امسال سى و دومین سالى است که نظام جمهورى اسلامى تشکیل شده است؛ یعنى دومین سال از دههاى است که اعلام شد دههى پیشرفت و عدالت است. شعار پیشرفت و عدالت، یک شعار محورى است؛ یک مطلب اساسى است؛ یک نیاز است. در این مرحله، هدف کلان ملت عزیز ما و مسئولان باید پیشرفت و عدالت باشد. «پیشرفت» و «عدالت» دو خواستهاى است که انسانها به آن نیازمندند. پیشرفت، یعنى از لحاظ علم و عمل و آنچه که در دنیا براى یک جامعه لازم است، به نتائج مطلوب برسد. عدالت هم یعنى میان انسانها تبعیض وجود نداشته باشد، بىعدالتى نباشد، ظلم نباشد. هر دو خواسته، جزو خواستههاى اساسى و اصلى و دیرین بشریت است، که تا تاریخ بشر وجود داشته است، این دو خواسته، خواستهى اصلى انسانها بوده است: پیشرفت و عدالت. این شعارها را میشود داد؛ مهم این است که کِى میشود به این شعارها عمل کرد. ما در نظام جمهورى اسلامى، این دههى چهارم را هنگام مناسب براى عمل در جهت رسیدن به این دو شعار یافتیم. پیشرفت را میشود به معناى حقیقى کلمه به دست آورد؛ عدالت را هم با رشدى که در جامعهى ما هست، با آگاهى و بصیرتى که مردم ما بحمداللَّه پیدا کردهاند، موانع را شناختهاند، اهداف را تشخیص دادهاند، دوست و دشمن را امروز جوانهاى ما تشخیص میدهند، اگر مسئولى در پى عدالت باشد، میتواند در جامعهى ما مقدمات استقرار عدالت کامل را فراهم کند.
کشور آمادگىهاى زیادى دارد. عزیزان من! در این سى سال، ملت و کشور در همهى
زمینهها پیشرفت کرده است. زمینه براى یک حرکت عظیم و بنیانى، یک حرکت محسوس که اثر
آن را در زندگى مردم بشود ملاحظه کرد، فراهم است. ما هم در زمینهى زیرساختهاى
اقتصادى پیشرفتهاى زیادى کردهایم. در زمینهى زیرساختهاى ارتباطى و مواصلاتى
کارهاى بزرگى انجام گرفته است. در زمینهى پیشرفت علمى و فناورى، یک روند پرشتابى
از چندى قبل تاکنون آغاز شده است. ملاحظه میکنید؛ در زمینههاى علمى، جوانان ما،
دانشگاهیان ما، برجستگان و نخبگان ما به یک مراحلى دست پیدا میکنند که براى یک
کشورى که از مرحلهى دانش و تحقیق و فناورى و ابتکار علمى بسیار دور بوده است و
فاصله داشته است، بسیار چیزهاى عجیبى است.
جوانان عزیز! امروز در کشور شما چیزهائى که ایران را در ردیف ده کشور اول دنیا قرار
میدهد، یا در ردیف هشت کشور اول دنیا قرار میدهد، کم نیست. در بخشهاى مختلف، در
بخشهاى علوم زیستى، علوم نانو، علوم فضائى، علوم گوناگون، شما مىبینید دانشمندان
کشور - که عمدتاً هم همین جوانان پرشور و پرشوق و پرنشاط هستند - توانستهاند کشور
را به اینجا برسانند که بگویند در این مقوله، ایران جزو هشت کشور دنیاست؛ در این
مقوله، ایران جزو ده کشور اول دنیاست؛ یعنى این پیشرفت عظیمى است، این یک جایگاه
مهمى است براى کشور.
در زمینهى اعتبار و اقتدار منطقهاى و بینالمللى، امروز نظام جمهورى اسلامى و
دستگاه اسلامى در کشور ما، آنچنان از ابهت و اهمیتى در چشم کشورها برخوردار است که
دشمنان ما هم اعتراف میکنند که اعتبار بینالمللى جمهورى اسلامى جزو برترینِ
کشورهاى همسطح خود و کشورهائى است که میتوانند اثرگذار باشند. میتوان گفت جمهورى
اسلامى از لحاظ اعتبار بینالمللى و سیاسى در منطقه، در درجهى اول قرار دارد.
افرادى که بهترین تعبیر دربارهى آنها این است که انسان بگوید کوتهبینند و دقت نظر
ندارند، میشنوید از آنها که گاهى از اینکه فلان رئیس کشورِ مستکبر غربى یا فلان
وزیر خارجه یا فلان مأمور بینالمللى دربارهى ایران بدگوئىاى کرده است، این را
دلیل بىاعتبارى نظام جمهورى اسلامى میشمارند؛ این خطاست. جمهورى اسلامى امروز در
چشم ملتها، در چشم دولتها، حتّى در چشم دشمنانِ خودش داراى اعتبار و اقتدار است؛ یک
دولت اثرگذار است. در مسائل جهانى، حضور نظام جمهورى اسلامى، یک حضور محسوس است؛
قابل مقایسه نیست با یک کشورى که از لحاظ وضع اقتصادى و وضع ثروت عمومى، در حد
ایران است. یعنى ایران از همهى کشورهائى که از لحاظ اوضاع اقتصادى از او جلوترند
یا در سطح او هستند، از لحاظ تأثیر در سیاستهاى منطقهاى، بالاتر است.
اینها همه زمینههاست؛ سى سال تجربهى خدمتگزارى و مدیریت هم امروز متراکم، در
اختیار مسئولان نظام جمهورى اسلامى است. استمرار حرکت این نظام و استقرار و ثبات
نظام جمهورى اسلامى، این اهمیت را داشته است، این اثر بزرگ را گذاشته است که یک
تجربهى متراکمِ ذىقیمتى در برخورد با مسائل جهانى و منطقهاى و مسائل داخلى در
کشور جمع شده است؛ این خودش یک زمینهى بسیار مهمى است، یک زیرساخت قابل توجهى است.
چشمانداز روشنى تعیین شده است - یعنى سند چشمانداز بیست سالهى جمهورى اسلامى -
این سند باارزشى است. دولتهائى که پشت سر یکدیگر با انتخاب مردم بر سر کار مىآیند،
میتوانند بر اساس این سند چشمانداز، اهداف را مشخص کنند؛ هر کدام بخشى از راه را
بروند و دنبالهى کار را به دولت بعدى بسپارند. وجود سند چشمانداز، یکى از امکانات
باارزش نظام جمهورى اسلامى است.
یکى از امکانات بزرگ نظام، این نسل جوانِ تحصیلکردهى پرانرژىِ پرانگیزهاى است که
در کشور ما وجود دارد. اینها تحصیل کردهاند، درس خواندهاند، باانگیزهاند، در راه
فهم و درک مسائل گوناگون در بخشهاى مختلف تلاش میکنند، داراى اعتماد به نفساند. ما
امروز در جوانهایمان احساس میکنیم یک اعتماد به نفسى وجود دارد که در گذشته وجود
نداشته است، و در کمتر ملتى هم این را مشاهده میکنیم. هر کدام از این مسائل گوناگون
اقتصادى و فنى و سیاسى و اجتماعى و مسائلى که احتیاج به دانش و تخصص دارد، اینها را
وقتى انسان با مجموعههاى جوان و اهل تحقیق مطرح میکند، مىبیند اینها با اعتماد به
نفس، میگویند میتوانیم. احساس نمیکنند که عاجزند، ناتوانند؛ احساس میکنند میتوانند.
این اعتماد به نفس خیلى ارزش دارد براى یک ملت که احساس کند میتواند؛ چون سالهاى
متمادى به ما تلقین میشد که شما نمیتوانید. به ملت ما گفته میشد شما عُرضه ندارید.
سیاستمداران کشور، حکام جائرى که بر کشور ما مسلط بودند و غالباً با دشمنان این ملت
دستشان در یک جیب و در یک کیسه بود، اینها غالباً به کشور ما، به مردم ما، به
جوانهاى ما تلقین میکردند که نمیتوانید؛ زحمت بیهوده نکشید. یعنى باید ما بنشینیم،
دیگران تحقیق کنند، پیشرفت پیدا کنند، ما برویم از آنها دریوزگى کنیم، گدائى کنیم،
از آنها بگیریم؛ خودمان نمیتوانیم از درون خود بجوشیم. این به ملت ما و جوانهاى ما
و نسل ما تلقین میشد و جزو باورهاى این ملت بود.
در دوران جوانى ما، آنطورى که در جامعه واضح بود، این احساس وجود داشت که ایرانى
نمیتواند؛ فرنگىها، اروپائىها، آمریکائىها باید پیش بروند، ما باید دنبال آنها
حرکت کنیم و از آنها یاد بگیریم. اینکه ما هم میتوانیم یک راهى را باز کنیم، یک
حرکتى را شروع کنیم، یک قلمروى را از قلمروهاى مهم زندگى فتح کنیم، این براى ملت ما
یک امر باور نکردنى بود. امروز درست بعکس شده است. جوان ایرانى، هیچ مقولهاى از
مقولههاى مهم نیست که برایش مطرح بشود و احساس کند که نمیتواند. عرض کردم؛ در
مسائل علمى، در مسائل فنى، در مسائل سیاسى، آنچه که براى مجامع اهل تحقیق و پژوهش
ما - که عمدتاً هم جوانهاى کشورمان هستند - مطرح میشود، کارها و پیشرفتهاى گوناگونى
که مطرح میشود، جوان ایرانى احساس میکند که میتواند. این اعتماد به نفس، چیز بسیار
مهمى است. این اعتماد به نفس در مجامع علمى پشتوانهاى دارد از اعتماد به نفس ملى؛
آن چیزى که من در چند سال قبل از این مطرح کردم که باید ملت به اعتماد به نفس ملى
برسد؛ یعنى احساس کند که همهى کارهاى بزرگ را میشود با اراده، با خواست، با حرکت
انجام داد. در هیچ کارى ما عاجز نیستیم. اینها زمینههاى پیشرفت است.
خوب، ما امسال را عرض کردیم «سال همت مضاعف و کار مضاعف»؛ یعنى همت برتر و کار
بیشتر. این تعبیر مضاعف - یعنى چند برابر - شکل آرمانى است. اگر دو برابر هم شد،
اگر سه برابر هم شد، اگر ده برابر هم شد، ما قانع نیستیم. اما اینجور هم نیست که
اگر یک جائى نتوانستیم دو برابر کار کنیم، یک برابر و نیم توانستیم کار بکنیم،
مأیوس شویم؛ نه، مهم این است که همت برترى داشته باشیم از آنچه در گذشته داشتیم، و
کار بیشترى بکنیم از آنچه در گذشته میکردیم. این، شعار امسال است. این شعارها نه
فقط یک امر نمایشى است، و نه هم اینجورى است که ما خیال کنیم در این سال، این شعار
همهى مشکلات کشور را حل خواهد کرد؛ نه، این تشریفاتى نیست، نمایشى نیست؛ این خط
روشنى را به ما نشان می دهد.
سال گذشته ما عرض کردیم: سال اصلاح الگوى مصرف. من همین جا در روز اول سال تصریح
کردم: اصلاح الگوى مصرف چیزى نیست که در یک سال بتواند اتفاق بیفتد. سال گذشته را
گفتیم سال شروع حرکت به سمت اصلاح الگوى مصرف است. خوب، حرکتى آغاز شد. من نمیتوانم
این را بگویم که الگوى مصرف اصلاح شد؛ نه، ما هنوز خیلى فاصله داریم. تا وقتى الگوى
مصرف را اصلاح نکنیم، تا وقتى ندانیم آب را چه جور باید مصرف کرد، برق را چه جور
باید مصرف کرد، نان را چه جور باید مصرف کرد، پول را چه جور باید مصرف کرد، تا
اینها را درست مصرف نکنیم، راههاى مصرف را ندانیم، مشکلات ما به حال خود باقى
خواهند ماند. باید ما اصلاح الگوى مصرف را دنبال کنیم. سال 88 مسئولین کارهائى
کردند، برنامهریزىهائى کردند، تحقیقاتى کردند، اما این کار نباید متوقف بماند.
این، جهت را نشان داد؛ معلوم شد که در سال 88 مسئلهى اصلاح الگوى مصرف یک مسئلهى
اساسى است و باید دنبال شود. امسال هم همین است. امسال ما عرض میکنیم همت بیشتر.
این همتِ بیشتر مخصوص امسال نیست. همت برتر مخصوص سال 89 نیست. ما باید این را به
عنوان یک انگشت نمایشگر راه در مقابل چشم خودمان قرار بدهیم؛ همتمان را نباید کم
کنیم. کارهاى بزرگى داریم، اهداف بلندى در مقابل ماست؛ باید همت را بلند داشت تا
بتوانیم به آن هدفها برسیم. کار هم باید بیشتر بشود. کار باید متراکمتر بشود تا
بتوانیم به آن اهداف برسیم.
البته سال گذشته، سال مهمى براى کشور ما بود. به نظر من - همان طور که در پیام
نوروزى هم به ملت ایران عرض کردم - سال 88، سال ملت ایران بود؛ سال پیروزى ملت
ایران بود؛ سال حضور نمایان ملت ایران در عرصههاى عظیم زندگى در نظام اسلام و در
کشورمان بود. یک جا در بیست و دوم خرداد چهل میلیون نفر پاى صندوقهاى رأى آمدند؛
یعنى هشتاد و پنج درصد شرکت مردم در انتخابات؛ این چیز بسیار مهمى است. یقیناً حضور
مردم در مشروعیت یک نظام نقش دارد. آن کسانى که در غرب، مشروعیت خودشان را اساساً
ناشى از حضور مردم میدانند و هیچ عامل دیگرى را در آن دخیل نمیدانند، آنها یک چنین
حضورى را الان ندارند. در حدود زمان انتخابات ما، در کشور انگلیس انتخاباتى برگزار
شد با حضور تقریباً سى درصد کسانى که میتوانستند رأى بدهند. هشتاد و پنج درصد کجا،
سى درصد کجا؟! این حرکت مردمى، این حضور مردمى خیلى اهمیت دارد. تحلیلگران و مفسران
سیاسى مسائل دنیا از این چیزها بهآسانى نمیگذرند. ممکن است در مطبوعاتشان این را
منعکس نکنند؛ ممکن است سیاستمدارها در حرفهایشان که تبلیغ میشود، این را بر زبان
نیاورند و کتمان کنند؛ اما در دلشان مؤثر است، میفهمند.
از بیست و دوم خرداد تا بیست و دوم بهمن - هشت ماه - یک فصل پرافتخار و پرعبرتى
براى ملت ایران بود؛ این یک درس شد. آگاهى جدیدى به وجود آمد. فصل تازهاى در بصیرت
ملت ایران گشوده شد. این یک زمینهى بسیار مهمى است. باید بر اساس این زمینه، حرکت
کنیم.
حالا همت برتر و کار بیشتر، همت مضاعف و کار مضاعف بر این اساس باید انجام بگیرد.
عرصههاى گوناگونى وجود دارد. ما نباید بگذاریم وقت بگذرد. هر سالى از سالهائى که
دوران انقلاب گذرانده است، و در هر سالى هر ماهى، و در هر ماهى هر روزى، وزن و
مقدارى دارد، ارزشى دارد؛ نباید این را از دست داد. ممکن است در هشت ماه از سال 88
که اشتغالات فتنهانگیزان بعضى از ذهنها را به خود مشغول کرد، برخى از کارها
نیمهکاره مانده باشد؛ باید جبران بشود. باید حرکت، یک حرکت سریعى باشد. عرصههاى
گوناگونى وجود دارد: عرصهى علم و تحقیق در درجهى اول، دانشگاهها و مراکز
تحقیقاتى در همهى زمینهها، علوم تجربى، علوم انسانى در همهى بخشهائى که براى
کشور مورد نیاز است، بایستى همتشان را در تحقیق و علم افزایش بدهند؛ مراحل دورترى
را در مقابل چشمشان و مد نظرشان قرار بدهند؛ کار را باید متراکم تر کنند.
من عرض کردم؛ باید جوانان ما همتشان این باشد که با گذشت یکى دو دههى دیگر،
کشورشان را یک مرجع علمى براى دانشمندان جهان قرار بدهند. پس این شد همت مضاعف و
کار مضاعف در عرصهى علم و تحقیق.
همت مضاعف و کار مضاعف در استفادهى بهینه از منابع موجود کشور و امکاناتى که وجود
دارد. از همهى آن چیزهائى که میتواند براى سازندگى کشور در دورانهاى آینده مورد
استفاده قرار بگیرد، یا زندگى عمومى مردم را رفاه و رونق ببخشد، باید حداکثر
استفاده بشود؛ یعنى همان چیزى که یکى از ارکانش اصلاح الگوى مصرف است. از آب در
کشور استفادهى بهینه بشود. ما امروز از آب در کشور استفادهى بهینه نمیکنیم. سال
گذشته که بنده مسئلهى اصلاح الگوى مصرف را مطرح کردم، پژوهشگران کشورمان تحقیق
کردند، به ما اطلاع دادند که اگر آبى که در کشور مصرف میشود، ده درصد آن صرفهجوئى
شود، این ده درصد به قدر تمام استفادهاى است که امروز براى شرب خانگى و براى صنعت
مورد استفاده قرار میگیرد. امروز نود درصد آب کشور در بخشهاى کشاورزى مصرف میشود -
مصرف غلط، مصرف اسرافآمیز - ده درصد دیگر براى آب شرب و براى صنعت و براى مصارف
گوناگون به کار میرود. یعنى اگر در کار کشاورزى ما ده درصد صرفهجوئى کنیم، مقدار
مصرف شرب و صنعت و امثال اینها به دو برابر خواهد رسید؛ اینقدر مسئله مهم است.
مسئلهى مصرف برق و مصرف حاملهاى انرژى - بنزین، گازوئیل - هم مهم است. این لایحهى
هدفمند کردن یارانهها که مطرح شده است، ناظر به این مسائل است؛ لایحهى بسیار مهمى
است.
همت مضاعف و کار بیشتر در کیفیت بخشیدن به تولیدات داخلى؛ یکى از کارهاى اساسى این
است. ما امروز تولیدات داخلى زیادى داریم؛ هم در زمینهى صنعت، هم در زمینهى
کشاورزى؛ باید به کیفیت اینها اهمیت بدهیم، کیفیت اینها را بالا ببریم. باید جورى
باشد که مصرفکننده احساس کند آنچه که در کشورش تولید میشود، به دست کارگر ایرانى
تولید میشود، از لحاظ کیفیت، یا بهتر از نوع خارجى است یا لااقل همسطح آن است.
همت مضاعف و کار مضاعف در تأمین سلامت. مسئلهى سلامت، هم در برنامهى پنجم باید
مورد توجه ویژه قرار بگیرد، هم در برنامهریزىهاى گوناگون اجرائى در دستگاههاى
مختلف. یک بخش از مسئلهى تأمین سلامت، مسئلهى ورزش همگانى است؛ که بنده بارها
توصیه کردم، باز هم توصیه میکنم. ورزش همگانى براى همه لازم است. نشاط، سلامت،
آمادگى، حوصلهى کار، در سایهى ورزش عمومى و همگانى براى جامعه تأمین میشود.
همت مضاعف و کار مضاعف در سرمایهگذارى، در کارآفرینى. بسیارى از کسانى که سرمایه
دارند، پول دارند، درآمدهاى کلانى دارند، نمیدانند این درآمدها را چگونه باید صرف
کنند. اینجا هم باز همان اصلاح الگوى مصرف خود را نشان میدهد. پول را به جاى
سرمایهگذارىِ تولیدى، صرف تجملات میکنند؛ سفرهاى خارجى بیهوده، بىثمر، پرخرج و
احیاناً فسادآور، بهانه براى تغییر وسائل خانه، وسائل زندگى؛ این چیزها یک حرکت
مسرفانه است نسبت به ثروت. میشود پول را، درآمد را سرمایهگذارى کرد. امروز وسائل
این کار فراهم است. با فعال شدن بورسهائى که در کشور هست، میتوان سرمایهگذارى کرد.
همه میتوانند آنچه را که دارند، در سرمایهگذارىها دخالت بدهند.
یکى از مسائل مهم که همت مضاعف و کار مضاعف میطلبد، مسئلهى تولید فکر است؛
کتابخوانى، افزایش معلومات عمومى در زمینههاى گوناگون. این کرسىهاى آزاداندیشى که
ما عرض کردیم، پیشنهاد کردیم در دانشگاهها و در حوزهها به راه بیفتد، میتواند یک
جریان سیال فکرىِ بسیار باارزشى را در جامعه به راه بیندازد.
و از همه مهمتر، همت مضاعف و کار مضاعف در مبارزهى با فقر، در مبارزهى با فساد،
در مبارزهى با بىعدالتى. اینها چیزهائى است که ما در پیش روى خودمان داریم. ملت،
دولت و مسئولان باید تلاش کنند.
