دركودكي پدر را از دست داد و مادرش او را به عطاري برد تا كسب و كاري داشته باشد . تا روزي كه ابو اسامه والبه بن حباب شاعر معروف او را در بصره ديد وبا او آشنا شد . اين آشنايي تأثير زيادي در تكوين شخصيّت او داشت . وي زماني كه بزرگتر شد در بصره كه آن زمان از بزرگ ترين مراكز علمي و فرهنگي بود و دانشمندان برجسته اي داشت تحصيلاتش را شروع كرد  و نه تنها در شعر و ادب ، بلكه در علوم قرآني و حديث ، صرف و نحو و اخبار ، ايام عرب مبرز شد . از شاگردان ابو نواس افراد بزرگي چون ابوهفان ، محمد بن ادريس شافعي ، احمد بن حنيل ، محمدبن جعفر        را گفته اند . اين شاعران براي گذران زندگي روزها كار مي كردند و شبها در مجالس مختلف درسي در بصره شركت مي كردند . ابونواس بعد از مرگ والبه با خلف احمر شاعر بزرگ مأنوس شد و شهرت ابونواس را او برايش انتخاب كرد .

ابونواس در بغداد

بعد از شهرت در بصره به بغداد كه مركز خلافت هارون الرّشيد بود رفت . در آنجا نديم و مربي فرزندان هارون به نام قاسم و امين شد . بارها بارها هارون را مدح كرد و گاهي هم به خاطر هجو گويي مورد خشم هارون قرار گرفت و از روي ناچاري مدتها از بغداد به مصر رفت . در مصر با  "حضيب " (حاكم مصر) و مجالس عيش او همراهي كرد و در مدح او شعر مي گفت و هم در مجالس علمي مي رفت و مباحثه داشت .

اشعار ابونواس

از نخستين افراد سده 4 قمري ( علي بن حمزه اصفهاني) براي گردآوري اشعار او بارها به بغداد رفت تا در سال 326 قمري به  نسخه اي از ديوان او كه به دست خاندان نوبختي جمع آوري شده بود دست يافت كه امروز از مهم ترين شرحهاي ابونواس است .

معاصران

از معاصرانش مي توان عبدالصّمد رقاشي ، ميثم بن عدي ، ابان بن عبدالحميد لاحق ، ... مي توان نام برد .

ميراث

ابونواس در زمره يكي از بزرگان ادبيّات كلاسيك عربي به شمار مي رود . او تأثير زيادي بر نويسندگان و شاعران پس از خود از جمله خيام ، مولوي ، و بويژه حافظ داشت ، [نيازمند منبع] گفته مي شود او از راه شعر ، نزديك به پانصد واژه فارسي را به زبان عربي وارد كرده است .

وفات

او حدود سال هاي 195 تا 200 هجري قمري در بغداد از دنيا رفت و در مقبره شونيزيه و يا در تلّي معروف به تلّ يهود در كنار نهر عيسي مدفون است .

نمونه اي از اشعار :

قيل انت اوحدالنّاس حرا                اذ تفوهت بالكلام البريه

لك من جوهر الكلام بديع                  الدر في يدي مجتنيه

فعلي ما تركت مدح ابن موسي        والحضال الّتي تجمعن فيه

قلت لااستطيع مدح امام                  كان ميرييل خادماً لأبيه

حضرت السن المضامة عنه             و لهاذاالفريض لا يحتويه

در وصف امام صادق (عليه السّلام)