد فوليك در زناني كه قصد باردار شدن دارند و زنان به محض اطلاع‌ از باردار شدن توصيه مي‌شود. مصرف اين مكمل به ويژه در ماه‌هاي اوليه بارداري بسيار مهم است.

رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت گفت: منابع غذايي آهن را مي‌توان گوشت، ماهي، جگر، حبوبات، سبزي‌هاي برگ سبز تيره، جعفري، گشنيز، زرده تخم مرغ و منابع اسيد فوليك را مي‌توان جگر، تخم مرغ، ماهي، گندم، نخود، لوبيا، عدس و سبزي‌هاي برگ سبز نام برد.

ترابي اضافه كرد: كلسيم براي تشكيل و حفظ بافت طبيعي استخوان جنين اهميت دارد. بهترين منابع كلسيم، شير و لبنيات هستند. اگر مادر باردار به هر دليلي از اين گروه غذايي مصرف نكند مي‌تواند مكمل كلسيم مصرف كند.

رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت اضافه كرد: مصرف مايعات كافي حدود 8 تا 10 ليوان در روز توصيه مي‌شود. مصرف يك ليوان مايعات حدود 15دقيقه قبل از شيردهي مناسب است. همچنين مصرف ميوه و سبزي كافي در تأمين ريز مغزي‌هاي شير مؤثر است. مصرف مكمل آهن و مكمل مولتي ويتامين در 3 ماه اول پس از بارداري توصيه مي‌شود.

ترابي گفت: مصرف برخي غذاها مانند سير، انوع كلم، پياز و غذاهاي پر ادويه و پرچاشني كه ممكن است روي طعم شير اثر بگذارند در اين دوران توصيه نمي‌شود. براي داشتن نوزاد سالم مهمتر از همه وزن‌گيري مناسب و كنترل شده مادران در دوران بارداري است زنان در سنين بارداري و قبل از آن براي تشكيل ذخاير آهن، كلسيم و ساير مواد مغزي با داشتن تغذيه مناسب مي‌تواند آمادگي براي پرورش جنين سالم را ايجاد كند.

وي اضافه كرد: استفاده منظم از مكمل‌هاي توصيه شده در دوران بارداري به ويژه اسيد فوليك و آهن مي‌تواند نقش مؤثري در سلامت سيستم عصبي و دستگاه گردش خون جنين ايفا كند.

رئيس اداره بهبود تغذيه وزارت بهداشت گفت: مصرف غذاهاي تازه، ميوه و سبزي تازه، استنشاق هواي پاكيزه و دوري از آلودگي‌ هوا، مصرف منابع غذايي غني از اسيدفوليك و آهن و همچنين مصرف منابع غذايي غني از امگا 3 مانند ماهي و ميگو در بالا بردن ضريب هوشي جنين موثر است.

ترابي افزود: زناني كه در سن بارداري قرار دارند همچنان كه گفته شد بايد ذخاير آهن و كلسيم خود را غني كنند. مصرف منابع غذايي اسيد فوليك در اين دوران مهم است و رعايت اصل تنوع و تعادل در تغذيه زنان در دوران باروري مي‌تواند براي تأمين سلامت زنان مؤثر باشد.

 

 

دوستان گرامي لطفا نظر خود تون و در مورد اين وبلاگ در قسمت نظردهي سمت راست  وبلاگ بيان كنيد