در طول تاریخ بشریت رخدادهای محدودی به چشم می‌خورد که گستره و شمولیت آن جهانی می‌شود. برخی از وقایع علاوه بر آن‌که ماندگار می‌شوند، تاثیرات شگرفی بر افکار، باورها ورفتارهای بشریت می‌گذارند. در سال 61 هجری ماندگارترین حادثه عالم بشریت به وقوع پیوست. مردی از سلاله خاندان الهی، پا به میدان کارزار گذاشت و قیامی خونین رقم زد. قیامی که تا به امروز بی‌مانند است. این قیام در شرایطی رخ داد که ناسپاسی‌ها و بدعهدی‌ها، روی زمانه را سیاه کرده بود.

ما نباید فقط صفحه سیاه کربلا را ببینیم و سهم ما از عاشورا فقط گرفتن اشک باشد بلکه باید صفحه سفید را هم دید و تصفیه عقل، تلطیف عواطف، حماسه، معنویت، اخلاق پسندیده، هدایت، مبارزه با منکرات، شهادت طلبی، وفاداری، غیرت، حریت، ایمان، تقوا، توحید، همت، صبر، رضا، اخلاص، شجاعت، استقامت، مردانگی، عزت نفس و .. را از آن برگیریم . دو نوع عبادت داریم؛ عبادت جوارحی مثل نماز و روزه و عبادت جوانحی مثل نیت خوب، اخلاص، حسن ظن و مطالعه. چه بسا که عبادات جوانحی نزد خداوند متعال از عبادات جوارحی بالاتر باشد کما اینکه در روایت است ساعتی تفکر از هفتاد سال عبادت بالاتر است.

عاشورا، همچون‌ کوهی‌ است‌ عظیم‌ به‌ وسعت‌ تاریخ‌، به‌ زیبایی‌ جلوه‌ الهی‌ و به‌رنگ‌ خون‌ِ سیدالشهدا. قیام‌ امام‌ حسین‌ (ع) مانند دشت‌ نیست‌ که‌ بتوان‌ تا انتهایش‌ رادید و کرانه‌ هایش‌ ررا مشاهده‌ کرد، داستان‌ یک‌ کوه‌ است‌، از هر طرف‌ می‌توان‌ آن‌ را درک‌کرد، می‌توان‌ از آن‌ بالا رفت‌ و از جنبه‌های‌ متفاوتش‌ بهره‌ برد. پس‌ کربلا داستانی‌ در دل‌خود جای‌ داده‌ است‌ که‌ هر چه‌ از آن‌ بگویی‌، کم‌ گفته‌ای‌ . حسین‌ (ع) فرزند دختر رسول‌ اللّه‌ ۶ که‌ ایمان‌ را بر مصلحت‌ مقدم‌ می‌داشت‌. اوپسر علی‌ (ع) است‌ که‌ شجاعت‌ و هیبتش‌، دشمنان‌ را فراری‌ می‌داد و فرزند فاطمه‌ است‌ که‌ در برابر ظلم‌ و ستم‌ می‌ایستد و می‌سوزد، ولی‌ کوتاه‌ نمی‌آید. پس‌ باید حماسه‌ای‌را ایجاد می‌کرد که‌ در تاریخ‌ بشریت‌ بماند و الگوی‌ حق‌ پرستان‌ِ تاریخ‌ باشد .

برخی با ارائه نظریات نسنجیده و غیر قابل قبول پیرامون فلسفه قیام عاشورا، تصویر وارونه و یا حداقل نامنا‎سب با شأن رهبری این قیام ارائه كرده‌اند و هیچ كدام از آنها، در ارائه یك تصویر روشن و جا‎مع از انگیزه‎های قیام امام حسین(ع) توفیق نداشته‎اند‎.
در این مجال کوتاه نیز نمی‌توان به تفصیل به این پرسش پاسخ داد لذا به صورت مختصر در این زمینه باید گفت: یک پژوهش‎گر و یا شخص سوال کننده پیرامون تاریخ عاشورا اگر بخواهد به ماهیّت و جوهره قیام عاشورا تا حدّ زیادی پی ببرد، باید در گام نخست، با نگا‎ه و مطالعه جامع و كامل در باره امام حسین(ع)، به زندگی، شخصیّت و مقام حضرت به عنوان امام معصوم، شناخت لازم و كافی پیدا كند و سپس با مطالعه و تعمّق لازم در بیانات و گفتار حضرت كه در مقاطع مختلف قیام و حتّی پیش از آغاز آن درباره انگیزه حركت خویش بیان كرده است، به فلسفه و ماهیّت قیام آن حضرت تا حدّ زیادی شناخت پیدا كند‎.

همه می دانیم که شدیدترین دوران خفقان و سخت گیری علیه شیعیان و اهل بیت علیهم السلام در دوران امام مظلوم، حضرت زین العابدین علیه السلام بوده است به گونه ای که بعد از حادثه عاشورا همه مردم را از اطراف اهل بیت علیهم السلام پراکنده نمودند. فلذا در حدیثی که شیخ مفید نقل نموده است می خوانیم: «ارتد الناس بعد الحسین إلا ثلاثة ...ثم إن الناس کثروا و لحقوا » (اختصاص مفید ، ص64) یعنی مردم بعد از شهادت امام حسین علیه السلام از اهل بیت علیهم السلام روی گردان شدند جز سه نفر... لکن کم کم دوباره ملحق شدند و زیاد گشتند.

كی از درس های مهم عاشورا كه ویژگی یاران حضرت امام حسین  علیه السلام و یاران حضرت مهدی عجل الله تعالی فرجه الشریف است و بایستی سرلوحه منتظران قرار گیرد، بصیرت است. بصیرت یكی از خصلت های ستودنی حضرت عباس علیه السلام است كه در زیارت ایشان و در  وصفی كه حضرت سجاد علیه السلام از ایشان دارد، به آن تأكید شده است؛ «كان عمنا نافذ البصیره؛ عموی ما ، اهل بصیرت بود». بصیرت به معنای ورود دقیق و آگاهانه است. بصیرت جلوه هایی دارد كه به برخی از آنها اشارتی می شود.

چکيده
عاشورا پژوهي، ابعاد و محورهاي مختلفي دارد؛ ولي آنچه شايان توجه است، پرداختن به چرايي و تجزيه وتحليل و استخراج درس ها و پيام هاي حماسه عاشوراست.آنچه که اين نوشتار نمايان مي سازد، درس ها و پيام هاي حماسه جاودانه عاشوراست. اين مقاله قبل از هر چيز، اصل پيام داشتن نهضت حسيني را مورد بررسي قرار داده، با بيان شعاع و گستره پيام اين حماسه، رهنمودهاي عاشورا را مخصوص گروه و مکتب خاصي ندانسته، بلکه قلمرو اين حماسه جاودانه را تا پهنه زمين و گستره زمان و مرز انسانيت پيش برده است.
 

اگر بخواهیم وقایع کربلا را از پشت عینکی خشک تماشا کنیم، تاسوعا اهمیت خاصی ندارد زیرا عمده رخدادها مربوط به روز عاشورا است و از این رو جای این سوال وجود دارد که آیا این اهمیت که ما به تاسوعا می‌دهیم ریشه ای معقول دارد یا خیر. در اینجا می‌خواهیم قدری درباره تاسوعاء به لحاظ آماده سازی برای شهادت بیندیشیم و از آن درسی برای پیمودن تشرف برای امور بگیریم.

تاسوعا، روزی مشهور در کنار عاشورا

تاسوعاء به معنای روز نهم است و از نظر ظاهری و ادبی با روز عاشوراء که به معنای روز دهم است تناسب و هم نشینی دارد. این روز در میان ما شهرتی مانند عاشورا دارد و ما هر دوی این دو روز را به شکل ویژه حرمت می‌نهیم؛ اما سابقه بزرگداشت و توجه به این روز به دوران بسیار قدیم باز می‌گردد.