نرم افزار حسابداری

پرسش : 
آیا مجنىٌ علیه (کسى که جنایت بر او واقع شده) مى تواند قبل از مرگ به طور کلّى جانى را از دیه عفو نماید؟

پاسخ : 
جواز عفو بعید نیست ولى احتیاط در مصالحه است.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
آیا اخذ دیه تعبّدى است یا از مقدار آن مى توان عدول کرد؟

پاسخ : 
مستحقّ دیه مى تواند از قسمتى یا از تمام حقّ خود صرف نظر کند، ولى حاکم شرع نمى تواند تغییرى در آن بدهد، همچنین جانى نیز چنین حقّى را ندارد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
نارنجکى که معلوم نیست از کجا و توسّط چه کسى آورده شده، در دست یکى از بچّه ها منفجر گردیده، و بر اثر انفجار آن دو پسربچّه کشته مى شوند. حال با توجّه به این که هر کدام از اولیاى دم، از طرف مقابل شاکى بوده، و مدّعى است که فرزند او نارنجک را آورده، تکلیف چیست؟ آیا عاقله، با توجّه به صغیر بودن مقتولین مسؤولیّتى دارد؟ بر فرض این که هیچ کس متّهم نباشد، تکلیف دیه چه مى شود؟

پاسخ : 
این مساله چند صورت دارد: نخست این که یقین داشته باشیم یکى از آن دو بچّه عامل قتل بوده، ولى شناخته نشود. در اینجا دیه یک انسان تقسیم بر عاقله طرفین مى شود، و از عاقله یکى گرفته به ولىّ دم دوّمى داده مى شود و بالعکس. دیگر این که احتمال داده شود این حادثه اتّفاقى رخ داده، و هیچ یک عامل آن نبوده اند. در این صورت دیه اى ندارد. سوّم این که یقین داشته باشیم شخص ثالثى عامل این کار بوده، و آن شخص مجهول باشد. در این صورت دیه در بیت المال است.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
فرزند 12 ساله اینجانب در کوچه به چیز مشکوکى برخورد نموده، مشغول بازى با آن مى‌شود. در این هنگام شىء مذکور، که ظاهراً نوعى مواد منفجره شبیه گلوله خمپاره بوده، منفجر و منجر به فوت ایشان مى گردد. بر اساس اظهارات چند نفر، موتور سوار ناشناسى آن شىء را در کوچه رها کرده است. با توجّه به این که خون مسلم نباید هدر رود، آیا دیه فرزند اینجانب بر بیت المال است؟

پاسخ : 
چنانچه ثابت شود شىء مزبور را موتور سوارى آنجا رها کرده، و دسترسى به او حاصل نشود، دیه آن طفل باید از بیت المال پرداخته شود. ولى چنانچه کودک آن شىء را از داخل منزل برداشته، دیه او بر بیت المال نیست.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
در صورتى که ضارب فرار کند، یا ناشناخته باشد، آیا مى توان دیه جراحات و صدمات وارده بر مجنىّ علیه را از بیت المال پرداخت؟

پاسخ : 
در غیر قتلى دلیلى بر گرفتن دیه از بیت المال یا خویشان جانى فرارى نداریم.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
هرگاه در قتل عمد، یا غیر عمد، یا صدمات دیگر، متّهم شناسایى نشود، آیا لازم است دیه از بیت المال پرداخت گردد؟ در صورتى که پاسخ مثبت باشد، آیا اعلان این مطلب و قید آن در حکم لازم است، مخصوصاً اگر اثر نامطلوبى در جامعه داشته باشد، و مورد سوء استفاده قرار گیرد؟

پاسخ : 
در صورتى که قاتل شناخته نشود، دیه را باید از بیت المال پرداخت. و لازم نیست این مساله به طور آشکار اعلان شود، تا سبب سوء استفاده افرادى گردد. همچنین اگر قاتل واقعاً معسر شود، به طورى که امیدى براى آینده نیز نباشد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
از جایی نقل شده است که «چنانچه مردی زنی را به قتل برساند و خانواده زن بخواهند قصاص کنند، باید نصف دیه مرد را بپردازند و اگر توانایی پرداخت نداشته باشند در صورت اجازه حاکم شرع می توان از بیت المال مبلغ مذکور را پرداخت و قصاص را به بر مرد قاتل جاری کرد» در صورت امکان نظر حضرت آیت الله مکارم شیرازی را در این مورد بفرمایید.

پاسخ : 
لزومی ندارد که تفاوت دیه را از بیت المال بپردازند مگر در جایی که ترک قصاص سبب فتنه ای در آنجا گردد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
در موارد اثبات اعسار جانى از پرداخت دیه، اعمّ از این که موضوع آن قتل یا ضرب و جرح عمدى، یا در حکم شبه عمد، یا شبیه عمد باشد و محکوم علیه معسر نیز در دسترس باشد، لکن جهت اعسار مذکور حتّى در مدّت طولانى نیز قادر به پرداخت دیه مورد حکم نباشد. آیا باید از بیت المال پرداخت نمود، یا بر عهده بستگان محکوم علیه (الاقرب فالاقرب) است، یا در این فرض کسى جز محکوم علیه معسر ضامن نمى باشد؟

پاسخ : 
در فرض سوال چنان چه جنایت از قبیل قتل بوده باشد، دیه از بیت المال پرداخته مى‌شود.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
ماده 236 قانون مجازات اسلامی بیان می دارد که(( اگر کسی به قتل عمدی شخصی اقرار کند پس از ان دیگری به قتل عمدی همان مقتول اقرا نماید در صورتی که اولی از اقرارش برگردد قصاص ودیه از هر دو ساقط می شود و دیه از بیت المال پرداخت می شود واین در حالی است که قاضی احتمال عقلایی ندهد که قضیه توطئه امیزاست)) الف) آیا این ماده قانونی از فقه گرفته شده است؟ ب) اگر اولیاء دم درخواست دیه داشته باشند چه کسی باید دیه بدهد؟ ج) این ماده قانونی را از نظر فقهی توضیح دهید.

پاسخ : 
این ماده قانونی از حدیث معتبری گرفته شده است و فقها به آن فتوا داده اند و بیت المال دیه آن را می پردازد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
چنان چه اولیاى دم علیرغم اصرار بر قصاص، قدرت پرداخت فاضل دیه را نداشته باشند، و از طرفى به طور عادى نیز امیدى به تمکّن آنان در آینده نباشد، بفرمایید: 1ـ آیا در این گونه موارد قصاص به طور قهرى تبدیل به دیه مى شود؟ 2ـ چنانچه پاسخ منفى است، در شرایطى که عدم قصاص، یا تأخیر آن، به مصلحت نباشد، و چه بسا عوارض سیاسى و اجتماعى شدیدى در بر داشته باشد، آیا مى توان با پرداخت فاضل دیه از بیت المال قصاص را اجرا نمود؟ 3ـ در فرض مسأله، آیا مى توان بدون ردّ فاضل دیه، قصاص را اجرا نمود، و فاضل دیه به عنوان دین بر ذمّه ولىّ دم باقى بماند؟ 4ـ اگر (آن گونه که برخى از فقها مى فرمایند) در این گونه موارد، وظیفه صبر کردن تا زمان توانایى ولىّ دم باشد، در مواردى که ممکن است انتظار قصاص سال‌ها به طول بکشد، و این امر براى قاتل و خانواده وى موجب عسر و حرج گردد، تکلیف چیست؟

پاسخ : 
1- در صورتى که امیدى به پرداخت فاضل دیه در آینده نزدیک نباشد، حکم قصاص تبدیل به دیه مى شود.
2- در صورتى که عدم اجراى قصاص واقعاً مشکل آفرین بوده باشد، پرداختن فاضل دیه از بیت المال بى مانع است.
3- جایز نیست.
4- در صورت احتمال یسار در آینده دور، تبدیل به دیه مى شود.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
فرزندم، در حالى که بر ترک موتور سیکلت سوار بود، بر اثر تصادف با اتومبیل به شدّت مجروح و مصدوم گردید. متأسّفانه راننده متخلّف و بى وجدان از صحنه تصادف گریخته، و تا این لحظه شناسایى نشده است. شدّت آسیب هاى وارده بر فرزندم به حدّى است که حواس خود را از دست داده، و ما اکنون سالهاست که همانند طفل یکساله اى از او پذیرایى مى کنیم. اگر در حکومت اسلامى صدمه اى به مسلمانى وارد شود، و متّهم شناسایى نشود، پرداخت دیه بر عهده کیست؟

پاسخ : 
دیه بر عهده جانى است، و دلیلى بر گرفتن دیه در غیر قتل از خویشاوندان جانى یا بیت المال نداریم.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
چنانچه کسى محکوم به قصاص شود و به عنوان قصاص نفس حلق آویز شود و پزشک متخصّص گواهى نماید که فوت کرده است ولى در سردخانه به هوش بیاید و زنده شود: الف) آیا حکم قصاص به قوّت خود باقى است یا ساقط است؟ ب) در صورت باقى بودن قصاص به قوّت خود، آیا دیه حلق آویزى اوّل به جانى تعلّق مى‌گیرد؟ ج) مسؤول پرداخت دیه کیست؟ د) مهلت پرداخت دیه چه مدّت است؟

پاسخ : 
احتیاط آن است که در این موارد قصاص به دیه تبدیل شود و آن مقدار که دفعه اول خسارت بر قاتل وارد شده است از دیه کسر شود.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
آیا پرداخت دیه جنایت بر میّت به صورت حالّ است، یا مؤجّل؟

پاسخ : 
دیه آن به صورت حالّ است.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
در خصوص جنایت بر میّت بفرمایید: الف) آیا سوزاندن کامل بدن میّت دیه دارد؟ ب) در صورت مثبت بودن پاسخ، میزان آن چقدر است؟ ج) در فرض فوق، آیا جانى علاوه بر دیه، تعزیر نیز مى شود؟ د) در موارد وجوب دیه، آیا بین عمدى و غیر عمدى بودن جنایت تفاوتى هست؟ هـ) آیا در مقدار دیه، بین میّت زن و مرد تفاوتى وجود دارد؟

پاسخ : 
ارش دارد، ولى ارش آن کمتر از دیه کامله جنایت بر میّت (یک صد دینار) نیست. و فرقى بین زن و مرد نمى باشد، ولى در صورت عمد، تعزیر نیز دارد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
فردى را پس از قتل مى سوزانند، به گونه اى که تمامى بدنش به جز چند قطعه استخوان، تبدیل به خاکستر مى شود! با توجّه به این که تمامى بدنش از بین رفته، آیا باید براى تک تک اعضا و جوارح ظاهر و داخل ارش تعیین گردد؟ در صورتى که جواب مثبت باشد، ارش معیّنه چه میزان بیشتر از ارش دیه کامل جنایت بر مرده است؟

پاسخ : 
در صورتى که جسد را یکجا سوزانده باشند دیه آن تنها یک صد دینار است; ولى اگر آن را در چند مرحله سوزانده باشند، دیه اعضا اضافه مى شود. و اگر عضوى دیه نداشته باشد، ارش به آن تعلّق مى گیرد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
اگر نیاز به عضوى از اعضاى مرده باشد، و آن را از بدن او جدا کنند، آیا دیه دارد؟ دیه آن چه مقدار است؟ چه کسى باید بدهد؟ به چه کسى تعلّق مى گیرد؟ در صورت ثبوت دیه، آیا بین مسلمان و کافر از یک طرف، و کافر ذمّى و غیر ذمّى از سوى دیگر، فرقى هست؟

پاسخ : 
در چنین صورتى احتیاط پرداخت دیه است. و باید دیه در راه خیرات براى آن میّت صرف شود، و حربى دیه ندارد.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
دیه جراحات یا صدماتى که بر میّت غیر مسلمان وارد مى شود، چه مقدار است؟

پاسخ : 
احتیاط آن است که مانند دیه مسلمان عمل شود، یا مصالحه کنند.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
حدود چهار سال قبل فرزند حقیر، به نام مهدى (که در آن زمان سه ساله بود) در یک مجلس مهمانى با مادرش دعوت داشته اند که در آن مجلس در موقع صرف میوه، مهدى طبق گفته مادرش و دیگران چاقویى را پرتاب مى کند که به صورت پسر بچّه سه ساله دیگرى که مشغول بازى بودند خورده و یک چشم آن پسر بچّه نابینا مى شود. به عرض مبارک مى رساند که بزرگترها هیچ گونه مداخله اى نداشته و بچّه ها با یکدیگر مشغول بازى بودند و از طرفى بچّه مضروب فرزند خواهرم مى باشد. خواهرم پس از گذشت سه سال از آن حادثه، دادخواهى نموده است و از نظر وضع مالى جز یک مشت بدهى چیز دیگرى ندارم، با توجّه به وضع مالى من دیه بر عهده چه کسى است؟

پاسخ : 
دیه باید پرداخت شود ولى بر عهده شما نیست، بلکه بر عهده مردان خویشاوند از طرف پدر است که در میان آنها تقسیم کرده و هرکدام سهمى از آن را به مقدار توانایى بپردازند.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
در مورد جنایت صغیر، که در زمان دادرسى و صدور رأى بالغ و رشید شده، دیه متعلّقه هم‌چنان بر عهده عاقله است، یا خود جانى باید بپردازد؟

پاسخ : 
دیه بر عهده عاقله است.

منبع: makarem.ir

پرسش : 
در صورتى که عاقله از پرداخت دیه استنکاف نماید، یا عاجز از پرداخت باشد، تکلیف چیست؟

پاسخ : 
هرگاه در آینده امید قدرت براى او هست، باید تاخیر انداخت. و اگر امیدى نیست، باید از بیت المال پرداخت شود. و اگر عمداً تاخیر اندازد و توانایى دارد، حاکم شرع مى تواند او را مجبور سازد، و یا به زندان افکند.

منبع: makarem.ir