💒💒💒 احادیث 💒💒💒

امام جواد علیه السلام فرمودند:

مَنِ استَحسَنَ قَبیحاً ‌کانَ شَریکاً فیهِ؛

هر کس کار زشتی را نیکو بشمارد، در آن زشتی شریک است.

کشف الغمّه، ج2، ‌ص 349

شرح حدیث:

فطرت انسانها به گونه ای است که از زشتیها بدش می آید و طرفدار خوبیهاست. 
اما این که چرا بعضی سراغ بدیها و آلودگیها می روند، گاهی از روی جهل و بی خبری نسبت به زشتی آن عمل است. 
از کارهای شیطان است که کار بد را در نظر فرد، ‌نیکو جلوه می دهد و اعتقادات باطل را در نظرشان می آراید. 
خرافات را به جای حقیقت به آنان القا می کند. 
در قرآن، نمونه های فراوانی از این «آراستن های شیطانی» بیان شده است. در جاهلیت، کسانی فرزندان خود را زنده به گور می کردند و این کار زشت را نیکو می دانستند. شیطان این فرزندکشی را در نظر مشرکان زیبا جلوه می داد. (1)
کافران، در زمان پیامبران گذشته، دعوت آنان را به سوی حق نمی پذیرفتند و نافرمانی می کردند. شیطان بود که این رفتار و برخورد را در نظرشان می آراست و آن را خوب جلوه می داد. (2)
پس اگر کسی با زیبا جلوه دادن یک کار زشت، دیگران را به انجام آن کار تشویق و تحریک کند، ‌با مجرمان و خلافکاران شریک است و شریک جرم به شمار می آید. گاهی از این راه، ‌کسانی به اعتیاد و مواد مخدر کشیده می شوند، ‌یا به برنامه های فساد اخلاقی گرایش می یابند، یا به دزدی و سوء استفاده مالی دچار می شوند و چه بسا عامل آن، کسانی بوده اند که سعی کرده اند این کارها را از زشت بودن درآورند و نیکو و زیبا جلوه دهند. 
کار نیک را همیشه نیک بدانیم. 
کار زشت را هم همیشه در همه جا و از همه کس، زشت بشماریم. 

پی نوشت: 
1. انعام(6)، آیه 137. 
2. نحل(16)، آیه 63
منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

اِنَّ ِللهِ عِباداً یَخُصُّهُم بِالنِّعَمِ وَ یُقِرُّها فیهِم ما بَذَلُو، ‌فَإذا مَنَعُوها نَزَعَها عَنهُم وَ حَوَّلَها إلی غَیرِهِم؛

خداوند را بندگانی است که آنان را مخصوص به نعمتها می سازد و نعمتها را در میان آنان پایدار می کند، ‌تا وقتی که بخشش کنند. پس هر گاه از بخشش نعمت ممانعت کنند، ‌نعمت را از آنان پس می گیرد و به دیگران می دهد.

کشف الغمّه، ‌ج2، ‌ص 346

شرح حدیث:

آنچه در عالم از ثروت و امکانات است، آفریده ی خدا و نعمتهای اوست. بعضی از این نعمتها بیشتر برخوردارند و برخی کمتر. 
توانگران با یک «آزمون مالی» روبه رویند. باید از آنچه دارند به محرومان هم بدهند. اگر حرص داشته باشند، مضایقه می کنند. اگر سخاوتمند باشند، بذل و بخشش پیشه می سازند. 
نکته ای که امام در این حدیث فرموده، به آیه ای از قرآن اشاره دارد. خداوند می فرماید: از آنچه شما را جانشین خود در آن قرار دادیم (مستخلصین) انفاق کنید. (1) یعنی ما امانتدار مال خداییم، ‌او که به ما داده است، ‌از ما خواسته انفاق کنیم، تا از این رهگذر، هم ما ثواب ببریم، ‌و هم محرومان به نوایی برسند. 
سنت الهی بر این است که توانگران اگر از داشته های خود به نیازمندان انفاق نکنند، ‌خداوند از آنان می گیرد و کسان دیگری را عهده دار این خیرها و احسانها می کند. 
احسان از مالی که خدا داده است، یک توفیق است. 
شکرانه ی بازوی توانا 
بگرفتن دست ناتوان است
کسی که شایستگی این برخورداری را نداشته باشد، خدا بندگان دیگری دارد که عهده دار این مسأله شوند. 
خوشا آنان که توفیق خدمت و احسان دارند. 

پی نوشت: 
1. حدید(57)، آیه7
منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

فَسادُ الأخلاقِ بِمُعاشَرَةِ السُّفَهاء، وَ صَلاحُ الأخلاقِ بِمُنافَسَةِ العُقَلاء؛

تباهی اخلاق‌، به سبب معاشرت با سفیهان است، و بهبود اخلاق به سبب همنشینی و انس با خردمندان است.

کشف الغمّه، ج2، ‌ص349

شرح حدیث:

روح و اخلاق انسان، رنگ پذیر است. 
اگر حضور در مکان متعفّن، ‌ما را بدبو می کند، حضور در گلستان و فضای معطّر هم ما را خوشبو می سازد. همچنان که از محیط پیرامون خود و اشیای آن رنگ و تأثیر می پذیریم، خلق و خوی نیک و بد دیگران هم در ما اثر می گذارد. 
این که گفته اند:
تو اول بگو با کیان زیستی 
پس آنگه بگویم که تو کیستی 
به یک حقیقت جاودان و فراگیر اشاره دارد. 
همنشینی با افراد بی خرد و نادان، ‌انسان را در سطح فکر، طرز گفتار، شیوه ی رفتار، نوع زندگی و ارتباط با مردم، با آنان هماهنگ می سازد. انس و همنشینی با عاقلان نیز، ‌رفتار و گفتار انسان را متین و سنگین می کند. 
همچنان که افراد علاقمند به سلامت و تندرستی، مراقب غذا و هوا و تنفّس و بدن خویش هستند، علاقه مندان به «سلامت روح»، «صلاح اخلاق» هم برای معاشرتهای خود حد و حریمی قایلند و با هر کس رفیق نمی شوند و با هر گروه، مجالست نمی کنند. 
هم باید نسبت به «دایره ی همنشینان خود» دقت و مراقبت داشت و هم نسبت به دوستان و رفقای فرزندان، حساسیّت نشان داد و بر آن نظارت نمود، ‌زیرا تغییر رفتار و گرایش به مفاسد و ضعیف شدن ایمان و اخلاق فرزندان، گاهی در اثر دوستان ناباب است. 

منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

عِزُّ المُؤمِنِ فی غِناهُ عَنِ النّاسِ.

عزّت مؤمن، ‌در بی نیازی او از مردم است.

اعلام الدّین، ص 309

شرح حدیث:

آنچه انسان را برده و فرومایه می سازد، ‌«طمع» است. 
عده ای همیشه چشم به دست دیگران دوخته اند و طمع دارند. این از «حقارت نفس» و فرومایگی و بی شخصیتی سرچشمه می گیرد و در عرصه های دیگر هم آنان را پست و زبون می سازد. 
مؤمن باید عزیز باشد. 
زندگی عزّتمندانه، ‌درسی است که اولیای دین به ما داده اند. 
بالاترین درس عزّت را در حیات و قیام و شهادت حسین بن علی علیه السلام و یارانش می بینیم، ‌که حاضر شدند جان عزیزشان را نثار کنند، ‌ولی عزت و آقایی خود را از دست ندهند و زیر فرمان فرومایگان، ذلیلانه زندگی نکنند. 
غیر از عزّت در بُعد اجتماعی و سیاسی، ‌عزّت مالی و اقتصادی هم یک ارزش است. 
باید ریشه ی طمع و حرص را کند، ‌تا آزاد زیست. 
باید از ثروت و مکنت و دارایی دیگران دیده فرو بست، ‌تا به عزّت رسید. 
در حدیثی آمده است: چه زشت است که مؤمن، خواسته و رغبتی داشته باشد که او را ذلیل و خوار سازد. 
و این یک حقیقت است. 
طمع، انسان را دنباله رو و مطیع و ذلیل این و آن می کند. برعکس، احساس بی نیازی از مردم و مناعت طبع و بلند نظری و بی توقّعی، ‌عزّت و شکوه می آورد. 
بسیاری هستند که در پی لقمه ی نانی، ‌دنبال این و آن می افتند؛ یا برای رسیدن به مال و ثروتی، پیش دیگران حقیر و کوچک می شوند. 
ولی... مؤمن حق ندارد خود را خوار و ذلیل سازد. 

منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

علی بن مهزیار از حضرت جواد علیه السلام پرسید: زیارت امام رضا علیه السلام برتر است یا زیارت اباعبدالله الحسین علیه السلام فرمود:

زِیارَةُ اَبی اَفضَل، وَ ذلِکَ اَنَّ اَباعَبدِاللهِ علیه السلام یَزُورُهُ کُلُّ النّاسِ، وَ اَبی لا یَزُورُهُ اِلّا الخَواصُّ مِنَ الشّیعَةِ؛

زیارت پدرم(حضرت رضا علیه السلام) برتر است، ‌چرا که اباعبدالله الحسین علیه السلام را همه مردم زیارت می کنند، ‌ولی پدرم را جز خواصّ از شیعه، ‌کسی زیارت نمی کند.

من لا یحضرهُ الفقیه، ج2، ص 582

شرح حدیث:

زیارت، ‌فرهنگ «یاد» و آیین «گرامیداشت» است. 
وقتی ما به زیارت کسی می رویم، هم پیوند خود را با او نشان داده ایم، هم یاد او را در دل و فکر خویش زنده کرده ایم و هم از راه و روش و شخصیت او الهام می گیریم. پس «فرهنگ زیارت»، سنتی دینی است که سزانده و تربیت کننده است. 
آن همه تشویق که در متون دینی و توصیه های امامان به «زیارت» شده، ‌برای بهره مندی از آثار دنیوی و پاداش اخروی است. 
به زیارت غریب رفتن، او را از غربت در می آورد. 
دیدار از قبور شخصیّتهایی که افراد کمتر به سراغ آنها می روند، ‌سبب توجه بیشتر جامعه به آنان می شوند. 
روزگاری بر امّت شیعه گذشته که زیارت قبور امامان علیهم السلام با سختگیری و شدّت عمل از سوی قدرتهای باطل و دشمنان اهل بیت علیهم السلام رو به رو بوده است. از این جهت، ‌دوستدار این خاندان باید با حضور در حرمهای مطهر پیشوایان دین، ‌نشان دهند که پیرو این خاندان، دوستدار اهل بیت علیهم السلام اند. حضرت رضا علیه السلام فرموده است:
زائران قبر من در روز قیامت، ‌جزو بهترین کسانی اند که بر خدا وارد می شوند. هیچ مؤمنی نیست که مرا زیارت کند و در این راه، ‌آبی و بارانی به صورت بخورد (یعنی برخورد با سختیهای راه و سفر) مگر آنکه خداوند، ‌بدن او را بر آتش دوزخ حرام می کند. (1)
خدا را شاکر باشیم که قبر منوّر این امام، در کشور ماست و ما توفیق زیارتش را داریم. 

پی نوشت: 
1. عیون اخبار الرضا علیه السلام، ‌ج2، ص 248. 
منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

ثَلاثٌ مِن عَمَلِ الأبرارِ: إقامةُ الفَرائِضِ، ‌وَ اجتِنابُ المَحارِمِ، ‌وَ احتِراسٌ مِنَ الغَفلَةِ فِی الدّینِ؛

سه چیز است که از کار نیکان است: بر پا داشتن واجبات، پرهیز از حرامها، و دوری کردن از غفلت در دین.

موسوعة کلمات الامام الجواد علیه السلام، ص 242

شرح حدیث:

«ابرار» که در قرآن هم به عنوان صفتی شایسته برای انسانها والا و مقرّب و الهی به کار رفته است، به مقامی ارجمند اشاره دارد. 
در این حدیث، ‌سه عمل از رفتار ابرار و نیکان شناخته شده که حقیقت دینداری و عبودیت کامل به آنها برمی گردد. 
یکی «اقامه ی فرایض» است؛ یعنی آنچه از سوی خدا به عنوان تکلیف حتمی و فریضه برای مسلمان بیان شده، ‌مورد عمل قرار گیرد، بر پا شود، ‌اجرا گردد و زمین نماند، ‌که گوشه ای از این فرایض، ‌فروع دین است. 
دیگری «اجتناب محارم» است. دوری از آنچه از سوی خداوند حرام و ممنوع اعلام شده است، ‌که قطعاً حکمت و فلسفه ای دارد و به سلامت و سعادت ما می انجامد. 
سومین، عقل‌ مواظبت بر اینکه دچار غفلت در دین نشویم. 
«غفلت در دین»، ‌گاهی در مرحله ی شناخت و بصیرت است، گاهی در مرحله ی عمل و تعبّد و پایبندی. 
«دین»، در کجای ذهن و زندگی ما قرار دارد؟ تا چه حدّ، اندیشه ها و باورهایمان دینی است؟ تا چه حد، ‌مواضع و رفتارمان برگرفته از دستورات دین است و چه مقدار مکتبی هستیم؟
زندگی بر «مدار دین»، شرط مسلمانی است. 
عمل به واجبات و ترک محرّمات، ‌عرفانِ ناب اسلامی است. 
راه را اشتباه نرویم و به دیگران هم آدرس اشتباه ندهیم. 

منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

اَفضَلُ العِبادَةِ الإخلاصُ؛

برترین عبادت‌، اخلاص است.

تفسیر امام عسکری علیه السلام، ص 329

شرح حدیث:

هر عمل نیک و صالحی ممکن است آفتهایی داشته باشد که نتیجه و ثمره ی آن را نابود می کند. 
«ریا» آفت بزرگ عبادتها و اعمال صالح است. 
آنچه عبادت را از این آفت مصون می سازد، «اخلاص» است. اخلاص یعنی خالص سازی نیّت از هر چه غیر خدایی است. 
«اخلاص» در این حدیث، «عبادت» به شمار آمده است؛ آن هم برترین عبادت. 
نبود اخلاص، بی صداقتی می آورد. وقتی نیّت و انگیزه، ‌غیر خدا بود، از چنین عبادتی نباید تقرّب به خداوند را انتظار داشت. سعدی می گوید:
زهد با نیّت پاک است، نه با جامه ی پاک 
صدق پیش آرا، که اخلاص به پیشانی نیست
اخلاص، آن است که «بنده» در انجام عبادتها جز رضایت «مولا» و اطاعت محض از فرمان او را در نظر نداشته باشد، ‌تابع هوی و هوس نباشد، برای جلب نظر مردم و خودنمایی و تظاهر عبادت نکند. و در همه اینها نوعی«جهاد با نفس» وجود دارد. 
شیطان می کوشد نیت افراد را خراب کند. 
اما مخلصان، با این تلاش شیطانی جهاد می کنند و نشان می دهند که «بنده ی خدا» هستند، نه برده ی نفس. 
عبادت خالصانه، ‌ماندگار است و برخوردار از ثواب. 
جهاد خالصانه، اجر و پاداش الهی دارد. 
انفاق خالصانه، ‌بهشت آفرین و قرب آور است. 
اخلاص را سرلوحه ی خویش قرار دهیم تا «رنگ خدایی» داشته باشد. 

منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

اُذکُر مَصرَعَکَ بَینَ یَدَی اَهلِکَ، وَ لا طبیبٌ یَمنَعُکَ، وَ لا حَبیبٌ یَنفَعُک؛

یاد کن هنگامه جان دادن و مرگ خود را در مقابل خانواده ات، در حالی که نه پزشکی هست که تو را از مردن باز دارد، و نه دوستی که به تو سود رساند.

بحارالأنوار، ‌ج75، ‌ص 370

شرح حدیث:

غفلت، ‌ریشه ی عمده ی گناهان است. 
یاد کردن از بعضی حقیقتها، ‌غفلتها را از بین می برد. یکی از این موارد، ‌«یاد مرگ» است؛ مرگی که در انتظار همه است و سرنوشتی است که بی استثنا برای همه رقم خورده است. 
انسان، عمری محدود و اجلی حتمی دارد. هر چقدر هم ثروتمند، مشهور، دارای مقام و منصب، زیباروی و خوش اندام، ‌نازپرورده و مرّفه باشد، ‌وقتی لحظه ی مرگ فرا می رسد، ‌همه چیز از کار می افتد و از هیچ کس کاری ساخته نیست. مثل لحظه ای که برق قطع می شود، ‌همه ی دستگاه ها از کار می افتند. نه پنکه و کولر باد می زند، ‌نه تلویزیون برنامه پخش می کند، نه لامپها فضا را روشن می کنند. 
توجه دادن به لحظات پایانی زندگی، ‌بسیار عبرت آموز است. 
کنار بستر بیماری که در حال جان دادن است، ‌همه ی بستگان و عزیزان جمع می شوند. یکی دعا می خواند، ‌یکی متوسّل می شود، یکی مراقبتهای پزشکی و درمانی انجام می دهد، ‌یکی اشک می ریزد و ناله می کند. 
وقتی نوار عمر به پایان رسیده باشد، ‌از طبیب هم کاری ساخته نیست. 
انسان است و اعمالش و سرنوشتی که با عمل خوب و بد خویش، برای خود رقم زده است. 
یادکردن از این لحظه ی موعود، هشداردهنده و پندآموز است. 

منبع: حکمت های تقوی (ترجمه و توضیح چهل حدیث از امام جواد علیه السلام)، جواد محدثی، انتشارات آستان قدس رضوی، ‌چاپ اول (1391)

امام جواد علیه السلام فرمودند:

لا تُعالِجُوا الاَمرَ قَبلَ بُلوغِهِ فَتَندَمُوا؛

کار را پیش از فرا رسیدن وقتش انجام ندهید، که پشیمان می شوید.(در بعضی روایات، به جای«لا تعالجوا»، «لا تعجلو» است، یعنی عجله نکنید.)

کشف الغمه، ‌ج2، ‌ص 350

شرح حدیث:

هر کاری وقتی دارد و هر سخنی جایی. 
عاقلانه ترین روش آن است که با تدبیر و محاسبه و دقت، زمان مناسب هر کاری را بشناسیم و در همان وقت به آن بپردازیم. 
مثلاً چیدن میوه از درخت، ‌قبل از رسیدن میوه، ‌آن را تباه می کند. 
بذر پاشیدن در زمین در وقت نامناسب، ‌ان را فاسد و بی ثمر می کند. 
خواندن نماز قبل از وقت، ‌یا افطار کردن روزه قبل از اذان مغرب، ‌آن را باطل می سازد. 
فرستادن بچه به مدرسه پیش از آنکه به سن لازم برسد، ‌او را از آموختن بی بهره می سازد. 
قیام و نهضت، قبل از فراهم بودن شرایط لازم، آن را به شکست می رساند. 
ازدواج پیش از وقت، ‌زندگی را با مشکلات مواجه می سازد. 
ده ها از این موارد می توان برشمرد که همه به «اقدام به موقع» و «برنامه ریزی مناسب» برای هر عمل برمی گردد. 
اگر این نکته مراعات نشود، ‌انسان پشیمان می شود. 
«زمان شناسی» از عوامل موفقیت هر کس در کارهای خویش است و انجام هر عمل در «وقت مناسب»، ضامن رسیدن به هدف است. 
از حضرت علی علیه السلام هم روایت است:
«ایّاک و العَجَلة بالأمورِ قبل اَوانها»(1)
از شتاب در کارها پیش از وقت آنها بپرهیز. 
با تدبیر و آینده نگری و محاسبه، ‌جلوِ پشیمانیهای بعدی را بگیریم. 

پی نوشت: 

امام جواد علیه السلام فرمودند:

مَن خَطَبَ إلَیکُم فَرَضِیتُم دِینَهُ وَ اَمانَتَهُ فَزَوِّجُوهُ، ‌إلّا تَفعَلوه تَکُن فِتنَةٌ فِی الاَرضِ وَ فَسادٌ کَبیرٌ؛

اگر کسی پیش شما به خواستگاری آمد و دین و امانت داری او را پسندیدید، تزویج کنید، ‌اگر چنین نکنید، در روی زمین فتنه و فساد بزرگ می شود.

من لا یحضره الفقیه، ج3، ‌ص 393

شرح حدیث:

این سخن را حضرت جواد علیه السلام در پاسخ نامه یکی از اصحابش به نام «حسن بن بشار» نوشت، ‌که از نکاح و معیار صلاحیت فرد برای ازدواج پرسیده بود. 
معیارگرایی در ازدواج، ‌ضامن استمرار پیوند زناشویی و استحکام بنیان خانواده است. 
آنچه در اسلام به عنوان «معیار» در همسر گزینی مطرح است، عبارت است از: دینداری، ‌اخلاق شایسته، نجابت خانوادگی، تقوا و ایمان. زیبایی در درجه ی بعد است. تمکّن مالی نیز نمی تواند معیار اصلی در ازدواج قرار گیرد. 
سخت گیریهای خانواده ها در امر ازدواج، به بالا رفتن سنّ ازدواج می انجامد. 
مشکلات تشکیل خانواده، از مهریّه گرفته، تا هزینه های سنگین مراسم و توقّعات بالای طرفین، تا داشتن خانه مستقل و شغل پردرآمد، سبب شده است که جوانان به راحتی نتوانند ازدواج کنند. پیامد تأخیر در ازدواج هم، به گناه و فساد کشیده شدن دختر و پسر جوان، و در نتیجه «فساد جامعه» است. 
توصیه ی امام این است که اگر خواستگار، دیندار و امین بود، موافقت کنید و ازدواج را سامان دهید، و گرنه مفسده های بزرگ پدید می آید. 
خداوند هم در قرآن، توصیه به تزویج می کند و وعده می دهد که اگر فقیر و تنگدست هم باشند، خداوند از فضل خویش آنان را بی نیاز می کند. (1)
کاش معیارهای دینی در امر ازدواج، ‌محور تصمیم گیری باشد و بیش از شغل و پول و قیافه، ‌دین و ایمان طرف، ملاکِ پذیرش خواستگار باشد. 

پی نوشت: 
1. إِنْ یَکُونُوا فُقَرَاءَ یُغْنِهِمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ، نور (24)، آیه 32.