شيرينى آزار زن (اخلاقى)

وَ قَالَ [عليه السلام] الْمَرْأَةُ عَقْرَبٌ حُلْوَةُ اللَّسْبَةِ .

و درود خدا بر او، فرمود : نيش زن شيرين است .

http://serajnet.org

مؤمن و ارزش حكمت (علمى ، معنوى)

وَ قَالَ [عليه السلام] الْحِكْمَةُ ضَالَّةُ الْمُؤْمِنِ فَخُذِ الْحِكْمَةَ وَ لَوْ مِنْ أَهْلِ النِّفَاقِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : حكمت ،گمشدة مؤمن است ، حكمت را فراگير هر چند از منافقان باشد.

http://serajnet.org

ارزش حكمت و بى لياقتى منافق (علمى، معنوى)

وَ قَالَ [عليه السلام] خُذِ الْحِكْمَةَ أَنَّى كَانَتْ فَإِنَّ الْحِكْمَةَ تَكُونُ فِى صَدْرِ الْمُنَافِقِ فَتَلَجْلَجُ فِى صَدْرِهِ حَتَّى تَخْرُجَ فَتَسْكُنَ إِلَى صَوَاحِبِهَا فِى صَدْرِ الْمُؤْمِنِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : حكمت را هر كجا كه باشد ، فراگير ، گاهى حكمت در سينه منافق است بى تابى كند تا بيرون آمده و با همدمانش در سينة مؤمن آرام گيرد.

http://serajnet.org

شناخت جايگاه جبر و اختيار(اعتقادى)

وَ مِنْ كَلَامٍ لَهُ [عليه السلام] لِلسَّائِلِ الشَّامِيِّ لَمَّا سَأَلَهُ أَ كَانَ مَسِيرُنَا إِلَى الشَّامِ بِقَضَاءٍ مِنَ اللَّهِ وَ قَدَرٍ بَعْدَ كَلَامٍ طَوِيلٍ هَذَا مُخْتَارُهُ
وَيْحَكَ لَعَلَّكَ ظَنَنْتَ قَضَاءً لَازِماً وَ قَدَراً حَاتِماً لَوْ كَانَ ذَلِكَ كَذَلِكَ لَبَطَلَ الثَّوَابُ وَ الْعِقَابُ وَ سَقَطَ الْوَعْدُ وَ الْوَعِيدُ إِنَّ اللَّهَ سُبْحَانَهُ أَمَرَ عِبَادَهُ تَخْيِيراً وَ نَهَاهُمْ تَحْذِيراً وَ كَلَّفَ يَسِيراً وَ لَمْ يُكَلِّفْ عَسِيراً وَ أَعْطَى عَلَى الْقَلِيلِ كَثِيراً وَ لَمْ يُعْصَ مَغْلُوباً وَ لَمْ يُطَعْ مُكْرِهاً وَ لَمْ يُرْسِلِ الْأَنْبِيَاءَ لَعِباً وَ لَمْ يُنْزِلِ الْكُتُبَ لِلْعِبَادِ عَبَثاً وَ لَا خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَ الْأَرْضَ وَ مَا بَيْنَهُمَا بَاطِلًا ذلِكَ ظَنُّ الَّذِينَ كَفَرُوا فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنَ النَّارِ

و در جواب مرد شامى فرمود : ( مرد شامى پرسيد آيا رفتن ما به شام ، به قضا و قدر الهى است ؟ امام با كلمات طولانى پاسخ او را داد ، كه برخى از آن را برگزيديم.)
واى بر او ! شايد قضاء لازم ، و قَدُر حُتمى را گمان كرده اى ؟ اگر چنين بود ، پاداش و كيفر ، بشارت و تهديد الهى ، بيهوده بود ! خداوند سبحان ! بندگان خود را فرمان داد در حالى كه اختيار دارند ، و نهى فرمود تا بترسند ، احكام آسانى را واجب كرد ، و چيز دشوارى را تكليف نفرمود ، و پاداش اعمال اندك را فراوان قرار داد با نافرمانى بندگان مغلوب نخواهد شد ، و با اكراه و اجبار اطاعت نمى شود ، و پيامبران را به شوخى نفرستاد ، و فرو فرستادن كُتُب آسمانى براى بندگان بيهوده نبود . و آسمان و زمين و آنچه را در ميانشان است بى هدف نيافريد.

http://serajnet.org

دنيا شناسى (امام و ترك دنياى حرام) (اخلاقى)

وَ مِنْ خَبَرِ ضِرَارِ بْنِ حَمْزَةَ الضَّبَائِيِّ عِنْدَ دُخُولِهِ عَلَى مُعَاوِيَةَ وَ مَسْأَلَتِهِ لَهُ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ ع وَ قَالَ فَأَشْهَدُ لَقَدْ رَأَيْتُهُ فِى بَعْضِ مَوَاقِفِهِ وَ قَدْ أَرْخَى اللَّيْلُ سُدُولَهُ وَ هُوَ قَائِمٌ فِى مِحْرَابِهِ قَابِضٌ عَلَى لِحْيَتِهِ يَتَمَلْمَلُ تَمَلْمُلَ السَّلِيمِ وَ يَبْكِى بُكَاءَ الْحَزِينِ وَ يَقُولُ يَا دُنْيَا يَا دُنْيَا إِلَيْكِ عَنِّى أَ بِى تَعَرَّضْتِ أَمْ إِلَيَّ تَشَوَّقْتِ لَا حَانَ حِينُكِ هَيْهَاتَ غُرِّى غَيْرِى لَا حَاجَةَ لِى فِيكِ قَدْ طَلَّقْتُكِ َلَاثاً لَا رَجْعَةَ فِيهَا فَعَيْشُكِ قَصِيرٌ وَ خَطَرُكِ يَسِيرٌ وَ أَمَلُكِ حَقِيرٌ آهِ مِنْ قِلَّةِ الزَّادِ وَ طُولِ الطَّرِيقِ وَ بُعْدِ السَّفَرِ وَ عَظِيمِ الْمَوْرِدِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : (ضرار بن ضمرة (15) ضبايى از ياران امام به شام رفت بر معاويه وارد شد . معاويه از او خواست از حالات امام بگويد ، گفت على [عليه السلام] را در حالى ديدم كه شب ، پرده هاى خود را افكنده بود ، و او در محراب ايستاده ، محاسن را به دست گرفته ، چون مار گزيده ، به خود مى پيچيد ، و محزون مى گريست و مى گفت :) اى دنيا !!! اى دنياى حرام ! از من دور شو ، آيا براى من خود نمايى مى كنى ؟ يا شيفتة من شده اى تا روزى در دل من جاى گيرى ؟ هرگز مباد! غير مرا بفريب ، كه مرا در تو هيچ نيازى نيست ، تو را سه طلاقه كرده ام ، تا بازگشتى نباشد ، دوران زندگانى تو كوتاه ، ارزش تو اندك و آرزوى تو پُست است . آه از توشة اندك ، و درازى راه ، و دورى منزل ، و عظمت روز قيامت !

http://serajnet.org

روش تحليل رويدادها (روش تجربى) (اخلاقى ، علمى ، سياسى)

وَ قَالَ [عليه السلام] إِنَّ الْأُمُورَ إِذَا اشْتَبَهَتْ اعْتُبِرَ آخِرُهَا بِأَوَّلِهَا .

و درود خدا بر او ، فرمود : حوادث اگر همانند يكديگر بودند ، آخرين را با آغازين مقايسه و ارزيابى مى كنند.

http://serajnet.org

توجه به فناپذيرى دنيا(اخلاقى)

وَ قَالَ [عليه السلام] كُلُّ مَعْدُودٍ مُنْقَضٍ وَ كُلُّ مُتَوَقَّعٍ آتٍ .

و درود خدا بر او ، فرمود : هر چيز كه شمردنى است پايان مى پذيرد ، و هر چه را كه انتظار مى كشيدى ، خواهد رسيد.

http://serajnet.org

ضرورت ياد مرگ(اخلاقى)

وَ قَالَ [عليه السلام] نَفَسُ الْمَرْءِ خُطَاهُ إِلَى أَجَلِهِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : انسان با نَفَسى كه مى كشد ، قدمى به سوى مرگ مى رود .

http://serajnet.org

رابطه دنيا و انسان (اخلاقى،علمى)

وَ قَالَ [عليه السلام] الدَّهْرُ يُخْلِقُ الْأَبْدَانَ وَ يُجَدِّدُ الْآمَالَ وَ يُقَرِّبُ الْمَنِيَّةَ وَ يُبَاعِدُ الْأُمْنِيَّةَ مَنْ ظَفِرَ بِهِ نَصِبَ وَ مَنْ فَاتَهُ تَعِبَ.

و درود خدا بر او ، فرمود : دنيا بدن ها را فرسوده و آرزوها را تازه مى كند ، مرگ را نزديك و خواسته ها را دور و دراز مى سازد ، كسى كه به آن دست يافت خسته مى شود ، و آن كه به دنيا نرسيد رنج مى برد.

http://serajnet.org

ضرورت خودسازى رهبران و مديران(اخلاقى ، تربيتى ، مديريتى)

وَ قَالَ [عليه السلام] مَنْ نَصَبَ نَفْسَهُ لِلنَّاسِ إِمَاماً فَلْيَبْدَأْ بِتَعْلِيمِ نَفْسِهِ قَبْلَ تَعْلِيمِ غَيْرِهِ وَ لْيَكُنْ تَأْدِيبُهُ بِسِيرَتِهِ قَبْلَ تَأْدِيبِهِ بِلِسَانِهِ وَ مُعَلِّمُ نَفْسِهِ وَ مُؤَدِّبُهَا أَحَقُّ بِالْإِجْلَالِ مِنْ مُعَلِّمِ النَّاسِ وَ مُؤَدِّبِهِمْ .

و درود خدا بر او ، فرمود : كسى كه خود را رهبر مردم قرار داد ،بايد پيش از آن كه به تعليم ديگران پردازد ، خود را بسازد ، و پيش از آن كه به گفتار تربيت كند ، با كردار تعليم دهد ، زيرا آن كس كه خود را تعليم دهد و ادب كند سزاوار تر به تعظيم است از آن كه ديگرى را تعليم دهد و ادب بياموزد.

http://serajnet.org

نشانه كمال عقل (اخلاقى)

وَ قَالَ [عليه السلام] إِذَا تَمَّ الْعَقْلُ نَقَصَ الْكَلَامُ .

و درود خدا بر او ، فرمود : چون عقل كامل گردد ، سخن اندك شود .

http://serajnet.org

سؤال 1: اگر نماز صبح قضا شود آيا قبل از بجا آوردن نماز ظهر، حتما بايد ابتدا نماز صبح خوانده شود، يا بعد هم مي شود خواند؟

جواب: بهتر آن است که قضاي نماز صبح، قبل از نماز ظهر همان روز خوانده شود و بعضي از فقها آن را واجب مي دانند. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 782، م 1384)

سؤال 2: اگر انسان در تعيين نماز قضا شده دچار ترديد شود و نداند آن که قضا شده نماز صبح است يا ظهر تکليف چيست؟

جواب: اگر يقين به قضاي يکي از اين دو نماز دارد بايد يک نماز دو رکعتي و يک نماز چهار رکعتي بجاي آورد تا يقين به انجام تکليف پيدا کند. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 783، م 1385)

سؤال 3: تعدادي نماز قضا داشته ام از سال 79 تا سال 80 نمازهاي قضايم را که بيشتر آنها نماز صبح بوده است را خوانده ام. آيا يک سال قضا کردن کافي است يا بايد بيشتر بخوانم؟

جواب: اگر يقين نداريد بيش از يک سال نماز صبح از شما قضا شده است، همين مقدار که خوانده ايد کافي است هر چند احتياط مستحب آن است که به مقداري بخوانيد که تعيين به برائت ذمه پيدا کنيد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 781، م 1372)

سؤال 4: آيا نماز قضا وقت معيني دارد؟

جواب: نماز قضا وقت معيني ندارد هر وقت حال شما براي خواندن نماز قضا مساعد بود آن را به جا آوريد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

سؤال 5: آيا در قضاي نمازها رعايت ترتيب لازم است؟

جواب: اگر ترتيب در قضاي نمازها را مي دانيد به نظر بعضي مراجع احتياط واجب رعايت ترتيب در قضاي نمازهاي يوميه است. و اگر ترتيب قضا شدن نماز را نمي دانيد مي توانيد از نماز صبح شروع نموده به تدريج بقيه را نيز بجاي آوريد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

سؤال 6: در مورد قضاي نماز و روزه که نمي داند متعلق به چه روزي است يا چه ماهي، نظر مقام معظم رهبري و آيت الله لنکراني را مي خواستم جويا شوم متشکرم.

جواب: آن مقداري از نماز و روزه هائي که يقين دارد بجا نياورده است قضا نمايد و به نظر مقام معظم رهبري رعايت ترتيب در نماز قضا لازم نيست مگر بين نماز ظهر و عصر يا نماز مغرب و عشا از يک روز يعني اگر قضاي نماز ظهر و عصر را مي خواهد بجا آورد اول نماز ظهر و سپس نماز عصر را بخواند و کفاره روزه هاي قضا شده را نيز بپردازد و به نظر آيت الله لنکراني احتياط واجب، براي کسي که ترتيب قضا شدن نمازهاي خود را مي داند رعايت ترتيب در قضاء نمازهاي يوميه است. و اگر ترتيب قضا شدن آن را نمي داند رعايت ترتيب بين نماز ظهر و عصر و مغرب و عشاء از هر روز را بنمايد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 778 و ص 788)

سؤال 7: کسي که چند سال نماز قضا بايد بجا آورد اگر نتواند آنها را به جاي آورد و فقط نماز يوميه خود را بخواند چه حکمي دارد؟

جواب: لازم است به تدريج نمازهاي قضاي خود را به جا آورد مثلا با هر نماز يک نماز قضائي هم بخواند يا آخر شب يک شبانه روز نماز قضائي بخواند. و اگر موفق به انجام آن در تمام عمر نشود لازم است وصيت کند تا ورثه برايش انجام دهند.

(ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 788، س 547)

سؤال 8: کسي که يک ماه نماز قضا دارد آيا مي تواند ابتدا تمام نماز قضاي صبح 30 روز و بعد نماز ظهر و بعد نماز عصر و بعد مغرب و عشاء را بخواند؟

جواب: خواندن نماز قضا به نحو مذکور به نظر بسياري از فقها اشکالي ندارد. البته چنانچه مرجع تقليد خود را تعيين فرمائيد نظر ايشان نيز بيان خواهد شد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 778، م 1375)

سؤال 9: آيا نماز قضاي مسافر شکسته است؟ اگر به وطن خود رسيد چطور؟

جواب: نمازي که در سفر به صورت شکسته قضا شده است به همان صورت بايد بجا آورده شود هر چند در وطن آن را بجاي آورند و نماز قضاي تمام را به صورت کامل بايد خواند اگر چه بخواهيم در سفر بخوانيم. (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 182، س199)

سؤال 10: در اداي نماز قضا چه قسمتهائي از نماز و اقامه را مي توان نخواند و نماز را خلاصه کرد؟

جواب: مي توانيد اقامه را نخوانيد و ذکرهاي مستحبي و قنوت را نگوئيد و به مقدار واجب اکتفا نمائيد.(ر.ک: مجمع المسائل آيه الله گلپايگاني، ج 1، ص 222، س 566)

سؤال 11: آيا اگر انسان نمازهاي خود را نخواند و فقط نماز جمعه را بخواند هيچ تأثيري در ثواب آن دارد؟

جواب: ثواب نماز جمعه را مي برد اما قضاي بقيه نمازها بر عهده او باقي مي ماند و انسان مسلمان بايد خود را در مقابل نعمتهاي بي شمار خداوند متعال مديون بداند و به اجراي دستورات الهي اقدام نمايد که از جمله آن نماز است و با اين کار مراتب شکرگزاري خود را به درگاه ايزد منان اعلام نمايد. (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 186، س 216)

سؤال 12: در کتاب گنجهاي معنوي براي رفع نماز قضا آمده که اگر کسي نداند چقدر نماز قضا دارد بايد شب دوشنبه پنجاه رکعت نماز بخواند با حمد و سوره و روزه بگيرد روز دوشنبه را و ظهر دوشنبه نيز پنجاه رکعت با حمد و سوره بخواند بعد از فراغت صد مرتبه استغفار کند، مطابق با صد سال نماز قضا است. اما در رساله مراجع مطلبي راجع به نماز قضاي فراموش شده پيدا نکردم، لطفا درست بودن يا نبودن اين مطلب را برايم بنويسيد و همين طور منبع آن را و راهي جلوي پايم بگذاريد. البته قابل ذکر است که خوابي که دراين باره ديده شده حاکي از اين است که من نماز قضائي ندارم؟

جواب: مطلبي که در کتاب مذکور آمده است براي جبران نماز قضا صحيح نيست بلکه بايد هر مقدار از نماز و روزه که يقين داريد قضا شده است بجا آوريد و قضاي موارد مشکوک واجب نيست. مسائل مربوط به قضاي نماز را در رساله با عنوان نماز قضا ملاحظه فرمائيد. (ر.ک: مجمع المسائل آيه الله گلپايگاني، ج 1، ص 224، س 13)

سؤال 13: آيا اگر پدر و مادر نماز نمي خوانند ما مي توانيم هر وعده اي براي آنها بخوانيم ولي پدر هيچ مشکلي از جهت توانائي ندارد ولي مادر مريض است؟

جواب: تا شخص زنده است ديگري نمي تواند نماز قضاي او را به جا آورد و بر خودش واجب است که آنها را انجام دهد و مي دانيد که نماز در هيچ حالت از انسان ساقط نمي شود و مريض به هر نحو مي تواند بايد نمازهاي خود را بخواند. بلي بعد از مرگ پدر و مادر فرزند مي تواند قضاي نماز او را انجام دهد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 785، م 1387)

سؤال 14: آيا هر نماز قضائي را بايد درجاي خود مثلا صبح را در صبح و... بجا آورد؟

جواب: بجا آوردن قضاي نماز صبح در صبح و ظهر در ظهر لازم نيست بلکه در هر زمان مي توان نمازهاي قضا را بجا آورد. (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 183، س 205)

سؤال 15: من دختري هستم که از دوازده سالگي نمازم را خوانده و روزه ام را گرفته ام درخصوص سالهائي که بايد تکليفم را انجام مي دادم توضيحات لازم را مبذول فرمائيد؟

جواب: قضاي نمازهائي که پس از تمام شدن نه سال قمري نخوانده ايد قضا نمائيد و روزها را هم اگر بر اثر ضعف و ناتواني نگرفته ايد قضا کنيد و براي هر روز آن 750 گرم طعام (گندم، آرد، برنج و...) به فقير بپردازيد و اگر قدرت بر انجام آن داشته ايد و بر اثر بي توجهي روزه نگرفته ايد علاوه بر قضا براي هر روز 60 مد طعام (750 گرم گندم و...) به فقير بپردازيد. روزه هاي قضا در ايام عادت ماهانه که تا رمضان ديگر نگرفته ايد علاوه بر قضا کفاره يک مد طعام هم دارد. نمازها و روزه هاي قضا را مي توانيد به تدريج به جا آوريد و خود را در زحمت نياندازيد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 788)

سؤال 16: من دختري 25 ساله هستم، اينجانب از کلاس دوم راهنمايي به بعد عادت ماهيانه شدم و کسي مرا راهنمائي نکرد که من غسل حيض انجام دهم و ساير تکاليفم را انجام بدهم تا اينکه در سال اول دبيرستان خودم متوجه شدم و من 7 روز در ماه عادت مي شوم حال سؤال من اين است که من که نماز و روزه ام را که بدون غسل انجام داده ام چطور مي شود حتي همانطور که عادت ماهانه بودم به مسجد نيز رفتم اين چطور مي شود، گناهش چيست؟ و راهش چيست که بر اثر ندانستن بود که حدود 5 يا 6 سال مي شود که من بدون غسل نماز خوانده و روزه گرفته ام تکليف من چيست؟ و قضاء و کفاره من چقدر است؟

جواب: نمازهاي ايام عادت قضا ندارد لکن نمازهاي ديگري را که بدون غسل حيض خوانده ايد بايد قضا نمائيد بنابراين محاسبه کنيد از زماني که عادت ماهانه شروع شده تا وقتي که متوجه مسئله شرعي شده ايد براي هر ماه بايد 23 روز نماز قضا بخوانيد و نسبت به قضاي روزه ها نظر مراجع معظم مختلف است به نظر مرجع تقليد خود مراجعه نمائيد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 788)

سؤال 17: شخصي که مدت 2 يا 3 روز بيهوش بوده آيا نمازهائي را که در اين مدت نخوانده قضا لازم است يا خير؟

جواب: اگر تمام وقت بي هوش بوده و به دست خودش بيهوش نشده قضا ندارد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 777)

سؤال 18: شخصي به علت سستي و کاهلي در دوران جوانيش نماز نمي خوانده ولي اکنون پشيمان شده و مي خواهد همه را قضا کند؛ آيا مي تواند اين که هر چه زودتر و سريعتر نمازهاي قضا را به جا آورد، نماز ها را نشسته بخواند؟

جواب: کافي نيست و بايد ايستاده نماز بخواند.@#@ (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 180، س 197)

سؤال 19: عدول از نماز قضائي به نماز قضائي ديگر، در حال نماز چگونه است؟

جواب: عدول از لاحق به سابق مانع ندارد، مثل عدول از نماز عصر به ظهر. (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 183، س 204)

سؤال 20: آيا قضاء نماز صبح و مغرب و عشاء را مي توان آهسته خواند؟

جواب: بايد بلند خوانده شود. (ر.ک: استفتائات امام خميني (ره)، ج 1، ص 184، س 208)

نماز قضاي پدر و مادر
سؤال 1: پدري که بدون وصيت فوت کرده فرزندش نمي داند او نماز قضا دارد يا خير يک فرزندش مي خواهد پيش نماز مسجد را اجير کند 2 ماه نماز قضا بخواند، آيا مردم مي توانند به امام جماعت در اين نماز اقتدا کنند؟

جواب: اگر امام جماعت نماز قضاي يقيني فردي را بخواند مي شود به او در آن نماز اقتدا کرد اما اگر احتياطا مي خواند نمي شود اقتدا کرد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 798، م 1409)

سؤال 2: اگر پدر شيعه بود اما کلا نه نماز مي خواند و نه روزه، آيا بعد از فوت کردنشان باز هم فرزند بزرگ وظيفه دارد نماز و روزه هاي پدر را انجام دهد يا نه؟ لطفا نظرات حضرات آيات خامنه اي، تبريزي، لنکراني را بيان فرمائيد؟

جواب: آيت الله خامنه اي: بنابر احتياط در اين صورت هم قضاي آنها بر پسر بزرگ واجب است.

آيت الله لنکراني: اگر پدر و مادر از روي نافرماني هم نماز خود را ترک کرده باشند بنابر احتياط واجب قضاي آن بر پسر بزرگ واجب است.

آيت الله تبريزي: اگر پدر از روي نافرماني نماز را ترک کرده باشد بنابر احتياط بر پسر بزرگش تا مقداري که حرجي نباشد واجب است که بعد از مرگش بجا آورد يا براي او اجير بگيرد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 789، م 1390)

سؤال 3: اگر کسي نداند که دقيقا چه ميزان پدر و مادر او نماز و روزة قضائي دارند، چه بايد بکند؟

جواب: هر مقدار يقين داريد نماز و روزه برعهده پدر و مادر است، ادا نمائيد. البته ساير ورثه هم مي توانند در اين امر به شما کمک کنند توجه داشته باشيد که قضاء نماز و روزه پدر به عهده پسر بزرگتر است و بنابر احتياط واجب قضاء نماز و روزه مادر نيز به عهده اوست در خصوص مسئله نيز مي توانيد نظر مرجع تقليد خود را جويا شويد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 794، استفتائات رهبري)

سؤال 4: در رابطه با مسئله پسر بزرگتر؛ پدرم فرزندي بزرگتر از بنده داشته (فرزند ذکور) ولي در زمان حيات پدرم اين فرزند از دنيا رفته است در اين خصوص آيا اينجانب پسر بزرگتر محسوب مي گردم يا خير؟

جواب: پسر بزرگتر در زمان فوت پدر موضوع حکم ارشد ذکور است و بنابراين شامل شما مي گردد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 794، استفتائات رهبري)

سؤال 5: آيا نماز و روزه اي را که پدر و مادر اشتباه انجام مي دهند، بعد از فوت پدر و مادر، قضايشان بر پسر بزرگ واجب است يا نه؟ (مقلد آيت الله لنکراني)

جواب: اگر پدر و مادر قادر بر تصحيح اشتباه خود نباشند يا نماز خود را صحيح مي دانند قضاي آن برعهده پسر بزرگ واجب نيست. (ر.ک: جامع المسائل آيه الله فاضل، ج 1، ص 108، س 375)
سؤال 6: اگر پسر بزرگ قبل از اينکه نماز و روزه هاي قضاي پدر را به جا آورد، از دنيا برود، حکم آن در مورد فرزند بعدي (دختر يا پسر) چگونه است؟

جواب: فرزندان بعدي وظيفه اي ندارند. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 792، م 1398)

سؤال 7: اگر کسي يک دختر بچه بيشتر نداشته باشد، آيا نماز پدر و مادر بر همان دختر واجب است يا نه؟

جواب: برخي از فقهاء مي فرمايند نماز و روزه قضائي پدر و مادر بنابر احتياط بر عهده اکبر اولاد ذکور است نه دختران. و گروهي ديگر مي گويند اگر پسر نباشد برعهده اکبر ذکور از اولياء ميت ميت و با نبود آنها برعهده اناث است. به نظر مرجع تقليد خود در اين مورد مراجعه فرمائيد. (ر.ک: توضيح المسائل 12 مرجع، ج 1، ص 794)

منبع:andisheqom.com

رهنمودهای اسلام در مورد خوردن تنها سلامت جسم را تضمین نمی كند بلكه تضمین كننده سلامت هم جسم و هم جان است.

از آنجا كه عقل و علم، بر همه رازهای آفرینش احاطه ندارند، چه بسا حكمت برخی از رهنمودهای اسلام برای دانش امروز، مجهول باشد ولی بی تردید این به معنای بی دلیل بودن آن رهنمودها نیست، چنان كه فلسفه شماری از احكام اسلام، در گذشته مجهول بود و امروزه علم به راز آنها پی برده است.

در منابع روایی برای خوردن و آشامیدن، آدابی از سوی پیشوایان دین ذکر شده است که ناظر به شروع غذا با نام خدا و پایان غذا با حمد اوست.

روایات در این زمینه چنین می‌گویند:
1. امام موسای کاظم(علیه السلام) می‌‌گوید: پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله) به امام علی(علیه السلام) سفارش نمود: یا علی هنگامی که شروع به خوردن غذا نمودی، بسم اللّه بگو، و هنگام پایان غذا بگو الحمد لله؛ چرا که دو فرشته نگهبانت از تو جدا نمی‌شوند تا حسنات را برایت بنویسند، مگر این‌که خودت آنها را از خویشتن جدا کنی. [1]

2. امام صادق(علیه السلام) می‌‌فرماید: هنگامی که سفره پهن شد، بگو بسم اللّه و هنگام  آغاز و پایان غذا نیز بسم الله بگو و هنگامی که سفره جمع شد بگو الحمد لله. [2]

 اهمیت یاد خدا هنگام غذا خوردن
امام علی (علیه السلام): به هنگام غذا خوردن خدای را یاد كنید و از بیهوده گویی اجتناب كنید، زیرا كه طعام نعمت و رزقی از خداوند است و بر شماست كه در آن خدای را یاد كرده و شكر گویید. (فروع كافی، جلد 6، صفحه 296)

امام علی (علیه السلام) در سفارش های خود به كمیل: به گاه غذا خوردن از آن كسی نام ببر كه با وجود نام او، دیگر هیچ دردی زیان نمی رساند و نامش، شفای همه بیماری ها و ناتن درستی هاست.(بحارالانوار، جلد 66، صفحه 425، حدیث 41)

امام علی(علیه السلام): هر كس خواست غذا بخورد، نام خدا را بر زبان آورد، خوب غذا را بجود و در حالی از غذا خوردن دست بكشد كه هنوز میل به خوردن دارد و به آن احساس نیاز می كند.

امام علی (علیه السلام): هر کس که می خواهد غذایی او را آزار ندهد، تا گرسنه نشده، چیزی نخورد و آن گاه هم که خواست بخورد، بگوید:

"بسم الله و بالله" (طب الائمه لابنی بسطام، صفحه 60 )

3. راوی می‌گوید هنگامی که غذا برای ما آورده شد، شنیدم که امام کاظم(علیه السلام) می‌فرمود: ستایش خدایی را که برای هر چیزی مقرراتی قرار داد.

به امام گفتم: این غذا هنگامی که آماده و خورده می‌شود چه مقرراتی دارد؟

امام فرمود: مقرراتش این است که هنگام پهن‌شدن سفره با نام خدا شروع کنید و زمان جمع‌شدن سفره او را حمد و سپاس گویید. [3]

4. امام صادق(علیه السلام) فرمود: هنگامی که غذا خوردی یا شربتی نوشیدی، بگو الحمد لله. [4]

5. در روایتی دیگر از امام صادق آمده است: خوردن و نوشیدن را با یاد و نام خدا آغاز کن و بعد از پایانش بگو: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی یُطْعِمُ وَ لا یُطْعَمُ» ستایش پروردگاری را سزاست که غذا را در اختیار بندگانش قرار داد، اما هیچ کس به او طعامی تقدیم نخواهد کرد. [5]

6. و نیز حضرتشان می‌فرماید: هنگامی که سفره را در برابر امام سجاد(علیه السلام) می‌نهادند می‌گفت: «اللَّهُمَّ هَذَا مِنْ مَنِّکَ وَ فَضْلِکَ وَ عَطَایَاکَ فَبَارِکْ لَنَا فِیهِ وَ سَوِّغْنَاهُ وَ ارْزُقْنَا خَلَفاً إِذَا أَکَلْنَاهُ وَ رُبَّ مُحْتَاجٍ إِلَیْهِ رَزَقْتَ وَ أَحْسَنْت‏ اللَّهُمَّ اجْعَلْنَا لَکَ مِنَ الشَّاکِرِینَ» بار خدایا این از منت و فضل و بخشش توست! آن ‌را برای ما پربرکت و گوارا کن و عوضش را به ما ده و چه بسا نیازمندانی که به آنان روزی دادی و احسان کردی. بار خدایا! ما را از شکرگزاران قرار ده! و هنگامی که سفره را برمی‌داشتند می‌فرمود: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی حَمَلَنَا فِی الْبَرِّ وَ الْبَحْرِ وَ رَزَقَنَا مِنَ الطَّیِّبَاتِ وَ فَضَّلَنَا عَلَى کَثِیرٍ مِنْ خَلْقِهِ (أَوْ مِمَّنْ خَلَقَ) تَفْضِیلًا» سپاس خدایی را سزاست که ما را در بیابان و دریا گردش داد و از پاکیزه‏‌ها به ما روزى داد و بر بسیارى از آفریدگانش(یا آنچه آفریده) برترى داد. [6]

7.  امام صادق(علیه السلام) از امام علی(علیه السلام) نقل می‌کند؛ هنگام خوردن غذا تا می‌توانید خدا را یاد کنید و صدای ناهنجار در نیاورید؛ چرا که طعام، نعمت خدا و بخشی از روزی او است که شکر و سپاسش بر شما واجب است. [7]

7. امام صادق از پدر بزرگوارش از حضرت علی(علیه السلام) نقل می‌‌کند؛ کسی که هنگام خوردن غذا خدا را یاد کند، هیچ‌گاه از آن غذا مورد سۆال قرار نمی‌‌گیرد. [8]

7. یا در روایتی دیگر آمده است: هر فردی که غذایی بخورد و بعد از آن بگوید: «الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِی أَطْعَمَنِی هَذَا مِنْ رِزْقِهِ مِنْ غَیْرِ حَوْلٍ مِنِّی وَ قُوَّةٍ» سپاس خدایی را که از روزی خویش این غذا را خوراکم کرد بدون آن‌که من (مستقلّاً) توانایی این کار را داشته باشم، گناهان گذشته‌‌اش بخشوده خواهد شد. [9]

آنچه از مجموع روایات به دست می‌آید آن است که دست کم هنگام آغاز خوردن و نوشیدن باید «بسم اللّه» و هنگام پایان آن «الحمد لله» گفت.

گفتنی است یاد خدا و سپاس از نعمت‌هایش به هر زبانی که باشد کفایت می‌‌کند و گفتن عبارت عربی موضوعیت ندارد.

 پی نوشت ها:
[1]. ر. ک: برقی، ابو جعفر احمد بن محمد بن خالد، المحاسن، محقق، مصحح، محدث، جلال الدین،‏ ج ‏2، ص 431، قم، دار الکتب الإسلامیة، چاپ دوم، 1371ق.
[2]. همان، ص 433.
[3]. همان، ص 431.
[4]. همان، ص 434.
[5]. همان. ص 434.
[6]. همان، ص 433.
[7]. همان، ص 433.
[8]. همان، ص 434.
[9]. مجلسی، محمد باقر، بحار الانوار، ج ‏95، ص 14، بیروت، دار إحیاء التراث العربی، چاپ دوم، 1403ق.
 
منابع:
islamquest.net
his.ut.ac.ir
 tebyan.net

طبق روایات و سنت معصومین(ع) مستحب است وقتی انسان دست به دعا برمی‌دارد آن را بر سر و صورت خود بکشد. نقل است امام سجاد(ع) وقتی چیزی که به سائل مرحمت می‌‌فرمود، گاهی دست مبارک را می‌بویید و می‌گفت: این دست به دست الهی رسیده است.

بعضی از اعمالی که در میان مردم رایج است و عده بی‌شماری به انجام آنها اهتمام می‌ورزند بعضاً به تصور اینکه آن عمل صحیح است انجام می‌دهند اما در حالی که از شیوه درست آن غافل هستند، از این رو بر آن شدیم تا مواردی را که شیوع بیشتری در جامعه دارد از کتاب «عمل‌های اشتباه، پاسخ‌های صحیح» اثر حجت‌الاسلام علی سنجرانی برای علاقه‌مندان ذکر کنیم.

پیامبر اکرم(ص) در خطبه شعبانیه فرمودند: «و ارفعوا الیه ایدیکم بالدعاء فی اوقات صلواتکم، فانّها افضل الساعات، ینظر الله عزوجل‌ فیها بالرحمة إلی عباده» هنگام نماز دست‌ها را به دعا بلند کنید که بهترین لحظاتی که خدا با رحمت به بندگانش می‌نگرد این لحظات است.

وقتی انسان دست به دعا برداشت، طبق روایات و سنت معصومین (ع) مستحب است آن را بر سر و صورت خود بکشد، برای اینکه لطف خدا به این دست پاسخ داده است دستی که به سوی خدا دراز شود یقیناً خالی بر نمی‌‌گردد و دستی که عطای الهی را دریافت کرد، گرامی است بنابراین خوب است آن را به صورت یا به سر بکشد گاهی امام سجاد (ع) چیزی که به سائل مرحمت می‌‌فرمودند، دست مبارک را می‌بویید و می‌گفت: این دست به دست الهی رسیده؛ چون خدا فرمود: «هُوَ یَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَیَأْخُذُ الصَّدَقَاتِ» آنان که این شامه را دارند، می‌توانند با بو کردن دست، نشانه دست الهی را استشمام کنند و جزو همین حکمت‌هاست آنچه گفته می‌شود: بوی بهشت از فاصله هزار سال استشمام می‌شود، گروهی آن را حس می‌کنند و عده‌ای محرومند.

منبع:noorportal.net

شناخت عالم آگاه (علمى ، اعتقادى)

وَ قَالَ [عليه السلام] الْفَقِيهُ كُلُّ الْفَقِيهِ مَنْ لَمْ يُقَنِّطِ النَّاسَ مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ وَ لَمْ يُؤْيِسْهُمْ مِنْ رَوْحِ اللَّهِ وَ لَمْ يُؤْمِنْهُمْ مِنْ مَكْرِ اللَّهِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : فقيه كامل كسى است كه مردم را از آمرزش خدا مأيوس ، و از مهربانى او نوميد نكند و از عذاب ناگهانى خدا ايمن نسازد.

http://serajnet.org

دو عامل ايمنى مسلمين (اخلاقى ، معنوى)

وَ حَكَى عَنْهُ أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيٍّ الْبَاقِرُ [عليه السلام] أَنَّهُ
قَالَ كَانَ فِى الْأَرْضِ أَمَانَانِ مِنْ عَذَابِ اللَّهِ وَ قَدْ رُفِعَ أَحَدُهُمَا فَدُونَكُمُ الْآخَرَ فَتَمَسَّكُوا بِهِ أَمَّا الْأَمَانُ الَّذِى رُفِعَ فَهُوَ رَسُولُ اللَّهِ (ص) وَ أَمَّا الْأَمَانُ الْبَاقِى فَالِاسْتِغْفَارُ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى وَ ما كانَ اللَّهُ لِيُعَذِّبَهُمْ وَ أَنْتَ فِيهِمْ وَ ما كانَ اللَّهُ مُعَذِّبَهُمْ وَ هُمْ يَسْتَغْفِرُونَ .
قال الرضى و هذا من محاسن الاستخراج و لطائف الاستنباط .

و درود خدا بر او : (امام باقر [عليه السلام] از حضرت امير المؤمنين [عليه السلام] نقل فرمود :)
دو چيز در زمين ماية امان از عذاب خدا بود : يكى از آن دو برداشته شد ، پس ديگرى را دريابيد و بدان چنگ زنيد ، اما امانى كه برداشته شد رسول خدا (ص) بود و امان باقيمانده ، استغفار كردن است كه خداى بزرگ به رسول خدا فرمود :
" خدا آنان را عذاب نمى كند در حالى كه تو در ميان آنانى ، و عذابشان نمى كند تا آن هنگام كه استغفار مى كنند."
(اين يك نمونه از بهترين استفاده ها و لطيف ترين استنباط ها از آيات قرآن است.)

http://serajnet.org

راه اصلاح دنيا و آخرت (اخلاقى، تربيتى، اجتماعى)

وَ قَالَ [عليه السلام] مَنْ أَصْلَحَ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اللَّهِ أَصْلَحَ اللَّهُ مَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ النَّاسِ وَ مَنْ أَصْلَحَ أَمْرَ آخِرَتِهِ أَصْلَحَ اللَّهُ لَهُ أَمْرَ دُنْيَاهُ وَ مَنْ كَانَ لَهُ مِنْ نَفْسِهِ وَاعِظٌ كَانَ عَلَيْهِ مِنَ اللَّهِ حَافِظٌ .

و درود خدا بر او ، فرمود : كسى كه ميان خود و خدا را اصلاح كند ، خداوند ميان او و مردم را اصلاح خواهد كرد، و كسى كه امور آخرت را اصلاح كند ، خدا امور دنياى او را اصلاح خواهد كرد ، و كسى كه از درون جان واعظى دارد ، خدا را بر او حافظى است .

http://serajnet.org

ارزش استغفار (طلب بخشش از خدا) (اخلاقى، معنوى)

وَ قَالَ [عليه السلام] عَجِبْتُ لِمَنْ يَقْنَطُ وَ مَعَهُ الِاسْتِغْفَارُ .

و درود خدا بر او ، فرمود : در شگفتم از كسى كه مى تواند استغفار كند و نا اميد است.

http://serajnet.org

پرهيز از ادعاهاى علمى(علمى اخلاقى)

وَ قَالَ [عليه السلام] مَنْ تَرَكَ قَوْلَ لَا أَدْرِى أُصِيبَتْ مَقَاتِلُهُ .

و درود خدا بر او فرمود : كسى كه از گفتن "نمى دانم" روى گردان است ، به هلاكت و نابودى مى رسد.

http://serajnet.org

برترى تجربه پيران از قدرتمندى جوانان (اخلاقى، تجربى)

وَ قَالَ [عليه السلام] رَأْيُ الشَّيْخِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ جَلَدِ الْغُلَامِ وَ رُوِيَ مِنْ مَشْهَدِ الْغُلَامِ .

و درود خدا بر او ، فرمود : انديشه پير در نزد من از تلاش جوان خوشايندتر است .
(و نقل شده كه تجربة پيران از آمادگى رزمى جوانان برتر است .)

http://serajnet.org