احاديث , سخنان تصادفي امام رضا (ع)

سراسر مدت سي و پنج سال امامت امام موسي کاظم عليه السلام با حوادث و فراز و نشيب‌هاي سياسي آميخته بود. بيشتر زندگاني ايشان در زندان‌هاي هارون الرشيد سپري شد. امام رضا عليه السلام در تمامي مدتي که امام کاظم عليه السلام زنداني بودند دستيار و پشتوانه استوار پدر در حوادث سياسي فرهنگي بودند. شريک غم‌ها و رنج‌هاي پدرشان بودند هرگز در برابر قدرت‌طلبان هوس باز، خودشان را تسليم نکردند. ايشان راه پدر را ادامه دادند و مردم را به شدت از ياري رساندن و کمک به خلفاي طاغوتي دور مي‌کردند. چون امام کاظم عليه السلام بيشتر عمر شريف‌شان در زندان‌ها سپري شد، امام رضا عليه‌السلام به عنوان فرزند ارشد مسئول نگهداري خانواده ايشان بودند، ايشان در اين مدت طوري از خانواده‌شان مراقبت کردند، که اجازه ندادند کسي به آنها بي‌احترامي کند، نهايت احترام را به آنها مي‌گذاشتند و خطرات دشمنان را از آنان دور مي‌کردند.
علاقه حضرت به خانواده‌شان در محبتي که به امام جواد عليه السلام داشتند نيز قابل ملاحظه است. قبل از تولد امام جواد عليه السلام فردي به امام رضا عليه السلام مي‌گويد شما کودکان را دوست داريد پس از خداوند بخواهيد که پسري به شما عطا کند. حضرت فرمودند: خداوند پسري به من خواهد داد که وارث من مي‌شود هنگامي که اباجعفر عليه السلام متولد شدند، حضرت در طول شب گهواره ايشان را حرکت مي‌دادند و با او بازي مي‌کردند. امام فرزندشان را آن قدر دوست مي‌داشتند که شب را نمي‌خوابيدند و گهواره امام جواد عليه السلام را حرکت مي‌دادند. به ايشان عرض شد آيا مردم با پسرانشان چنين رفتار مي‌کنند؟ حضرت فرمودند: اين پسر مانند عامه مردم نيست به دنيا آمدن و رشد نمودن او مانند ولادت پدران پاکش است.
رفتار امام با فرزندشان امام جواد عليه السلام آن قدر محبت آميز و توام با احترام بود که ايشان را به نام صدا نمي‌زدند بلکه بيشتر با کنيه مورد خطاب قرارش مي‌دادند. به عنوان مثال مي‌فرمودند: «ابوجعفر براي من نوشته است و من براي ابوجعفر نوشتم.» به اين ترتيب مي‌خواست ايشان را احترام و تمجيد کنند.
نمونه ديگر علاقه و وابستگي امام رضا عليه السلام، محبتي بود که به حضرت معصومه عليه السلام داشتند.
منبع: كتاب سيره اخلاقي امام رضا (ع)

هر واژه‏اي حکايت از معنايي مي‏کند. زيبايي و رکيک بودن واژه‏ها بستگي مستقيم به معناي آنها دارد. گرچه معنا امري اعتباري است و در نامگذاري چندان مورد توجه نيست؛ ولي هنگام به کار بردن آنها معاني ناخودآگاه تداعي مي‏شود. نام نيکو مايه سربلندي و افتخار و نام زشت ‏باعث ‏سرشکستگي و احيانا احساس حقارت است. زيرا نام تا پايان عمر با انسان همراه است و فرد همواره با آثار خوب و بدش مواجه است. ائمه طاهرين‏ عليهم السلام هم خود نامهاي نيکو براي فرزندانشان بر مي‏گزيدند و هم ديگران را بدين امر سفارش مي‏کردند. امام هشتم شيعيان نام نيکوي محمد را بر فرزند دلبندش نهاد و از تاثير اين نام نيکو چنين پرده برداشت: «خانه‏اي که در آن ‏نام محمد باشد، روز و شبشان را با خير و نيکي به پايان مي‏رسانند.»
منبع: كتاب امام رضا (ع) و تربيت فرزند

ريان بن الصلت نقل مي‏کند وقتي که مي‏خواستم به عراق بروم و مي‏خواستم با حضرت وداع کنم با خود گفتم، وقتي که براي خداحافظي خدمت آن حضرت رفتم از حضرت مي‏خواهم که يکي از پيراهن‏هاي تنش را به من بدهد، تا مرا در آن دفن کنند و چند درهم نيز بدهد تا براي دخترانم انگشتر بسازم.
وقتي که براي خداحافظي رفتم، گريه و اندوه فراق از حضرت آن قدر بر من غلبه کرد که فراموش کردم چيزي بخواهم و از خدمت حضرت بيرون رفتم. تا بيرون آمدم مرا صدا زد: اي ريان! برگرد. حضرت فرمود، آيا دوست نداري که چند درهم به تو بدهم تا انگشتر براي دخترانت بسازي؟ و آيا دوست نداري که پيراهني از جامه‏هاي خودم را به تو بدهم تا وقتي که عمرت به سر آمد تو را در آن دفن کنند؟
گفتم: اي سيدي! در فکرم بود که از شما بخواهم، اما اندوه فراق تو از يادم برد.
حضرت وساده را بلند کرد و يک پيراهن به من داد و از زير سجاده‏اش چند درهمي بيرون آورد و به من داد، آنها را شمردم سي درهم بود.
منبع: كتاب امام رضا (ع)

حضرت وقتي مي‏خواست دعا کند، اول صلوات مي‏فرستاد.
حضرت در قنوت نمازش اين دعا را مي‏خواند:
رب اغفر رحم و تجاوز عما تعلم انک أمت الاعز الاجل الاکرم
حضرت وقتي سوره فاتحه را تمام مي‏نمود، مي‏گفت: الحمد لله رب العالمين. و وقتي که سوره سبح اسم ربک الاعلي را مي‏خواند، مي‏گفت، سبحان ربي الاعلي.
هنگام تلاوت قرآن، هرگاه به يا ايها الذين آمنوا مي‏رسيد آهسته مي‏گفت: لبيک اللهم لبيک.
حضرت بسيار قرآن تلاوت مي‏نمود، و چون سوره‏ي قل هو الله احد را تلاوت مي‏کرد، آهسته بعد از اين آيه مي‏گفت: الله احد، و چون آن سوره تمام مي‏شد سه مرتبه مي‏گفت: کذلک الله ربنا.
چون از سوره مبارکه کافرون فارغ مي‏شد، سه مرتبه مي‏گفت: ربي الله و ديني الاسلام.
عادت حضرت رضا عليه‏السلام چنين بود که، چون صبح مي‏شد نماز صبح را ادا مي‏کرد و بعد از سلام نماز در مصلاي خود مي‏نشست و تسبيح، تحميد، تکبير و تهليل مي‏گفت و صلوات بر حضرت رسول و آل او عليهم‏السلام مي‏فرستاد تا آفتاب طلوع مي‏کرد، پس از آن به سجده مي‏رفت و سجده را آن قدر طول مي‏داد تا روز بلند مي‏شد، بعد سر از سجده برمي‏داشت و با مردم صحبت مي‏کرد و آنها را موعظه مي‏نمود.
چون ثلث آخر شب مي‏شد، در حالي که مشغول تسبيح، تکبير، تهليل و استغفار بود، از رختخواب برمي‏خواست، بعد مسواک مي‏کرد و وضو مي‏گرفت و مشغول خواندن نماز شب مي‏شد.
منبع: كتاب امام رضا (ع)

شيخ صدوق در روايتي آورده است:
عادت حضرت رضا عليه‏السلام بر آن بود که شب‏ها کم مي‏خوابيد و غالب اوقات خود را به عبادت مي‏گذراند و در يک شبانه‏روز، هزار رکعت نماز مي‏خواند و روزه بسيار مي‏گرفت و به روزه‏ي سه روز هر ماه (يعني پنج‏شنبه‏ي اول ماه و پنج‏شنبه‏ي آخر ماه و چهارشنبه ميان ماه) مداومت داشت و مي‏فرمود:
«روزه‏ي اين سه روز برابر روزه‏ي دهر است».
آن حضرت بسيار احسان مي‏کرد و صدقه‏ي پنهاني مي‏داد و بيشتر صدقات او در شب‏هاي تار بود.
امام عليه‏السلام شب‏ها که در بستر مي‏خوابيد و تلاوت قرآن بسيار مي‏نمود و هرگاه به آيه‏اي مي‏رسيد که در آن يادي از بهشت و يا آتش شده بود گريه مي‏کرد و از حق تعالي بهشت را طلب مي‏کرد و از آتش پناه مي‏جست.
او در هر سه روز، قرآن را ختم مي‏کرد و مي‏فرمود:
«اگر بخواهم مي‏توانم در کمتر از سه روز قرآن را ختم کنم ولي هرگز از آيه‏اي نمي‏گذرم، مگر آنکه در آن تفکر مي‏کنم که در چه مورد به چه هنگام نازل گشته است.»
منبع: كتاب ديدار يار

روايت شده: حضرت رضا عليه‏السلام پس از نماز صبح، از آغاز فجر تا طلوع خورشيد با هيچ کس سخن نمي‏گفت؛ و اگر نياز به سخن مهم پيدا مي‏کرد، با جابه‏جايي و اشاره، آن را ادا مي‏نمود.
به اميد استفاده و بهره‏مند شدن از فيوضات و برکات بسيار ارجمند ساعت بين طلوع فجر و طلوع خورشيد؛ استغفار و قرائت قرآن و مناجات و راز و نياز با خدا، در اين وقت بسيار مطلوب است.
و نيز چنان که قبلا ذکر شد، در اين ساعت دست بر سينه‏ات بگذار و هفتاد بار بگو: «يا فتاح» [اي خداوند گشايش بخش] و دعاي زير را مکرر بخوان:
«لا اله الله وحده لا شريک له، له الملک و له الحمد، يحيي و يميت و هو حي لا يموت، بيده الخير و هو علي کل شي‏ء قدير»
منبع: كتاب ديدار يار

کسب مال و ثروت هدف نیست. مال ابزاری برای رسیدن به هدفهاست. در سطح کلان، اقتصاد هدف نیست، وسیله‌ای بزرگ در راستای توفیقات بزرگ می‌باشد. هدفهای الهی و انگیزه‌های معنوی سازنده جایگاه و میزان اعتبار مال و ثروت می‌باشد. شغل پاک و درآمد حلال و اهداف زیبا در تعیین درجه احترام مال و ثروت نقش دارد.

امام رضا(ع) يکي از مفسران واقعي قرآن بود و در طول زندگي پر برکتش عنايت ويژه‌اي به اين راهنماي بزرگ داشت.
هر سه روز، يک ختم قرآن
ابوذکوان عشق وصف‌ناپذير امام رضا(ع) را به قرآن کريم چنين توصيف کرده است:حضرت هر سه روز يک بار قرآن را ختم مي‌کرد و آنگاه مي فرمود: اگر مي‌خواستم زودتر از سه روز آن را به پايان برسانم، مي‌توانستم، اما نخواستم چنين کنم. زيرا در هنگام تلاوت به هر آيه که مي‌رسيدم در آن فکر و انديشه مي‌کردم که درباره چه چيزي و در چه زماني نازل شده است. از اين رو در هر سه روز يک‌بار، قرآن را به پايان مي رسانم.