ابزار نظر سنجی

عاشورا از نگاه اهل سنت

دیدگاههای اهل سنت پیرامون واقعه کربلا :

نظریه اول :

دیدگاه منفعت محور (1) یکی از نخستین واکنش های اهل سنت که از همان آغاز حرکت سیدالشهدا از مدینه شروع شد و در جریان حضور آن حضرت در مکه به اوج خود رسید و در طول مسیر وی به سوی کربلا تداوم یافت، توصیه بزرگان اهل سنت به آن بزرگوار مبنی بر ترک انقلاب در برابر نظام یزیدی ، به دلیل مساعد نبودن شرایط بود. آنان پس از آگاهی از مخالفت امام با بیعت یزید بن معاویه و اقدام آن به خروج از مدینه با مقدمات و برخورد با امام ، بر این نکته پای فشردند که شرایط برای قیام و برانداختن حکومت امویان و پی افکندن نظام اسلامی و مردمی آماده نیست و مردم کوفه ، پایداری و تعهد مداری لازم را برای یاری شما و انجام این فریضه مهم ندارد .یکی از نخستین افرادی که در مسیر امام حسین (ع) با آن حضرت مواجه شده ، زبان به مشورت گشود عبدالله بن مطیع بود که پس از دیدار با امام برای آگاهی از قصد او ، چنین گفت : فدایت شوم . . . هرگاه مکه رسیدی ، هرگز قصد کوفه نکن ، زیرا این شهر نامیمون است و در آنجا بود که پدرت کشته شد و برادرت خوار گردید و به نیرنگ گرفتار شد.ملازم حرم (مکه) باش شما سرور عرب هستی و هیچ فردی از اهل حجاز با شما قابل مقایسه نیست . مردم از هر طرف به سویت جذب می شوند . اگر شما را بکشند ، بعد از شما همگان در معرض خطر قرار میگیریم . این جملات دو مطلب را بیان می کند :
الف) شرایط کنونی به طور عموم و اوضاع کوفه و گذشته مردم آن شهر به خصوص ، و سرنوشت امام علی و امام حسن می آموزد که زمینه برای انقلاب و قیام آماده نیست و نباید به یاری مردم کوفه و دعوت آنان دل بست و نمی توان با وعده های آنان قیام کرد.

رویکرد مسلمانان نسبت به عاشورا

مقدمه

از زمانی که معاویه از جانب خلفای ثلاثه در شام استقرار پیدا کرد همواره در پی استحکام بخشیدن موقعیت خودش بود تا بتواند حکومت را به دست گرفته و آن را برای بنی امیه موروثی سازد و با تلاش های مداوم و زمینه ای که خلفای ثلاثه برای آن فراهم کرده بود این چهرة پلید توانست خود را به عنوان خلیفه مسلمین معرفی کند و زمام امور را به دست گرفت و در پی آن شد تا خلافت را تبدیل به سلطنت نموده و آن را برای بازماندگان خود به ارث بگذارد . این مرد در ماه رجب سال 60 هجری به هلاکت رسید (1) و بعد از آن یزید بن معاویه به تخت نشست و از مردم برای خود بیعت می گرفت و بر همین اساس به ولید بن عتبه فرماندار مدینه نامه نوشت و خواست که از امام حسین (ع) و ... بیعت بگیرد اما امام حسین (ع) ضمن آنکه خصوصیات منفی و لایق نبودن یزید را برای امر حکومت بر شمرد از بیعت امتناع ورزید . در سوم شعبان سال 60 هجری به طرف مکه حرکت کرد و در حدود چهار ماه در مکه اقامت داشت . وقتی که خبر مرگ معاویه و رفتن امام حسین (ع) به مکه به گوش کوفیان رسید در منزل سلیمان بن صرد تجمع نمودند و برای امام حسین (ع) نامه نوشتند و از حضرت دعوت نمودند که به عراق بیاید و این مردم از آن حضرت حمایت می کنند (2) .تا آن که دعوت های کوفیان شدت یافت با وجود آن که امام در ابتدا در مقابل نامه های کوفیان سکوت کرده بود اما به افزایش نامه و دعوت ها امام نماینده مورد اطمینان خود مسلم بن عقیل را به کوفه فرستاد تا اوضاع و شرایط کوفه را برای امام اطلاع دهد . وقتی که مسلم به کوفه رسید تعداد زیادی از آن استقبال کردند و با آن بیعت کردند و این روند پیش می رفت تا آن که مسلم از امام خواست که به کوفه بیاید (3) اما وقتی که یزید از اوضاع کوفه اطلاع پیدا کرد عبیدالله بن زیاد را فرماندار کوفه ساخت ، بن زیاد با استفاده از تطمیع و تهدید و فشار آوردن بر مردم و عدم هماهنگی لازم در میان مردم او توانست که مردم را از دور مسلم پراکنده کرده و شرایط کوفه را دگرگون کرد و مسلم را به شهادت رساند و مردم را بر علیه امام حسین (ع) تحریک کرد .(4) تا آن که امام حسین (ع) در روز دوم محرم الحرام سال شصت و یکم هجرت وارد عراق شد و در دهم محرم الحرام روز عاشورا امام حسین (ع) و یاران مطهرش به دست سپاه ابن زیاد لعین به شهادت رسید و تلخ ترین و عظیم ترین واقعه تاریخ به وقوع پیوست.

منطق حسينى رويارو با خشونت و خودكامگى اموى

*اشاره

واژه خشونت در ادبيات سياسى سالهاى اخير نگاههاى مختلفى را به سوى خود معطوف داشته است. اين مفهوم در سه عرصه قابل پی‏گيرى و تعريف است:
1. خشونت در عرصه اخلاق فردى؛ در اين عرصه افرادى كه داراى رأفت، عطوفت، عفو و گذشت نيستند و مستبد و خودرأى مى ‏باشند، خشن ناميده مى ‏شوند و اما كسانى كه براى اعتقادات خود ارزش قائلند و در اجراى احكام خدا قاطعيت دارند و در برابر متجاوزان به حدود الهى و براندازان نظام الهى قد علم مى ‏كنند و با قدرت آنان را سركوب مى ‏سازند و از گناه‏كاران مُصرّ متنفرند و براى اظهار نفرت از آنان در صورت لزوم چهره درهم مى ‏كنند و... ناميدن اينان به افراد خشن صحيح نيست.

قیام امام حسین علیه السلام از نگاه دیگران

بررسی قیام امام حسین(ع) تنها مورد توجه شیعیان قرار نگرفته، بلکه غیر شیعیان و حتی غیرمسلمانان نیز، انگیزه ها و پیامدهای این قیام را کاویده اند. یکی از نویسندگان مسلمان غیرشیعه که بدون تعصب و با تعمق زیاد به بررسی قیام امام حسین(ع) پرداخته، «استاد ابوعلم» مصری؛ رئیس هیأت مدیره مسجد نفیسه در قاهره و معاون اول وزارت دادگستری مصر در سال های پیشین است. کتاب معروف استاد ابوعلم به نام «اهل بیت» که شامل شرح حال رسول خدا(ص) ، حضرت زهرا (س)، امام علی (ع)، امام حسن(ع)، امام حسین(ع) و سیده نفیسه است، در سال 139 ه. ق منتشر شده و دو سال بعد به علت نایاب شدن نسخه های آن در چندین جلد به چاپ رسید.
این مقاله، بررسی ای است که وی بعد از شرح حال امام حسین(ع) نگاشته و در آن انگیزه های قیام حسینی را مورد توجه قرار داده و به مقایسه رفتار امام حسن(ع) و امام حسین(ع) پرداخته و علت تفاوت این دو رفتار را تبیین کرده است. نویسنده، آراء مثبت و منفی علمای اسلام و مستشرقان در مورد قیام امام حسین (ع) به اختصار نقل و سپس مورد نقادی قرار داده است.
گاه از دلیل قیام حسین (رضی الله عنه) با اهل و عیال و کوچ اینان به کوفه به رغم آن که در دست دشمنان بود و امام می دانست کوفیان با پدر و برادرش چه کردند، می پرسند؛ افزون بر این که تمامی خیرخواهان ناصح به او توصیه می کردند بر ضد یزید قیام نکند و وی را از کشته شدن برحذر می داشتند، از جمله ابن عباس و ابن عمر و بسیاری دیگر از کسانی که میانه راه به امام برخوردند.
سؤال های دیگر این که چرا وقتی وی از کشته شدن مسلم بن عقیل خبردار شد، برنگشت؟ چرا حاضر شد با گروه اندکی به جنگ با لشکر عظیمی برود که از پشتیبانی و کمک بسیار برخوردار بود؟ چرا با دست خود، خویش را به هلاکت افکند؟ و پرسش آخر: چگونه می توان اقدام او را با آنچه برادرش، حسن (ع) انجام داد و خلافت را به معاویه واگذار کرد، سنجید و در یک راستا دانست؟
تاریخ نگاران به این پرسش ها این گونه پاسخ داده اند: هنگامی که امام حسین به کوفیان و بزرگان آن دیار، نامه نوشت، در پی دستیابی به حق خویش بود و کوفیان، داوطلبانه با وی عهد و پیمان بسته بودند که از ایشان پیروی کنند. و بر این مطلب اصرار داشتند و نشانه های پیروزی و ظفرمندی قیام، دیده می شد. بیشتر اهالی کوفه با مسلم بن عقیل پیمان بسته، بیعت خود را اعلام کرده بودند. حتی برای مسلم فرصت آن پیش آمد که ابن زیاد را در خانه هانی بن عروه ترور کند، اما نکرد، زیرا معتقد بود اسلام ترور را روا نمی شمرد.
نیز دیدیم وقتی ابن زیاد، هانی را زندانی کرد، مسلم بن عقیل با یارانش کاخ ابن زیاد را محاصره کرده، نزدیک بود بر وی چیره شوند، اما از بد روزگار، کار برعکس شد.

آموزه‏های سیاسی اجتماعی حضرت زینب

بزرگ‏ بانويى در نگاهى گذرا

حضرت زينب(س) در محيط خانه نمونه والاى يك دختر و زن خانه‏دار و همسر است. در اداره خانواده و تربيت فرزندان از مسائل تربيتى غافل نيست. عشق، خلوص و پارسايى از در و ديوار خانه بى‏آرايش و آلايش او مى‏بارد. او در جامعه مظهر يك فرد مسئول در مقابل سرنوشت مردم است. طنين فرياد او همواره بر ضد منحرفان بلند است و اوج اين پژواك را در كاخ يزيد شاهد هستيم.
بررسى ابعاد گوناگون زندگى سرتاسر افتخار و حماسى زينب كبرا(س) مُهر باطلى است بر ناآگاهانى كه زن مسلمان را بسته در چادر و اسير در كنج خانه مى‏دانند. حضور آن بزرگ‏بانوى اسلام در بزرگ‏ترين حادثه خونين تاريخ، جايى براى ترديد و طرح شبهه نگذاشته است.
در آفاقى تيره و تار و در دوره‏اى ظلمانى و در محيط خون و هراس (كه هر نوع عاطفه و دغدغه‏هاى انسانى در سپاهيان ظلم مرده بود و جز قساوت و شقاوت از وجودشان نمى‏باريد)، تازيانه حق از آستين شجاع زنى بيرون آمد و بر پيكره سفاك‏ترين رژيم اصابت كرد. او پرچم ادامه نهضت اسلامى را به دوش كشيد و بدون هيچ ترس و تزلزل و هراسى بر دشمن تاخت و «پيروزى» پندارى را بر كام آنان به زهرى كشنده مبدل ساخت. ظاهراً اگر چه اسيرى ناتوان در بند بود اما فريادش بر سر ستمگران فرود آمد و بذر انديشه اسلامى و انقلاب برادرش حسين بن‏على(ع) از دامن او در هر كجا كه گام نهاد پراكنده شد. زينب كبرا(س) آن چنان در تاريخ قد برافراشت كه حتى كسانى كه عقيده‏اى به دين اسلام ندارند، در برابر آزادگى و ايستادگى بى‏مانند او سر فرود مى‏آورند. اين همه شگفتى‏ها و تحيرها از آثار زنى آگاه و مسئول است كه در دامن اسلام ناب محمدى(ص) و با انديشه و فرهنگ اسلامى پرورش يافته است.

تحليل ادبي خطبه ي حضرت زينب(س) در كوفه

چكيده :

خطبه ي حضرت زينب در اجتماع مردم كوفه با حمد و ستايش خدا و معرفي خود به عنوان دختر پيامبر شروع مي شود و با توبيخ و سرزنش مردم كوفه ادامه و با همين مضمون خاتمه مي يابد. از اين رو، سياق كلي خطبه ي توبيخ كوفيان است.
حضرت زينب(س) گريه ي ظاهري مردم را زير سؤال مي برند و آنان را بسان احمقي فرض مي كنند كه رشته هاي ايماني خود را بعد از تابيدن محكم، پاره پاره كردند و همه ي اعمال نيك خود را در نزد خدا ضايع كرده و از اين رو، مستحق خشم خدا و جاودانگي در عذاب شده است. در جاي جاي اين خطبه ي زيبا، استفاده از ايجاز ، مجاز ، اقتباسات قرآني و ديگر شيوه هاي بياني، به خصوص استعاره ي تمثيليه، بسيار چشمگير بوده و به زيبايي خطبه افزوده؛ به گونه اي كه با استفاده از مثلهاي قرآني و شيوه هاي بياني زيبا، اعمال زشت كوفيان به وضوح در نظرشان به تصوير كشيده شده است.
فصاحت و بلاغت، ويژگي بارز اين خطبه است و مخاطبان آن تحت تأثير بيان شيواي حضرت زينب (س) واقع شدند و ايشان با سلاح سحرآميز بيان ، به افشاگري و رسوايي دولت اموي پرداختند.

كليد واژه ها : خطبه / زينب (س) كوفه/ بيان/ قرآن .

زينب بيدادگر و بيدارگر

آن گلهاي زيبا و پرطراوت بهار را ديده ايد كه چگونه به فضاي اطراف خود جان مي بخشند و همه جا را آكنده از زيبائي و لطافت مي سازند؟ و آيا تا به حال ديده ايد كه ناگهان تندبادي خشمگين و بيرحم مي وزد، گلهاي زيبا را از شاخه هاي درختان جدا مي سازد و بر زمين مي افكند. هنگامي كه آن گلبرگهاي زيبا روي زمين پراكنده مي شود آن باغبان شوريده را مشاهده كنيد كه با چه حسرت و اندوهي به آن گلبرگ هاي زيبا مي نگرد.
قطرات اشكهايش را ببينيد كه آرام آرام بر گونه اش سرازير مي شود . باغبان خوب مي داند كه دقايقي پس از آن زيبائي و طراوت باغش با ريختن گلبرگها از بين مي رود و ديگر از آن عطر مست كننده خبري نخواهد بود. و زينب (س) نيز همچون آن باغباني شوريده حال ناظر پرپر شدن گلهاي زيبائي بود كه جهان را عطرآگين مي ساختند و نمونه هاي كاملي از فضيلتهاي انساني بودند. زينب در دنيائي پر از نامردي، پليدي و فريب صلاي آزادي و انسانيت سرداد و از فضيلت هاي انساني و ارزش تعاليم اسلام سخن گفت و مردمي را كه دست خويش را بجنايت آلوده و بعد ابلهانه بركرده هاي خويش افسوس خورده و بر سوگ نشسته بودند بباد ملامت گرفت .