پرداختن به شرایط اقتصادی اوایل انقلاب بدون اشاره‌ به اوضاع کشور قبل از پیروزی انقلاب ناقص خواهد بود. یکی از استراتژی‌های آمریکا پیش و پس از انقلاب این بوده که همواره ما را وابسته‌ی به خودش نگهدارد. ترویج این عبارت در میان ایرانی‌ها در آن دوران که «ایرانی فقط می‌تواند آفتابه بسازد» حاکی از تأثیر تبلیغات غربی‌ها برای القای روح یأس و ناامیدی و تحقیر ملی و خودکم‌بینی به مردم بود. در سال‌های ابتدای انقلاب، اگرچه روحیه‌ها تغییر کرده بود، اما وضعیت کلی اقتصاد کشور همان وضع سابق بود. شرایط اقتصادی ما خوب نبود. در بخش مواد اولیه‌ی صنایع سبک وابسته به واردات بودیم. بخش کشاورزی داخلی نیز با واردات بسیار ارزانی که از بیرون صورت می‌گرفت، از نفس افتاده بود و این سیاست به پدیده‌ی مهاجرت و حاشیه‌نشینی شهرها دامن زده بود.

«مسئله اقتصاد مسئله اصلى کشور است». رهبر انقلاب در حرم امام رحمه‌الله این نکته را فرمودند. ایشان همچنین در دیدار کارگران در تبیین شاخص‌های اصلح برای انتخابات گفتند رئیس‌جمهور آینده باید در حوزه‌ی اقتصاد، دارای برنامه‌ی اقتصاد مقاومتی باشد.

«اقتصاد مقاومتی» چیست؟ دولت و بخش خصوصی در آن چه جایگاهی دارند و ارتباطشان بایک‌دیگر چگونه است؟ «اقتصاد مقاومتی» با آزاد‌سازی و خصوصی‌سازی هم‌خوانی دارد یا با کنترل قیمت‌ها و دستمزد‌ها؟ برای مقابله با فساد در آن باید چه کرد؟ و بالاخره خاص این روز‌های کشور ماست یا می‌تواند در آینده هم ادامه پیدا کند؟
این‌ها سؤال‌هایی است که از آقای دکتر جعفر قادری، شهردار پیشین شیراز و نماینده‌ی کنونی همین شهر در مجلس شورای اسلامی و یکی از نمایندگان اقتصاددان حاضر در مجلس پرسیده‌ایم.
شاه‌ بیت صحبت‌های دکتر قادری که مدرک دکترای اقتصاد شهری و منطقه‌ای خود را از دانشگاه تربیت مدرس دریافت کرده و اکنون نایب‌رئیس کمیسیون برنامه و بودجه و محاسبات مجلس نیز هست، این است که «باید میدان را برای بخش خصوصی باز کنیم»؛ البته بخش خصوصی واقعی، نه بدلی. دولت هم اگر می‌خواهد به عرصه‌ی اقتصاد وارد شود، باید فعالیت خود را به تأمین کالا‌های اساسی محدود کند، آن هم در سطح تأمین حداقلی برای همه.

در سال حمایت از تولید ملی، کار و سرمایه ایرانی تحت تاثیر تحریم‌های اقتصادی بین‌المللی در خارج، و نیز پاره‌ای از کارشکنی‌های پیاده نظام دشمن در داخل ، اقتصاد کشور در شرایط خاصی قرار گرفت. در این شرایط از ناحیه مقام معظم رهبری راهبرد «اقتصاد مقاومتی» مطرح می‌شود و با توجه به این که راهبرد اقتصاد مقاومتی، مخصوص شرایط فعلی ایران می‌باشد و سابقه و پیشینه قابل انطباق با شرایط فعلی کشور را در هیچ کجا تجربه نکرده‌ایم ، لذا ضرورت تبیین و توضیح مولفه‌های اقتصاد مقاومتی بیشتر آشکار می‌شود. در اینجا این سوال مطرح می‌شود که: «تعریف ما از اقتصاد مقاومتی چیست؟»، «وظیفه ما به عنوان یک عضو از پیکر این جامعه اسلامی چیست؟»

آیا خودکفایی همان اقتصاد مقاومتی است؟

خودکفایی به حالتی اشاره دارد که به هیچ کمک خارجی، حمایت یا تعاملی برای بقا نیاز نباشد. بنابراین خودکفایی نوعی از خودمختاری شخصی یا جمعی است. خودکفایی در مفهومی ‌که به‌ کار برده می‌شود، به این معناست که درهای اقتصاد را ببندیم و آنچه مورد نیاز مردم در کشور است خود تولید کرده و مصرف کنیم.

خودکفایی به عنوان یک هدف، در زمان مرکانتالیست‌ها در سده‌های 17 و 18 میلادی مورد توجه بود و با ظهور علم اقتصاد و پیدایش اقتصاددانان کلاسیک، به حاشیه رفت. کسانی چون ریکاردو اثبات کردند که تجارت و دادوستد، باعث افزایش رفاه برای هر دو سو خواهد شد. موضوع جالب این بود که آن‌ها نشان دادند حتی اگر در کشوری امکان تولید ارزان‌تر همه‌ی کالاها نسبت به کشور دیگری وجود داشته باشد، باز هم همچنان امکان رسیدن به رفاه بیشتر برای آن‌ها ممکن است.بنا به باور شماری از کارشناسان، حداقل در خصوص برخی «کالاهای استراتژیک»، رسیدن به خودکفایی و قطع وابستگی به دیگران اهمیت بسیاری دارد و اقتدار ملی را برای آن کشور به ارمغان می‌آورد. از نظر دین مبین اسلام هم وابستگی نظام اسلامی به بیگانگان مذموم است.

آیا فشارهای اقتصادی غرب اثرگذار بوده است؟

یکی از مسائلی که در باب تحریم باید به آن پاسخ داد آن است که وظیفه‌ی مردم در قبال تحریم‌ها چیست و این تحریم‌ها چه اثراتی در زندگی فردی و اجتماعی مردم دارد؟ آیا تحریم تنها یک مرحله و یک فشار است که مردم و انقلاب اسلامی باید آن‌ها را تحمل کنند یا آنکه گامی در جهت تحقق اهداف انقلاب اسلامی است. به عبارت دیگر، ثمرات حقیقی تحریم‌ها و تحمل آن‌ها برای کشور چیست؟

ابلاغ سیاست‌های کلی اقتصاد مقاومتی توسط رهبر معظم انقلاب حضرت آیت‌الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله العالی) و استقبال سران سه‌قوه نوید بخش فصل نوینی از روند پیشرفت و حرکت رو به جلو ملت ایران است که می‌تواند ضمن الگوسازی به نوزایی اقتصادی در کشورهای حوزه غرب آسیا، شمال آفریقا و سایر ممالک مسلمان منجر گردد.

ایران اگر چه به لحاظ وسعت سرزمینی یک درصد مساحت کل جهان را پوشش می‌دهد و یک درصد جمعیت جهان در آن ساکن هستند اما در عین حال  9‌درصد کل ذخایر نفت جهان،  16 درصد کل ذخایر گاز جهان، 3 درصد منابع معدني جهان (6 درصد منابع مس، 3.5 درصد منابع سرب و روي، 10.5 درصد منابع زغال سنگ و 2 درصد منابع سنگ آهن جهان و...) را در خود جای داده است. نیاکان ما بخش اندکی از این ظرفیت عظیم و کم‌نظیر را به قدر بضاعت علمی خود در قرون گذشته در راستای این حدیث شریف پیامبر اعظم (صلّی الله علیه وآله وسلم) که  «اگر علم آویخته به ستاره ثریا باشد مردانی از فارس- ایران- آن را به دست می آورند» به ثروت تبدیل کرده اند.

حضرت آیت الله العظمی امام خامنه‌ای (مدظله‌العالی) با ابلاغ سیاست‌های کلی «اقتصاد مقاومتی» بر اساس بند یک اصل 110 قانون اساسی که پس از مشورت با مجمع تشخیص مصلحت نظام تعیین شده است، تأکید کردند: پیروی از الگوی علمی و بومی برآمده از فرهنگ انقلابی و اسلامی، عامل شکست و عقب نشینی دشمن در جنگ تحمیلی اقتصادی علیه ملت ایران خواهد شد، همچنین اقتصاد مقاومتی خواهد توانست در بحران‌های رو به افزایش جهانی، الگویی الهام‌بخش از نظام اقتصادی اسلام را عینیت بخشد و زمینه و فرصت مناسب را برای نقش آفرینی مردم و فعالان اقتصادی در تحقق حماسه اقتصادی فراهم کند.

متن ابلاغیه رهبر معظم انقلاب به رؤسای قوای سه گانه و رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام به شرح زیر است: