1. احترام و مهرورزی

به مردان سفارش می کرد: کسی که همسری گرفته است، باید او را گرامی بدارد.

به مردان هشدار می داد: خداوند همه ی گناهان را [با شرایطی] می بخشد، جز کسی را که مهریه را انکار کند. [و در روایتی دیگر: پرداخت آن را به تأخیر افکند].

دوست داشتن زنان [=همسران] و آگاه کردن آنها از این محبت را مستحب اعلام کردند.

می فرمود: اینکه مرد به زنش بگوید: « تو را دوست دارم »، هرگز از دل زن بیرون نمی رود.

هر چه بر ایمان بندهای افزوده شود، بر محبت او به زنان [=همسرش] افزوده می شود.

به مردانی که گمان می بردند عشق به همسر- هر چند مانع انجام وظایف دینی نشود- چندان کار پسندیدای نیست، می فرمود: به خاندان ما هفت چیز داده اند که نه به پیشینیان ما داده اند و نه به کسانی که پس از ما میایند خواهند داد: ... [یکی از آنها] عشق به زنان [=همسران] است.

جبرئیل آنقدر سفارش زنان را کرد که گمان کردم طلاق دادن آنان حرام است.

پیامبر محبت به زنان و چشم پوشی از اشتباهات آنها را مستحب برشمرد.

در سفارشی طولانی فرمود: برادرم جبرئیل، همواره سفارش زنان را به من می کرد تا آنجا که گمان بردم روا نیست مرد [با اعتراض] به همسرش بگوید: اَه!

از خداوند والا درباره ی زنان پروا پیشه کنید. آنان [به سان] اسیران نزد شمایند. آنان را به عنوان امانت های خداوندی [به همسری] گرفته اید.بر شما حقی واجب دارند؛ زیرا تنشان بر شما حلال شمرده شده و از آن بهره می گیرید. فرزندانتان را در درون خویش حمل می کنند تا [زمانی که] با زایمان [از این رنج طاقت فرسا] رها شوند؛ پس با آنان مهر بورزید و دلشان را به دست بیاورید؛ تا در کنار شما بایستند. زنان را ناپسندیده نشمارید و بر آنان خشم مگیرید. از آنچه [از مهریه و جز آن] به آنها داده اید، جز با رضایت خاطر و اجازه ی آنان، چیزی باز پس نگیرید ... .

بهترین شما کسی است که برای همسرش بهترین [شوهر] باشد.

مردی که بر بداخلاقی همسرش تاب بیاورد، پروردگار پاداشی را که به خاطر تحمل ناگواری ها به حضرت «ایوب(ع)» داده است، به او خواهد داد.

هر مردی که با زبانش زنش را بیازارد، پروردگار نه انفاقش در راه خدا را می پذیرد، نه نماز مستحبی اش را و نه نیکی اش را، تا زنش را خرسند کند؛ و اگر آن مرد روزها روزه بگیرد. شبها [برای نماز مستحبی] به پا خیزد، برده ها آزاد کند و ... [باز هم] نخستین کسی خواهد بود که وارد دوزخ می شود.

بهترین شما، کسانی هستند که برای زنان خود بهترین [شوهر] باشند؛ و من از همه ی شما برای خانواده ام بهترم.

 

2) خوش خُلقی

روزی اُمّ سلمه از پیامبر(ص) پرسید: پدر و مادرم فدایت! زنی دو شوهر داشت. آنان هر دو مُردند و به بهشت رفتند. این زن با کدامین آنها زندگی خواهد کرد؟

ای ام سلمه! زن، مردی که را خوش اخلاقتر و با خانواده اش بهتر است بر می گزیند.

 

3) عدالت ورزی

عایشه می گوید: شیوه ی رسول گرامی(ص) چنان بود که هرگاه میخواست به سفر رود، میان همسرانش قرعه میزد و نام هر کس که انتخاب می شد، او را با خویش به سفر می بُرد.

مردی که دو همسر داشته باشد و میانشان به عدالت رفتار نکند، روز رستاخیز در حالی میاید که دستانش را بسته اند و نیمی از پیکرش کج [و فلج] است؛ تا او را در دوزخ افکنند.

 

4) کتک نزدن همسر

هر مردی که همسرش را بیش از سه بار کتک بزند، آفریدگار در روز رستاخیز، او را چنان رسوا می کند که مردمان نخستین و واپسین بدو بنگرند. [و آبرویش نزد همگان بریزد].

آیا کسی از شما همسرش را کتک میزند و بعد [از مدت کوتاهی] او را در آغوش میکشد؟!

از مردی در شگفتم که همسرش را می زند، در حالی که خودش [به خاطر این رفتار ناشایست] به کتک خوردن سزاوارتر است.

هر مردی که به همسرش سیلی زند، آفریدگار بلندپایه [در روز رستاخیز] به کلیددار دوزخ فرمان می دهد که هفتاد سیلی داغ، از آتش جهنم به او بزند.

همسرانتان را با چوب کتک نزنید که قصاص دارد.

 

5) رعآیت عفاف

حضرت، برای پاسداری از کانون گرم خانواده، سخن گفتن مردان با زنان و دوشیزگان بیگانه را، بدون آنکه ضرورتی در کار باشد، ناپسند می شمرد.

مردی که با زنی نامحرم شوخی کند، پروردگار [در رستاخیز] به خاطر هر واژه، هزار سال زندانیاش می کند!

بدانید که هیچ مردی با زن نامحرم خلوت نمی کند، جز آنکه سومین نفر آن جمع شیطان است.

به مردان توصیه می کرد: پاکدامن باشید تا زنان شما پاکدامن باشند.

 

6) تأمین جنسی

آمیزش با همسر را هنگامی که او میل به این کار دارد، مستحب برشمرد.

هنگامی که ابوذر از ایشان دراین باره پرسید، بدو فرمود: با همسرت درآمیز، و پاداش بگیر! ابوذر شگفت زده پرسید: ای رسول خدا! آمیزش کنم و پاداش گیرم [چرا]؟ پیامبر در پاسخی منطقی فرمود: همانگونه که اگر از راه حرام به این کار دست می زدی گنهکار بودی، هرگاه از راه حلال درآمیزی پاداش می گیری.

شتاب نکردن در آمیزش جنسی و حوصله به خرج دادن را مستحب اعلام کرد.

امام صادق(ع) از پیامبر نقل فرمود که: هر گاه یکی از شما نزدیکی می کند، چنان آمیزش نکند که پرنده [ی نر با جفتش] در می آمیزد؛ باید درنگ کند.

براساس همین آموزه ها، دانشمندان اسلامی، بازی پیش از نزدیکی با همسر را مستحب دانسته اند. و حضرت خود فرمود: پرداختن به هر بازی، دین باور بیهوده است جز در سه چیز: ... و بازی با همسرش.

کسی که چند همسر برگزیند و نتواند آنها را از نظر جنسی اشباع کند، و زنان دامن خویش را به زنا آلوده کنند، گناه این کار برعهده ی مرد است.

 

7) تأمین اقتصادی

ملعون است ملعون، کسی که افراد تحت سرپرستی خود را رها سازد. بزرگترین گناه در نظر خداوند آن است که مردی افراد تحت سرپرستی خود را سرگردان گذارد.

می فرمود: در بهشت مقامی است که جز سه تن بدان نرسند: ... [و یکی از آنها] کسی است که نانخورهایی دارد و صبور است.

امام علی(ع) پرسید: صبوری این صاحب خانوار یعنی چه؟

اینکه بر افراد تحت سرپرستی اش، به خاطر خرج هایی که می کنند منت نمی گذارد.

می فرمود: از ما نیست کسی که خداوند به او وسعت اقتصادی داده، اما او بر خانوادهاش سخت می گیرد.

درهمی که برای خانواده ات خرج می کنی، برایم محبوبتر است از دیناری که در راه خدا خرج بکنی.

 

8) کار در خانه

به مردان می فرمود: خدمتتان به همسرانتان، صدقه به شمار می آید [و پاداش دارد].

ای علی! ... از من بشنو؛ و من جز آنچه خدایم فرمان داده است نمی گویم:

هر مردی که همسرش را در [کار] خانه کمک کند، به تعداد موهای اندامش، یک سال عبادت برایش محسوب می کنند؛ سالی که روزهایش را روزه بوده و شب هایش را به پا خاسته باشد ... .

ای علی! کسی که در خدمت خانواده اش در منزل باشد و خودخواهی نورزد، آفریدگار نامش را در دیوان شهیدان می نگارد ... و برای هر قدمش، یک حج و یک عمره پاداش می دهد ... .

ای علی! ساعتی در خدمت همسر بودن، برتر است از هزار سال پرستش، و هزار حج و هزار عمره، و آزاد کردن هزار برده، و شرکت در هزار جهاد، و عیادت هزار بیمار، و حضور در هزار نماز جمعه، و شرکت در هزار تشییع جنازه، و سیر کردن هزار گرسنه، ...، و آزاد کردن هزار اسیر، ... . و چنین کسی چشم از جهان فرو نخواهد بست، جز آنکه جایگاهش را در بهشت خواهد دید ... .

ای علی! خدمت به همسر، کفاره ی گناهان بزرگ است و خشم پروردگار را فرومی نشاند.

 

9) پرداخت مهریه

مردی که مهر همسرش را ندهد، در نزد خداوند زناکار شمرده می شود. در روز رستاخیز، خداوند والا می گوید: «بنده ی من ، کنیزم را به عهد خودم، به عقدت درآوردم، تو [با نپرداختن مهریه] به عهدم وفا نکردی و به کنیزم ستم کردی» پس، از نیکی های مرد می گیرند و به اندازه ی حق زن بدو می دهند. اگر مرد نیکی نداشته باشد، فرمان می رسد که او را به خاطر شکستن پیمان در دوزخ افکنید.

کسی که زنی بگیرد و در اندیشه اش قصد پرداخت مهریه نداشته باشد، هنگام مرگ به سانِ زناکاران می میرد.

کسی که به زنی زیان رسانَد تا بدانجا که زن گوید: «مهرم حلال، جانم آزاد»، پروردگار برای آن مرد به مجازاتی کمتر از آتش دوزخ راضی نخواهد شد.