علت نامگذاری"غدیرخم"

غدیر در لغت به معنای آبریز و مسیل، و غدیر خم در جغرافیا، نام محلی است که به خاطر وجود برکه‌ای در این محل، که در آن آب باران جمع می­‌شده است، به این نام (غدیر خم) شهرت یافته است. غدیر در 3 - 4 کیلومتری جُحفه واقع شده و جحفه در 64 کیلومتری مکه قرار دارد که یکی از میقات‌های پنجگانه می‌باشد. در جحفه راه اهالی مصر، مدینه، عراق و شام از یکدیگر جدا می‌شود.غدیر خم به علت وجود مقداری آب و چندین درخت کهنسال، محل توقف و استراحت کاروانیان واقع می‌شد اما دارای گرمایی طاقت ‌فرسا و شدید بود.

بازخوانی واقعه غدیر

پیامبر اکرم بنا بر امر الهی، در سال دهم هجرت تصمیم به زیارت خانه خدا و بجاآوردن حج نمودند؛ لذا مردم را از این امر مطلع کردند و حتی برای آگاه‌ نمودن اهالی مناطق مختلف، قاصدانی را به آن شهرها گسیل داشتند. نقل شده تعداد جمعیتی که به همراه حضرت از مدینه خارج شده بودند بیشتر از 120000 نفر بوده است؛ اما افراد بسیاری به غیر از این عده، نظیر اشخاصی که در مکه مقیم بودند و یا اشخاصی که از شهرهای دیگر خود به مکه آمده و در آنجا به حضرت ملحق شدند، به همراه پیامبر و با اقتدای به ایشان مناسک حج را در این سفر بجای آورده و رسول خدا (ص)را همراهی نمودند. پس از اتمام اعمال حج، شهر مکه را ترک نمودند و رهسپار مدینه شدند که در بین راه به محل غدیر خم رسیدند. هنگامی که رسول‌ اکرم در روز 18 ذی‌الحجه به وادی غدیر خم رسیدند و پیش از جدایی اهالی شام، مصر و عراق از میان جمعیت، جبرئیل امین از جانب خداوند بر ایشان نازل گردید و آیه: « یا أیها الرّسول بلّغ ما أنزل الیک من ربّک فان لم تفعل فما بلّغت رسالته و الله یعصمک من النّاس » را نازل نمود و از جانب حق تعالی، رسول اکرم (ص) را امر نمود تا حکم آنچه را که در قبل بر پیامبر درباره امام علی نازل گشته بود، به مردم ابلاغ نمایند. رسول خدا پس از نزول آیه، دستور توقف کاروانیان را صادر نمودند و امر فرمودند تا آنانی که پیشاپیش حرکت می‌نمودند، به محل غدیر بازگردند و افرادی که در پس قافله، عقب مانده بودند، سریعتر به کاروان در این وادی، ملحق شوند.

آن حضرت فریضه ظهر را در گرمای شدید به همراه جمعیت کثیر حاضر، ادا نمودند. هنگامی که حضرت از نماز فارغ گشت، از جهاز شتران، در همان محلی که به فرمان رسول خدا توسط صحابه آماده شده بود، منبری ساختند و وجود مقدس پیامبر اکرم (ص) بر فراز آن در آمدند و شروع به ایراد خطبه، با صدایی بلند و رسا نمودند؛ در حالی‌که جمعیت فراوان همراه پیامبر، بر گرداگرد حضرت جمع گشته بودند و به سخنان نبی‌اکرم (ص) گوش فرا می‌دادند و برخی از افراد نیز برای آنکه همگان از کلام ایشان مطلع گردند، سخنان آن حضرت را با صدایی بلند برای افرادی که دورتر قرار داشتند، تکرار می‌نمودند.

اعلام جانشینی حضرت علی(ع) در روز غدیر

پیامبر خدا(ص) در روز غدیر از دو ثقل سخن گفتند که اگر امت به آن تمسک جویید، گمراه نمی‌شوید و ثقل اکبر قرآن و ثقل اصغر، عترت آن حضرت هستند. سپس رسول خدا، دست امام علی(ع) را بلند نمود تا همه مردم، ایشان را در کنار رسول خدا مشاهده نمودند. در این هنگام رسول اکرم (ص) از حاضرین پرسیدند: « ای مردم، آیا من از خود شما، بر شما اولی و مقدم­‌تر نیستم؟ مردم پاسخ دادند: « بله، ای رسول خدا.» حضرت در ادامه فرمودند: «خداوند ولی من است و من ولی مؤمنین هستم و من نسبت به آنان از خودشان اولی و مقدم‌ می‌باشم.» آنگاه فرمودند: « پس هر کس که من مولای او هستم، علی مولای اوست.» رسول خدا(ص) باز این جمله را تکرار نمودند و فرمودند: «خداوندا، دوست بدار و سرپرستی کن، هر کسی که علی را دوست و سرپرست خود بداند و دشمن بدار هر کسی که او را دشمن می‌دارد و یاری نما هر کسی که او را یاری می­‌نماید و به حال خود رها کن، هر کس که او را وا می­‌گذارد. سپس خطاب به مردم فرمودند: «ای مردم، حاضرین به غایبین (این پیام را) برسانند.» هنوز جمعیت متفرق نگشته بودند که بار دیگر جبرائیل نازل شد و از جانب خداوند، آیه: « ألیوم أکملت لکم دینکم و أتممت علیکم نعمتی و رضیت لکم الإسلام دیناً» را بر پیامبر فرو فرستاد. هنگامی که این آیه نازل گردید، نبی اکرم (ص) فرمودند: «الله‌اکبر بر کامل ‌شدن دین و تمام گشتن نعمت و رضایت پروردگار به رسالت من و ولایت علی پس از من.» در این موقع، مردم به امیر مؤمنان، امام علی(ع) تهنیت گفتند. از جمله کسانی که پیشاپیش سایر صحابه، به امام علی تهنیت گفتند، ابوبکر و عمر بودند. عمر پیوسته خطاب به امیر مؤمنان می‌گفت: « بر تو گوارا باد ای پسر ابی‌طالب، تو مولای من و مولای هر مرد و زن با ایمان گشتی.»

110 تن از صحابه و 84 تن از تابعین پیامبر(ص) روای حدیث غدیر

هیچ حدیثی به اندازه حدیث غدیر توسط صحابه و تابعین و در میان بزرگان و محدثین اهل سنت ادوار مختلف نقل نشده است. هنگامی که به راویان حدیث غدیر می‌نگریم، در مرتبه نخست نام اهل‌ بیت گرامی رسول خدا (ص) یعنی امام ‌علی (ع)، فاطمه زهرا (س)، امام حسن (ع) و امام حسین (ع) دیده می‌شود و در مرتبه بعدی نام حدود 110 تن از صحابه پیامبر اسلام به چشم می‌خورد که در این میان، نام افرادی شاخص از میان صحابه همچون: 1- ابوبکر بن ابی­‌قحافه 2- عمر بن ‌الخطاب 3 - عثمان بن عفان 4- عایشه بنت ابی‌بکر 5- سلمان فارسی 6- ابوذر غفاری 7- عمار یاسر 8- زبیر بن‌ عوام 9-عباس بن عبدالمطلب 10- ام سلمه 11- زید بن ‌ارقم 12- جابر بن عبدالله‌ انصاری 13- ابوهریره 14- عبدالله ‌بن ‌عمر بن ‌الخطاب و... توجه آدمی را به خود جلب می‌کند که تمامی آنان در محل غدیر حاضر بوده‌اند و حدیث غدیر را بدون واسطه نقل نموده‌اند. همچنین در میان تابعین، حدیث غدیر از 84 تن از تابعین نقل شده است.

غدیر در آیینه قرآن کریم:

از منظری دیگر، آنچه که بر گونه غدیر، رنگ جاودانگی می‌زند؛ و اهمیت این واقعه را مضاعف می‌گرداند، نزول 2 آیه از قرآن‌کریم، یکی آیه 67 سوره مائده و دیگری آیه 3 سوره مائده، در ارتباط با این رویداد بزرگ است که طبق نظر مفسران نام‌آور شیعه و سنی، شأن نزول این آیات، مربوط به واقعه غدیر خم می‌باشد. بر این اساس و بر طبق آنچه که گذشت، به خوبی آشکار می‌گردد یکی از مهمترین وقایع تاریخ پرفراز و نشیب اسلام که در بین عامه مسلمانان، واقعه‌ای مسلم، پذیرفته شده و قطعی تلقی می‌گردد، واقعه غدیر خم است.

پی نوشت ها:

1-( کتاب ارزشمند الغدیر، علامه امینی(ره))

2- (کتاب خط روشن، حجت‌الاسلام مشکوری)

3- (بیانات مقام معظم رهبری4/ 9/ 89) 

منبع:ایسنا

حجت الاسلام والمسلمین خاکسار در جلسه درس اخلا قطلاب مدرسه علمیه حقانی قم با اشاره به روایتی از امام صادق(ع)«أَخَذَ رَسُولُ اللَّهِ ص بِيَدِ عَلِيٍّ ع بِغَدِيرِ خُمٍّ وَ قَالَ مَنْ كُنْتُ مَوْلَاهُ فَعَلِيٌّ مَوْلَاهُ حَثَتِ الْأَبَالِسَةُ التُّرَابَ عَلَى رُءُوسِهَا فَقَالَ لَهُمْ إِبْلِيسُ الْأَكْبَرُ لَعَنَهُ اللَّهُ مَا لَكُمْ قَالُوا قَدْ عَقَدَ هَذَا الرَّجُلُ‏ عُقْدَةً لَا يَحُلُّهَا إِنْسِيٌّ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ فَقَالَ لَهُمْ إِبْلِيسُ كَلَّا الَّذِينَ حَوْلَهُ قَدْ وَعَدُونِي فِيهِ عِدَةً وَ لَنْ يُخْلِفُونِي فِيهَا» گفت:امام صادق(ع) درباره جمله « من کنت مولا و علی مولا» فرمودند "هنگامی که این جمله بیان شد شیاطین نزد شیطان بزرگ آمدند و خاک بر سر می ریختند شیطان بزرگ گفت، چه می کنید، گفتند، این مرد امروز پیمانی بست که تا روز قیامت هیچ چیزی نمی تواند آن را از بین ببرد. با وجود ادامه راه پیامبر(ص) دیگر کاری از ما بر نمی آید و امید ما این بود که بعد از پیامبر خیلی کارها را برای گمراه کردن مردم می توانیم انجام دهیم".

وی ادامه داد: شیطان بزرگ به آنها گفت این گونه نیست برخی از این افرادی که حول پیامبر(ص) جمع شده اند با من وعده هایی دارند و با من خلف وعده نخواهند کرد. و لذا قبل از رحلت پیامبر راه را کج کردند. و عموم مسلمانان این راه کج را ادامه دادند و وهابیت امروز هم همان راه کج را می روند.

این استاد اخلاق بیان داشت: آن شیطان، امروز هم هست. شیطان نمرده و ولایت هم از دست نرفته است، ما امروز باید راه خود را به درستی انتخاب کنیم. افرادی که به حضرت امیر علیه السلام تبریک گفتند فقط هفتاد روز بعد از رحلت پیامبر آن وقایع تلخ را رقم زدند. عده ای منافقانه بیعت کرده بودند و عده ای هم که صادقانه بیعت کرده بودند سکوت کرده و در خانه نشستند.

حجت الاسلام والمسلمین خاکسار با بیان این که ولایت این نیست که فقط شعار بدهیم و در جلسات این شبهای عید و یا در جلسات اخلاق شرکت کنیم هرچند اینها هم لازم است گفت: اینگونه نیست که رفتن به این جلسات به تنهایی موضوعیت داشته باشد بلکه عمل لازم دارد مراجعه به طبیب به تنهایی کافی نیست بلکه دستورات پزشک از خوردن دارو را گرفته و پرهیزاز برخی خوراکی ها باید رعایت شود.

وی ادامه داد: این گونه نیست که بگوییم ما نماز ، روزه، حج ، خمس و ... داریم و یکی از آنها هم ولایت است؛ بلکه اساس ولایت است و تمام اینها در مجموع ولایت قرار می گیرند.

سخنران مراسم با بیان این که نماز و روزه شانی از شئون ولایت است افزود: اگر همه اینها را جمع کنیم ولایت کامل به وجود می آید. یعنی اگر یکی از آنها را کسی انکار کند ولایت ندارد. مانند نمازی که رکوع نداشته باشد، آیا روز قیامت چنین نمازی پذیرفته خواهد شد.

این استاد حوزه با بیان این که امام صادق علیه السلام فرمودند "کسی که مردم را به عدالت دعوت می کند ولیکن عمل به آن را به دیگران واگذار می کند و خود عامل به آن نیست روز قیامت بیش از همه حسرت خواهد خورد"، اظهارداشت: این  مسئله بیشتر در ارتباط با ما طلبه هاست که احادیث را صرفا جهت نقل برای مردم یادداشت نکنیم بلکه ابتدا خود را با آن تطبیق کنیم و به آن عمل نماییم. 

منبع:حوزه

بخش اول: حمد و ثنای الهی

اَلْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذی عَلا فی تَوَحُّدِهِ وَ دَنا فی تَفَرُّدِهِ وَجَلَّ فی سُلْطانِهِ وَعَظُمَ فی اَرْکانِهِ، وَاَحاطَ بِکُلِّ شَیءٍ عِلْماً وَ هُوَ فی مَکانِهِ وَ قَهَرَ جَمیعَ الْخَلْقِ بِقُدْرَتِهِ وَ بُرْهانِهِ، حَمیداً لَمْ یَزَلْ، مَحْموداً لایَزالُ (وَ مَجیداً لایَزولُ، وَمُبْدِئاً وَمُعیداً وَ کُلُّ أَمْرٍ إِلَیْهِ یَعُودُ). بارِئُ الْمَسْمُوکاتِ وَداحِی الْمَدْحُوّاتِ وَجَبّارُ الْأَرَضینَ وَ السّماواتِ، قُدُّوسٌ سُبُّوحٌ، رَبُّ الْمَلائکَةِ وَالرُّوحِ، مُتَفَضِّلٌ عَلی جَمیعِ مَنْ بَرَأَهُ، مُتَطَوِّلٌ عَلی جَمیعِ مَنْ أَنْشَأَهُ. یَلْحَظُ کُلَّ عَیْنٍ وَالْعُیُونُ لاتَراهُ.

ستایش خدای را سزاست که در یگانگی اش بلند مرتبه و در تنهایی اش به آفریدگان نزدیک است؛ سلطنتش پرجلال و در ارکان آفرینش اش بزرگ است. بی آنکه مکان گیرد و جابه جا شود، بر همه چیز احاطه دارد و بر تمامی آفریدگان به قدرت و برهان خود چیره است.

همواره ستوده بوده و خواهد بود و مجد و بزرگی او را پایانی نیست. آغاز و انجام از او و برگشت تمامی امور به سوی اوست.

اوست آفریننده آسمان ها و گستراننده زمین ها و حکمران آن ها. دور و منزه از خصایص آفریده هاست و در منزه بودن خود نیز از تقدیس همگان برتر است. هموست پروردگار فرشتگان و روح؛ افزونی بخش آفریده ها و نعمت ده ایجاد شده هاست. به یک نیم نگاه دیده ها را ببیند و دیده ها هرگز او را نبینند.

بقیه در ادامه مطلب...

آیه تبلیغ و حدیث غدیر:

«یا ایهاالرسول بلغ ما انزل الیک من ربک و ان لم تفعل فمابلغت رسالته والله یعصمک من الناس »(مائده 66)

ای پیامبر، آنچه از طرف پروردگارت بر تو نازل شده بود برسان،و اگر این ابلاغ را انجام ندهی، رسالت خود را به طور کامل ابلاغ نکرده ای; و خداوند تو را از مردم بدخواه حفظ می کند.

همه مفسران شیعه معتقدند آیه فوق در غدیر خم درباره نصب علی(ع) نازل شده است و حدود 360 تن از دانشمندان اهل سنت نیزاین مطلب را پذیرفته اند. 

بقیه در ادامه مطلب...

مقدّمه

هفتاد روز از حادثه بسیار مهم و تاریخی غدیر خم گذشته بود که رسول مکرّم اسلام صلی الله علیه و آله وسلم دیده از جهان خاکی فرو بست و روح مطهرش به عالم ملکوت عروج کرد. ارتحال پیامبر صلی الله علیه و آله وسلم موجی از غم و اندوه در فضای جامعه نوپای اسلامی ایجاد کرد. بار مصیبت چنان سنگین شد که بسیاری در حیرت فرو رفته و از خود بیخود گشتند و از تصمیم گیری مناسب و شایسته باز ماندند. جمعی نیز که از قبل خود را آماده چنین روزی کرده بودند، حال و هوای جامعه را برای ایجاد گرد و غبار، مناسب یافتند و با گِل آلودن نمودن آب، به دنبال گرفتن ماهی مراد خود رفتند. ستاره امیدی که در غدیر خم طلوع کرده و آرام بخش دل های مؤمنان گشته بود، در لابلای گرد و غبار فتنه، از دیدگان کم فروغ، محو شد. در میان ظلمت ارتحال آفتاب، شب پره ها به تکاپو افتادند و با هجوم به خانه وحی، تلاش مذبوحانه ای را برای فرونشاندن نور خدا آغاز کردند؛ غافل از آنکه نور خدا با آن دسیسه ها خاموش شدنی نیست.

گرچه در این حمله و هجوم، آتش به کاشانه تنها یادگار رسول خدا صلی الله علیه و آله وسلم افتاد، و گل محمّدی صلی الله علیه و آله وسلم مظلومانه در پشت در، پرپرگشت، سینه دریایی اش شکافت و پهلویش بشکست؛ اما در عین حال، او، قدِ خمیده از ظلم و ستم را برافراشت و با دست الهی خود به دامن ولایت آویخت و با تمسک به حبل اللّه المتین و با صلابت و شهامتی بی نظیر از حقانیت امیرمؤمنان علیه السلام سخن ها گفت، و از غربت او نشان ها داد.

زهرای اطهر علیهاالسلام دفاع جانانه ای از ولایت امیرمؤمنان علیه السلام نمود و در این راه، مشتاقانه جام پرافتخار شهادت را سر کشید و افتخار اولین شهید راه ولایت را تا ابد به نام خود ثبت کرد؛ ولی این دفاع نیز همانند خود آن بانوی بزرگوار، در هاله ای از غربت و مظلومیت قرار گرفت و آن گونه که سزاوار بود به شیعیان وی نیز منتقل نشد.

* * *

بقیه در ادامه مطلب...