اصولا معيار ارزش انسان به اراده اوست. به مقتضاي همت انسان و ارج و قدر هر کسي به قدر همت اوست که عالي باشد يا داني، بلند همت باشد يا دون همت. (1) انسان با همت خويش اوج مي گيرد، چنان که پرنده با بالهايش آسمان ها را در هم مي نوردد. اميرمؤمنان حضرت علي عليه السلام در اين باره مي فرمايد: «قدر و ارزش هر انساني به قدر همت اوست.» (2) و در جاي ديگر مي فرمايد: «شرف انسان به همت هاي عالي اوست نه به استخوان هاي پوسيده نياکان.» (3) انسان به هر کاري همت گمارد و اراده کند مي تواند آن را انجام دهد. خواستن اراده کردن است و اراده کردن تصميم گرفتن. شاعر نيز چنين مي سرايد: همت اگر سلسله جنبان شود مور تواند که سليمان شود آن را که عقل و همت و تدبير و راي نيست خوش گفت پرده دار که کس در سراي نيست. (4) فرد و يا جامعه اي اگر کاري را اراده کنند، مي توانند آن را انجام دهند. توفيق انجام کار، همان عزم و اراده انجام آن است. حضرت امام صادق عليه السلام در این زمينه مي فرمايند: «هرگز بدني از انجام آنچه که اراده کرده و همت گماشته، ضعيف نخواهد شد.» (5) لذا بايد کوشش کنيم تا در خود همت هاي عالي به وجود آوريم. شايد زيباترين انديشه در باب بلندهمتي، را بتوان از خواجه لسان الغيب، حافظ شيرازي دريافت: همت حافظ و انفاس سحرخيزان بود که ز بند غم ايام نجاتم دادند مولوي مي گويد: آب کم جو تشنگي آور به دست تا که جو شد آب از بالا و پست البته، بايد توجه داشت که همت والا با بلندپروازي تفاوت دارد. برخي افراد بدون در نظر گرفتن توانايي ها و استعدادهاي دروني خويش، افکاري بلندپروازانه دارند که هرگز به آن دست نخواهند يافت و در واقع، برخلاف جريان آب شنا مي کنند. در اين صورت، است که شخص يا دچار شکست مي شود و يا با موفقيت ناچيزي روبرو مي شود. لذا به افراد، به ويژه نوجوانان و جوانان توصيه مي شود که با شناسايي استعدادهاي خويش به کمک مشاورين روانشناس، با همت هاي عالي و عزم و اراده اي پولادين درصدد شکوفايي استعدادهاي بالقوه و نهاني خويش برآيند