حمید خوش آیند[*]

مقدمه

جمهوری اسلامی ایران از معدود نظام های سیاسی جهان محسوب می شود که کثرت برگزاری انتخابات در آن، نقش به سزایی در سرنوشت سیاسی، اجتماعی و اقتصادی مردم ایفا می کند. از این رو، در جمهوری اسلامی مردم به انتخابات نگاهی خاص و منحصر به فرد دارند. با توجه به ماهیت دینی انقلاب اسلامی و ولایی بودن نظام حاکم در ایران، حفظ جمهوری اسلامی از منظر اعتقادی یک تکلیف شرعی به حساب می آید. بر همین اساس، امام خمینی(ره) فرمودند: « حفظ جمهوری اسلامی از اوجب واجبات است.»

از سوی دیگر، خداوند حاکم بر جهان، انسان را بر سرنوشت خویش حاکم ساخته و به او اختیار و اراده عطا فرموده تا راه درست را انتخاب کند و در سرنوشت اجتماعی خویش نیز ایفای نقش نماید. بنابراین، در جمهوری اسلامی مردم شرکت در انتخابات را با یک نگاه ترکیبی « حق و تکلیف» مورد توجه قرار می دهند. به طوری که، از یک طرف انتخابات و شرکت در آن، حق آحاد مردم جامعه است، تا در سرنوشت اجتماعی خویش ایفای نقش کنند و از طرف دیگر، شرکت در انتخابات یک تکلیف در راستای حفظ جمهوری اسلامی است. بر این اساس، همواره میزان مشارکت در انتخابات ایران بالا بوده است.

انتخابات یازدهم ریاست جمهوری؛ محور اصلی سخنان 19 دی رهبر معظم انقلاب

رهبر معظم انقلاب صبح سه شنبه، 19 دی 1391 در جمع هزاران نفر از مردم قم، با تأکید بر ایستادگی و هوشیاری کامل در مقابل طرح‌ها، روش‌ها و حرکات دشمن بویژه در قبال انتخابات خرداد آینده، نکات مهمی را درباره وظایف مسؤولان، خواص، مردم، رسانه‌ها و کسانی که قصد نامزدی در این انتخابات را دارند، بیان فرمودند.

 رهبر انقلاب در بخشی از سخنان خویش ضمن یادآوری همدستی دولت های استکباری برای تحریم ایران و به ستوه درآوردن ملت، در چارچوب یک تحلیل کاملاً واقع گرایانه بیان داشتند: مستکبران برخلاف گذشته به صراحت اذعان می کنند که هدف تحریم ها، خسته کردن ملت، تحریک مردم به مقابله با جمهوری اسلامی، افزایش فشار بر مسئولان ایران و در نتیجه تغییر محاسبات مسئولان است. اما گرایش مردم این سرزمین بزرگ، به مبانی اسلام و انقلاب و عزت ملی ایرانیان روز به روز بیشتر می شود و این، درست نقطه مقابل خواست دشمنان است. ایشان در تحلیل عوامل تأثیرگذار در تقابل دولت های مستکبر با ملت ایران، هوشیاری و زیرکی ملت را کاملاً ضروری دانستند و خاطرنشان کردند: باید با « تقوای جمعی و مراقبت و هوشیاری همگانی»، متوجه طرح های دشمن باشیم و اجازه ندهیم هیچ مسئله ای، حواس­مان را از دشمن پرت کند.

 تحلیل سخنان 19 دی رهبر معظم انقلاب در دیدار با مردم قم

سخنان رهبر معظم انقلاب که به مناسبت سالگرد قیام 19 دی در میان اقشار گوناگون مردم قم ایراد شد، دارای نکات حائز اهمیتی بخصوص در رابطه با مسئله انتخابات ریاست جمهوری پیش رو می باشد، که باید بیش از پیش مورد توجه افکار عمومی و محافل سیاسی و رسانه ای قرار بگیرد.

نکته اول در میان سخنان ایشان همانا پرهیز جدی مردم و مسئولان و همچنین مطبوعات و رسانه ها و پایگاه های اینترنتی از ورود به مسایل فرعی و غفلت از مسایل اصلی و کلیدی از جمله توطئه های دشمنان می باشد، که بایستی مورد توجه قرار گیرد. در این رابطه رهبر انقلاب ضمن یادآوری، توصیه ها و تأکیدات مکررشان به مسئولان، مطبوعات و پایگاه‌های اینترنتی برای پرهیز از سرگرم کردن مردم به مسایل فرعی و نادرست، تأکید ویژه ای نمودند که « همه این توصیه ها، بخاطر این است که باید حواس­مان به دشمن جمع باشد، تا بفهمیم که دنبال چه طرح و هدفی است.»

1- هشدار به پرهیز از سرگرم نمودن مردم به مسائل فرعی

آنچه که مشخص است این است که، سرگرم نمودن مردم به موضوعات فرعی، پیش پا افتاده و خارج از عرف و رویه های معمول نظام فارغ از اینکه از چه سمت و سویی برخوردار بوده و از جانب چه کسانی یا چه گروه ها و نهادهایی اعم از محافل رسانه ای و سیاسی داخلی و خارجی صورت می گیرد، اساساً یکی از خواست ها و نیات اصلی دشمن نیز می باشد. کما اینکه ورود به این قبیل موضوعات فرعی و دامن زدن به زد و خوردهای جناحی و سیاسی در داخل و انحراف افکار عمومی از مسایل اساسی کشور و سوق دادن آن به سمت و سویی که در شأن ملت بزرگ ایران و نظام مقدس اسلامی نیست، نه تنها به سود کشور و منافع ملی نمی باشد، بلکه گام نهادن در مسیری است که بیش از پیش در پیشبرد اهداف و مقاصد سیاسی، اقتصادی و امنیتی دشمن و مخالفان جمهوری اسلامی که در طول سه دهه اخیر برای مقابله با ایران از پا ننشسته اند، کمک می نمایند.

فلذا، در این رابطه بخصوص در مقطع کنونی، نظام منطقه ای و بین المللی و بالاخص در ارتباط با انقلاب های عربی- اسلامی که با الهام از مبانی و ارزش های دینی، سیاسی و اجتماعی انقلاب اسلامی ایران شکل گرفته و با آموزه های ناشی از آرمان های انقلابی ایران تغذیه شده و پیش می رود، تحت هیچ شرایطی به صلاح نظام نبوده، کما اینکه عدم پرهیز از موارد مذکور خود به ضرر کشور در ابعاد مختلف وجودی آن هم در شرایطی که به انتخابات ریاست جمهوری یازدهم نزدیک می شویم، تمام می شود.

2- تاکتیک های دشمن برای مانع تراشی در مسیر انتخابات

نکته دومی که در سخنان 19 دی رهبر معظم انقلاب مشاهده می شود تحلیل کوتاه، جامع و واقع گرایانه ای است که معظم له در رابطه با تاکتیک ها، روش ها و توطئه های دشمن جهت جلوگیری و یا مانع تراشی در مسیر برگزاری انتخابات کشور و برنامه های آنان برای جلوگیری از برگزاری این انتخابات و یا حداقل کاستن از مشارکت مردمی در آن می باشد.

رهبر معظم انقلاب در چارچوب منطق ارائه شده یعنی هوشیاری ملی برای درک اهداف و طرح های دشمن، در سخنان اخیر خویش تأکید نمودند که: بررسی رفتار و گفتار مستکبران، نشان می دهد که ذهن دشمن بر انتخابات مهمی که 5 ماه دیگر یعنی در خرداد 92، برگزار می شود، ‌متمرکز شده است. ایشان در تشریح اهداف، تکنیک ها و روش های بیگانگان در قبال انتخابات یازدهم ریاست جمهوری، افزودند: آنها در درجه اول اگر بتوانند مانع برگزاری انتخابات می شوند، اما می دانند که نمی توانند، بنابراین از این مسئله مأیوسند. رهبر انقلاب در همین زمینه خاطر نشان کردند: یک بار برخی تلاش کردند که انتخابات را حتی اگر شده دو هفته به عقب بیاندازند، اما ما تأکید کردیم که انتخابات حتی یک روز هم نباید عقب بیافتد، به همین علت راه تعویق یا برگزار نشدن انتخابات کاملاً مسدود است. رهبر انقلاب مانع تراشی در راه حضور پرشور و همگانی مردم در انتخابات را هدف ملموس دشمنان برشمردند و بیان داشتند: همه، حتی کسانی که ممکن است از سردلسوزی درباره انتخابات توصیه های عمومی کنند، حواسشان باشد که به این مقصود دشمن کمک نکنند.

لازم به توضیح است، توجه بیش از پیش مردم، مسئولان، رسانه ها، جریانات و گروه های مختلف سیاسی و بطور کلی دلسوزان نظام و انقلاب به مسئله انتخابات و اهمیت فراوان آن، همواره به عنوان یکی از موضوعات اساسی داخلی مطرح بوده است، که توسط رهبر معظم انقلاب نیز در موقعیت های مختلف مورد تبیین قرار گرفته است. تجارب تاریخی فراوانی وجود دارد که نشان داده است، در طول بیش از سه دهه ای که از عمر پر برکت انقلاب اسلامی ایران می گذرد، یکی از ترفندهای دشمن که از پیشینیه ای دیرینه برخوردار است، مقابله با نظام مقدس اسلامی و ریشه کن کردن مشروعیت مردمی و الهی آن، از طریق زیر سؤال بردن مسئله انتخابات در کشور و استفاده از سناریوها و طرح های گوناگون جهت مانع تراشی در مسیر برگزاری قدرتمندانه آن بوده است.

طی سالیان متمادی، غربی ها و در رأس آن دولت استعماری آمریکا برای براندازی و یا حداقل مهار نظام اسلامی، از هیچ کوششی دریغ نورزیده و سناریوهای گوناگونی را برای تحقق این امر مورد آزمایش قرار داده اند. ترور شخصیت های انقلابی و مقامات عالیرتبه نظام، راه اندازی هشت سال جنگ تحمیلی، وضع تحریم های گسترده و هوشمندانه علیه ایران، تخریب رسانه ای ارکان نظام جمهوری اسلامی، راه اندازی جنبش های نامشروع فرهنگی- اجتماعی، ایجاد اتحاد در اپوزیسیون خارجی، حمایت های مالی و غیرمالی از صداهای مخالف در درون نظام و مواردی از این دست، مجموعه ای از طرح های مهمی بوده است که در این زمینه مورد بهره برداری قرار گرفته است، که خوشبختانه با مدیریت مدبرانه رهبر انقلاب و هوشمندی و زکاوت مردم نه تنها نتایج مورد انتظار آنها را در پی نداشته، بلکه نتایجی معکوس بدنبال داشته و بیش از پیش موجبات تحکیم پایه های نظام سیاسی کشور را فراهم نموده است.

انتخابات ریاست جمهوری 22 خرداد 1388 نشان داد که دشمن برای سلب مشروعیت و پایگاه مردمی نظام اسلامی بخصوص طی دو سه سال اخیر، با شدت تمام از دریچه انتخابات وارد شده و در این رابطه نیز چه هزینه هایی که جهت پیشبرد اهداف از پیش تبیین شده خویش صرف ننموده است. در واقع، معارضان جمهوری اسلامی پندارشان این است که اگر برای جمهوری اسلامی ایران یک پاشنه آشیل وجود داشته باشد، چیزی نمی تواند باشد جز مسئله انتخابات و مشارکت مردم در آن.

از این نکته نظر باید اذعان داشت که برگزاری انتخابات و به تعویق نیفتادن آن یکی از رویکردهای اساسی نظام در قبال مسئله انتخابات بوده است. بگونه ای که حتی در سخت ترین و دشوارترین شرایط داخلی و بین المللی هم که متوجه کشور بوده، که نمونه کامل آن را در هشت سال جنگ تحمیلی مشاهده نمودیم، انتخابات نه تنها با سلامت و در امنیت کامل و با اقتدار تمام برگزار شده است، بلکه حتی یک روز هم به تعویق نیفتاده است.

3- پرهیز از غفلت گرایی و خودداری از ایجاد تشکیک در نظام انتخاباتی

نکته سوم در صحبت های مقام معظم رهبری، انتقاد ایشان از برخی ها می باشد که طی ماه های اخیر و همزمان با نزدیکی به انتخابات ریاست جمهوری، دائماً و بطور مکرر اعلام می دارند که انتخابات باید آزاد، رقابتی، سالم و... برگزار شود.

در این رابطه، معظم له با انتقاد از برخی که بطور مکرر می گویند انتخابات باید آزاد برگزار شود، بیان داشتند: معلوم است که انتخابات باید آزاد باشد، مگر بیش از 30 انتخابات سه دهه اخیر آزاد نبوده است در کدام کشور انتخابات از ایران آزادتر است؟ مراقب باشید این حرف های شما مردم را از انتخابات مأیوس نکند. رهبر انقلاب در ادامه با بیان روش هایی که به تحقق هدف دشمن در انتخابات کمک می کند، خاطر نشان کردند: در کدام کشور درباره صلاحیت ها، ملاحظات لازم اعمال نمی شود؟ چرا اینقدر بر این مسئله تکیه و تلاش می کنید در ذهن مردم این تصور بوجود بیاید که شرکت در انتخابات فایده ندارد؟رهبر انقلاب به اشخاصی که خواسته یا ناخواسته در ا ین چارچوب حرکت می کنند، تأکید کردند: مبادا دچار غفلت شوید و جدول مورد نظر دشمن را پر کنید. ایشان با انتقاد از کسانی که سعی می کنند به مردم تلقین کنند که انتخابات سلامت لازم را ندارد اینگونه رفتارها و سخنان را از دیگر روش هایی برشمردند، که به تحقق اهداف دولت های مستکبر کمک می کند. رهبر انقلاب تأکید کردند: البته بنده نیز اصرار و تأکید دارم که انتخابات باید با سلامت و امانتداری کامل انجام شود و مسئولان دولتی و غیردولتی با رعایت کامل قوانین و تقوا و پاک دستی،‌ انتخابات سالمی را برگزار کنند، که مطمئناً همین جور خواهد شد.

واقعیت این است که، طرح چنین مسایلی و استفاده از برخی کلید واژه ها از جمله « انتخابات آزاد» یا رقابتی و سالم و قس علی هذا که طی ماه های اخیر به خاطر تکرار مکرر آن وارد ادبیات سیاسی کشور شده است، حتی اگرچه از سر دلسوزی نیز بوده باشد، نه تنها با ماهیت و واقعیات نظام انتخاباتی ایران مطابقت ندارد، بلکه افزون بر آن استفاده مکرر و ترویج خواسته یا ناخواسته این قبیل رفتارها در قالب کلید واژگانی خاص همچنانکه رهبر معظم انقلاب در قالب کلماتی زیبا بیان داشتند « جدول مورد نظر دشمن را پر نمود و به تحقق اهداف دولت های مستکبر کمک می کند». بنابراین، در این راستا است که رهبر انقلاب مانع تراشی در راه حضور پرشور و همگانی مردم در انتخابات را هدف ملموس دشمنان برشمرده و خطاب به برخی خواص و نخبگان سیاسی که وارد بحث انتخابات شده اند، تأکید می کنند: « همه، حتی کسانی که ممکن است از سردلسوزی درباره انتخابات توصیه های عمومی کنند، حواسشان باشد که به این مقصود دشمن کمک نکنند».

4- پایبندی نامزدهای احتمالی به مقررات انتخاباتی و پرهیز از فضاسازی های رسانه ای

نکته چهارم که در سخنان 19 دی رهبر انقلاب مشاهده می شود، پایبندی تمامی نامزدهای احتمالی به قوانین و راه هایی است که در قانون اساسی جهت برگزاری انتخابات تبیین شده است. در واقع، از نظر رهبر انقلاب « پایبندی همه به این راه ها و قوانین سلامت انتخابات را تضمین می کند، مگر اینکه کسانی بخواهند از راه های غیرقانونی عمل کنند. همچنانکه برخی در سال 88 این طور عمل کردند و برای مردم و کشور مزاحمت و ضرر بوجود آوردند و برای خودشان نیز در زمین و در ملاءاعلی، اسباب سرشکستگی و بدبختی فراهم کردند».

در این راستا، باید توضیح داد که یکی از برنامه های دشمن برای حضور کمرنگ و حداقلی مردم در انتخابات، استفاده از تاکتیک هایی خاص از جمله زمینه سازی برای انجام و یا ایجاد برخی ماجراهای اقتصادی، سیاسی و امنیتی می باشد، تا ذهن مردم را از مسئله انتخابات که از یکی مسایل مهم و اساسی کشور است، دور نموده و به موضوعات دیگری که فاقد اهمیت درونی بوده و در مسیر تحقق هدف اصلی مانع تراشی می کند، گرم نمایند. به عنوان مثال، فضاسازی برخی رسانه های خارجی مبنی بر اینکه انتخابات ایران یک انتخابات آزاد و رقابتی نیست و در معرض تخلف و تقلب قرار دارد، همچنانکه این گفتمان را در انتخابات 22 خرداد 1388 نیز با کمک عناصر داخلی خود در کشور اجرا نمودند، یکی از این شگردها و تکنیک هاست، که بیش از پیش باید مورد توجه قرار گیرد.

5- توانمندی و کارآمدی نامزدهای احتمالی ریاست جمهوری

نکته پنجم در رابطه با صحبت های رهبر انقلاب تأکید ایشان بر توانمندی و کارآمدی نامزدهای احتمالی انتخابات ریاست جمهوری پیش رو است. کما اینکه به تأکید ایشان « کسانی وارد انتخابات شوند که نه تنها از توانایی بالایی در زمینه کشیدن بار مسئولیت کشور برخوردار باشند، بلکه صلاحیت هایی را هم که در قانون اساسى است و شوراى محترم نگهبان بر روى آنها تکیه خواهد کرد، در خودشان ملاحظه کنند و واقعاً وابسته و دلبسته‌ به نظام و قانون اساسى باشند». از نظر ایشان، « اداره مملکت، کار اجرایی کوچکی نیست، بلکه کار سنگینی است که بر دوش مجریان سطح بالا قرار می گیرد. بنابراین، کسانی به میدان نامزدی بیایند که این توانایی را در خود احساس می کنند و کار اجرایی را بلدند». معظم له در همین زمینه معتقدند « ممکن است کسانی که در سطوح دیگری کار می کنند، بعضاً تشخیص ندهند که اداره کشور چقدر بار سنگینی است، بنابراین اشخاصی نامزد شوند که توان انجام دادن این وظیفه را در خود می بینند».

واقعیت این است در نظام جمهوری اسلامی، ریاست جمهوری ار شأن بالایی برخوردار است. در حقیقت، بازوی اجرایی نظام و دولت است. کسی که نامزد پست های حکومتی می شود، باید بداند که در چه نظامی وارد صحنه شده است، زیرا نظام های سیاسی، تفسیر و تلقی یکسانی از پست های حکومتی ندارند. اصولاً در نظام های غربی، پست های حکومتی ماهیت قدرت مدارانه دارند و انتخابات، عرصه مسابقه و رقابت در جهت کسب قدرت سیاسی است. از این رو، در غرب رقابت انتخاباتی نامزدها، رقابت در قدرت طلبی است. اما در نظام اسلامی، پست های حکومتی ماهیت قدرت مدارانه ندارد؛ قدرت از آن خداست و اگر مقام و منصبی در نظام اسلامی است، نه برای تصاحب قدرت، که برای جلب رضای الهی، در خدمت به بندگان او، عدالت گستری است. بنابراین، چگونه آمدن و چگونه ماندن یک رئیس جمهور در نظام مقدس اسلامی، امری بسیار مهم و بااهمیت می باشد.

همچنین، باید توجه داشت که رهبر انقلاب در سخنان خویش به نکته ای ظریف نیز در رابطه با مشارکت مردم و خواص اشاره ای مختصر داشتند، بدین صورت که: « کسانى هم که، قصد ندارند در این صحنه( صحنه کاندیداتوری) حاضر شوند، در صحنه‌ انتخاب کردن و کمک به پرشور شدن انتخابات شرکت خواهند کرد». در حقیقت، این سخن رهبر معظم انقلاب را به این صورت می توان مورد تحلیل قرار داد، اشخاصی که از پتانسیل ها و صلاحیت های لازم جهت نامزدی در انتخابات ریاست جمهوری برخوردارند، وظیفه دارند که به صحنه آمده و با عرضه قابلیت ها و توانمندی های خویش خود را در معرض انتخاب مردم قرار دهند؛ در مقابل، کسانی هم که چنین صلاحیت هایی را نمی بینند، پا پیش نکشیده و گرچه نتوانسته اند در انتخابات به عنوان کاندیدا حضور داشته باشند، در عوض به عنوان یک رأی دهنده که مطمئناً فضای پرشور و شوقی به انتخابات خواهد بخشید، مشارکت نمایند و از طرح مسایل غیرمنطقی و خارج از شأن نظام و مردم به عنوان نمونه تحریم انتخابات و عدم مشارکت در آن و ... که به صلاح نظام و منافع ملی کشور نیست، بپرهیزند.

ارزیابی نهایی  

در طول 33 سال گذشته، مشارکت گسترده مردم در انتخابات به دلیل مردمی بودن نظام اسلامی، مورد توجه مسئولان عالی نظام، به ویژه امام(ره) و رهبری بوده است. سلامت و رقابت از دیگر ویژگی های انتخابات ایران می باشد. همچنین، لازمه مشارکت بالا، آزاد و رقابتی بودن انتخابات است. جابه جایی جریان ها و جناح های سیاسی در قدرت و یا به تعبیر دیگر، گردش نخبگان از طریق انتخابات و بواسطه مشارکت حداکثری مردم در آن، از ویژگی های برجسته انتخابات در ایران به شمار می رود و این خود نشانه بزرگ و مهمی برای سلامت نظام انتخاباتی ایران است. در ایران سازوکار اجرایی و نظارتی انتخابات به گونه ای است که نمی تواند از سوی هیچ فرد، حزب یا جریانی در آن تخلف تأثیرگذار بر نتیجه انتخابات صورت پذیرد. چنانچه تخلفی هم صورت پذیرد، به راحتی قابل کشف بوده و شورای نگهبان به عنوان ناظر انتخابات، در تأیید یا رد صحت انتخابات به طور کلی، یا برخی از شعب آن تخلفات را مورد توجه قرار می دهد.

همچنین باید خاطرنشان ساخت، در جمهوری اسلامی ایران به دلیل ویژگی ها و وضعیت منحصر به فرد انقلاب اسلامی و دشمنی و خصومت ذاتی قدرت های استکباری در پس کنش آشکار مردم ( انتخاب شدن و انتخاب کردن) به طور کاملاً آگاهانه، همواره این هدف دنبال می شود که توطئه ها و دشمنی های غرب و بویژه با سردمداری آمریکا، در پرتو برگزاری انتخابات خنثی گردد. انتخابات در ایران به ایجاد مصونیت، بازدارندگی و اقتدار نظام کمک می کند.

برگزاری انتخابات فراوان در جمهوری اسلامی ویژگی دیگر انتخابات در ایران است، به طوری که هر ساله شاهد برگزاری یک انتخابات در کشور بوده و هستیم. دسته‌بندی های سیاسی از یک طرف و عدم تعمیق تحزب گرایی صحیح از سوی دیگر، باعث ایجاد مخاطرات زیادی برای کشور و مردم، بویژه همزمان با برگزاری انتخابات شده است. با وجود جناح‌بندی های سیاسی ناقص و بیمارگونه در کشور و پیامدهای منفی آن، مردم ایران احساس مثبت و بسیار خوبی از برگزاری انتخابات دارند و به جرأت می‌توان گفت در سرنوشت کشور فعالانه مشارکت داشتند و یکی از مهمترین و جدی‌ترین عرصه مشارکت سیاسی خود را در انتخابات می دانند.

بنابراین، در خاتمه باید تأکید داشت که دشمن خواب های فراوانی برای ایجاد تنش در فضای انتخاباتی کشور، بخصوص همزمان با نزدیک شدن به انتخابات یازدهم ریاست جمهوری دیده است. کما اینکه مدت ها قبل بدون اینکه افکار عمومی و محافل رسانه ای و سیاسی بخواهند وارد فضای انتخاباتی شوند، از طریق زنجیر رسانه های استعماری خویش وارد فضای انتخابات شده است، که در پشت پرده آن اهداف و مقاصد شومی را می توان مورد شناسایی قرار داد. فلذا، باید بگونه ای گام برداشت که مبادا بهانه به دست دشمن جهت پیشبرد طرح های خود داده شود. در این راستا، تبعیت از فرامین رهبر انقلاب و حفظ آرامش و ثبات جامعه از طریق ایجاد فضای دوستی و صمیمیت و اتحاد و همدلی، می تواند بطور قطع و یقین تمامی نقشه هایی را که مخالفان نظام برای انتخابات پیش رو در سر می پرورانند، خنثی ساخته و مهار نماید.