|
امام علی (ع) در تعریف اسراف می فرماید : " بیشتر از حد کفاف مصرف کردن، اسراف است . " اسراف در لغت به معنی ولخرجی ، بی اعتدالی و تجاوز از حد است و در اصطلاح ، عملی را گویند که خارج از موازین و حدود شرع و عقل باشد.
وجود دارد که به آن " تبذیر " مي گویند . تبذیر، به مصرف کردن مال به صورت غیر منطقی و فساد آور، گفته می شود . به عبارت دیگر ، تبذیر ، اسراف در مال و سرمايه است .
ازجمله در سوره اسراء آیه 27 ، تبذیر كنندگان را برادران شیاطین خوانده است . امام علی (ع ) برای اسراف کنندگان علائمي را بر می شمرد و می فرماید : " انسان مُسرف سه نشانه دارد : آنچه از او نیست ، می خورد / و آنچه سزاوار او نیست و با شأن و موقعیتش هماهنگی ندارد ، می خرد / و لباسی را که در حد او نیست ، می پوشد . " با این وصف ، در اسلام ، مصرف معقول و در حد و اندازه اشخاص ، کاری نکوهیده محسوب نمی شود ، بلکه آنچه تحت عنوان اسراف ، مورد سرزنش قرار می گیرد ، مصرف بي رويه و خارج از شأن اشخاص است .
منظور ترغيب جامعه ايران به مصرف بهينه / و استفاده مفيدتر از امكانات و مواهب طبيعي فراواني كه دراختيار ملت ايران است ، سال جاری را سال " صرفه جویی و اصلاح الگوی مصرف " نامیده است . ایشان درمورد مصرف نابجا و اسراف گونه می فرماید : " اسراف در اموال و اقتصاد این است که انسان مال را مصرف کند ، بدون آنکه این مصرف ، اثر و کارآیی داشته باشد . مصرف بیهوده و مصرف هرز ، درحقیقت هدر دادن مال است .
از نظر اسلام ، مال و ثروت ، امانت خداوند نزد انسان است . علی (ع ) می فرماید : " مال ، امانت است . " بنابراین ، انسان باید در این امانت خیانت نکند و آن را به درستی و به صورت منطقي مصرف کند تا بهترین بهره را از آن ببرد . اما چنانچه انسان از مال به شكل صحيح استفاده نکند و آن را بیهوده اتلاف کند ، قطعا" در امانت خیانت کرده و مرتکب گناه شده است . خداوند در سوره اعراف آیه 31 می فرماید : " ... و بخورید و بیاشامید ، ولی اسراف نکنید که خداوند اسرافکاران را دوست نمي دارد . " از این آیه به خوبی مشخص می شود که خداوند خواستار مصرف بهینه و درست نعمت هایي است كه به بني آدم ارزاني كرده است و از تباه کردن اين نعمت ها ناخشنود است .
کردن و دور ریختن آنها و بهره گیری نابجا از امكانات ، ازجمله موارد اسراف در مال و ثروت است . امروزه بویژه در
وسایلي که هنوز قابل استفاده هستند ، تبلیغ می شود . چراکه بنگاه هاي بزرگ اقتصادي و فابریکه های سازنده ،
همواره تلاش مي كنند کالاهای افزونتری را به فروش برسانند تا به سود بيشتري برسند. این وضعيت تا آنجا پیش رفته که ادامه حيات بسیاری از فبریکه های آمریکایی ، به زندگي همراه با اسراف مردم آمریکا ، وابسته است . متاسفانه به دليل تبلیغات رسانه هاي بزرگ غربي ، این فرهنگ ناصحیح و مخرب مصرف ، به کشورهاي در حال توسعه نيز راه يافته و موجب وابستگي بيشتر اقتصادي آنها به دولت هاي غربي شده است. درواقع ، يکي از زيان هاي بزرگ اسراف ، همين وابستگي به ديگران است .
اسلام (ص) ، به رابطه اسراف و وابستگي به ديگران اشاره شده و آمده است : " اين امت همواره به راه سعادت و خوبي خواهد رفت تا زماني که به اسراف
روي نياورد ، مانند بيگانگان لباس نپوشد و مانند آنها غذا نخورد و هرگاه چنين شود ، به خواري و ذلت دچار خواهد شد . "
جا و نسنجيده است . البته بخشش في نفسه عملي نيک و پسنديده است . اما افراط در اين مسئله و بخشش نابجا ، خود اسراف / و عملي نکوهيده تلقي مي شود .
|
|
|
|
