الم تروا ان الله سخرلكم ما فى السموت و ما فى الارض و اسبغ عليكم نعمه ظاهره و باطنه و من الناس من يجدل فى الله بغير علم و لا هدى و لا كتب منير (20)

 و اذا قيل لهم اتبعوا ما انزل الله قالوا بل نتبع ما وجدنا عليه آبائنا اولو كان الشيطان يدعوهم الى عذاب السعير (21)

 و من يسلم وجهه الى الله و هو محسن فقد استمسك بالعروه الوثقى و الى الله عاقبه الامور (22)

 و من كفر فلا يحزنك كفره الينا مرجعهم فننبئهم بما عملوا ان الله عليم بذات الصدور (23)

 نمتعهم قليلا ثم نضطرهم الى عذاب غليظ (24)

 و لئن سالتهم من خلق السموات و الارض ليقولن الله قل الحمد لله بل اكثرهم لا يعلمون (25)

 لله ما فى السموات و الارض ان الله هو الغنى الحميد (26)

 ولو انما فى الارض من شجره اقلم و البحر يمده من بعده سبعه ابحر ما نفدت كلمات الله ان الله عزيز حكيم (27)

 ما خلقكم و لا بعثكم الا كنفس وحده ان الله سميع بصير (28)

 الم تر ان الله يولج اليل فى النهار و يولج النهار فى اليل و سخر الشمس و القمر كل يجرى الى اجل مسمى و ان الله بما تعملون خبير (29)

 ذلك بان الله هو الحق و ان ما يدعون من دونه الباطل و ان الله هو العلى الكبير (30)

 الم تر ان الفلك تجرى فى البحر بنعمت الله ليريكم من آيته ان فى ذلك لايات لكل صبار شكور (31)

 و اذا غشيهم موج كالظلل دعوا الله مخلصين له الدين فلما نجئهم الى البر فمنهم مقتصد و ما يجحد باياتنا الا كل ختار كفور (32)

 يايها الناس اتقوا ربكم و اخشوا يوما لا يجزى والد عن ولده و لا مولود هو جاز عن والده شيئا ان وعد الله حق فلا تغرنكم الحيوه الدنيا و لا يغرنكم بالله الغرور (33)

 ان الله عنده علم الساعه و ينزل الغيث و يعلم ما فى الارحام و ما تدرى نفس ما ذا تكسب غدا و ما تدرى نفس باى ارض تموت ان الله عليم خبير(34)

ترجمه آيات

مگر نمى بينيد ك ه خدا هر چه را كه در آسمانها و زمين هست رام شما كرد؟ و نعمتهاى خويش را آشكارا و نهان بر شما كامل نمود؟ (و باز) بعضى از مردم بدون علم و هدايت و كتاب، درباره خدا مجادله مى كنند (20).

و لقد آتينا لقمن الحكمه ان اشكر لله و من يشكر فانما يشكر لنفسه و من كفر فان الله غنى حميد (12)

 و اذ قال لقمن لابنه و هو يعظه يابنى لا تشرك بالله ان الشرك لظلم عظيم (13)

 و وصينا الانسان بولديه حملته امه وهنا على وهن و فصله فى عامين ان اشكر لى و لوالديك الى المصير (14)

 و ان جهداك على ان تشرك بى ما ليس لك به علم فلا تطعهما و صاحبهما فى الدنيا معروفا و اتبع سبيل من اناب الى ثم الى مرجعكم فانبئكم بما كنتم تعملون (15)

 يابنى انها ان تك مثقال حبه من خردل فتكن فى صخره او فى السموات او فى الارض يات بها الله ان الله لطيف خبير (16)

 يابنى اقم الصلوه وامر بالمعروف و انه عن المنكر و اصبر على ما اصابك ان ذلك من عزم الامور (17)

 و لا تصعر خدك للناس و لا تمش فى الارض مرحا ان الله لا يحب كل مختال فخور (18)

 و اقصد فى مشيك و اغضض ‍ من صوتك ان انكر الاصوت لصوت الحمير (19)

ترجمه آيات

به تحقيق لقمان را حكمت داديم، (و چون لازمه حكمت شكر منعم است، به او گفتيم :) خدا را سپاس بدار، و هر كس سپاس بدارد به نفع خود سپاس مى دارد، و هر كه كفران كند، (چشم خودش مى رود،) چون خدا بى نياز است، (از شكر نكردن خلق متضرر نمى شود)، و نيز ستوده است، (چه شكرش بگزارند و چه كفرانش كنند) (12).

و آن دم كه لقمان به پسر خويش كه پندش مى داد گف ت : اى پسرك من ! به خدا شرك ميار، كه شرك، ستمى است بزرگ (13).

 بسم الله الرحمن الرحيم

 الم (1)

 تلك آيات الكتاب الحكيم (2)

 هدى و رحمه للمحسنين (3)

 الذين يقيمون الصلوه و يوتون الزكوه و هم بالاخره هم يوقنون (4) اولئك على هدى من ربهم و اولئك هم المفلحون (5)

 و من الناس من يشترى لهو الحديث ليضل عن سبيل الله بغير علم و يتخذها هزوا اولئك لهم عذاب مهين (6)

 و اذا تتلى عليه آياتنا ولى مستكبرا كان لم يسمعها كان فى اذنيه و قرا فبشره بعذاب اليم (7)

 ان الذين آمنوا و عملوا الصالحات لهم جنات النعيم (8)

 خالدين فيها وعد الله حقا و هو العزيز الحكيم (9)

 خلق السموات بغير عمد ترونها و القى فى الارض رواسى ان تميد بكم و بث فيها من كل دابه و انزلنا من السماء ماء فانبتنا فيها من كل زوج كريم (10)

 هذا خلق الله فارونى ما ذا خلق الذين من دونه بل الظالمون فى ضلال مبين (11)

نگاهی گذرا به زندگی حکما، دانشمندان، فلاسفه، بیانگر این واقعیت است که تلفیق اندوخته های عملی با معنویت دینی، همواره مورد عنایت و توجه اکثر آنان بوده است. لقمان حکیم از جمله حکمایی است که مورد عنایت حق تعالی بوده است. در این نوشتار با مقدمه ای کوتاه از شخصیت این مرد حکیم،سفارشات معنوی او را با فرزندش بررسی می کنیم. امید است که با پیروی از تعالیم قرآن کریم و اهل بیت (ع) گامی در جهت رشد و تعالی معنوی خویش برداریم.

لقمان: به معنای انسان کامل و معروف است. نام ایشان دوبار در قرآن مجید ذکر شده است «و لقد آتینا لقمان الحکمة ان اشکر لله … و اذ قال لقمان لابنه و هو یعظه …» (سوره لقمان،یات 12و13)

از محتوای این دو ایه، اعطای حکمت به لقمان استفاده می شود، ولی صراحتی به نبوت ایشان ندارد. عطا شدن حکمت به او و موعظه هایش، نشان دهنده مقام شامخ اوست، بنا به قولی او پسر خواهر ایوب پیامبر بود. از ابن عمر نقل شده که گفت: از رسول خدا شنیدم که فرمود:لقمان پیغمبر نبود؛ لیکن مردی بود که زیاد فکر می کرد و به مرحله یقین رسیده بود و اهل یقین بود.خدا را دوست داشت و خداوند نیز او را دوست داشت. و خداوند با اعطای حکمت به وی بر او منت گذاشت.

زانـک لـقمـان گـر چـه بـنده زاد بود خـواجـه بـود و از هـوا آزاد بود 1

مواعظ و نصیحت های لقمان اگر چه خطاب به فرزندش می باشد؛ اما در واقع خطاب به همه انسانهاست،که در ادامه مواردی از آن می اید در یک دسته بندی کلی موعظ های ایشان را می توان به دو قسمت تقسیم کرد:

خََلَقَ السَّمَواتِ بِغَیرِ عَمَدٍ تَرَونَهَا وَ اَلقَی فِی الاَرضِ رَواسِیَ اَن تَمیدَ بِکُم وَ بَثَّ فِیها مِن کُلِّ دابَهٍ وَ اَنزَلنَا مِنَ الاسَّمَاءِ مَاءً فَاَنبَتنَا فِیها مِن کُلِّ زَوجٍ کَریمٍ .

ترجمه : آسمان ها را بدون ستون که قابل رویت باشد آفرید و در میان کوه

هایی افکند تا شما را به لرزه در نیاورد و از هر گونه جنبنده روی آن منتشر ساخت و از آسمان ، آبی نازل کردیم وبه وسیله آن در روی زمین انواع گوناگونی از جفت های گیاهان پر ارزش رویاندیم .

تفسیر : در این آیه نخست به پنج قسمت از آفرینش پروردگار که پیوند ناگسستنی با هم دارند ( آفرینش آسمان و معلق بودن کرات در فضا و نیز آفرینش کوه ها برای حفظ ثبات زمین وسپس آفرینش جنبندگان و بعد از آن آب وگیاهان که وسیله تغذیه آنهاست ) اشاره می کند . در این آیه درباره فلسفه " آفرینش کوه ها " می گوید خداوند در زمین کوه هایی افکند تا شما را مضطرب و متزلزل نکند این آیه نشان می دهد که کوه ها وسیله ثبات زمینند ، امروزه از نظر علمی نیز این حقیقت ثابت شده که کوه ها از جهات متعددی مایه ثبات زمین هستند . از این نظر که ریشه های آنها به هم پیوسته و همچون زره محکمی کره زمین را در برابر فشارهایی که از حرارت درونی ناشی می شود حفظ می کند و اگر آنها نبودند زلزله های ویرانگر آنقدر زیاد بود که شاید مجالی به انسان برای زندگی نمی داد . و از این نظر که فشار طوفان ها را در هم می شکند وتماس هوای مجاور زمین را به هنگام حرکت وضعی زمین به حد اقل می رساند واگر آنها نبودند صفحه زمین همچون کویرهای خشک در تمام طول شب وروز صحنه ی طوفان های مرگبار و بادهای در هم کوبنده بود .

سوره لقمان سوره ۳۱ از قرآن است و ۳۴ آیه دارد. این سوره در جرء ۲۱ قرآن کریم واقع است. نام «لقمان» در سوره سی و یکم دوبار ذکر شده است و به همین مناسبت سوره سی و یکم قرآن به نام لقمان موسوم است. بیشتر مفسرین به نبوّت لقمان معتقد نیستند. لقمان در نظر ارباب قصص مردی از نژاد سیاه معرفی می‌شود که از اهالی سودان (مصر) بوده و به بردگی روزگار می گذرانده و خواجه خود را شیفته حِکَم و اندرزهای خویش کرده است.

در مورد فضیلت قرائت این سوره از محمد باقر نقل شده‌است: «هر کس سوره لقمان را در هر شب تلاوت کند خداوند عالم در آن شب فرشتگانی بر وی گمارد که تا بامداد او را از شرّ ابلیس و سپاهش نگهدارند، و چون در روز تلاوت کند فرشتگان مزبور تا شامگاه آن روز وی را از شرّ شیاطین حفظ نمایند.»

قسمتی از آیه ۲۰ سوره الأعراف نوشته شده روی پوست که از قرن اول هجری به جا مانده است.

سوره النور, آيه ۴۱
آيا ندانسته‏اى كه هر كه [و هر چه] در آسمانها و زمين است براى خدا تسبيح مى‏گويند و پرندگان [نيز] در حالى كه در آسمان پر گشوده‏اند [تسبيح او مى‏گويند] همه ستايش و نيايش خود را مى‏دانند و خدا به آنچه مى‏كنند داناست

سوره النمل, آيات ۶۰ و ۶۱
[آيا آنچه شريك مى‏پندارند بهتر است] يا آن كس كه آسمانها و زمين را خلق كرد و براى شما آبى از آسمان فرود آورد پس به وسيله آن باغهاى بهجت‏انگيز رويانيديم كار شما نبود كه درختانش را برويانيد آيا معبودى با خداست [نه] بلكه آنان قومى منحرفند.
[آيا شريكانى كه مى‏پندارند بهتر است] يا آن كس كه زمين را قرارگاهى ساخت و در آن رودها پديد آورد و براى آن كوه‏ها را [مانند لنگر] قرار داد و ميان دو دريا برزخى گذاشت آيا معبودى با خداست [نه] بلكه بيشترشان نمى‏دانند