ابزار نظر سنجی

انگيزه هاي قيام امام حسين (ع)

امام حسين (عليه السلام) از مدينه رهسپار مکه مي شد براي برادرش محمد بن حنفيه که در مدينه باقي ماند، وصيت نامه اي نوشت. مادر محمد بن حنفيه فرزند اميرالمؤمنين علي بن ابيطالب (عليه السلام)، زني از قبيله بني حنفيه بود و بدين جهت او را « محمد بن حنفيه » مي گفتند. ولي مردي بزرگوار و شجاع و باتقوي بود و هرچند « کيسانيه » که طايفه اي از شيعه بوده اند او را امام دانسته اند، اما او خود بعد از پدر بزرگوارش اميرالمؤمنين (عليه السلام) به امامت برادرش امام حسن (عليه السلام) و سپس به امامت برادر ديگرش امام حسين (عليه السلام)، و سپس به امامت برادرزاده اش علي بن الحسين سجاد (عليه السلام) معتقد بود و از رجال بزرگوار اهل بيت (عليهم السلام) مي باشد، و در جنگ هاي اميرالمؤمنين مردانگي ها نشان داده است(1). سيد ابن طاووس اين وصيت نامه را نقل مي کند.

آشنايي با قيام امام حسين (ع)

از مجموع گفته ها و نوشته هاي امام (عليه السلام) و مخصوصاً از توجه به ترتيب آنها و توجه به ترتيب تاريخي و مراحل مختلف آنها اين گونه بدست مي آيد که امام (عليه السلام) از اول امر سرّ قيام و نهضت خود را به صراحت و بي پرده بيان نمي کرد و تدريجاً که به سوي هدف پيش مي رفت مردم را به روح نهضت و به موجبات و علل قيام خود آشنا مي ساخت، يعني از همان وصيت نامه اي که در مدينه نوشت و به دست برادرش محمد بن حنفيه داد تا آخرين سخن صريح ترين خطبه اي که در مقابل حرّبن يزيد رياحي و اصحاب او در منزل « بيضه » بيان فرمود، تدريجاً براي مسلمانان روشن ساخت که چرا دست به چنين اقدامي زده است و راهي نداشته که از اين راه بگذرد و اين انحراف شديد که اولاً در دستگاه خلافت اسلامي پيش آمده بود و ثانياً در تمام شئون اجتماعي مردم مسلمان رخنه کرده است جز با شهادت و با جانبازي و قيام تند و جدّي قابل علاج نيست.

خطبه ي امام حسين (ع) در شب عاشورا

امام چهارم زين العابدين علي بن الحسين (عليه السلام) که در اين سفر همراه پدر بود، مي گويد هنگامي که پدرم نزديک شب ياران خود را فراهم ساخت و در انجمن ايشان سخن مي گفت، با اين که من بيمار بودم نزديک وي رفتم تا گفتار وي را بشنوم، پس شنيدم که با ياران خود چنين مي گفت.
بايد توجه داشت اين خطبه را خطيبي ايراد مي کند که با کمتر از صد نفر، گرفتار بيش از بيست هزار دشمن شده است و مهلت او هم تا بامداد فردا بيش نيست، و نيک مي داند که مرد تسليم شدن و بيعت و زير بار فرومايگان رفتن نخواهد بود و نيک مي داند که دشمن هم دست از وي برنخواهد داشت و کار وي با دشمن جز با جنگ و نبرد پايان نخواهد يافت و با اين ترتيب شهادت خود و يارانش به دست مردم عراق که براي کشتن وي فراهم آمده اند قطعي است، اما با کمال اطمينان روحي و قدرت قلب و آرامش خاطر با ياران خويش سخن مي گويد و به آنان تذکر مي دهد که فردا روز شهادت است و اصرار مي ورزيد که هر يک از شما دست يکي از اهل بيت مرا بگيرد و از اين گرفتاري بيرون رويد و آن گاه در شهرهاي خود پراکنده شويد، تا خدا به شما گشايش دهد. زيرا اين مردم مرا تعقيب مي کنند و اگر بر من دست يافتند به ديگري کاري ندارند. امام خطبه خود را چنين آغاز کرد:
« خدا را به نيکوترين وجهي سپاسگزارم، و در عافيت و گرفتاري او را ستايش مي کنم، خدايا تو را سپاس مي گذارم که ما را به پيامبري سرفراز کردي، و قرآن را به ما آموختي و ما را در دين و احکام آن فقيه و دانا ساختي، و براي ما گوش ها و ديده ها و دل ها قرار دادي، و ما را از آلودگي شرک برکنار داشتي، پس ما را شکرگزار نعمتهايت قرار ده، راستي که من اصحابي با وفاتر و بهتر از اصحاب خود و خويشاني نکوکارتر و مهربانتر از خويشان خود نمي شناسم، خدا همه تان را جزاي خير دهد، گمان مي کنم که روز نبرد ما با اين سپاه فرا رسيده من همه را اذن رفتن دادم و آزاد گذاشتم، همگي بدون منع و حرج راه خود را در پيش گيريد و از اين تاريکي شب استفاده کنيد. »

گذاري بر روز عاشورا

امام (عليه السلام) روز عاشورا چندين بار در مقابل مردم سخن گفت و خطبه خواند امام روز خود را با دعا شروع کرد و پيش از آنکه خطبه اي بخواند يا با دشمن سخني بگويد صداي خويش را به راز و نياز برداشت و توفيق و هدايت و ارشاد را از خدا مي خواست، دعا و خطبه هاي امام در نهايت فصاحت و بلاغت و رسايي سخن ايراد شده است، و از روحي آرام و مطمئن و نيرومند که گويي همه اين سپاه دوستان و ارادتمندان اويند و براي ياري وي فراهم شده اند حکايت مي کند با اين که اين خطيب واين سخنران مي داند که پس از اين خطابه ها و سخنراني ها او را مي کشند و با سي هزار نيزه بر او مي تازند، خطيبي که تشنه است و قطره آبي در اختيار او نيست که لب تر کند، خطيبي که مي داند زنان و فرزندان او ساعتي بعد به دست دشمنان گستاخ و بي عاطفه اسير مي شوند، خطيبي که قطعاً غذاي کافي نخورده و گرسنه است، هرچند روز عاشورا روي حميت و فتوت اظهار گرسنگي نکرد و فقط اظهار تشنگي مي کرد، امام سجاد گفت پسر دختر پيغمبر را کشتند درحالي که لبش تشنه و شکمش گرسنه بود.

نقش زنان در تاريخ عاشورا

تاريخ عاشورا را هفتاد و سه نفر بوجود آورده اند و رهبري اين قيام تاريخي در دست ايشان بوده است. اما از اين نکته نبايد غافل بود که در جريان اين واقعه زنده و ارزنده اي که در سال شصت و يک هجري روي داد زناني بزرگ و بزرگوار دست به کار بوده اند و فداکاري کرده اند و حتي برخي در اين راه به شهادت رسيده اند و نام پر افتخارشان در تاريخ افتخارآميز نهضت اباعبدالله (عليه السلام) به عظمت و ايمان و بزرگواري ياد شده است. اکنون به ترتيب تاريخي نام هر يک از اين زنان بزرگ و هر قدمي را که در اين راه برداشته اند يادآور مي شويم.نخستين بانويي که نام وي شايسته تکريم و تنظيم و يادآوري است همسر زهيربن قين بجلي است، بانويي که با يک عمل مثبت خود را از گمنامي در آورد و نام خود را در پرافتخارترين فصل تاريخ اسلام براي هميشه ثبت کرد.

رمز جاودانگي روز عاشورا

در ماه محرم سال شصت و يک هجري در سرزمين عراق در کنار رودخانه فرات واقعه اي روي داد که در آن روز به لحاظ تاريخي بسيار جزيي و کوچک و کم اهميت مي نمود، سپاهي عظيم که از طرف دستگاه خلافت اسلامي اموي تجهيز شده بود جمعيتي را که شماره آنان به صد نفر نمي رسيد محاصره کردند و تحت فشار قرار دادند تا براي خليفه وقت بيعت کنند و در مقابل امر وي تسليم شوند، و چون اين جمعيت اندک تن به بيعت ندادند و تسليم نشدند جنگي سخت در گرفت که مدت آن بسيار کوتاه بود و در کمتر از يک روز کار يکسره شد و همه افراد آن سپاه مختصر کشته شدند، و چنان گمان مي رفت که اين حادثه تاريخي هم مانند صدها حوادث نظير آن و مهمتر از آن در تاريخ بشر روي داده است و مي دهد در گوشه اي از تاريخ ثبت مي شود و در اثر مرور زمان در رديف حوادث کهنه و مرده تاريخ قرار مي گيرد.

بازگشت اهل بيت به مدينه

تاريخ نهضت و قيام مقدس حضرت اباعبدالله الحسين عليه الصلاة و السلام يکي از پر افتخارترين فصول تاريخ اسلام است. و اين دوره کوتاه کمتر از يکسال هر چند از نظر کميّت و طول زمان بسيار کوتاه و زودگذر بوده است، اما از نظر کيفيت و آثاري که بر آن بار شد بسيار پر اثر و جاويد و زوال ناپذيراست، مي توان مبدا اين دوران کوتاه تاريخي را از اواخر ماه رجب سال شصت هجري مقارن حرکت اباعبدالله (عليه السلام) از شهر مدينه به طرف مکه قرار داد و پايان آن را هم بازگشت اهل بيت عصمت و طهارت به مدينه طيّبه دانست، هر چند تاريخ ورود اهل بيت به مدينه معلوم نيست و نمي دانيم که چند ماه در شهر دمشق اقامت کرده اند، و در چه تاريخي دقيقاً از شام رهسپار مدينه گشته اند، و چه مدتي در راه شام تا مدينه بوده اند؟