دوستي بايد با اعتدال و ميانه روي باشد و در بريدن از ديگران نبايد همه پل هاي پشت سر را خراب و جايي

 براي بازگشت باقي نگذاشت ، زيرا گاهي به دليل سوء تفاهم آدمي احساساتي شده و در روابط

دوستانه خود با ديگران عاقلانه عمل ننموده و پشيماني بعدي را موجب مي گردد ، از اين رو علي (ع) به

امام حسن (ع) فرموده اند : « و ان اردت قطعيه ي اخيک فاستبق له من نفسک بقيه ي يرجع اليها ان بدا له

ذلک يوما ما » اگر خواستي از برادرت ببري جايي براي دوستي او نزد خود باقي بگذار که اگر روزي بر وي

آشکار گرديد بدان وسيلت بدان تواند رسيد .

اين سخن علي (ع) نظير سخن ديگر ايشان است که در آن آمده : « احبب حبيبک هونا ما ـ عسي ان يکون

بغيضک يوما ما و ابغض بغيضک هونا ما عسي ان يکون حبيبک يوما ما »(1) « دوست خود را به اندازه دوست بدار ، شايد روزي دشمن تو شود ، و دشمنت را نيز به مدارا دشمن بدار ، شايد روزي دوست گردد » .

از اين سخن ، دستور به اعتدال در دوستي و دشمني و زياده روي نکردن در آنها نتيجه گرفته مي شود ، چه

آن در زياده روي و افراط مفسده و زيان است .

هون ، به معناي آرامش و متانت است ، و اين کلمه صفت براي مصدر محذوف است ، يعني : دوستي توام با

آرامش و اعتدال . کلمه ما در هر دو مورد مفيد ناچيز و اندکي از آرامش و روز است . مفسده زياده روي در

محبت در اين است که شخص ، دوست خود را بر اسرار و احوال خويش آگاه مي سازد و اگر بعدها

دوستيشان به دشمني مبدل شود چنين دوستي به دليل آگاهي بر اسرار ، بر نابودي شخص از دشمنان ديگر

تواناتر است . و همچنين مفسده زياده روي در دشمني، ابقا نکردن بر دشمني است که خود باعث دوام دشمني

و عداوت مي باشد، از اين رو ميانه روي در دوستي و دشمني بهتر است ، زيرا چه بسا دشمن روزي بر

گردد و دوست شود ، اگر براي دوستي جايي باقي گذاشته باشند . از سويي هر دوستي ممکن است روزي

دشمن شود ، لذا در دوستي با او نبايد زياده روي کنند .

علي (ع) در جاي ديگر از افراط و تفريط در دشمني پرهيز داده و فرموده اند : « من بالغ في الخصومه ي اثم

و من قصر فيها ظلم و لا يستطيع ان يتقي الله من خاصم » ( حکمت 298 ) « هر کس در دشمني پافشاري

کند گنهکار است و هر کس کوتاه بيايد ، ستمکش است و هر که با ديگران در ستيز باشد ، نمي تواند

پرهيزگار باشد » .