💒💒💒 احادیث 💒💒💒

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

سَیَّئَهُ تَسُوءکَ خیرُ عِندَاللهِ مِن حَسَنَهٍ تُعجبِک؛

کار بدی که تو را ناراحت کند، نزد خداوند بهتر از کار نیک و حسنه ای است که تو را گرفتار خودپسندی و عجب سازد.

نهج البلاغه، حکمت 43

وجدان زنده و بیدار انسان را نسبت به کارهای بد و معصیتهایش سرزنش می کند.
عذاب وجدان درکسانی است که فطرت الهی آنان هنوز بیدار است و این چراغ درونی راه درست از نادرست را برایشان روشن می سازد و از بدیها باز می دارد، هر چند در حدّ ملامت و نکوهش.
از سوی دیگر بعضی دچار «عُجب» می شوند و مغرور کارهای نیک خود می گردند.
عُجب و خود پسندی هم تکبّر می آورد هم از رسیدن به مراتب بالاتر اخلاقی و عرفانی باز می دارد.
آن که از بدیهایش شرمنده و پشیمان شود، امید جبران و اصلاح در او بیشتر است، اما کسی که از کارهای خویش دچار غرور و خود برتربینی گردد، راه رشد و کمال را به روی خود بسته است.
آری... معصیتی که انسان را به ندامت بکشاند، بهتر از طاعتی است که غرور آورد.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

أللَّسانُ سَبُعُ اِن خُلَّیَ عنهُ عَقَرَ؛

زبان درنده ای است که اگر رهایش بگذارند، گاز می گیرد.

نهج البلاغه، حکمت 57

از توصیه های مهم اهل سیر و سلوک «حفظ زبان» است.
گاهی دیگران را می گزد، گاهی با دروغ و تهمت آبروی دیگری را می ریزد، گاهی با سخنان تفرقه آمیز الفتها را از میان می برد و دشمنی پدید می آورد، گاهی با عتاب و سرزنش دلی را می شکند و گاهی با تحقیر و توهین مایه ی رنجش کسی می شود.
با این همه خوبیها و زیباییهای زبان هم کم نیست.
ولی... به هر حال باید بر زبان کنترل و نظارت داشت. اهل ایمان و خرد پیش از هر سخن می اندیشند و درباره ی مصلحت و مفسده ی سخن خویش تأمل می کنند و از سخنان نیشدار و آزاردهنده پرهیز می کنند.
اگر پیامبر خدا (ص) فرموده است: مسلمان کسی است که مسلمانان از دست و زبان او در آسایش باشند، تأکیدی بر همین «حفظ لسان» است.
حیوان ها را اگر رها بگذارند، گاز می گیرد. زبان رها و بی کنترل هم مثل همان حیوان درنده و گزنده است.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

مَن شَبَّ نارَ الفتنَهِ کانَ وَقوداً لَها؛

هر کس آتش فتنه افروزد، خویش هیزم و آتش گیره ی آن خواهد شد.

غررالحکم، ج 5، ص 458

فتنه و آشوب امنیت جامعه را به هم می زند و محیط را بر همه تباه و نامناسب می سازد.
خود فتنه انگیز هم در آتشی که بر می افروزد، می سوزد.
هر آتشی با هیزم و سوختنی برافروخته تر می شود. اگر فتنه را آتشی تصور کنیم که چون برافروخته شد، خشک و تر را می سوزاند، هیزم آن خود «فتنه گر» است.
آنان که بلوا می آفرینند تا دیگران را در آتش آشوب خود بسوزانند، غافلند که خود هم گرفتار همان شعله ها و شراره های هستی برانداز می شوند.
این از سنتّها و حکمتهای عادلانه ی خداوند در جهان است؛ یعنی: سوختن فتنه گر در آتشی که خود بر می افروزد.
آنان که برای دیگران دام می گسترند، روزی هم خود به دام می افتند و آنان هم که برای دیگران چاه می کنند، روزی به چاه خواهند افتاد.
هرگز مباد که هیزم کش آتش فتنه ها شویم!

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

اِنَّ مَثَلَ الدنُّیا و الآخِرَهِ کَرَجُلٍ لَهُ امراَتانِ، اِذا اَرضی اِحداهُما اَسخَطَ الآخَرَ؛

مثل دنیا و آخرت همچون مردی است که دو همسر داشته باشد، هر گاه یکی از راضی کند، دیگری را ناراضی کرده است.

غررالحکم، ج2، ص 538

گر چه مطلوب است یک مسلمان هم دنیا را داشته باشد و هم آخرت را، گاهی این دو با هم تعارض پیدا می کنند و شرایط «انتخاب» پیش می آید.
آن جا که برای داشتن هر کدام مجبور باشیم یکی را فدا کنیم، چه باید کرد؟
برخی «نقد دنیا» را می چسبند و «نسیه ی آخرت» را رها می کنند. این کار در محاسبه ی کلی خطاست؛ چرا که پس از «امروز» هم «فردا»یی وجود دارد و همه ی کارها در دنیا خلاصه نمی شود.
اگر به تعبیر امام دنیا و آخرت مثل دو «هَوُو» باشد که راضی ساختن یکی به نارضایی دیگری می انجامد، به قیمت رنجش کدام یک باید دیگری را راضی ساخت و رضا و خشنودی کدام یک ارزشمندتر است؟
کسی که به «سعادت اخروی» بیندیشد و «رضای خدا» را در نظر بگیرد، باید از آنچه به آن سعادت ابدی و خشنودی پروردگار ضرر می زند، بپرهیزد.
باختن آخرت به قیمت رسیدن به دنیا عاقلانه نیست.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

مَوَدَّهُ الآباءِ قَرابَهُ بَینَ الأبناء؛

دوستی پدران خویشاوندی میان فرزندان است.

نهج البلاغه، حکمت 300

این که دوستان پدر در حکم خویشاوندان شمرده می شوند، به سبب آن است که امتحانشان را داده اند و با حوادث تلخ و شیرین و غم و شادی استحکام دوستی روشن شده است.
بسیاری از دوستیها با اندک چیزی به هم می خورد و اختلاف فکری و سلیقه ای آن را ناقص می گذارد.
اما همین که دوستی میان پدران ما سالها تداوم یافته است، نشانه ی قابل اعتماد بودن آنان است ودر حدّ خویشاوندی است.
فرزندان اگر در پس دوستان صمیمی و انسانهای صادق و باوفا می گردند، آنها را در میان دوستان پدرشان جستجو کنند که بهتر و بیشتر یافت می شود.
از سوی دیگر دو دوست صمیمی و قدیمی فرزندان یکدیگر را هم مثل فرزند خود می شمارند و به آنان عاطفه و دلسوزی پیدا می کنند.
الفت میان پدران می تواند صمیمیت و اخوت بین فرزندان آنان پدید آورد.
این که گفته اند: «هر چیز تازه اش خوب است، غیر از دوست که هر چه قدیمی تر باشد بهتر است» اشاره به همین حقیقت است.
با دوستان پدرمان بیشتر انس بگیریم و به آنان اعتماد کنیم.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

مَن اَمَرَ بِالمَعروُفِ شَدَّ ظَهورَ المُؤمِنینَ، وَ مَن نَهی عَنِ المنکَرِ اَرغَمَ اُنوفَ المُنافِقینَ؛

هر کس امر به معروف کند، مایه ی پشت گرمی و قوت مؤمنان می شود و هر که نهی از منکر نماید، بینی منافقان را به خاک می مالد.

نهج البلاغه، حکمت 30

امر به معروف و نهی از منکر نیز مثل نماز و روزه از واجبات دینی است و ترک آن گناه است و مؤاخذه دارد.
با امر به معروف و تشویق به نیکی ها، اهل ایمان قوت قلب می یابند.
با نهی از منکر منافقان دور و ضعیف و خوار می شوند.
نظارت اجتماعی مؤمنان بر یکدیگر فضایی از احساس وظیفه می سازد اما «به من چه گفتن» هم خوبان را در خوبی سست می سازد، هم بدکاران را در مسیر انحرافی خود جسورتر می گرداند.
این دو فریضه درفرهنگ دینی از برترین واجبات به شمار آمده است.
و ترک آن موجب سلطه ی فاسدان و اشرار می شود و عمل به آن زمینه ی گسترش خوبی ها را در جامعه بیشتر می کند.
کسی که می گوید: «به من چه» غیرت دینی ندارد.
کسی که خود را در سرنوشت جامعه سهیم و شریک بداند، با امر به معروف و نهی از منکر فضای خوبی ها را توسعه می دهد و مرداب منکرات را می خشکاند.
به این دو تکلیف مهم بی اعتنا نباشیم.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

فازَ بِالسَّعادَهِ مَن اَخلَصَ العِبادَهَ؛

کسی که در عبادت اخلاص ورزد، به سعادت و کامیابی می رسد.

غررالحکم، ج 4، ص 430

اعمال و عبادات هم گاهی مغزدار است و گاهی پوچ! گاهی بی محتواست، گاهی پر محتوا.
هر چند ممکن است کسی با دروغ یا تظاهر و ریاکاری، کسی را بفریبد، در دستگاه خدا آنچه معیار و میزان است، «خلوص» و صدق است و کارهای ریایی نمره و امتیازی ندارد.
معنای خلوص در عبادت آن است که تنها انگیزه در عبادت اجرای فرمان خدا و قصد بندگی و عبودیّت باشد، نه آن که دیگران او را انسانی خوب بشمارند و از او تعریف کنند.
یکی سجّاده می گسترد تا ساده لوحان را بفریبد.
یکی ذکر می گوید تا مردم او را صالح و مرد خدا بشناسند.
در آستان الهی هر که «بنده تر» باشد، «مقرّب تر» است.
بندگی هم به شعار و تظاهر نیست. جوهر عبادت فرمانبرداری از خدا و زندگی بر مدار امر و نهی پروردگار است.
عبادت ناخالص هرگز بالا نمی رود و به خدا نمی رسد، مستحقّ اجر و پاداش هم نیست.
کامیابی تنها در سایه ی بندگی خالصانه در پیشگاه خداست.
«بازار خود فروشی از آن سوی دیگر است. »

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی (علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391).

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

یَنبَغی لِلعاقِلِ اَن یُقَدَّمَ لآخِرَتِهِ وَ یَعمُرَ دارَ إقامَتِهِ؛

برای خردمند سزاوار آن است که برای آخرتش چیزی را از پیش بفرستد و خانه ی اقامت خود را آباد سازد.

غررالحکم، ج 6، ص 442

نشانه ی خردمندی تدبیر و اندیشه برای آینده است.
یکی از این آینده ها آخرت است که سرای ابدی ماست.
کسی دوست ندارد از «آبادی» به «ویرانه» کوچ کند و از «خانه نشینی» به «خرابه نشینی» روی آورد.
ولی... خانه ی اصلی و ابدی کجاست و منزلگاه موقّت کجا؟
خانه ی آخرت را می توان با «اعمال نیک» در دنیا آباد ساخت. مصالح بنای آن خانه در همین دنیا فراهم می شود، آن هم با عبادت، بندگی، تقوا، دینداری، کار نیک و خدمت به مردم.
کسی که در این دنیا به فکر آبادی خانه ی آخرت خویش است، از عاقلان است. اما کسی که به رونق بخشیدن به زندگی دنیوی همّت گمارد و خانه ی آخرتش ویران باشد، نمی توان او را در زمره ی عاقلان دوراندیش به شمار آورد.
آنچه را در اینجا تهیّه کنیم و پیش بفرستیم، آن جا به دستمان خواهد رسید. و اگر این جا غافل شویم، پس از نقل مکان به آن سرا با خانه ای ویران و فاقد امکانات روبه رو خواهیم شد و این شرط عقل نیست.
عاقل آن است که اندیشه کند پایان را.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی ع)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391)

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

جُودُ الرَّجُلِ یُحَبَّبُهُ اِلی أضدادِهِ، و َبُخلُهُ یُبغِضُهُ إلی أولادِهِ؛

بخشندگی مرد او را نزد رقیبان و مخالفانش محبوب می سازد، و بخل او وی را نزد فرزندانش منفور می کند.

غررالحکم، ج 3، ص 358؛

چرا گاهی نزدیکان دور می شوند و دوران نزدیک؟
چرا گاهی خویشان بیگانه می گردند و بیگانگان خویش؟
راز آن را در نوع رفتار و معاشرت باید جستجو کرد و دریافت که چه چیزهایی «محبوبیت» می آورد و چه عواملی «نفرت» و«گریز» پدید می آورد.
جود و بخشندگی عامل جذب است در هر که باشد.
بخل هم صفتی گریزاننده است در هر کس که باشد. اگر دوستان و خویشاوندان شاهد بذل و بخشش نباشند، کم کم فاصله می گیرند و رابطه ها را می کاهند و بیگانگان اگر خیر و احسان و جود ببینند، جذب می شوند.
این خصلت انسان است که برده و بنده ی احسان می شود.
بنده ی حلقه به گوش ار ننوازی برود
لطف کن لطف که بیگانه شود حلقه به گوش
این تأثیر و قاعده و قانون، در خانواده و نسبت به فرزندان هم وجود دارد. کسی که به همسر و فرزندانش برسد و سخاوتمندانه برخورد کند، محبوبیت پیدا می کند و اگر اهل بخل و امساک باشد، از او بیزار می شوند و چه بسا آرزوی مرگش را کنند تا پس از او به نوایی برسند.
«جود» کلید دوستی و محبّت است.
«بخل» هم قفل رابطه ها و مهرورزیهاست. مبادا آن جا که باید جود کنیم، بخل ورزیم و درهای گشوده را هم قفل کنیم.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی ع)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391)

امام علی (علیه السلام) فرمودند:

جُودُ الرَّجُلِ یُحَبَّبُهُ اِلی أضدادِهِ، و َبُخلُهُ یُبغِضُهُ إلی أولادِهِ؛

بخشندگی مرد او را نزد رقیبان و مخالفانش محبوب می سازد، و بخل او وی را نزد فرزندانش منفور می کند.

غررالحکم، ج 3، ص 358؛

چرا گاهی نزدیکان دور می شوند و دوران نزدیک؟
چرا گاهی خویشان بیگانه می گردند و بیگانگان خویش؟
راز آن را در نوع رفتار و معاشرت باید جستجو کرد و دریافت که چه چیزهایی «محبوبیت» می آورد و چه عواملی «نفرت» و«گریز» پدید می آورد.
جود و بخشندگی عامل جذب است در هر که باشد.
بخل هم صفتی گریزاننده است در هر کس که باشد. اگر دوستان و خویشاوندان شاهد بذل و بخشش نباشند، کم کم فاصله می گیرند و رابطه ها را می کاهند و بیگانگان اگر خیر و احسان و جود ببینند، جذب می شوند.
این خصلت انسان است که برده و بنده ی احسان می شود.
بنده ی حلقه به گوش ار ننوازی برود
لطف کن لطف که بیگانه شود حلقه به گوش
این تأثیر و قاعده و قانون، در خانواده و نسبت به فرزندان هم وجود دارد. کسی که به همسر و فرزندانش برسد و سخاوتمندانه برخورد کند، محبوبیت پیدا می کند و اگر اهل بخل و امساک باشد، از او بیزار می شوند و چه بسا آرزوی مرگش را کنند تا پس از او به نوایی برسند.
«جود» کلید دوستی و محبّت است.
«بخل» هم قفل رابطه ها و مهرورزیهاست. مبادا آن جا که باید جود کنیم، بخل ورزیم و درهای گشوده را هم قفل کنیم.

منبع: حکمت های علوی و ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام علی ع)، جواد محدثی، انتشارات آستانه قدس رضوی، چاپ سوم (1391)