در سالهای اخیر، همه ساله از طرف بالاترین مقام نظام با انتخاب یک عنوان، هدفی در جهت دستیابی به یک پارامتر اساسی تبیین و در پیام نوروزی ابلاغ می شود. الگوی بهینه مصرف، کار مضاعف همت مضاعف و جهاد اقتصادی از عناوینی بود که در سه ساله اخیر انتخاب و عنوان گردید.

با نگاهی گذرا به وضعیت موجود شاخص های اقتصادی کشور اعم از بالایی میزان تورم، فزونی نرخ بیکاری، پایین بودن میزان رشد اقتصادی و توسعه، ناکارایی سیستم های اداری، پولی و بانکی، حجم پایین جذب سرمایه خارجی و روند نزولی سرمایه گذاری داخلی و پایین بودن بهره وری و بالاخره کم رونق بودن فضای کسب و کار نشان می دهد که مسئولان و مخاطبان نتوانستند در دستیابی به اهداف اساسی تعیین شده بصورت مطلوب موفق شوند که پرداختن به دلایل آن موضوع بحث امروز اینجانب نمی باشد و خود فرصت و ضرورت کارشناسی و عارضه یابی دیگری را طلب می کند…. بی انصافی است که اگر نگوئیم در زمینه های زیادی همانند بهداشت، آموزش و پرورش بویژه در سطوح عالی، بالا بردن امید زندگی (از ۴۸ سال در ۱۳۵۵ به ۷۶ سال در سال ۱۳۸۹) و همچنین تولید علم (ایران در حال حاضر ۴/۱ تولید علم را در جهان داراست و از این نظر در رده بیستم جهان قرار دارد و ۱۰ برابر میانگین تولید علم در دنیا علم تولید می نماید) به رکوردهای مطلوبی دست یافته ایم. حال که در پیام نوروزی سال ۱۳۹۱ سه عنوان اساسی حمایت از تولید داخلی، کار و سرمایه ایرانی مورد عنایت قرار گرفته است لازم می دانم که به نمایندگی از طرف کمیسیون صنایع اتاق بازرگانی و صنایع و معادن ایران ضمن ابراز قدرشناسی برای توجه به این سه موضوع اساسی پیشنهاداتی را برای ایجاد زمینه در جهت اجرایی نمودن این آرمان ملی و نقش آفرین و دستیابی به فضائی شایسته تر برای جامعه ایرانی و قرار گرفتن در جایگاه سزاوار در جوامع بین المللی ابراز نمایم:

طرح موضوع

بدیهی است مهم‌ترین عاملی که موجب پیروزی انقلاب اسلامی گردید دمیدن روح خودباوری و اعتماد به نفس در آحاد مردم به ویژه جوان‌ها بود. رژیم طاغوت با داشتن سازمان مخوف ساواک و ارتش مجهز و مسلح از یکسو و حمایت قدرت‌های مادی جهان اعم از شرق و غرب از سوی دیگر بر اوضاع کشور مسلط بود و بسیاری بر این باور بودند که براندازی چنین رژیمی در شرایط عادی امکان‌پذیر نیست. امام خمینی(ره) با تحقیر ابرقدرت‌ها و با توکل بر خداوند متعال همگان را به این باور رسانید که ما می‌توانیم و پیروزی انقلاب اسلامی گواه صدق این مدعاست.

اکنون پیشرفت اقتصادی معیار قدرت جهانی به شمار می‌رود و ابرقدرت‌ها با فشار و تحریم اقتصادی رقبای خود را به زانو در می‌آورند و یا به سازش و تسلیم می‌کشانند. ملت‌هایی که مدعی استقلال و عزت و اقتدار هستند باید در این زمینه توانمند و پیشتاز باشند و امام خامنه‌ای با نامگذاری سال 91 به "تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی" این ضرورت را برجسته کرده‌اند. تولید ملی نقشه راه کشور و چشم‌انداز کوتاه‌مدت نظام و راهبردی مناسب برای جهش اقتصادی کشور است.

واژگان کلیدی:

واژه‌های کلیدی این نامگذاری عبارتند از: تولید، داخلی، حمایت، کار، سرمایه.

پشتوانه کارشناسی و اجماع ملی

یک بررسی اولیه و اجمالی نشان می‌دهد که همگان این نامگذاری را تحسین کرده و کارشناسان، نخبگان و مسئولان کشور تقویت و افزایش تولید ملی را ضروری‌ترین نیاز کشور در این برهه حساس می‌دانند و نوعی اجماع نخبگی و ملی در این زمینه دیده می‌شود.

چرایی و حکمت نام‌گذاری سال تولید ملی

در این زمینه بحث‌های تبیینی، تحلیلی و علمی زیادی وجود دارد و به تدریج می‌بایست گویندگان، نویسندگان، رسانه‌های دیداری، شنیداری و نوشتاری، رسانه‌های الکترونیک، مسئولان و هرکسی که نسبت به ایران و ایرانی احساس مسئولیت کند، هر یک با تبیین و فرهنگ‌سازی و عمل سازنده در این مرحله از جهاد بزرگ اقتصادی و تولیدی به تکلیف ملی و دینی و انقلابی خود عمل نمایند. همه باید بیشتر کار بکنند، تولید فکر و تولید کار و خلاقیت را افزایش دهند و از سرمایه‌ها و دارایی‌های خود حداکثر استفاده را بکنند و افزایش بهره‌وری در این سال باید سرلوحه کارها قرار گیرد.

اکنون نظام جمهوری اسلامی در میانه راه دهه چهارم انقلاب اسلامی قرار دارد که موسوم به دهه پیشرفت و عدالت گردیده و در اثنای تحقق اهداف سند چشم‌انداز بیست ساله کشور حرکت می‌‌کند و در تحقق بسیاری از اسناد بالادستی و سیاست‌های کلان کشور به مرحله قابل قبولی از پیشرفت و عدالت رسیده است، لکن زمان آن فرا رسیده که با عمق‌اندیشی به ابتکار و خلاقیت بیشتر دست پیدا کند، کیفیت‌ها را بالا ببرد، به استانداردهای مطرح در کیفیت کالاها و خدمات دست پیدا کند، به عرصه رقابت‌پذیری اقتصادی و صنعتی و تولیدی ورود پیدا کند و این نامگذاری می‌تواند نظام را به یک جهش اساسی در همه زمینه‌ها سوق دهد. ایجاد وحدت رویه، هم‌افزایی و انسجام‌بخشی به حرکت عمومی کشور در عرصه تولید، ضرورت دیگری است که نظام اسلامی به دنبال آن می‌باشد. باید همه ظرفیت‌ها به کار گرفته شود، تمامی استعدادها شکوفا گردد، بسیج امکانات مادی و سرمایه‌های انسانی تحقق پیدا کند، از اتلاف منابع مادی و سرمایه‌ها و فرصت‌های موجود پیشگیری و جلوگیری شود.

معمولا در آغاز هر سال چه امام خمینی(ره) و چه رهبر معظم انقلاب حضرت آیت ا… خامنه ای مدظله العالی در پیام های نوروزی شان بر مسئله و موضوعی تأکید می کردند اما در ۱۴ سال اخیر بر اساس یک سنت حسنه رهبر معظم انقلاب در آغاز هر سال به طور صریح و شفاف عنوان و شعاری را برای سال انتخاب می کنند این شعارها و عناوین اگر چه در سال های اول بعد فرهنگی و معنوی بیشتری داشت اما در سال های اخیر عنوان های انتخاب شده بیشتر مفهومی مادی و اغلب حول و حوش مسائل اقتصادی و نیازهای اساسی کشور و مردم بوده و هست.

در هر حال شعار و عنوان برای هر سال راهبرد و نقشه راه آن سال برای کشور به شمار می رود و در همین چارچوب هم بخش های مختلف اقداماتی انجام می دهند و بعضا هم در پایان سال یا در سال جدید گزارشی منتشر می کنند حتی برخی از دستگاه ها هر کاری که می خواهند انجام دهند پیشوند یا پسوند شعار سال را استفاده می کنند تا بگویند همه امور را برای تحقق شعار سال برنامه ریزی کرده اند.

امروزه کلانشهرها و به‌ویژه پایتخت‌ها به‌عنوان کانون ثروت و تمرکز سرمایه و تولید در سطوح ملی، منطقه‌ای و حتی جهانی مطرح بوده و آینده اقتصادی کشورها و مناطق شهری دنیا به میزان زیادی در گرو تحرک‌بخشی و پویایی اقتصاد کلانشهری است.
 

از این منظر نقش کلانشهر تهران در عرصه ملی و منطقه‌ای به جهت تسهیل‌کنندگی، پیش‌برندگی و هدایت سرمایه‌ها و منابع مالی انکارناپذیر است.با توجه به جایگاه کلانشهر تهران در تحرک‌بخشی به سرمایه و حمایت از سرمایه و تولید ملی بایستی مکانیسم‌ها و سیاست‌های تشویقی و حمایتی در گستره کلانشهر ایجاد شده و فعالان و سرمایه‌گذاران را برای پویایی و تقویت اقتصاد کلانشهری و تولید ملی همگام و همراه کرد.

اگرچه مسئولیت اصلی تولید ملی و حمایت از کار و سرمایه ایرانی در وهله اول بر دوش دولت و نهادهای وابسته بدان است اما بدون‌شک موفقیت و حرکت در مسیر صحیح نیازمند همکاری و تعامل تمامی بخش‌ها و سطوح مدیریتی است. براین اساس مدیریت کلانشهر تهران و به‌ویژه مدیریت اقتصادی و مالی کلانشهر‌ها در چارچوب نامگذاری سال91 به «سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی» وظایف و مسئولیت‌هایی را در چارچوب حوزه اختیارات برعهده داشته و درصدد جامه عمل پوشاندن به این شعار است.

گروه فرهنگی-اجتماعی برهان؛ کالاهای عرضه شده در هر جامعه‌ای «ذائقه‌ی مصرف» مردم آن جامعه را شکل می‌دهند و شاید ریشه‌ای‌ترین دلیل گرایش مردم ما به سمت مصرف کالاهای خارجی، به عرضه‌ی بی حد و حصر این اجناس باز می‌گردد. از سوی دیگر دستگاه‌های فرهنگ ساز و ذائقه ساز کشور همانند رسانه‌ها نیز به جای آن که این قابلیت را در راستای مصرف کالای ملی شکل دهند، با تمام توان و ظرفیت در خدمت تبلیغ و توصیه‌ی تولیدات خارجی می‌باشند. کیفیت برتر کالاهای خارجی در تبلیغات ارایه شده از سوی رسانه‌های داخلی آن قدر تکرار و تلقین شده که برای مردم به یک عادت تبدیل شده و اکنون برای تحقق خواسته‌ی مقام معظم رهبری باید این ذائقه، عادت و فرهنگ را تغییر داد. در این ارتباط به سراغ «دکتر مجید ابهری» پژوهشگر و متخصص علوم رفتاری می‌رویم تا رفتار مردم کشورمان در قبال کالاهای خارجی را از زیر ذره‌بین علم رفتارشناسی مورد بررسی قرار دهیم. «دکتر ابهری» استاد دانشگاه تهران، شهیدبهشتی و سمت مشاور کمیسیون اجتماعی مجلس هشتم را در کارنامه‌ی کاری خود دارد.

در کشورهایی که دولت، متکی به کار ملی است ارزش پول ملی تابعی است از نسبت درآمدهای ارزی حاصل از فروش کالا و خدمات به دنیا به مخارج ارزی ناشی از خرید کالا و خدمات از دنیا.

به عبارت ساده‌تر هر چقدر توان کشور در تولید و فروش کالا و خدمات بالاتر از تقاضای کشور برای کالا و خدمات وارداتی باشد، پول ملی تقویت می‌گردد و نرخ ارز کاهش می‌یابد و در صورتی‌که کشور وضعیت خوبی در تولید و صادرات نداشته باشد، پول ملی تضعیف و نرخ ارز افزایش می‌یابد و این افزایش موجب گرانتر شدن واردات و به صرفه شدن تولید داخل می‌شود و نتیجتا به رقابت‌پذیری تولید ملی کمک می‌نماید و منجر به بازتوانی تولید تضعیف شده می‌شود. پس در دولت متکی به کار ملی، ارزش پول ملی آئینه‌ای از قدرت تولید ملی خواهد بود.
 

اقتصاد ما باید "مغز محور" باشد. از ابتدا بگذارید مشخص کنیم که مقصود ما از بررسی محور اقتصاد بررسی محور مادیست، وگرنه بدیهی ست که با یک دید بازتر باید اقتصاد را نیز خدا محور تعریف کرد.

محور مادی اقتصاد ایران نفت است که به عنوان بزرگترین ثروت ملی خدادادی ما شناخته شده است و به عنوان منبع اصلی درآمد و مرکز اصلی سرمایه گذاری کشور و کانون اقتصاد کشور نقشی بی رقیب را در دهه های اخیر بازی کرده است. تلاشهای صورت گرفته در گسترش صادرات غیر نفتی نیز نتوانسته این یکه تازی نفتی را از حکمفرمایی بر اقتصاد کشور حذف کند.

جایگزینی که برای پایان محوریت نفت ترسیم شده محوریت صادرات و صنایع غیرنفتی است و در سالهای اخیر نیز رویای شیرین گسترش شرکتها و صنایع دانش بنیان به حق مورد توجه قرار گرفته است.
 

اگر قدرت و اقتدار یک کشور را با میزان توانایی حضور و نفوذش در آن سوی مرزهای آن اندازه بگیریم، باید گفت که کشور ما در زمان هخامنشیان، ساسانیان، آل‌بویه، خوارزمشاهیان، صفویه و - تا حدودی- افشاریان در اوج قدرت و اقتدار خود قرار داشته است.

بررسی این ادوار ما را به داشته‌های مشترکی رهنمون می‌کند که از چرایی توان بالای ایران در آن دوره‌ها پرده برمی‌دارد:
۱- برخورداری از نیروی دریایی قوی و به‌روز که غیر از کاربرد نظامی، در عرصه تجارت نیز نقشی انکارناشدنی داشت.
۲- ارتشی منظم، ثابت و با خصلتی مادی- بومی که در هر نقطه جهان به خاطر منافع ایران آماده عمل بود.
۳- شاهراه‌ها و راه‌های فراوانی که سراسر کشور را پوشش می‌دادند و امکان نقل و انتقال هر نوع کالایی را به خوبی فراهم می‌آوردند.
 

در سال‌های اخیر به بهانه‌های گوناگون از جمله خشکسالی، واردات بی‌رویه محصولات باغی و زراعی، عدم حمایت از کشاورزان، عملا سبب شده تا بسیاری از محصولات کشاورزی از آن سوی مرزها وارد بازارهای داخلی شود.

به گزارش پایگاه خبری تحلیلی اعتدال(etedaal.ir)، کشاورزی در کنار کارهای عمرانی همچون راهسازی و ساختمان‌سازی بیشترین میزان اشتغال زایی مستقیم و غیرمستقیم را در سطح دنیا به خود اختصاص داده‌ است و بسیاری کشورها از جمله ایالات متحده و فرانسه نظر به اهمیت بخش کشاورزی در تنگناهایی مانند بحران بیکاری و یا رکود اقتصادی ، یکی از راه‌حل‌های خود را تزریق منابع مالی و سرمایه‌گذاری در بخش کشاورزی قرار داده‌اند.