پوکی استخوان چيست؟

استئوپروز نوعی بيماری است که باعث کاهش توده استخوانی و شکننده شدن آن می گردد. اين مسئله منجر به پوکی استخوان و کاهش قد و حتی شکستگی های دردناک می شود. کلمه استئوپروز در لغت به معنی استخوان منفذدار است. استخوان بطور دايم درحال تغيير است. بافت های زنده استخوان ساختاری لانه زنبوری داشته و دارای رسوباتی از کلسيم و مواد معدنی است. در طول زندگی استخوان دستخوش فرآيندی می شود که به آن بازسازی می گويند. در اين فرآيند استخوان پير و کهنه شکسته شده و استخوان قوی و جديد جايگزين آن می شود. تا سن 25-20 سالگی کلسيمی که از غذاها برای بازسازی استخوان ها استفاده می شود زیاد بوده و باعث می شود استخوان سازی سريعتر از تخريب آن صورت گیرد. در 25 سالگی توده استخوانی به بالاترين حد خود می رسد. در اين حالت استخوان ها قوی ترين حالت و بالاترين چگالی را دارند. در 40 سالگی توده استخوانی به تدريج شروع به کاهش می کند. در زنان توده استخوانی به علت کاهش سطح استروژن بعد از يائسگی کاهش می یابد در نتیجه سرعت تخريب استخوان نسبت به جايگزينی آن افزایش می یابد. زنان يک سوم توده استخوانی خود را طی 10 - 5 سال بعد از يائسگی از دست می دهند. هر چه توده استخوانی کمتر باشد بیشتر در معرض شکستگی قرار دارد. پوکی استخوان اغلب به سختی تشخيص داده می شود. اما نخستين علامت خطر آن ممکن است شکستگی استخوان باشد، به اين دليل است که آن را بيماری خاموش می نامند. 
محققين هنوز هم قادر به تعيين دقيق افراد مستعد ابتلا به پوکی استخوان نيستند اما اين بيماری در گروههای زير شایعتر است. زنان يائسه، زنان با يائسگی زودرس ( قبل از 45 سالگی )، افراد لاغر يا با استخوان بندی باريک، افرادی که دارای تاريخچه شکستگی های خفيف حاصل از ضربه ها در بزرگسالی بوده اند، افرادی که مبتلا به آرتروز التهابی هستند، افرادی که از داروهاي گلوکوکورتيکوئيدی (کورتونی ) و ضدصرع يا هپارين مصرف می کنند، افرادی که غذاهای غنی از کلسيم مانند لبنيات را کمتر مصرف می کنند، افراد سيگاری، افرادی که بيشتر از 2 وعده در روز الکل مصرف می کنند، افرادی که مبتلا به زوال عقلی هستند و افرادی که بطور مرتب ورزش نمی کنند. اگر شما دارای يک يا چند عامل خطر هستيد در خطر بالای ابتلا به اين بيماری و شکستگی استخوان قرار داريد. با پزشک خود در باره راه های کاهش خطر و آزمايش تراکم استخوان مشورت کنيد و درباره راههای کاهش خطر نيز از او سئوال نمایید. زنان نسبت به مردان بيشتر در معرض خطر کاهش توده استخوانی قرار دارند. چون در زنان توده استخوانی 30-20 درصد نسبت به مردان کمتر است. با اين وجود کاهش تدريجی توده استخوانی در ارتباط با سن در هر دو جنس نقش مهمی در شکستگی های لگن در سنين بعدی بر عهده دارد. 
آرتروزهای التهابی و پوکی استخوان: ابتلا به فرمهای التهابی آرتروز مانند آرتريت روماتوئيد باعث کاهش توده استخوانی و افزايش خطر ابتلا به پوکی استخوان می گردد. اکثريت افراد مبتلا به آرتروز به خصوص زنان به طور مرتب ورزش نمی کنند و ممکن است تحت درمان با داروهای کورتونی قرار بگيرند که اين عامل سبب افزايش خطر ابتلا به بيماری پوکی استخوان در آنها می شود. 
چگونه از پوکی استخوان پيشگيری کنيم؟ راه پيشگيری از پوکی استخوان ساختن استخوانهای قوی و جلوگيری از کاهش توده استخوانی است. اگر شما به طور ژنتيکی و هم از نظر شيوه زندگی دارای استخوانهایی قوی هستيد، احتمالا کمتر دچار مشکلات مربوط به پوکی استخوان خواهيد شد. همچنين چون عامل ژنتيک را نمی توان تغيير داد می توان با انتخاب شيوه زندگی سالم از پوکی استخوان پيشگيری کرد و يا سرعت آن را کم کرد. قبل از 35 سالگی می توانيد از روش های ذکر شده برای ساختن توده استخوانی با تراکم بالا برای کمک به کاهش سرعت از دست رفتن توده استخوانی در سنين بعدی استفاده کنيد. 
1 - دريافت کلسيم خود را افزايش دهيد. رژيم غذايی برای پيشگيری از پوکی استخوان حياتی است. توصيه های تغذيه‌ای جاری تاکيد بر مصرف کافی کلسيم برای پيشگيری از کاهش توده استخوانی دارند. دريافت کلسيم تراکم استخوان و ساير فرآيندهای بدن را تحت تاثير قرار می دهد. بدن شما بايد مقدار کلسيم مشخصی را در خون برای انقباض ماهيچه ها و ضربان قلب و لخته شدن خون دارا باشد. چون اين اعمال مقدم بر نقش کلسيم در تراکم استخوان است. بدن از کلسيم استخوان ها برای حفظ سطح نرمال کلسيم خون در صورت کافی نبودن دريافت کلسيم استفاده می کند. مقدار نياز شما به کلسيم بستگی به جنس و سن و عوامل خطر موجود برای ابتلا به پوکی استخوان دارد. اغلب افراد بالغ به 1300-1000 ميلی گرم کلسيم در روز احتياج دارند که اين مقدار کلسيم يا از طريق غذاها به دست می آيد و يا به صورت مکمل کلسیم مصرف می شود. متاسفانه اغلب زنان فقط نصف مقدار مورد نياز يعنی 500 ميلی گرم را از رژيم غذايی به دست می آورند. دريافت کافی کلسيم برای زنان زير 35 سال مهم است چون در اين سن بدن شما هنوز قادر به جذب و ذخيره کلسيم می باشد. متخصصين 1500 ميلی گرم کلسيم در روز را برای نوجوانان و زنان باردار و شيرده توصيه می کنند. همزمان با بالا رفتن سن جذب و استفاده بدن از کلسيم پايين می آيد. افزايش دريافت کلسيم به 1500 ميلی گرم در روز يک روش مهم برای جلوگيری از کمبود آن بعد از 50 سالگی است. 
2- ويتامين D: ویتامین D یک ویتامین محلول در چربی بوده که مهمترین نقش آن حفظ تعادل کلسیم و فسفر است. ویتامینD در تنظیم کلسیم خون با روش های مختلف موثر است و این کار را از طریق افزایش جذب روده ای کلسیم و تنظیم دفع ادراری این عنصر انجام می دهد. دريافت 800 - 400 ( واحد بين اللمللی ) از ويتامين D در روز توصیه می شود. همچنین این ویتامین در تمایز و تکثیر سلول های استخوان ساز موثر است. بدن شما ويتامين D را در پاسخ به نورآفتاب می سازد. منابع ويتامين D شامل جگر، روغن، ماهی، شيرهای غنی شده با ويتامين D و مکمل ها هستند.
3- منیزیم: منیزیم در بیش از 300 واکنش متابولیکی در بدن نقش داشته، نقش اصلی آن تولید انرژی بوده و بیش از 60% آن در استخوان ها ذخیره می شود. از آنجایی که بیشتر منیزیم موجود در بدن در استخوان ها ذخیره شده است می تواند در سلامت استخوانها نقش به سزایی داشته باشد. سلامت استخوان ها با تعدادی از عوامل در ارتباط است از جمله این عوامل می توان به منیزیم اشاره نمود. شواهد از نقش کمبود منیزیم در افزایش خطر پوکی استخوان در زنان یائسه حکایت دارد. کمبود منیزیم در بدن باعث تغییر در متابولیسم کلسیم و هورمونهایی تنظیم کننده کلسیم می شود. شواهد حاکی از آن است که مکمل یاری با منیزیم در بهبود تراکم استخوان ها موثر است. همچنین منیزیم در رسوب کریستال های کلسیم در بدن موثر بوده و باعث افزایش معدنی شدن استخوان ها می شود. از طرفی منیزیم در ساختمان آنزیم های استخوان ساز وجود دارد.
4- زینک: زینک به عنوان یک عامل تقسیم سلولی و آنتی اکسیدان قوی در تقویت سیستم ایمنی نقش داشته، بعلاوه زینک در رشد و تکامل طبیعی بدن و حفظ و نگهداری دستگاه عصبی مرکزی موثر است. زینک در اعمال سلول مانند تولید DNA و پروتئین نقش دارد. زینک با بیان و فعال کردن ژن ها بر تکثیر و تمایز سلول های استخوان ساز (استئوبلاست ها) موثر بوده و از این طریق میزان استخوان سازی و تراکم استخوان ها را افزایش می دهد و همچنین افزایش غلظت و فعالیت آنزیم الکالین فسفاتاز در سلول های استخوانی را باعث می شود.
کلسیم منیزیم زینک نیچرمید: در این رابطه می توان به مکمل غذایی کلسیم، منیزیم، زینک به همراه ویتامین D از کمپانی نیچرمید اشاره نمود. این محصول با فراهم آوری این مواد مهم به حفاظت از سلامتی استخوان ها کمک می نماید. این محصول در ایالات متحده امریکا تولید و بسته بندی شده و دارای تاییدیه وزارت بهداشت ایران است. هر قرص این محصول حاوی 333 میلیگرم کلسیم، 133 میلیگرم منیزیم، 5 میلیگرم زینک و 200 واحد از ویتامین D است. در ضمن این محصول دربسته های 100 عددی در بازار عرضه می شود.