دکتر ابوالقاسم قوام در خصوص تاریخچه‌ 12 بند محتشم کاشانی گفت: در مقدمه دیوان محتشم نقل شده است که محتشم کاشانی برادر خود را از دست می‌دهد و بعد از مرگ برادرش بسیار ناراحت و آزرده‌خاطر می‌شود و روز و شب خود را با غم و اندوه سپری می‌کند. تا آن‌که در دو خوابی که در دو زمان مختلف می‌بیند، با الهام از اهل بیت (ع) 96 بیت این 12 بند را می‌سراید.

قوام گفت: 12 بند محتشم کاشانی به باورهای دینی در خصوص 12 امام مرتبط است.

او همچنین عنوان کرد: سرودن این مرثیه سرآغازی بوده است برای سرودن شعرهایی در رثای امام حسین (ع)، به طوری که بسیاری از شاعران از محتشم کاشانی تقلید کرده و شعرش را الگویی برای اشعارشان قرار داده‌اند.

ابوالقاسم قوام گفت: در تاریخ شعر شیعی هیچ شعری معروفیت 12 بند محتشم کاشانی را پیدا نکرده و این شعر آن‌قدر والاست که هر وقت در مورد اشعار کربلایی سخنی گفته می‌شود این شعر سریع‌تر از هر شعر دیگری به ذهن خطور می‌کند و به زبان آورده می‌شود.

این استاد ادبیات در ادامه اظهار کرد: احساس، ارادت و زبان شیوا از خصیصه‌های 12 بند محتشم کاشانی محسوب می‌شوند و همین خصیصه‌ها باعث ماندگاری شعر او شده‌اند. در تک تک بیت‌های این شعر احساس و ارادت موج می‌زند و از این نظر بسیار قوی است.

قوام افزود: شعر محتشم کاشانی الهام‌شده و از جان‌برخاسته است و نشان‌دهنده‌ این است که وی نسبت به وقایع کربلا علم و آگاهی داشته است که این می‌تواند دلیل دیگری برای ماندگاری این مرثیه‌ زیبا باشد.

باز در دل آمده شور حسين
چهره‌روشن گشته از نور حسين
ياد عباس آيد و ياد فرات
پر زند بالا نمايد او صراط
اصغر است و شير مادر نيست جام
او دگر گيرد ز آن سرنيزه كام
اكبر آن رعناي آل احمدي
با تن خونين دگر شد سرمدي
ديده هر جا مي‌رود عشق است و بس
ديگر از ياران نمانده هيچ كس
وقت ظهر است و به هنگام نماز
از زمين و آسمان باريده راز
كل عالم پاي مولا سر به خاك
بس عجب از اين جهان شبهه‌ناك
چون حسين پا مي‌نهد در كارزار
كار آن دونان دگر گرديده زار
بر تن مولا هزاران زخم داس
بر مشامش مي‌رسد او عطر ياس
فاطمه بالاي سر در قتلگاه
بر گلوي پور خود آرد نگاه
زينبش در سوي ديگر خون به دل
نوحه زن بر سر بمالد خاك و گل
آسمان گردد به رنگ خون او
خواهرش بيند رخ گلگون او
خون حق جاري شود در ارض دون
تا كه مجنون آيد و بيند جنون
اين جنون از چيست از عشق حسين
از ميان خون تو بيني نور عين
زينب است و رأس مولا روي تير
ديگر او گويد كه اي عالم بمير

ای کودکان تشنه لب                                           عباس علمدار من است (2)                   
خیمه گه غرق  تعب                                            عباس علمدار من است (2)                  
اومی رود میدان که بهر تشنگان آب آورد                    با مشک پرآب از فرات اندوه ازدلها برد 
باران تیر ونیزه را عباس با جان می خرد                     میروسپهدار من است عباس علمدار من است (2)
درخیمه بنشینید و بهراو دعا یکسر کنید                     کم شیون وفریاد برگرد علی اصغر کنید
امن یجیبی خوانده وتقدیم آن مضطر کنید                    لب تشنه سردار من است  عباس علمدار من است (2)
او آب می آرد حرم سیراب سازد کامتان                     ساقی زخّم باده اش پرمی نماید جامتان
غم می برد ازسینه ها خوش می شود ایامتان             درهرمحن یارمن است عباس علمدار من است (2)
اندر وفاداری نباشد کس به دوران مثل او                    هم در شجاعت کس نمی باشد به میدان مثل او
تشنه وتنها کی کند رزمی نمایان مثل او                    میرفداکار من است عباس غلمدار من است (2)

انوار روی ماه او خورشید را شرمنده کرد                       بر ماه افتادش نظر مهتاب را تابنده کرد
با جان نثاری بهر دین اسلام را پاینده کرد                     دلبر ودلدارمن است عباس علمدار من است (2)
یارب سپهدارحسین تنهاست یاری اش نما                   ده نصرت عباس من اندر مصاف اشقیا
تنهاست اما می کند مردانه او بر پا لوا                        الحق وفادارمن است عباس علمدار من است (2)
لرزان سپاه کوفیان از ضربت شمشیراو                        گرگان کوفه یک به یک هستند درزنجیراو
بر گوش عالم می رسد از کربلا تکبیراو                        عباس علمدار من است عباس علمدار من است

خدایا گرچه من غرقاب دردم                             برای تشنگان کاری نکردم
صغیران را همه بی تاب دیدم                            صدای العطش هرجا شنیدم
دگر از بودن خود شرم دارم                               که آبی بهر این طفلان ندارم
مرا لب تشنگان دامن گرفتند                             توان و تاب را از من گرفتند
ز یک سو تشنه لب گلزار زهراست                     به یک سو آب هم محصوراعداست
یتیمان را ز غم لبها به جان است                        تمام دشت پر از کوفیان است
به روی خیمه راه آب بستند                              دل اطفال پیغمبر شکستند
به چشمان همه اشکی نمایان                         ز اشک تشنگان پرگشته دامان
همه گریان به فکر آب بودند                             به گرد اصغر بی تاب بودند
یکی بی تاب تر از دیگران بود                            زمین افتاده بود و نیمه جان بود
صغیران را به آبی وعده دادم                             شتابان خویش تا علقم رساندم
لبانم خشک بود و کام من خشک                      خم من خشک بود و جام من خشک
سواران راه را بر من ببستند                             به هرجا در کمین من نشستند
زگرد خویش آنان را چو راندم                             شتابان خویش تا علقم رساندم
چو یادی ز آن همه بی تاب کردم                        به یک دم مشک خود پر آب کردم
حرم شد کعبه آمال عباس                               دلا خون گریه کن بر حال عباس
سواران، راه بر او سد نمودند                            همه بر قتل او آماده بودند
زهر سو، سوی او تیری رها شد                        به تیغی دستش از پیکر جدا شد
جلوتر رفت تا دست دگر داد                              وفا در وصف او تکبیرسر داد
نه ممکن بود آرد تا حرم آب                               صدا می آمد از طفلان بی تاب
به روی اسب حیران ایستاده                             عدو گردش سواره هم پیاده
به تیری مشک او را پاره کردند                          غلط گفتم ورا بی چاره کردند
چو ناگه از کمین گه دشمن آمد                        به فرق او عمودی ز آهن آمد
 نگو زائر دگر چون سرنگون شد                         چه سان بی دست از مرکب نگون شد

مگو چون گشت جسمش تیرباران                      مگو از آن همه اشکش به دامان
مگو چون از سرش خون بود جاری                      مگو از ضرب صد شمشیر کاری
مگو از هر طرف تیری رها بود                             مگو آماج موج نیزه ها بود
مگو آن تیرها با او چه کردند                              مگو شمشیرها با او چه کردند
مگو از تیر بنشسته به دیده                              مگو از ساقی طعنه شنیده
مگو از ناله ادرک اخایش                                  مگو زآن بی رمق صوت و صدایش
چو بی دست از فراز مرکب افتاد                        سرش زهرا روی دامان بنهاد
رها شد از عطش عباس حیدر                          ز دست مصطفی نوشید کوثر
نمی دانم چه سان آن آب نوشید                       که لبهای حسین را تشنه می دید
به هر جا نامی از میخانه باقی است                   به هرمیخانه ای عباس ساقی است
مراد و پیر می خواران اباالفضل                           پناه جمله خماران اباالفضل
دهد درس بقا را در فنا او                                 به هر جا نامی از کرببلا او
زده از خم وحدت، می، پیاپی                            نباشد مستی عباس زین می
بود ساقی او سالار تنها                                  حسین بن علی فرزند زهرا
حسین بن علی مقصود عباس                          مراد و تکیه گاه و بود عباس
همه هستی عباس از حسین است                   همه مستی عباس از حسین است
حسین است کعبه آمال عباس                         ملک در غبطه بر احوال عباس
کاروان تا به در شهر رسید                               لحظه ها تلخ تر از زهر رسید
کوفیان هلهله برپا کردند                                   خون دل عترت زهرا کردند
دیده ها خیره به زنها شده بود                           زینب غمزده تنها شده بود
کوفه غرق شعف و غوغا بود                              خواهر غمزده ای تنها بود
گوئیا موسم مهمانی بود                                  کوچه در کوچه چراغانی بود
آل عصمت همه تن ، درد وعزا                            کوفیان کرده بپا هلهله ها
دیده اهل حرم بارانی                                     قلب هاشان همگی طوفانی
دست شان بسته به یکدیگر بود                         چشم شان خیره به نی وآن سر بود
گرد طفلان فغان سر داده                                کوفیان شاد همه استاده
سینه هاشان همه لبریز از غم                          دست هاشان همه در بند ستم
گریه هاشان همه پی در پی بود                       چشم شان خیره به روی نی بود
طبل شادی زده شد چون هر جا                       حرم از فرط غم افتاد ز پا
آن ملاقات رود کی از یاد                                 دختر فاطمه و ابن زیاد؟
تا که در مجلس او پای نهاد                             در دل خویش فغانها سر داد
بین اطفال پریشان بنشست                            شیشه صبر وی از غصه شکست
تا و را دید چنین ابن زیاد                                 گشت مقهور و در طعنه بگشاد
طعنه بر دختر زهرا می زد                               بیشتر زخم به دلها می زد
طعنه زینب چو زدشمن بشنید                          بر سرش ناله و فریاد کشید
کآنچه دیدم ز خدا زیبا بود                                لحظه در لحظه خدا با ما بود
زین جنایت تو کنون شاد مباش                          نمکی بیش بر این زخم مپاش
بر سرش داد زد ای خصم خدا                           که نمودی به حسین جور وجفا
به چه جرمی تو حسین را کشتی                     غرقه در خون تن او آغشتی
او بود میر جوانان بهشت                                اوبود سرور مردان بهشت
پاره جان رسول الله است                                چون علی،حسین، ثار الله است
در دل دخت علی، بزم عزاست                         مانده دلها همه در کرببلاست

و تو چه می دانی

فراسوی بُعد این روزها را

که دروازه اش هرجا که هستی

نه به بودن در حریم مولا

بلکه به خانه تو کشیده شده است

و دروازه دیگرش به آسمانها

به حریم علم کننده عالم شهدا

درنگی ای دل

به کجا چنین شتابان

درنگ...؟

اینجا ،این لحظات همه فرشتگان

همه تو را می خوانند

و باز تو سرگردانی

 و تشنه وصال

باز به کجا چنین شتابان

چنین سرگشته و حیران،مولای

قلب تو...

حریم مولا است

نه سرگشتگی خواهد نه حیرانی

بلکه خودت را بجوی

قلب تو همان حریم یار است

از تو حرکت می خواهد

که قلبت را چنان صفایی دهد

که در وصف آن بمانی

بی جواز از تو متاعی نپذیرند از ما       رحمتی کن که به امید جواز آمده ایم

و تنها تو فلبت را خانه او کن

مصفا کردنش با اوست

قلبمان را صفا ده

  یاسید الشهداء

سلطان عشق،و سید الشباب اهل جنتة

علی گوهر صمیمی  دوم محرم 1436

در این پست مجموعه ای  کوچک از اشعار شاعران در باب کربلا و محرم گرداوری شده است

شرمنده توست

حسن احمدزاده

اللّه اللّه

محمدجواد محبّت

شيعيان ديگر هواي نينوا دارد حسين (ع)                   روي دل با کاروان کربلا دارد حسين (ع)
از حريم کعبه جدش به اشکي شست دست            مروه پشت سر نهاد اما صفا دارد حسين
ميبرد در کربلا هفتاد و دو ذبح عظيم                          بيش از اينها حرمت کوي منا دارد حسين
پيش روراه ديار نيستي کافيش نيست                   اشک و آه عالمي هم در قفا دارد حسين
بسکه محملها رود منزل به منزل با شتاب              کس نمي‌داند عروسي يا عزا دارد حسين
رخت و ديباج حرم چون گل به تاراجش برند                 تا بجائي که کفن از بوريا دارد حسين
بردن اهل حرم دستور بود و سر غيب                         ورنه اين بي‌حرمتيها کي روا دارد حسين
سروران،‌پروانگان شمع رخسارش ولي                 چون سحر روشن که سر از تن جدا دارد حسين
سر به تاج زين نهاده راه‌پيماي عراق                    مي‌نمايد خود که عهدي با خدا دارد حسين
او وفاي عهد را با سر کند سودا ولي                         خون به دل از کوفيان بي‌وفا دارد حسين
دشمنانش بي‌امان و دوستانش بي‌وفا                    با کدامين سر کند مشکل دو تا دارد حسين
سيرت آل علي با سرنوشت کربلاست                   هر زمان از ما يکي صورت نما دارد حسين
آب خود با دشمنان تشنه قسمت مي‌کند                   عزت و آزادگي بين تا کجا دارد حسين
دشمنش هم آب مي‌بندد به روي اهل بيت                  داوري بين با چه قومي بي‌حيا دارد حسين
بعدازاينش صحنه‌هاو پرده‌هااشکست وخون           دل تماشا کن چه رنگين سينما دارد حسين
سازعشق است وبه دل هرزخم پيکان زخمه‌ئي         گوش کن عالم پراز شور و نواداردحسين
دست آخر کز همه بيگانه شد ديدم هنوز                       با دم خنجر نگاهي آشنا دارد حسين
شمر گويد گوش کردم تا چه خواهد از خدا               جاي نفرين هم بلب ديدم دعا دارد حسين
اشک خونين گو بيا بنشين به چشم شهريار               کاندرين گوشه عزايي بي‌ريا داردحسين

شاعر:شهریار

راه را باز نمایید محرم آمد
دم بگیرید که هنگامه ماتم آمد

دست بر سینه نهاده همه تعظیم کنید
مادری دست به پهلو، کمری خم آمد
نوکرا، سینه زنان، گریه کنان، مویه کنید
سر برهنه ز جنان حضرت خاتم آمد
امشبی را که شب درد دل با یار است
سفره دل بگشائید که محرم آمد
پیرهن مشکی ما حوله احرام عزاست
در حسینیه ارباب خدا هم آمد
چشم ما گریه کنان وصل به چشم زهراست
زین سبب سلسله اشک منظم آمد
بر سیاهی عزا دیده ما روشن شد
بزم دلدارگی یار فراهم آمد
روز محشر که همه خلق خدا حیرانند
رتبه زائر ارباب مقدم آمد
قدر بال مگسی اشک بشوید دل را
قطره ای پاک تر از چشمه زمزم آمد
عرضه بر دوست کنم نوکری یک ساله
که همه عشق خدا صاحب پرچم آمد
فاطمه (س) منتظر آمدن ما بوده
لشکر گریه کنان شه عالم آمد
صاحب گریه و زهرا سکناتیم همه
تا ابد یار قتیل العبراتیم همه

برگرفته از madehin.blog.ir

لهف قلبي و طفله في يديه
يتلظي و النحر منه خضيب

ليت اني فداک لو کان بالعبد
يفدي المولي الحسيب النسيب

لهفي لمسلم و الرماح تنوشه
لا بالجزوع لها و لا المرتاع

و هوي من القصر المشوم مهللا
و مکبرا يجلو صدي الأسماع

لهفي له فوق التراب مجدلا
دامي الجبين مهشم الاضلاع
دلم بر کودکي مي‏سوزد که بر روي دست او از تشنگي بر خود مي‏پيچيد در حاليکه گلويش از خون رنگين بود.
(اي مولا) کاش فدايت مي‏شدم اما بنده چگونه مي‏تواند فديه‏ي مولايي شود که داراي حسب و نسب عالي است؟
دلم براي مسلم به درد آمد در وقتي که نيزه‏ها به او اصابت کرد و او نه جزع کرد و نه ترسيد.
بدنش از بالاي قصر شوم دشمن به پايين رها شد در حالي که صداي تکبيرش در همه جا پيچيده و گوش مردم را پر کرده بود.
دلم بر آن شهيد مي‏سوزد که با پيشاني شکسته و خونين و استخوانهاي شکسته سر بر خاک نهاد.

ابوالحسن جمال الدين علي بن عبد العزيز بن ابي‏محمد خليعي موصلي حلي، در حله زندگي مي‏کرد و در حدود سال 750 ه. ق در آن جا وفات يافته و در همان جا دفن شد.