|
اسلام مردم را برای برطرف كردن نيازهای زندگی، به كار و كوشش امر كرده و از بيكاری، تنبلی و سربار ديگران شدن به شدت منع كرده است. قرآن كريم در سوره اعراف میفرمايد: وَلَقَدْ مَكَّنَّاكُمْ فِی الأَرْضِ وَجَعَلْنَا لَكُمْ فِيهَا مَعَایِشَ قَلِيلًا مَّا تَشْكُرُونَ؛ و قطعا شما را در زمين قدرت عمل داديم و براى شما در آن وسايل معيشت نهاديم [اما] چه كم سپاسگزارى مىكنيد»
همچنين در آيه 10 سوره جمعه آمده است: «فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ وَاذْكُرُوا اللَّهَ كَثِيرًا لَّعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ؛و چون نماز گزارده شد در [روى] زمين پراكنده گرديد و فضل خدا را جويا شويد و خدا را بسيار ياد كنيد باشد كه شما رستگار گرديد» و در سوره قصص آيه 73 میخوانيم: «وَمِن رَّحْمَتِهِ جَعَلَ لَكُمُ اللَّیْلَ وَالنَّهَارَ لِتَسْكُنُوا فِيهِ وَلِتَبْتَغُوا مِن فَضْلِهِ وَلَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ؛ و از رحمتش برايتان شب و روز را قرار داد تا در اين [يك] بياراميد و [در آن يك] از فزونبخشى او [روزى خود] بجوييد باشد كه سپاس بداريد.»
كار در حديث
پيامبر اعظم(ص) افراد تنبل و بيكار را كه تن به كار نمیدهند و میخواهند از دسترنج ديگران استفاده كنند، مورد نكوهش و سرزنش شديد قرار داده، میفرمايند: «از رحمت خدا دور است كسی كه با زندگی خود را به گردن ديگری بيندازد. ملعون است، ملعون، كسی كه اعضای خانوادهاش را در اثر ندادن نفقه تباه كند.»
امام باقر(ع) يارانش را به كار و كسب تشويق میكرد، از شغل آنها میپرسيد و اگر بيكار بودند، سفارش میكرد به كاری مشغول شوند و میفرمودند: «من كسی را كه كار و كاسبی را رها كرده و به پشت بخوابد و بگويد: خدايا! روزیام ده، دشمن دارم.»
ايشان به يكی از يارانش كه بيكار بود، فرمودند: «مغازهای بگير و جلويش را جاروب كن و آب بپاش و بساطی در آن بگستر. چون چنين كنی، وظيفه ات را انجام دادهای.»
آن گرامی تنها سفارش به كار نمیكرد، بلكه خود نيز به باغ و مزرعه خويش میرفت و حتی در هوای گرم تابستان، عرقريزان كار میكرد.
امام صادق(ع) نيز فرمودهاند: «كسی كه برای تأمين معاش خانوادهاش تلاش میكند، همانند مجاهد در راه خداست.»
تلاش وکار مرام اهل معرفت
پيامبر اكرم نه تنها با راهنمايیها و زمينهسازیهای خود، موجب هدايت افراد به سوی ميدانهای كاری میشد، بلكه خود نيز عملاً وارد صحنه شده، همدوش با ديگران كار میكرد. هنگامی كه مسجد قبا و مسجدالنبی(ص) ساخته میشد، ايشان هم دوش ديگر مسلمانان كار میكرد.
آن حضرت سنگهای كوچك و بزرگ را برمیداشت و آنها را به محل ساختن مسجد میبرد. گاهی هم كه مردی از اصحاب نزدش میآمد و التماس میكرد كه يا رسولالله! پدر و مادرم فدای تو باد! اجازه بده سنگ و خاك را من ببرم و به جای شما كار كنم، حضرت میفرمودند: «نه، تو هم سنگ ديگری بردار.»
اين عمرو میگويد: روزی امام صادق(عليه السلام) را در يكی از باغها ملاقات كردم. آن حضرت لباس مخصوص كار پوشيده بود و بيل به دست گرفته، در باغ خويش مشغول كشاورزی بود. چنان فعاليت میكرد كه عرق از پيشانی مباركش میريخت. گفتم: فدايت شوم! بيل را بدهيد تا من كار كنم. فرمودند: «دوست دارم آدمی برای كسب روزی حلال در برابر آفتاب آزرده شود.»
کار انگیزه ای مقدس
روزی رسول خدا با جمعی از اصحاب در محلی حضور داشتند. در آن ميان، چشمان آنان به جوانی نيرومند و زيبا اندام افتاد كه در اول صبح به كار اشتغال داشت. ياران پيامبر گفتند: اگر اين جوان نيرومند، نيرو و انرژی خود را در راه خدا مصرف میكرد، چقدر شايسته ستايش بود.
حضرت فرمودند: اين سخن را مگوييد. اگر اين جوان برای تأمين معاش میكوشد و انگيزه او بینيازی از ديگران است، در راه خدا قدم برداشته. اگر هدف او پذيرايی از پدر و مادر ناتوان خود باشد، باز هم در راه خدا كار میكند. اگر هم مقصود او سر و سامان دادن به خانواده و فرزندانش باشد، او به راه خدا رفته و انگيزه مقدسی دارد.
بر دست كارگر بوسه ای باید
هنگامی كه پيامبر خدا از جنگ تبوك برمیگشت، سعد انصاری، يكی از كارگران مدينه به استقبال آن حضرت آمد. وقتی رسول خدا با او دست داد، لمس دستهای زبر و خشن مرد انصاری، حضرت را تحت تأثير قرار داد و برای همين از او پرسيد: چرا دستان تو اينطور كوفته و خشن شده، آيا ناراحتی خاصی به تو رسيده؟ عرضه داشت: يا رسولالله! خشونت و زبری دستان من، بر اثر كار با بيل و طناب است كه به وسيله آنها زحمت میكشم و مخارج خود و خانوادهام را تأمين میكنم. در اين هنگام، پيامبر اكرم دست او را بوسيد و فرمودند: «اين دستی است كه آتش جهنم آن را لمس نخواهد كرد.»
|
