به گزارش خبرنگارحوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛قرآن سرتاسر اعجاز در زندگی مادی و معنوی است. اگر ما آن را با معرفت تلاوت کنیم، حتما اثرات آن را خواهیم دید. برای آگاهی و فهم بهتر و بيشتر آيات قرآن كريم هر شب تفسير آياتی از اين معجره الهی را برای شما آماده میكنيم. در این گزارش تفسیرآیات249-251سوره بقره را میخوانید:
فَلَمَّا فَصَلَ طَالُوتُ بِالْجُنُودِ قَالَ إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِیکُمْ بِنَهَرٍ فَمَنْ شَرِبَ مِنْهُ فَلَیْسَ مِنِّی وَمَنْ لَمْ یَطْعَمْهُ فَإِنَّهُ مِنِّی إِلَّا مَنِ اغْتَرَفَ غُرْفَةً بِیَدِهِ فَشَرِبُواْ مِنْهُ إِلَّا قَلِیلاً مِنْهُمْ فَلَمَّا جَاوَزَهُ هُوَ وَ الَّذِینَ ءَامَنُواْ مَعَهُ قَالُواْ لَا طَاقَةَ لَنَا الْیَوْمَ بِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالَ الَّذِینَ یَظُنُّونَ أَنَّهُمْ مُّلَقُواْ اللَّهَ کَمْ مِنْ فِئَةٍ قَلِیلَةٍ غَلَبَتْ فِئَةً کَثِیرَةً بِإِذْنِ اللَّهِ واللَّهُ مَعَ الصَّبِرِینَ
پس هنگامی که طالوت، سپاهیان را با خود بیرون برد، به آنها گفت: خداوند شمارا به یک نهر آب آزمایش می کند، پس هر که از آن بنوشد از من نیست و هرکس از آن نخورد از من هست، مگر آنکه با دست، مشتی برگیرد (و بیاشامد.) پس (همین که به نهر آب رسیدند،) جز اندکی همه از آن نوشیدند، سپس هنگامی که او و یاوران با ایمان او از آن نهر گذشتند، (و دشمن را دیدند) گفتند: امروز ما توانایی مقابله با جالوت و سپاهیان او را نداریم. امّا آنها که اعتقاد داشتند خدا را ملاقات خواهند کرد (و به روز قیامت ایمان داشتند) گفتند: چه بسا گروهی اندک که با اذن خدا بر گروهی بسیار پیروز شدند و خداوند با صابران (و استقامت کنندگان) است. (249)
کلمه «جنود» جمع «جُند» به معنای لشکر است و حضور چندین لشکر بعد از اعراض گروه هایی از مردم، نشانه کثرت جمعیّت آنان است.
این آیه خبر از مردودی گروه زیادی از بنی اسرائیل می دهد که از صحنه آزمایش نوشیدن آب و تحمل تشنگی، سربلند بیرون نیامدند. امّا این گروه باقیمانده، آزمایش دیگری داشتند که آزمایش روحی و معنوی بود. وقتی آنان با سپاه انبوه جالوت مواجه شدند، گفتند: ما توانایی مقابله با این سپاه مسلح را نداریم. ولی آنهایی که به روز قیامت ایمان داشتند، گفتند: پیروزی به دست خداست، ای بسا گروه های اندک که به اذن خداوند بر سپاهیان بزرگ پیروز می شوند.
پیروزی در یک مرحله از آزمایش، کافی نیست. افرادی در بعضی از مراحل موفق می شوند، ولی در مرحله ای دیگر شکست می خورند. در این داستان گروهی رهبر را بخاطر فقر نپذیرفتند، گروهی در آزمایش شکم، شکست خوردند و گروهی در برخورد با دشمن خود را باختند.
طالوت در ابتدا جمعیّت را به خود نسبت نداد و نفرمود: «جنوده»، بلکه فرمود: «بالجنود» گرچه لشکریان انبوه بودند و فرماندهی او را پذیرفته اند، ولی هنوز میزان فرمانبری آنان را آزمایش نکرده است، ولی بعد از آزمایش، به خود نسبت می دهد. (فانّه منّی)
امام باقر علیه السلام می فرماید: افرادی که تا آخر کار به طالوت وفادار ماندند، سیصد و سیزده نفر بودند.تفسیر نورالثقلین، ج 1، ص 251.
حساب دو گروه روشن است، هر کس ننوشد قطعاً خودی است و هر کس بنوشد قطعاً بیگانه است، ولی کسانی که با مشت نوشیدند، نه خودی هستند و نه بیگانه. باید آنان را نه مأیوس کرد ونه مشمول الطاف. لذا برای (من اغترف غرفة بیده) نه کلمه «منّی» بکار رفته ونه «لیس منّی».
کسانی که دستشان به اموال مردم یا اموال دولتی رسید، ولی با کرامت وزهد از کنارش گذشتند و حرص و طمع آنان را آلوده نکرد، حزب اللّهی هستند و کسانی که پشت خود را با ذخیره اموال می بندند، مؤمن واقعی نیستند. (فمن شرب منه فلیس منّی و من لم یطعمه فانّه منّی)
پیام ها:
11- یکی از وظایف فرمانده نظامی آن است که نیروهای رزمی را از تماشاچیان جدا سازد. (فصل طالوت بالجنود)
22- یکی از راههای آزمایش، ممنوعیّت های موسمی است. راحت طلبی و عدم تحمل فشارها و سختی های موسمی و موقّتی، با سلحشوری سازگاری ندارد. (انّ اللّه مبتلیکم بنهر)
3- قبل از برخورد و مقابله با دشمن، باید تمرین مقاومت کرد. (مبتلیکم بنهر)
4- مدیر باید نیروهای غیر مفید را طرد کند. (فمن شرب منه فلیس منّی)
5 - تسلیم فرمانده بودن، رمز موفقیّت است. (من لم یطعمه فانّه منّی)
6- حسابِ نیازِ ضروری، از حسابِ رفاه کامل جداست. (الاّ من اغترف غرفةً بیده)
7- کسانی که از میدان امتحان پیروز بیرون آیند، اندک هستند. (الا قلیلاً)
88 - انقلابی بودن مهم نیست، انقلابی ماندن مهم است. در این ماجرا شعار دهنده بسیار بود، ولی آنان که در آزمایشات موفق شدند، اندک بودند. (الاّقلیلاًمنهم)
99- ایمان به معاد و وعده های الهی، توانایی ایستادگی در برابر سختی ها و مشکلات را ایجاد می کند. (ملاقوا اللّه)
100- ایمان، درجاتی دارد. با اینکه گروهی همراه با طالوت بودند و به او ایمان داشتند و از نوشیدن آب هم گذشتند؛ (آمنوا معه) ولی هر مؤمنی رزمنده نیست، تنها مؤمنانی رزمنده هستند که به لقاء اللّه ایمان داشته باشند. (یظنّون انّهم ملاقوا اللّه)
111- فراوانی عِدّه و عُدّه ی دشمن در برابر اراده ی خداوند چیزی نیست. (کم من فئة قلیلة غلبت فئة کثیرة باذن اللّه)
12- نیروهای کیفی برنیروهای کمّی برتری دارند. (کم من فئة قلیلة غلبت...)
13- مؤمن مخلص، پیروزی را از خدا می داند. (باذن اللّه)
144- مسلمانان اگر صبور و پایدار باشند، نباید از تعداد زیاد دشمن هراس داشته باشند. زیرا خداوند با صابران است. (واللّه مع الصابرین)
وَلَمَّا بَرَزُواْ لِجَالُوتَ وَجُنُودِهِ قَالُواْ رَبَّنَا أَفْرِغْ عَلَیْنَا صَبْراً وَ ثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَی الْقَوْمِ الْکَفِرِینَ
و هنگامی که در برابر جالوت و سپاهیان او قرار گرفتند، گفتند: پروردگارا صبر و شکیبایی بر ما فرو ریز و قدمهای ما را ثابت و استوار بدار و مارا بر گروه کافران پیروز فرما. (250)
1- همیشه و به خصوص در جبهه ها، دعا همراه با حرکت لازم است، نه دعا به جای حرکت. (برزوا لجالوت... ربّنا افرغ...)
2- صبر و پیروزی، ملازم یکدیگرند. در اثر صبر، ظفر آید. (صبراً... وانصرنا)
33- دعاهای خود را با «ربّنا» آغاز کنیم. (ربّنا افرغ...)
4- در شداید، انسان به صبرِ بسیار محتاج است. «افرغ» به معنای نزول فراوان است. کلمه «صبراً» نیز در قالب نکره آمده است که نشانه ی صبر بزرگ است.
55 - پشت سر گذاشتن امتحانات و موفقیّت در آنها شما را مغرور نکند، باز هم از خداوند استمداد نمائید. (ثبت اقدامنا)
6- وظیفه انسان، حرکت و تلاش است، امّا پیروزی بدست خداست. (وانصرنا)
77- پیروزی در جنگ، زمانی با ارزش است که هدف رزمندگان برتری حقّ بر باطل باشد، نه برتری یکی بر دیگری. (وانصرنا علی القوم الکافرین)
فَهَزَمُوهُمْ بِإِذْنِ اللَّهِ وَقَتَلَ دَاوُدُ جَالُوتَ وَءَاتَهُ اللَّهُ الْمُلْکَ وَ الْحِکْمَةَ وَعَلَّمَهُ مِمَّا یَشَاءُ وَلَوْلَا دَفْعُ اللَّهِ الْنَّاسَ بَعْضُهُمْ بِبَعْضٍ لَفَسَدَتِ الْأَرْضُ وَلَکِنَّ اللَّهَ ذُو فَضْلٍ عَلَی الْعَلَمِینَ
سپس آنها (طالوت و یاران او) به اذن خداوند، سپاه دشمن را درهم شکستند و داود (که جوانی کم سن و سال، ولی مؤمن، شجاع و از یاران طالوت بود،) جالوت را (که فرمانده سپاه دشمن بود) کشت، و خداوند حکومت و حکمت به او عطا نمود و از آنچه می خواست به او آموخت. و اگر خداوند (فساد) بعضی از مردم را به وسیله بعضی دیگر دفع نکند، قطعاً زمین را فساد می گرفت. ولی خداوند نسبت به جهانیان لطف و احسان دارد. (251)
بر اساس روایات، داود علیه السلام بر اثر همین شجاعت و دلاوری به مقام نبوّت رسید و فرزندش سلیمان علیه السلام نیز از انبیای الهی گردید.
در روایات می خوانیم که رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم فرمودند: خداوند به خاطر یک مسلمان صالح، بلا را از صد هزار خانه از همسایگان دور می کند. سپس آن حضرت این آیه را تلاوت نمودند: (فلولا دفع اللّه الناس ...)تفسیر درّالمنثور، ج 1، ص 764.
با توجّه به آیات گذشته معلوم می شود که عوامل پیروزی در چند چیز است:
1- رهبر توانا و لایق. (زاده بَسطةً فی العلم والجسم)
2- پیروان مؤمن. (قال الّذین یظنّون انّهم ملاقوا اللّه)
3- توکّل. (کم مِن فئة قلیلة غَلبت فئة کثیرة باذن اللّه)
4- صبر و استقامت. (ربّنا أفرغ علینا صبراً و ثبّت اقدامنا)
5 - انگیزه ی الهی داشتن. (وانصُرنا علی القوم الکافرین)
پیام ها:
11- گرچه تلاش وجهاد از شما بود، امّا شکست دشمن بدست خداوند است. (فهزموهم باذن اللّه)
22- دعاهای خالصانه رزمندگان و مجاهدان، مستجاب می شود. (وانصرنا علی القوم الکافرین. فهزموهم باذن اللّه)
33- تا استعداد، لیاقت، ایثار و سابقه درخشانی نباشد، کسی مورد لطف خاصّ الهی قرار نمی گیرد. (وقتل داود جالوت واتاه اللّه الملک و الحکمة)
44- در جبهه و جهاد، لبه ی تیز حمله به سوی فرماندهی دشمن باشد. (قتل داود جالوت)
55 - نام کسانی را که در جنگ مردانگی از خود نشان داده اند، زنده نگاه دارید. (قتل داود)
66- نابودی رهبر کفر، با تار ومار شدن لشکر او برابر است. (فهزموهم... قتل داود جالوت)
77- اگر در برابر متجاوز و ظالم دفاع صورت نگیرد، فساد و تباهی زمین را فرا خواهد گرفت. (لولا دفع اللّه الناس... لفسدت الارض)
88 - جنگ با مفسدان، یک ضرورت است. اگر عنصر مضرّ حذف نشود، عناصر دیگر به تباهی کشیده می شوند. (لولا دفع اللّه الناس... لفسدت الارض)
99- اراده وفضل الهی از راه عوامل طبیعی عملی می شود. (دفع اللّه... بعضهم ببعض)
100- حکم جهاد ودفاع در برابر متجاوز، فضل الهی است. (اللّه ذوفضل علی العالمین)
انتهای پیام/
به گزارش خبرنگارحوزه قرآن و عترت گروه فرهنگی باشگاه خبرنگاران جوان؛قرآن سرتاسر اعجاز در زندگی مادی و معنوی است. اگر ما آن را با معرفت تلاوت کنیم، حتما اثرات آن را خواهیم دید. برای آگاهی و فهم بهتر و بيشتر آيات قرآن كريم هر شب تفسير آياتی از اين معجره الهی را برای شما آماده میكنيم. در این گزارش تفسیرآیات 252-254سوره بقره را میخوانید:
تِلْکَ ءَایَتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَیْکَ بِالْحَقِّ وَإِنَّکَ لَمِنَ الْمُرْسَلِینَ
اینها آیات خداوند است که به حقّ بر تو می خوانیم و براستی تو از فرستادگان الهی هستی.(252)
این آیه، پایان جزء دوّم قرآن است و می فرماید: داستان ها و حوادثی که در آیات گذشته از آنها سخن به میان آمد، مایه ی عبرت و درس آموزی است.
داستان مرگ هزاران نفر در یک لحظه و زنده شدن مجدّد آنان با دعای پیامبر، اعطای منصب رهبری به جوان چوپانی گمنام، ولی لایق و دانا، پیروزی گروهی اندک بر گروه انبوه دشمن، شهامت و شجاعت یک نوجوان در جنگ و اعطای مقام نبوّت به او، همه و همه جلوه هایی از آیات الهی و نشانه هایی از صدق گفتار و رسالت پیامبر اسلام است.
تِلْکَ الْرُّسُلُ فَضَّلْنَا بَعْضَهُمْ عَلَی بَعْضٍ مِنْهُمْ مَنْ کَلَّمَ اللَّهُ وَ رَفَعَ بَعْضَهُمْ دَرَ جَتٍ وَءَاتَیْنَا عِیسَی اْبنَ مَرْیَمَ الْبَیِّنَتِ وَ أَیَّدْنَهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ وَلَوْ شَآءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلَ الَّذِینَ مِنْ بَعْدِهِمْ مِنْ بَعْدِ مَا جَآءَتْهُمُ الْبَیِّنَتُ وَلَکِنِ اخْتَلَفُواْ فَمِنْهُمْ مَنْ ءَامَنَ وَمِنْهُمْ مَّنْ کَفَرَ وَلَوْ شَآءَ اللَّهُ مَا اقْتَتَلُواْ وَلَکِنَّ اللَّهَ یَفْعَلُ مَا یُرِیدُ
آن پیامبران، ما بعضی از آنان را بر بعضی برتری دادیم. از آنان کسی بود که خداوند با اوسخن گفته ودرجات بعضی از آنان را بالا برد، وبه عیسی بن مریم نشانه های روشن (و معجزات) دادیم و او را با روح القدس (جبرئیل) تأیید نمودیم، و اگر خدا می خواست، کسانی که بعد از آنان (پیامبران) بودند، پس از آنکه نشانه های روشن برای آنها آمد، با هم جنگ و ستیز نمی کردند. (امّا خداوند مردم را در پیمودن راه سعادت آزاد گذارده است،) ولی با هم اختلاف کردند پس برخی از آنان ایمان آورده و بعضی کافر شدند. (و باز) اگر خدا می خواست (مؤمنان و کافران) با هم پیکار نمی کردند، ولی خداوند آنچه را اراده کند انجام می دهد. (و اراده حکیمانه ی او بر آزاد گذاردن مردم است.)(253)
گرچه طبق احادیث، تعداد انبیا 124 هزار نفر بوده است، امّا تنها نام 25 نفر از آنان در قرآن آمده ونام دیگران برده نشده است؛ (منهم من قصصنا و منهم من لم نقصص)**غافر، 78.*** مقام ودرجات انبیا یکسان نیست و هرکدام جایگاه و امتیازاتی دارند. مثلاً امتیاز پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم خاتمیّت، امّی بودن، تحریف نشدن کتابش، امتیاز ابراهیم علیه السلام یک تنه امّت بودن ونسل مبارک داشتن، امتیاز نوح علیه السلام طول عمر و پایداری ودریافت سلام ویژه از طرف خداوند است. در این آیه، امتیاز حضرت موسی و عیسی علیهما السلام بیان شده که موسی مخاطب سخن خداوند و عیسی مؤیّد به روح القدس بوده است. کلمه «درجات» نشانه ی برتری های متعّدد است.
فخررازی در تفسیر کبیر ذیل این آیه، حدود بیست امتیاز برای پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم بیان کرده است. از آن جمله: معجزه ی پیامبر اسلام صلی الله علیه و آله و سلم قرآن کریم بر همه معجزات برتری دارد. دیگر اینکه پیامبر اسلام بر همه پیامبران گواه است، چنانکه می فرماید: (فکیف اذا جئنا من کلّ امّة بشهید و جئنا بک علی هؤلاء شهیداً)**نساء، 41.***
پیام ها:
1- انبیا، مقامی بس والا دارند. «تلک» اشاره به دور ومقام والاست.
2- انبیا، همه در یک رتبه نیستند. یگانگی در هدف، مانع بعضی کمالات ویژه و برتری های خاصّ نیست. (فضّلنا بعضهم علی بعض)
3- تجلیل از انبیای گذشته لازم است. موسی وعیسی علیهما السلام در آیه تکریم شده اند. (من کلّم اللّه... عیسی بن مریم)
4- سنّت و قانون خداوند، آزاد گذاشتن انسان است. او می تواند مردم را به اجبار به راه حقّ وادار کند، امّا رشد واقعی در سایه آزادی است. در این آیه دو بار می خوانیم که اگر خدا می خواست، اختلاف و نزاعی میان مردم ایجاد نمی شد. (و لو شاء اللّه)
5 - ریشه ی اکثر اختلافات، هوس ها، حسدها و خودبینی هاست، نه جهل و ناآگاهی. (من بعد ما جائتهم البیّنات)
6- راه انبیا، همراه با دلیل روشن است. (بیّنات)
7- اختلافات اعتقادی، از عوامل پیدایش جنگ هاست. البتّه دین منشأ اختلاف نیست، بلکه مردم اختلاف می کنند. (ولو شاء اللّه ما اقتتل... ولکن اختلفوا)
8 - اختلاف عقائد مردم، دلیل اختیار آنها است. (فمنهم من امن و منهم من کفر)
یَأَیُّهَا الَّذِینَ ءَامَنُواْ أَنْفِقُواْ مِمَّا رَزَقْنَکُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ یَأْتِیَ یَوْمٌ لَابَیْعٌ فِیهِ وَلَا خُلَّةٌ وَلَا شَفَعَةٌ وَالْکَفِرُونَ هُمُ الْظَّلِمُونَ
ای کسانی که ایمان آورده اید! از آنچه به شما روزی داده ایم انفاق کنید، پیش از آنکه روزی فرا رسد که نه خرید و فروشی در آن است و نه دوستی و نه شفاعتی، و (بدانید که) کافران همان ستمگران هستند. (که هم به خود ستم می کنند وهم به دیگران.)(254)
در این آیه خداوند اهرم هایی را برای تشویق مردم به انفاق بکار برده است،
الف: آنچه داری، ما به تو دادیم از خودت نیست. (رزقناکم)
ب: مقداری از آنچه داری کمک کن، نه همه را. (ممّا)
ج: این انفاق برای قیامت تو، از هر دوستی بهتر است. (یأتی یوم...)
پیام ها:
1- قبل از دستور، مردم را با احترام صدا زنیم. (یا ایهاالذین امنوا)
2- استفاده از فرصت ها در کارهای خیر، ارزش است. (من قبل ان یأتی یوم)
3- محروم کردن امروز، محروم شدن فرداست. اگر امروز انفاق وبخششی صورت نگیرد، در آن روز هم محبّت و دوستی و وساطتی در بین نخواهد بود. (انفقوا... یوم لابیع فیه...)
4- یاد معاد، عاملی برای تشویق به انفاق است. (انفقوا... یأتی یوم...)
5 - یکی از راههای ایجاد روحیّه ی سخاوت، توجّه به دستِ خالی بودن انسان در قیامت است. (لا بیع ولا خلة ولا شفاعة)
6- بخل، نشانه ی کفران نعمت وکفر به وعده های الهی است. (انفقوا... والکافرون)
7- کفر، نمونه ی بارز ظلم است. (الکافرون هم الظالمون)
انتهای پیام/
